భర్తృహరి నీతి శతకము .

భర్తృహరి నీతి శతకము .

.

-శ్లోకము

దాక్షిణ్యం స్వజనే, దయా పరిజనే, సాఠ్యం సదా దుర్జనే ।

ప్రీతిః సాధుజనేనయోః నృపజనే, విద్వజ్జనేచార్జవం ।

శౌర్యం శతృజనే, క్షమా గురు జనే, నారీజనే ధృష్టతా ।

యే చైవం పురుషాః కలాసు కుశలాస్తేష్వేవ లోక స్థితిః ।। 

.

దీనికి ఏనుగు లక్ష్మణ కవి యొక్క తెలుగు సేత....

చంపకమాల -

"వరకృప భృత్యులందు నిజసర్గమునందనుకూల వృత్తి కా

పురుషులయందు శాఠ్యము సుబుద్ధులయం దనురక్తి దాల్మి స

ద్గురువులయందు శౌర్యము మృగాక్షులయందు బ్రగల్భభావ మీ

వరుస కళాప్రవీణులగు వారలయందు వసించు లోకముల్!

.

భావం-

బంధువుల యెడ దాక్షిణ్యముతోనుండుటయు, 

అనగా వారి యిష్టానుసారము నడచుకోనుటయు, 

సేవకుల యెడ దయతోనుండుటయు,

దుర్జనుల యందు కఠినముగా వ్యవహరించుటయు, సజ్జనులయందు ప్రీతి పాత్రమై మెలగుటయు, 

రాజులయందు – అనగా నేటి రాజకీయ నేపథ్యములో రాజకీయ నాయకులయందు నీతితో వారికి అనుగుణముగా వ్యవహరించుటయు, 

విద్వాంసులయందు క్రమ ప్రవర్తనము లేదా ఋజు ప్రవర్తనము కలిగియుండుటయు, శత్రువులయందు పరాక్రమమును, పెద్దలయందు ఓర్పును, స్త్రీల యందు దిట్టతనూ అనగా ధృఢచిత్తము కలవారుగానూ యే పురుషులు కనపఱుతురో అట్టివారలే లోకస్థితికి, లోక మర్యాదకి, లోకము యొక్క అస్తిత్వానికీ కారణభూతులు.