ముక్తపదగ్రస్తము"

ముక్తపదగ్రస్తము"

. 

ఒకచోట ఆపి, తిరిగి ఆపిన పదముతోనే పద్యమును కొనసాగించడం పై పద్యము యొక్క పాదములలో గమనించవచ్చును. 

నాకు తెలిసినంతవరకు దీనిని "ముక్తపదగ్రస్తము" అంటారు.

. 

తీసుకురాబడిన హనుమంతునితో, 

రావణుని ఆగ్రహభాషణము.!

. 

"ఎవ్వడవోరి? నీకుఁ బ్రభు వెవ్వడు చెప్పుము! నీ విటొంటిమై

ని వ్వనరాశి దాటి యిట కే గతి వచ్చితి? నామమేమి? నీ

వెవ్వని ప్రాపునం బెఱికి తీ వనమంతయు శంక లేక? 

యింకెవ్వని పంపునం దునిమి తీ సురవైరులనెల్ల నుగ్రతన్?"

. 

భావము: "నీవు ఎవడవురా? నీ ప్రభువు ఎవరో చెప్పు. ఇలా ఒంటరిగా సముద్రమును దాటి ఇక్కడికి ఎలా రాగలిగినావు? ఎవరి అండ చూసుకుని, ఏమాత్రం భయం లేకుండా మా అశోకవనమును ధ్వంసం చేశావు? ఎవరి అనుమతితో ఈ రాక్షసవీరులందరినీ ఈవిధంగా సంహరించావు?" అంటున్నాడు రావణుడు.

. 

"శరనిధి దాటి వచ్చుటయ చాలక నా పురిఁ జొచ్చి, చొచ్చియున్

వెఱవక దంటవై వనము వేళ్ళకుఁ ద్రుంచితి, త్రుంచి క్రమ్మఱన్

బిరుదవు పోలె రాక్షసులఁ బెక్కురఁ జంపితి, చంపి నెమ్మదిన్

గరకరితోడ నా యెదుర గర్వముతోడుత నిల్చి తద్దిరా!"

. 

భావము: "సాగరము దాటివచ్చినది చాలక నా లంకాపురిలోకి ప్రవేశించావు. ప్రవేశించి వెఱపులేకుండా పోటుగాడి వలె మా వనమును కూకటివేళ్ళతో కూల్చినావు. కూల్చి మొనగాడిలా అసురవీరులను ఎందరినో హతమార్చావు. హతమార్చి బెదురులేక నా యెదుట గర్వంగా నిలిచినావు. భళా!" అంటున్నాడు రావణుడు.

.

. 

"ఖండించెద నీ చేతులు,

తుండించెద నడుము రెండు తునుకలు గాగన్,

చెండించెదఁ గత్తులతో,

వండించెద నూనెలోన వారక నిన్నున్!"

. 

భావము: రావణుడు క్రోధముతో ఇంకా ఇలా అంటున్నాడు. "నీ హస్తములను నరికించివేస్తాను. నీ నడుమును రెండు తునుకలుగా ఛేదింపజేస్తాను. కత్తులతో నీ శరీరమును ముక్కలుముక్కలుగా చేయించి, నూనెలో వేగించి వండింపజేస్తాను".

. 

(రామాయణము, సుందరకాండము - మొల్ల)

Dhanikonda Ravi Prasad గారి వివరణకు ధన్యవాదాలు.!
అది ముక్తపదగ్రస్తం కాదండీ ! దానికి ఉదాహరణ ఇది.
సుదతీ నూతన మదనా !
మదనాగ తురంగ పూర్ణ మణిమయ సదనా !
సదనామయ గజ రద నా
రద నాగేంద్ర నిభ కీర్తి రస నర సిమ్హా
ఇలా వదిలేసిన పదం వెంటనే వస్తుంది. అది అర్ధభేదం తో చెప్పటం ప్రతిభ.