Saturday, December 16, 2017

మనం మరిచిన మహాశయుడు.-వీణెం వీరన్న ! (నిండు గొదావరికి నిలువెత్తు సేవకుడు.)

మనం మరిచిన మహాశయుడు.-వీణెం వీరన్న !

(నిండు గొదావరికి నిలువెత్తు సేవకుడు.)

- గుర్తు చేసుకుందాం.

-

తాజ్ మహల్ నిర్మానానికి రాళ్లేత్తిన కూలీలెవ్వరు అని అడిగితే సమాదానం చెప్పడం కష్టమే .... 

-

అయితే గోదావరి ఆనకట్ట నిర్మాణంలొ "సర్ అర్డర్ కాటన్ " కి చేదోడు వాదొడుగా ఉన్నదేవ్వరు ,10వేలమంది కూలీలను సమీకరించి వారికి పనిలొ శిక్షణ నిచ్చి, సక్రమంగా వేతనాలిస్తూ ,ఆదివారం జీతంతొ కూడిన సెలవునిచ్చి, పని చేయించినదెవరు అంటే వీణెం వీరన్న పేరే చెప్పాలి .

.

రాజమండ్రి వాసి అయిన వీరన్న 1794 మార్చి 3న పుట్టాడు. చదువుంతా గొదావరీ తీరానే. ఇంజినీరింగ్ బెంగాల్లొ పూర్తీచేసి, మద్రాసులొ ఇంగ్లీషులొ ప్రత్యేక శిక్షణ పూర్తీచేసి,1840లొ రాజమండ్రికి వచ్చి నీటిపారుదల శాఖలొ ఉధ్యొగిగా చేరాడు .1844 వ సంవత్సరములొ గొదావరి పరివాహిక ప్రాంతాన్నీ పరశీలంచడానికి కాటన్ అదికారి వచ్చాడు .పై అదికారులు కాటన్ దొరకి సహయ అదికారిగా వీరన్నని నియమించారు. ఆనకట్ట నిర్మానానికి ఒరిస్సా , బెంగాల్ నుంచి వందలాది మందిని తీసుకొచ్చి, మన్యం ప్రాంతంలొ గిరిజనులతొ కలుపుకొని నిర్మాన పనిలొ శిక్షణ ఇచ్చి, మంచి వేతనాలు ఇచ్చి, బయటినుంచి వచ్చిన శ్రామికులను చూపించి, స్థానికల్లొ మంచి ఉత్సాహన్నీ నింపి ,ఐదు యేళ్లు పాటు సాగిన నిర్మాణంలొ ఏ ఒక్కరికీ కూడా ప్రాణానికీ హాని జరగకుండా గోదావరి వంతెన నిర్మాణం పూర్తీ అయిందంటే అప్పట్లొ ఆయనకే చెల్లింది.

.

1852 మార్చి 31న వంతెన నిర్మాణం పూర్తీ అయింది. కాటన్ దొర తన డైరీలో

వీరన్న లేకపొతే ఈ ఆనకట్ట నిర్మాణం ఇంకా 10 యేళ్లు దాకా పట్టేది అని,వారికి జన్మతా రుణపడి వుంటాను అని తన డైరీలో వ్రాసుకొన్నాడు.

ఎటువంటి బిరుదులైన బ్రిటీషువారు ఇద్దరకీ కలిపి సత్కరించేవారు ,కానీ మనవాళ్లు అతని సేవలు మరిచిపొయారు .గొదావరి వంతెన ఎవరు కట్టించారు అంటే ,కాటన్ దొర అని ఠక్కున చెపుతారు, కానీ వీరన్న పేరు మాత్రం ఎవరకీ తెలియదు. బ్రిటీషువాళ్లకు ఇతని పేరు సుపరిచితం .వారి రాజ శాసనంలో వీరన్న పేరును సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించారు.

.

విశిష్టమైన సేవలందించిన ప్రముఖలను ఎన్నటికి మరవకూడదు. రేపటి తరాలకి మన ఘన చరిత్ర గురించి తప్పకుండా తెలపండి. 

కుహానా చరిత్రకారుల చేసిన దేశ ద్రోహాన్ని సరిదిద్ది మన ఘన చరిత్ర గురించి రేపటి తరాలకి తెలియచేయండి.

గుర్తు పెట్టుకోండి:

తరం మారితే చరిత్ర మిగలదు.

దశిక ప్రభాకర శాస్త్రి.

బట్టతలపై పద్యము!

-

బట్టతలపై పద్యము!

సీసము.; 

తలనూనె రాసెడు తగులాటముండదు- 

క్షౌరశాలకు వెళ్ళు కర్మ లేదు/ 

చుండ్రు బాధలు తప్పి సుఖము గల్గు/ 

పెళ్ళాము కోపాన పెనుగులాడెడు వేళ- 

జుట్టింత దొరకదు పట్టుకొనగ/ 

అద్దంబు దువ్వెన లవసరమే లేదు- 

పర వనితలు వెంటబడుట కల్ల/ 

-

తేటగీతి. ;

కడకు కుంకుడు, శీకాయ ఖర్చు మిగులు/ 

తలకు స్నానంబు చేయుట సులభమౌను/ 

ఇన్ని గణనీయ లాభంబు లెంచి చూడ/ 

బట్టతల గల్గు వాడె పో భాగ్యశాలి.

-

Friday, December 15, 2017

-వారాహిమాత. ! (రాత్రివేళల్లో పూజలందుకునే వారాహి దేవత)

-వారాహిమాత. !

(రాత్రివేళల్లో పూజలందుకునే వారాహి దేవత)

.

మన పురాణాల ప్రకారం శక్తికి ఉన్న ఏడు ప్రతిరూపాలే సప్తమాతృకాలు. వీరే బ్రాహ్మి, మాహేశ్వరి, కౌమారి, వైష్ణవి, వారాహి, ఇంద్రాణి, చాముండి. కొన్ని నమ్మకాల ప్రకారం ఎనిమిదో మాతృకగా నారసింహినీ మరికొన్ని సంప్రదాయాలలో తొమ్మిదవ మాతృకగా వినాయకిని ఆరాధించడం జరుగుతోంది. దుష్టశిక్షణ కోసమూ, భక్తులకు కాచేందుకు ఈ సప్తమాతృకలు సిద్ధంగా ఉంటారు. వీరిలో ఒకరైన వారాహి విశేషాలు...

.

వరాహుని స్త్రీతత్వం;

పూర్వం హిరణ్యాక్షుడనే రాక్షసుని సంహరించి, భూలోకాన్ని ఉద్ధరించిన విష్ణువు అవతారమే వరాహమూర్తి. ఆ వరాహమూర్తికి ఉన్న స్త్రీతత్వమే వారాహి అంటారు. దేవీ భాగవతం, మార్కండేయ పురాణం, వరాహ పురాణం వంటి పురాణాలలో ఈమె ప్రసక్తి కనిపిస్తుంది. ఆయా పురాణాలలో అంధకాసురుడు, రక్తబీజుడు, శుంభనిశుంభులు వంటి రాక్షసులను సంహరించడంలో ఆమె పాత్ర సుస్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

.

రూపం;

వారాహి రూపం ఇంచుమించు వరాహమూర్తినే పోలి ఉంటుంది. ఈమె శరీరఛాయను నల్లని మేఘవర్ణంలో ఉన్నట్లు పేర్కొంటారు. సాధారణంగా ఈ తల్లి వరాహ ముఖంతో, ఎనిమిది చేతులతో కనిపిస్తుంది. అభయవరద హస్తాలతో... శంఖము, పాశము, హలము వంటి ఆయుధాలతో దర్శనమిస్తుంది. గుర్రము, సింహము, పాము, దున్నపోతు వంటి వివిధ వాహనాల మీద ఈ తల్లి సంచరిస్తుంది.

.

ఆరాధన;

తాంత్రికులకు ఇష్టమైన దేవత వారాహిమాత. అందుకే ఈమెను రాత్రివేళల్లో పూజించడం కద్దు. వారాహిమాత ముఖ్య దేవతగా ప్రతిష్టించిన కొన్ని ఆలయాలలో దర్శనం సైతం రాత్రివేళల్లోనో, తెల్లవారుజామునో మాత్రమే ఉంటుంది. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో ఈమె ఆలయాలు ఉన్నప్పటికీ చౌరాసి (ఒడిశా), వారణాసి, మైలాపుర్లలో ఉన్న ఈమె ఆలయాలకు ప్రాధాన్యత ఎక్కువ.

-

సైన్యాధ్యక్షురాలు;

లలితాదేవికి సైన్యాధిపతిగా వారాహిదేవిని వర్ణిస్తారు. అందుకే ఈమె ప్రస్తావన లలితాసహస్రనామంలో కూడా కనిపిస్తుంది. ఆ లలితాదేవి తరఫున పోరాడేందుకే కాదు, భక్తులకు అండగా ఉండేందుకు కూడా ఒక గొప్ప యోధురాలిగా నిలుస్తుంది వారాహి. ఈమెను ఆరాధిస్తే జీవితంలో ఎదురయ్యే అడ్డంకులన్నీ తొలగిపోతాయనీ, శత్రుభయం ఉండదనీ, జ్ఞానం సిద్ధిస్తుందనీ, కుండలినీ శక్తి జాగృతమవుతుందనీ... తరతరాలుగా నిలిచి ఉన్న నమ్మకం. వారాహిదేవి పేర ఉన్న మూలమంత్రాలను, అష్టోత్తరాలనూ పఠిస్తే సకలజయాలూ సిద్ధిస్తాయన్నది భక్తులకు అనుభవమయ్యే విషయం.


మోహముద్గరః -భజ గోవిందం.! ( ఆది శంకరాచార్య) శ్లోకం - 28.

మోహముద్గరః -భజ గోవిందం.!

( ఆది శంకరాచార్య)

శ్లోకం - 28.

-

సుఖతః క్రియతే రామాభోగః 

పశ్చాద్దంత శరీరే రోగః|

యద్యపి లోకే మరణం శరణం

తదపి న ముంచతి పాపాచరణం||

-

శ్లోకం అర్ధం : 

ఇంద్రియ సుఖములు ఎన్నడూ తీరవు, కామ వాంఛలే కాల సర్పములై దేహమునకు రోగము మిగుల్చును. 

మనిషికి చివరకు మరణము తథ్యము, కాని అతని పాపములు

అతనిని వదలవు.

తాత్పర్యము : 

మితిమీరిన ఇంద్రియ సుఖము, కామ వాంఛలు అనర్ధములకే దారి తీయును. వస్తు సుఖములు ఆశాశ్వితములగుటయే కాదు, వాని వలన అనేక అనర్ధములు, కష్టములు కలుగును. 

అజ్ఞాని అటువంటి దృశ్యపదార్దముల వెనుక పడి, అందే ఆనందము కలదని భ్రమించి, శాశ్వతమైన, పరిపూర్ణమైన, అపరిమితమైన పర సుఖములను మరచి నానా కష్టముల పాలగుచున్నాడు. మృత్యువు పచ్చగడ్డిలో పామువలె పొంచి ఉన్నది. అది ఏ క్షణములోనైనను శరీరమును కబళించును. కావున శరీర సుఖములపై మోహము వదిలి, భక్తి, జ్ఞాన, వైరాగ్య మార్గములలో సాధన చేసి, పాపమును కడగి వేసి, ఆత్మానుభూతితో జీవితము సఫలము చేసుకొనవలెను.

-

రా" - రమ్మని రా రా రమ్మని !

రా" - రమ్మని రా రా రమ్మని !


--

అడిదము సూరకవి ఒకసారి విజయనగర ప్రభువు

 విజయరామరాజుమీద ఏకవచన ప్రయోగంతో 

ఒక "రా" వచ్చేట్టు పద్యం చెప్పాడు.

రాజుగారు ఏమీ అనలేదుగానీ రాజ బంధువు సీతారామరాజుకు

కోపం వచ్చి ఆక్షేపించాడు. అప్పుడు సూరకవి ఆవిధంగా

చెప్పటంలోని ఔచిత్యాన్ని, అందాన్ని

ఇలా సమర్థించుకున్నారట.

-


చిన్నప్పుడు రతికేళిక

నున్నప్పుడు కవితలోన  యుద్ఝములోనన్

వన్నె సుమీ "రా"-కొట్టుట 

చెన్నుగనో పూసపాటి సీతారామా!

-


చిన్నప్పుడు "రా" -  అనడం సహజమే.

రతిక్రీడలో స్త్రీపురుషులు పరస్పరం "రా" అనుకోవటం

భోగాతిశయాన్ని సూచిస్తుంది.

కవిత్వంలోనూ, యుద్ధంలోనూ అనవచ్చు.

అనవచ్చుమాత్రమేకాదు అంటే వన్నె సుమా!

-


అందుకే అతని చాతుర్యాన్ని చూసి ఇలా అన్నారు.

-


అంతా సుకవులు గారా?

అంతింతో పద్య చయము నల్లగలేరా!

దంతివి నీతో సమమా?

కాంతా సుమబాణ! సూరకవి నెరజాణా!

-



"రా" -  కొట్టటాన్ని గురించి మరోకవి పద్యం ఇది.

-


కవులు పొగడువేళ కాంతలు రతివేళ

సుతులు మద్దువేళ  శూరవరులు

రణము సేయువేళ రా కొట్టి పిలుతురు

పాడి యదియు మిగుల భజనకెక్కు

-


ఏకవచనం ప్రయోగించటాన్ని గురించి సంస్కృతంలో

ఒక శ్లోకం ఉంది

తెలుగులోని పద్యాలన్నీ దాని అనుసరణలే.

ఆ శ్లోకం.......

-


బాల్యే సుతానాం సురతేంగనానాం

స్తుతే కవీనాం సమరే భటానాం

త్వంకార యుక్తాహి గిర: ప్రశస్తా:

కస్తే ప్రభో! మోహతరస్మరతం.

-

-అధ్యాపకుడు మూర్ఛపోయాడు-


-

-అధ్యాపకుడు మూర్ఛపోయాడు-

-

సంస్కృతం తరగతి నడుస్తోంది

అధ్యాపకుడు విభక్తి , వచనములు వివరిస్తున్నాడు .

" రామ " శబ్దము ఉదాహరణగా తీసుకుందాం ... 

రామః .....రామౌ.... రామాః 

అంటే తెలుసుగదా , 

రాముడు .... (ఇద్దరు ) రాములు ......(అనేక) రాములు

సంస్కృతములో ఏక వచనము , బహువచనమే కాక , ద్వి వచనము కూడా ఉంటుంది.

దీన్నే ఇంకోలా ,

అహం రామః అస్మి -- నేను రాముడిని [ అయి ఉన్నాను ]

ఆవాం రామౌ స్వః --మేమిద్దరము రాములము [అయి ఉన్నాము]

వయం రామాః స్మః --మేము రాములము [అయి ఉన్నాము ]

అని చెప్పవచ్చు... అర్థం అయిందా..

అందరూ తలలాడించారు..

అధ్యాపకుడు :- ఏదీ , సుబ్బారావు , ఇంకో ఉదాహరణ చెప్పూ..

సుబ్బారావు :-

అహం బ్రహ్మః అస్మి [ అహం బ్రహ్మాస్మి ]

ఆవాం బ్రహ్మౌ స్వః 

వయం బ్రహ్మాః స్మః

అధ్యాపకుడు మూర్ఛపోయాడు. 

(అహం గురు అస్మి [ అహం గురు ]

ఆవాం గురు స్వః 

వయం గురు స్మః

అధ్యాపకుడు మూర్ఛపోయాడు)

---------------

ఈ జోకు అర్థం కాని వాళ్ళు చేతులెత్తండి

.

అయితే గురు శబ్దము , రామ శబ్దము ఒకేలా ఉండవు.. గురు శబ్దము ఉకారాంతము. రామ శబ్దము అకారాంతము. గురు శబ్దము వాడినపుడు , 

అహం గురు అస్మి 

ఆవాం గురూ స్వః

వయం గురవః స్మః 

అని వస్తుంది

మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ!

మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ!

-

మా తెలుగు తల్లికి మల్లె పూదండ

మా కన్న తల్లికి మంగళారతులు

కడుపులో బంగారు కను చూపులో కరుణ

చిరునవ్వు లో సిరులు దొరలించు మా తల్లి!

--

మా తెలగాణ కన్న తండ్రి కి అభినందనలు .

ఈ మహాను భావుడు చూపిన చొరవ తెలుగు జాతి 

చరిత్రలో బంగారు పుటలలో నిలిచి పోతుంది .

చంద్ర శేఖర్ రావు గారికి నా దీవెనలు!