Thursday, October 30, 2014

మా దివాకర్ల వెంకట అవధాని సార్

మా దివాకర్ల వెంకట అవధాని సార్ తెలుగు ప్రాచీన సాహిత్యం పట్ల మాలో 

ఎంత గాఢానురక్తిని క్లాసులో పెంచి పోషించేవారంటే ఏ ఒక్కరం కూడా తెలుగు క్లాస్‌ను తప్పించుకునే వాళ్లం కాదు. ఆయన రాగయుక్తంగా ప్రబంధపద్యాలు పాడి వినిపిస్తుంటే మంత్రముగ్ధులం అయ్యేవాళ్లం.


పద్యాన్ని మొదటిసారి రాగయుక్తంగా, రెండోసారి మామూలుగా చదివి వినిపించే

ఆయన నేర్పుకు మేం దాసోహమయ్యేవాళ్లం. పద్యాన్ని రాగయుక్తంగా పాడకుండా చదివి వినిపించాలన్న నిబంధన ఇంటర్, డిగ్రీ, పిజి తరగతులలో అప్పటికే అమలవుతున్నందువల్ల మేం పై చదువులకు వెళ్లే కొద్దీ తెలుగు పద్య గాన మహిమా శ్రవణానుభవం మాకు కొరవడిందనుకోండి.


ఆ పురి బాయకుండు మకరాంక శశాంక మనోజ్ఞమూర్తి భా


షాపరశేషభోగి వివిధాధ్వర నిర్మల ధర్మకర్మ దీ


క్షాపరతంత్రు డంబురుహగర్భ కులాభరణం బనారతా


ధ్యాపనతత్పరుండు ప్రవరాఖ్యు డలేఖ్యతనూవిలాసుడై


అటజని గాంచె భూమిసురు డంబర చుంబి శిరస్సరజ్జరీ


పటల ముహుర్ముహుర్లుట దభంగ తరంగ మృదంగ నిస్వన


స్పుట నటనానురూప పరిపుల్ల కలాపి జాలమున్ గ్ర


కట శరత్కరేణు కర కంపిత జాలము శీత సాలమున్


అంటూ సంస్కృత సమాస పద భూయిష్టమైన మనుచరిత్రలోని ప్రవరుడి ఘట్టాలను పాడి వినిపిస్తుంటే, మాకు ఒక్క పదం అర్థం కాకపోయినా ఒళ్లు పులకరించిపోయేది. రేడియోలో ఘంటసాల, సుశీల, లీల, జిక్కి పాటల, పద్యాల పారవశ్యం ఒక వైపు, ఇల్లు వదిలాక స్కూల్లో తెలుగు పద్య శ్రవణానందం మరోవైపు… మా బాల్యం ఎంత హాయిగా గడిచిపోయిందో…


x

శృంగారనికి వయ్యారనికి .మారు పేరు బాపు బొమ్మా. .

శృంగారనికి వయ్యారనికి .మారు పేరు బాపు బొమ్మా.

.

“ఉవ్విళులూరుచుం బలుకున్ ఒప్పులకుప్ప”

“పలుకు నుడికారమున ఆంధ్ర భాష యందురు”

Wednesday, October 29, 2014

నేను మానవ సుర్యుణ్ణి

ఆడవుల్లో అశాంతితో పరుగెత్తే దావాగ్నిని నేను

తెలిమబ్బుల మందల్లోనించి వడిగా 

ఒక తార వైపుకు పరుగెత్తే చిరుమబ్బును నేను

బాధల్లో మునుగుతాను సంతోషాల్లో ఉదయిస్తాను

నేను మానవ సుర్యుణ్ణి


విప్లవ భాషావిధాత కవిసేన మేనిఫెస్టోప్రణేత భుధజన విధేయ శేషేంద్ర నామదేయ కవివర్మ ప్రణీత ఆధునిక మహాభారతస్య అనుబంధకావ్యం లో బ్రమరకాండ నుంచి

Tuesday, October 28, 2014

ఋణోదయం

ధర్మరాజుగారికో రోజున రోఖం కావలసివచ్చి వేళకు జతపడక భీమసేనుడిని కుబేరుడి దగ్గరకు పంపాడుట అప్పు తెమ్మని. తీరా అతను అందాకా వెళ్ళి అడిగే సరికి కుబేరుడేమో మీ అన్న వడ్డీ ఇస్తాడా మరి అన్నాడట. రణరంగంలోనే తప్ప ఋణరంగంలో ప్రభావశాలిగాని భీముడు ఠంగున జవాబివ్వలేక మళ్ళీ భూలోకం వచ్చేసి, అన్నా వినమని కధ చెప్పాడు. వడ్జీ పుచ్చుకోకపోతే మనం అప్పు పుచ్చుకోము అని చెప్పు అని కబురంపాడు ధర్మరాజు ఎందుకైనా మంచిదని. కుబేరుడు అప్పు ఇచ్చాడు. వడ్డీ వద్దనీ అన్నాడు. ఇది అప్పు ఇచ్చే వారి మీద బాగా పనిచేసే ట్రిక్కు....

ఋ మణుడు రాసిన ఋణోపదేశం అనే మహాసందేశాత్మక కథనుండి 

ఊరికే ఇలాటి ఋణట్రిక్కులు నేర్చుకుంటే ఫలించవని ఋమణు గురవుల ఉవాఛ.... ఇది మీకు చేర్చిన వాడికి కనీసం ఓ ఫైవు అప్పిచ్చి ఋణ రమణుడి ఋణం తీర్చుకోండి....

మీ కోసం

అప్పుల అప్పారావు.

మిత్రులందరికీ ఋణోదయం

బాపు గారి శకుంతల..

బాపు గారి శకుంతల..

.

చెలియను మఱచిన వేళల

కలిగెడు దుఃఖము కలంచు గాదే, చెలుడా

వలపుల పలుకుల నిత్తఱి

సులభత మఱచుటయె వింత; చోద్యము సుమ్మా!

x

హాలా హల భక్షణం...

పోతన గారి భాగవతం లోని..

.

హాలా హల భక్షణం...

కంటే జగముల దుఃఖము

వింటే జల జనిత విషము వేడిమి ప్రభువై

యుంటకు నార్తుల యాపద

గెంటింపగ ఫలము గాదె కీర్తి మృగాక్షీ !!

మ్రింగెడి వాడు విభుండని

మ్రింగెడిదియు గరళ మనియు మేలని ప్రజకున్

మ్రింగుమనె సర్వ మంగళ

మంగళ సూత్రంబు నెంత మది నమ్మినదో !!

కదలం బారవు పాప పేరులొడలన్ ఘర్మాంబు జాలంబు వు

ట్టదు నేత్రమ్ముల చెమ్మ వోదు నిజ జూటా చంద్రుడున్ గందడున్

వదనాంభోజము వాడదా విషము నాహ్వానించుచో డాయుచో

పదిలుండై కడి సేయుచో దిగుచుచో భక్షించుచో మ్రింగుచోన్ !!


x

Monday, October 27, 2014

నిరాశ - గొప్ప శత్రువు.....బ్రహ్మశ్రీ చాగంటి కోటేశ్వరరావు గారు. (బాపు గారి చిత్రం.)

 

              నిరాశ - గొప్ప శత్రువు.....బ్రహ్మశ్రీ చాగంటి కోటేశ్వరరావు గారు.      ..(బాపు గారి చిత్రం.)

x

కుక్కతోక ...

కుక్కతోక ...By - Virabhadra Sastri Kalanadhabhatta

.

సుమారు డబ్భై అయిదేళ్ళక్రితం పిచ్చమ్మకు ఆమె మూడో ఏటనే పెళ్ళి అయింది. పదమూడో ఏడు వచ్చేసరికి ఆమె ఐదోతనం కాస్తా బుగ్గయింది. 

ఇహనేం ఆచారం ప్రకారం సకల లాంఛనాలతో ఆమెని విధవను చేసారు. 

క్షమించాలి మరీ పచ్చిగా చెప్తున్నందుకు 

లాంఛనాలంటే గుండుతో సహా.. 

ఆపైన ఆమె జీవితం వంటింటికే పరిమితం అయింది. 

ఎవరకీ కనపడకూదదు. ముఖ్యంగా ఇంట్లో ఎవరైనా ఉదయం లేవగానే వారి కళ్ళా బడకూడదు. 

అల్లాగే ప్రయాణం చేసేవారికి ఎదురురాకూడదు మరి అపశకునంకదా 

ఒకపూటే భోజనం. 

రాత్రి విధిగా వుప్పుపిండే ఆహారం. 

ఏకాదశులు వుపవాసం 

వంటింటి పని ఆమెదే 

మడి మడి 

తద్దినాలలో వంట ఆమేచెయ్యాలి 

భర్తపోయిన ఏయువతినైనా వితంతువు చేసినప్పుడు కర్మ పదోరోజున ఈమెనే పిలిచేవారు ఆకార్యక్రమ నిర్వహణకు 

ఆవితంతువును మంచి ముహూర్తం వచ్చేవరకూ ఎవరూ చూడరు గనుక, అంతవరకూ ఆమెను ఈమే కనిపెట్టుకొని వుండాలి 

** ** ** 

మా తర్వాత తరం వచ్చేసరికి 

యువతులులో చదువుకోవడం, సాంఘీక దురాచారాలను

ఖండిచడం వంటి అభ్యుదయ భావాలు పెరిగాయి. 

.

పునర్వివాహాలకు అభ్యంతరాలు తగ్గాయి. 

తర్వాత తర్వాత అసలు పునర్వివాహాలు ఒక సమస్యగానే పరిగణింపబడలేదు అదేదో మామూలు ఆచారంగా సమాజంలో కలిసిపోయింది 

శాఖాంతర, కులాంతర చివరకి ఖండాంతర వివాహాలుకు కూడా ఎంతో ప్రోత్సాహం లభించింది. 

కాలగమనంలో ఆచారవ్యవహారాల్లో ఎన్నో మార్పులు సంభవింవించాయి. 

.

యువకులు ధైర్యంగా ముందుకు వచ్చి పిల్లలున్న వితంతువులనుగాని,

విడాకులు పొందిన స్త్రీలను గాని వివాహం చేసుకోవడానికి ముందుకు వచ్చారు 

అయినా కొంతమంది యువకులలో సంకుచితత్వం పోలేదు. Male ego అప్పుడప్పుడు తొంగిచూస్తూవుంది 

** 

కొన్నాళ్ళు భర్తతో కాపురం చేసి వితంతువైన విమలను అభ్యుదయభావావేశంతో మోహన్ పెళ్ళి చేసుకున్నాడు 

మొదటి రాత్రి ఆమె గదిలోకి వచ్చి సిగ్గుతో గుమ్మందగ్గర నిలబడింది 

మోహన్ ఆమెకేసి చూసి “అప్పుడు కూడా ఇల్లాగే సిగ్గుపడ్డావా?" అని అడిగాడు వ్యంగ్యంగా 

..

విమల చివుక్కున తలపైకెత్తి అతనికేసి అసహ్యంగా చూసింది

Sunday, October 26, 2014

"నేను, నేనని" నీవనుచున్నావు,


"నేను, నేనని" నీవనుచున్నావు, అదే నేనూ అనుచున్నాను 

అందరిలోనా వున్న ఈ నేనెవరన్నదే వేదాంతం 

ఈ దేహేంద్రియములు, ప్రాణముకూడా కాదు "నేను" 

గుండెగుహలో చిరుజ్యోతిగా వెలిగెడి ఆత్మయే "నేను" 

కరుణశ్రీ కవిత్వం

కరుణశ్రీ కవిత్వం

అద్వైతమూర్తి

చూచెదవేలనో ప్రణయ సుందరి, కాటుక కళ్ళలోని యా

లోచనలేమిటో హరిణ లోచని నీ చిరునవ్వులోని సం

కోచములెందుకో కుసుమ కోమలి నీ మధురాధరమ్ములో

దాచుకొనంగ నేటికి సుధామయ సూక్తి కళావిలాసినీ

మనదాంపత్యము సత్యమౌ ప్రణయ సామ్రాజ్యమ్ములో లోతులన్

గనియెన్ సాగెను భాగ్యనౌక కవితా కాళిందిలో నవ్య జీ

వన బృందావన దివ్యసీమ విహరింపన్ రమ్ము నే కొల్ల గొం

దును నీ కోమల బాహు బంధనములందున్ కోటి స్వర్గమ్ములన్

భావోద్యానమునందు కొత్త వలపుం పందిళ్ళలో కోరికల్

తీవెల్ సాగెను పూలు బూచెను రసాద్రీ భూత తేజమ్ముతో

నీవే నేనుగ నేనెనీవుగ లతాంగీ ఏకమై పోదమీ

ప్రావృణ్ణీ రద పంక్తి క్రింద పులకింపన్ పూర్వ పుణ్యావళుల్

సాంధ్యశ్రీ


సాంధ్యశ్రీ !(కరుణశ్రీ జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి .)-అంజన రేఖ వాల్కనుల యంచులదాటి మనోజ్ఞ మల్లికాకుంజములో సుధా మధుర కోమల గీతిక లాలపించు ఓకంజ దళాక్షి, నీ ప్రణయ గానములో పులకింతునా మనోరంజని బుష్పవృష్టి పయి రాల్పి నినున్ బులకింప జేతునా!-క్రొంజిగురాకు వేళుల కురుల్ తడియార్పుచు గూరుచున్న యభ్యంజన మంగళాంగి జడలల్లుదునా, మకరంద మాధురీమంజుల మామక ప్రణయ మానస భావనలే ప్రపుల్ల పుష్పాంజలి జేసి నీ యడుగులందు సమర్పణ జేసికొందునా!.సంజ వెలుంగులో పసిడి చాయల ఖద్దరు చీర గట్టి నారింజకు నీరు వోయు శశిరేఖవె నీవు సుభద్ర సూతినైరంజిత పాణి పల్లవము రాయుదునా నిను మౌళి దాల్చి మృత్యుంజయ మూర్తినై జమునితో తొడ గొట్టి సవాలు చేతునా!-

కార్తికసమో మాసో న కృతేన సమం యుగమ్, న వేదసదృశం శాస్త్రం న తీర్థం గంగయా సమమ్.

 కార్తికసమో మాసో న కృతేన సమం యుగమ్,

న వేదసదృశం శాస్త్రం న తీర్థం గంగయా సమమ్.

.

అర్ధం: కార్తీకమాసానికి సమానమైన మాసమేదీ లేదు; సత్యయుగంతో సమానమైన యుగమేదీ లేదు; వేదములతో సమానమైన శాస్త్రమేదీ లేదు; గంగానది వంటి ఇతర నదేదీ లేదు.

ధార్మిక యోచనలు కలిగిన ప్రజలు ఏకభుక్తము, లేక నిరాహారాది వ్రతాలు చేస్తారు. రాత్రులలో దేవాలయాలందు లేదా తులసి దగ్గర దీపాలు వెలిగిస్తారు. స్వయంగా దీపదానాలు చేయనివారు ఆరిన దీపాలను వెలిగించుట వలన, గాలి మొదలైన వాటి వలన దీపాలు ఆరిపోకుండా చేసి, దీపదాన ఫలితాన్ని పొందవచ్చును.

.

చంద్రుడు పూర్ణుడై ఏ నక్షత్రంలో ఉంటాడో, ఆ నక్షత్రం పేరు ఆ మాసానికి వస్తుంది. కృత్తికా నక్షత్రంలో చంద్రుడు పూర్ణుడై సంచరించుట వలన ఈ మాసానికి కార్తీక మాసమని పేరు.

కార్తీక మాసమునకు సమానమైన మాసము, 

విష్ణుదేవునికంటే సమానమైన దేవుడు, 

వేదములకు సమానమైన శాస్తమ్రులు,

గంగకంటే పుణ్యప్రథములైన తీర్థములు లేవన్నది పురాణ వచనం. 

కార్తీక మాసము అత్యంత పవిత్రమైంది. మహిమాన్వితమైంది

.

శివ కేశవులకి ప్రీతికరమైన మాసం. ఈ మాసంలో దేశం నలుమూలలా ఉన్న ఆలయాలలో రుద్రాభిషేకాలు, లక్ష బిల్వార్చనలు, రుద్ర పూజలు విశేషంగా జరుపుతారు. విశేషార్చనలు జరిపే భక్తులకు సదాశివుడు ప్రసన్నుడై వారి అభీష్టాలను తీరుస్తాడు. అందుకే ఆ స్వామికి ‘అశుతోషుడు’ అన్న పేరు వచ్చింది.

న కార్తికసమో మాసో న కృతేన సమం యుగమ్,

న వేదసదృశం శాస్త్రం న తీర్థం గంగయా సమమ్.

.

అర్ధం: కార్తీకమాసానికి సమానమైన మాసమేదీ లేదు; సత్యయుగంతో సమానమైన యుగమేదీ లేదు; వేదములతో సమానమైన శాస్త్రమేదీ లేదు; గంగానది వంటి ఇతర నదేదీ లేదు.

ధార్మిక యోచనలు కలిగిన ప్రజలు ఏకభుక్తము, లేక నిరాహారాది వ్రతాలు చేస్తారు. రాత్రులలో దేవాలయాలందు లేదా తులసి దగ్గర దీపాలు వెలిగిస్తారు. స్వయంగా దీపదానాలు చేయనివారు ఆరిన దీపాలను వెలిగించుట వలన, గాలి మొదలైన వాటి వలన దీపాలు ఆరిపోకుండా చేసి, దీపదాన ఫలితాన్ని పొందవచ్చును.

.

చంద్రుడు పూర్ణుడై ఏ నక్షత్రంలో ఉంటాడో, ఆ నక్షత్రం పేరు ఆ మాసానికి వస్తుంది. కృత్తికా నక్షత్రంలో చంద్రుడు పూర్ణుడై సంచరించుట వలన ఈ మాసానికి కార్తీక మాసమని పేరు.

కార్తీక మాసమునకు సమానమైన మాసము, 

విష్ణుదేవునికంటే సమానమైన దేవుడు, 

వేదములకు సమానమైన శాస్తమ్రులు,

గంగకంటే పుణ్యప్రథములైన తీర్థములు లేవన్నది పురాణ వచనం. 

కార్తీక మాసము అత్యంత పవిత్రమైంది. మహిమాన్వితమైంది

.

శివ కేశవులకి ప్రీతికరమైన మాసం. ఈ మాసంలో దేశం నలుమూలలా ఉన్న ఆలయాలలో రుద్రాభిషేకాలు, లక్ష బిల్వార్చనలు, రుద్ర పూజలు విశేషంగా జరుపుతారు. విశేషార్చనలు జరిపే భక్తులకు సదాశివుడు ప్రసన్నుడై వారి అభీష్టాలను తీరుస్తాడు. అందుకే ఆ స్వామికి ‘అశుతోషుడు’ అన్న పేరు వచ్చింది.

x

Friday, October 24, 2014

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము....ధూర్జటి.

శుభోదయం...

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము....ధూర్జటి.

.

అంతా మిధ్య తలంచిచూచిన నరుం / సట్లౌటెరింగిన్ సదా

కాంతల్పుత్రులు నర్థముల్ తనువు ని / క్కంబంచు మోహర్ణవ

భ్రాంతింజెంది చరించుగాని,పరమా / ర్థంబైన నీయందు దా

చింతాకంతయు చింతనిల్పుడు కదా / శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!

.

శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!మానవుడు పుట్టుట,చచ్చుట మొదలగు చేష్టలచే ప్రపంచమంతయు మిష్యారూపమైన మాయాని తెలిసి కూడ,అశాశ్వతమగు భార్యాపుత్రులయందు మోహమును విడనాడక సంచరించును.కాని ముక్తిని ఇచ్చెడు నీయందు చింతాకాంతయైనను మనస్సును లగ్నముఁచేసి సంచరించడు గదా?

మన రాజకీయ నాయకులు...

మన రాజకీయ నాయకులు...

.

మన రాజకీయ నాయకుడొకాయన ఓ సారి అమెరికా ప్రభుత్వం ఆహ్వానం మేరకు అక్కడికి వెళ్ళాడు. అక్కడ ఓ రాజకీయ నాయకుడు అతన్ని తన ఇంటికి విందుకు ఆహ్వానించాడు. మన నాయకుడు ఆయనకున్న విశాలమైన భవనాలు, ఇంటి ముందు కావాల్సినంత ఖాళీ స్థలం, ఖరీదైనా ఫర్నీచర్ అన్నీ చూసి ముచ్చట పడి…

“మీ కొచ్చే కొద్దిపాటి జీతాలతో ఇంత ఇంటిని, వస్తువులను ఎలా సంపాదించగలిగారు” అని అడిగాడు.

దానికి ఆ సెనేటర్ నెమ్మదిగా నవ్వి అతన్ని కిటికీ దగ్గరికి తీసుకెళ్ళాడు.

“అదిగో ఆ నది కనిపిస్తోందా?”

“కనిపిస్తోంది”

“దాని మీద వంతెన కనిపిస్తోందా?”

“కనిపిస్తోంది”

“10%” అన్నాడు.

మన నాయకుడు అర్థమైందన్నట్లుగా నెమ్మదిగా తల పంకించాడు.

తర్వాత కొద్ది రోజులకు సదరు అమెరికన్ సెనేటర్ భారత్ కు వేంచేశాడు. అతన్ని మన నాయకుడు తన ఇంటికి విందుకు ఆహ్వానించాడు.

సెనేటర్ కి మన నాయకుడు ఇల్లు చూడగానే మతిపోయినంత పనైంది. రాజభవనాన్ని తలదన్నే ఇల్లు, ఇంటి నిండా ఖరీదైన సామాగ్రి, నౌకర్లు, కార్లు…

ఇవన్నీ చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.

“మీకొచ్చే రూపాయల్లో జీతంతో ఇదెలా సాధ్యం?” అని ప్రశ్నించాడా సెనేటర్.

మన నాయకుడు అతన్ని కిటికీ దగ్గరకు తీసుకెళ్ళి

“అక్కడ నది కనిపిస్తోందా?”

“కనిపిస్తోంది”

“దాని మీద వంతెన కనిపిస్తోందా?”

“అదేంటి అక్కెడ వంతెనే లేదు కదా!!!”

“100%” అన్నాడు నెమ్మదిగా…

ఇప్పుడు దిమ్మతిరగడం సెనేటర్ వంతైంది….

ఈ హాయి ఏమియో జాబిలి.....

వెన్నెల లోనే ఉరకలు లేలోనో .....

ఉరకలు లోనే పరుగు లేలోనో...

ఈ హాయి ఏమియో జాబిలి.....

Thursday, October 23, 2014

కల్యాణ రాముని అవతార కథ.!


కల్యాణ రాముని అవతార కథ.!

.

జన్మ వృత్తాంతం

త్రేతా యుగమున రావణాసురుడు యను రాక్షసుడు భూలోకమున లంకాధీశుడై పరమశివుడు, బ్రహ్మలగురించి తపస్సు చేసి వారిచే అనుగ్రహింపబడిన వర గర్వితుడై ఎవ్వరిని లెక్క చేయక దేవతలను, ఋషులను, హరి (విష్టువు) భక్తులను వేధించుచుండెను. అప్పుడు వారందరు హరిని ప్రార్ధించి తమ కష్టములను మొర పెట్టుకొనగా, ఆ మహా విష్ణువు రామునిగా అవతరించి రావణుని కడతేర్చెద నని వారికి చెప్పి, వారిని శాంతపరచి పంపెను.

భూలోకమున అయోధ్యా నగర చక్రవర్తి దశరధుడు పుత్రుల కొరకై పుత్ర కామేష్టి యను యఙ్ఞమును చేయుచుండెను. ఆ యఙ్ఞమునకు సంతసించిన దేవతలు అగ్ని దేవుని ద్వారా దశరధునికి పాయసము ను పంపిరి. ఆ పాయసమును దశరధుడు తన మువ్వురు భార్యలకు అనగా కౌసల్య, సుమిత్ర,కైకేయి లకు పంచెను. కొన్నాళ్లకు యీ మువ్వురు భార్యలు గర్భవతులై నలుగురు మగబిడ్డలను ప్రసవించారు. ఆ మహా విష్ణువే తన ఆది శేషువు, శంఖ చక్రములు, గదలతో సహా యీ నలుగురు పుత్రులుగా అవతిరించెను. రావణ సంహారము కొరకు అవతరించిన ఆనలుగురు పుత్రులే శ్రీరామ చంద్రమూర్తి, లక్ష్మణుడు, భరతుడు మరియు శతృఘ్నుడు.


భామ కలాపం లో సత్య భామ .. మాధవి (మాధవుడే) సంభాషణ


భామ కలాపం లో సత్య భామ .. మాధవి (మాధవుడే) సంభాషణ 

చాల చిత్రంగా ఉంటుంది.

.

.మాధవి వేసే ప్రశ్నలు క్లుప్తంగాను, అర్ధవంతంగాను వుంటాయి. ముఖ్యంగా స్వామి వారి రూపురేఖా విలాసాలు వర్ణించమని అడుగుతుంది.

నా స్వామి మదనమోహనా కారుడని - మందర గిరిధరుడని అంటుంది - సత్య

అలాకాదు కొన్ని గుర్తులు చెప్పమంటుంది - మాధవి

నా స్వామి శంఖము ధరించిన వాడంటుంది - సత్య

శంఖము ధరించిన వాడు జంగాల వారి చిన్న వాడేకాని నీ భర్త కాడు అంటుంది - మాధవి

మాధవి అభినయం నుండి పరోక్షంగా "పాంచజన్యం" పూరించిన పరమాత్మ గోచరం అవుతుంది. తరువాత సంభాషణలలో తర్కము ముదిరి విషయం పాకాన పడుతుంది.

చక్రము ధరించిన వాడే వోయమ్మా! - సత్య

కులాల వారి చిన్న వాడంటుంది - మాధవి

ఆయన కాదని అందోళన చెందుతుంది - సత్య

Wednesday, October 22, 2014

దీపం అంటే వెలుగు ..

దీపం అంటే వెలుగు .. వెలుగు అంటే చీకటిని పారదోలేది .. చీకటిని పారదోలడం అంటే జ్నానాన్ని సంపాదించుకోవడం... లక్ష్మీ నివాసం అంటే కేవలం డబ్బు ఉంటేనే కాదు.. జ్ఞానం కూడా లక్స్మీ దేవి.. ఆరోగ్యం కూడా లక్ష్మీ దేవి.. చిరునవ్వు కూడా లక్స్మీ దేవి ... కాబట్టి 

ఆ లక్ష్మీ దేవి మీ ఇంటిలో ఏళ్ల వేళలా సిరి సంపదలు, జ్ఞానం, పాడిపంటలు, ఆరోగ్యం, చిరునవ్వులు వీటితో పాటు సుఖ సంతోషాలతో కూడిన మానసిక ప్రశాంతత ఇవ్వాలి అని ఆ లక్స్మీదేవి ని వేడుకొంటూ .....

మీకు మీ కుటుంబ సబ్యులకు దీపావళి శుబాకాంక్షలు !!!

x

కిన్నెరసాని....

కిన్నెరసాని.అంటే ఒక వాగు కృష్ణ నదికి పాయ... 

కాని కవులు ఒక అందం అయిన అమ్మాయి గా వర్ణిస్తారు

నిజమేనంటారా....

విశ్వనాథ గారి ..కిన్నెరసాని..

భామాకలాపం:---

భామాకలాపం:---

.

భామాకలాపం అన్న పేరు బాహ్యంగా శృంగార భూయిష్టంగా వున్నా, వేదాంతం పరమార్ధం మూలముగా కలిగినదీ కలాపం. భామాకలాపం వేదాంత ప్రబోధకై ఏర్పడిన గాధ. 

.

ఈ గాధ వెనుక ప్రత్యేక ధ్వని సిద్దాంతం తెలియబడుతూ వుంటుంది. సతి చరిత్ర నుడవ బడుతుంటే, పతి చరిత్ర వినబడుతూ వుంటుంది 

.

. "నయతి వృత్తం ఫలం ప్రపోతిచ ఇతి వినాయక" నాయకుడు ఫలమునకై ప్రయత్నించి తుదకు పొందువాడు. 

మువ్వురికి ఆది మూలమై శేషునిపై పవ్వళించి యున్న శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ ఇందలి నాయకుడు. నాయిక ఇట్టి నాయకుని రూపురేఖా విలాసములు భావ, రాగ, నాట్య గతులచే పర్ణించుచూ, శృంగారముగా కన్నుల నిండా జూచి బంగారు పూవుల పూజ సేయును. 

.

మాధవి పాత్ర ప్రత్యేకముగా మాధవుడు గనే గోచరం అగుచూ వుంటుంది. 

.

మాధవి అనంప్పుడు అది ఒక స్త్రీ వేషంలో వచ్చిన శ్రీకృష్న అంశ. సత్య భామ అంతరంగం అట్టడుగు వరకూ చూడగలిగి తెలిసి అందునా భగవత్ సాక్షాత్కారానికి ప్రతిబంధకాలయిన అహంకార మమకార గుణాలను వెలికి తీయుటకు తర్క రూపమయిన పరీక్ష బెట్టి అజ్ఞానం తనంతట తాను మాయం జేసుకునేటట్లు మార్గంచూపించుటకై, సాధనకై, 

భగవత్ భక్తికై యేర్పడిన మానవ రూపం.

...... అప్పారావు ..ఎవరిని వదలడా .....

                           ......  అప్పారావు ..ఎవరిని వదలడా .....

Tuesday, October 21, 2014

’చిగురాకులలో చిలకమ్మా ‘’

’చిగురాకులలో చిలకమ్మా ‘’


అన్న పూర్ణా బానేర్ పై నాగేశ్వర రావు నిర్మించిన మొదటి చిత్రం దొంగ రాముడు .

సాంఘిక చిత్రాల లో ఆణిన ముత్యం గా  కే వి.రెడ్డి దీన్ని  తీర్చి దిద్దాడు 

.మాటా ,పాటా సీనియర్ సముద్రాల .సంగీతంసుస్వరానికి మాధుర్యానికి ‘’పెంద్యులం ‘’అయిన  పెండ్యాల .అందరు కమ్మని వంట గాళ్ళే.అందుకే అంత కమ్మగా సినిమా తయారైంది 

.నాగేశ్వర రావు యవ్వన సౌందర్యం ,ఇంకా లావేక్కని సావిత్రి అందచందాలు, అభినయం ,వీటికి తావిని అందించాయి .

హాయిగా కమ్మగా సాగే హుషారు పాట, కొంటె పాట , 

‘’సాహిత్య సముద్రం’’ సముద్రాల కలకండ పదాలతో పాటలు రాసి వన్నె తెచ్చాడు 

.పెండ్యాల నాగేశ్వర రావు తన సంగీత వైదుష్యానికి సొగసు లద్డాడు. 

సరళ స్వరాలతో మనసు గిలి గింతలు పెట్టాడు .అలా విరిసిన


ఒక పుష్ప గీతమే సావిత్రి ,నాగేశ్వరరావు ల మధ్య నడిచిన యుగళ గీతం 

.



‘’ఓ చిగురాకులలో చిలకమ్మా –చిన్న మాట విన రావమ్మా


మరు మల్లెలలో మామయ్యా –మంచి మాట సెలవీవయ్యా .


పున్నమి వెన్నెల గిలి గిం తలకు-పూచిన మల్లెల మురిపాలు


నీ చిరు నవ్వు కు సరి కావమ్మా –


ఓ—ఓ– ఓ –


ఎవరన్నారో ఈ మాటా తెలిసీ పలికిన నీ నోటా


ఆ –ఆ –ఆ—


వలచే కోమలి వయ్యారాలకు –తలచే మనసున తీయ దనాలకు కలవా విలువలు సెలవీయా ?


పై మెరుగులకే భ్రమ పడకయ్యా –మనసే మాయని  సొగసయ్యా –


గుణమే తరగని గుణమయ్యా—


ఊ—ఊ-ఊ ‘’


 


ప్రేమించిన అమ్మాయి ని చిగురాకులలో చిలకమ్మ తో పోల్చటం భలే తమాషా గా ఉంది .తన మనసులో ఉన్నది  చిన్న మాటే –దాన్ని వినమని బతిమాలుతున్నాడు .వింటే సరిగ్గా స్పందిస్తున్దని ఆశ, ఆరాటం అత గాడికి .


ఆమె కూడా పల్లె టూరిదే .కాయా, కసరూ అమ్ముకోనేదే .అయినా ఆమె భావమూ అతి సున్నితం గా ఉండటమే సముద్రాల చూపిన ప్రత్యేకత .ప్రియుడిని మరు మల్లెలలో మామయ్యా అంది అంతే లలితం గా .ఆ చెప్పే మంచి మాటేదో సెలవీవయ్యా అని భలేగా అడిగింది .’సెలవీయటం ‘’సముద్రాల ఎంచుకొని వేసిన ‘యాప్ట్ పదం ‘’.అప్పుడాయుకుడికి  ఆ మంచిమాటేమిటో సెలవిస్తాడు .ఆమె చిరు నవ్వుకు పున్నమి వెన్నెల గిలిగింతలకు పూచిన మల్లెల మురిపాలు సరికావు పొమ్మన్నాడు .ఆమె కు ఇది గొప్ప అభి నందన .అంత సున్నితం గానూ చెప్పాడు. కాదు చెప్పించాడు రచయిత .ఇక్కడ నాయికా నాయకుల అభినయమూ అద్భుతం గా ఉండేట్లు టీర్చి దిద్దాడు తన దర్శక ప్రతిభ తో కెవి రెడ్డి .ఆమె దాన్ని తేలిగ్గానే తీసుకోంది.ఎవరో అన్న ఈ మాటను నువ్వు తీసుకొని నాకు ఆపాదిన్చావు .అందులో భావాన్ని బానే అందుకొని నాకు అతికిన్చావు .నీ నోటితో ఇలాంటి కమ్మని మాట వినటం ఇంపుగా సొంపుగా ఏంతోరుచిగా ఉన్నట్లు ఉంది అందామె .


ఎప్పుడూ మనసులో మధురం గా తలచుకొంటూ ,వలచే కోమలి వయ్యారాలకు ,తలచే మనసున తియ్యదనాలకు విలువలు కట్టటం సరికాదు అసలు కట్టలేము అన్నాడు గడుసు కుర్రాడు దొంగ రాముడు .


ఆమె ఒక ఆకు ఎక్కువే చదివింది .పై మెరుగులకు భ్రమసి పోవటం చేటు తెస్తుంది .మనసు మాయని సొగసు కనుక గుణమే ప్రధానం .అది తరగని నిధి .దానికే విలువ ఎక్కువ అని జీవిత సత్యాన్ని కాచి వడ బోసి నట్లు సెలవిచ్చింది .ఇద్దరూ హాయిగా నవ్వుకుంటారు .అతడు కొద్ది రోజుల్లో నేరస్తుడు అనే ముద్ర వేయిచుకో బోతాడు అనే  సూచన కూడా ఇందులో కనీ పిస్తుంది. రాబోయే కధకు సూచ్యార్ధ సూచన ఆమె వాడిన మాట .ఇన్ని విషయాలను సముద్రాల అతి సున్నిత పదజాలం తో ,సందర్భోచితం గా ఒక పల్లె టూరి యువ జంట పై రాసి వారి మనసులలోని భావాలను ,ఆంతర్యాలను మహా నేర్పుగా వెలువరించారు .ఈ పాటకు అంతకు మంచిన స్వరం తో, బాణీ తో ,రాగ బంధం గా  మధురం గా  గా మనసులకు గిలిగింతలు పెట్టేట్లు  హాయిని కూర్చేట్లు పెండ్యాల స్వరకల్పన చేశారు. అంత కమ్మగా జిక్కీ ,ఘంటసాలలు పాడి దానికి అమరత్వం కల్గించారు .మధ్యలో వచ్చే ‘’ఓఓ లు ఉఊలు ,ఆ ఆ లు ‘’మాధుర్యాన్ని పెంచి వీనులకు విందు కూర్చి లలితా మనోహరత్వానికి ఆభరణం అయ్యాయి .ఈ మొత్తాన్ని అతి సహజం గా ఆకర్షణీయం గా ,వారి నిండు మనసుల కు ,ప్రేమ వలపుకు హృదయపు లోతులకు దర్పణం గా సెల్యులాయిడ్ పై చిత్రీకరించి సుమధుర కావ్యం గా ఈ పాటను చిత్రీకరించారు కే వి.రెడ్ది. అందరూ అందరే. అందుకే పండింది .మనసు నిండింది .అభినందనల నందుకొంది ఈ  పాట. అందుకే నాకు గీతా మకరందం అయింది .

https://www.youtube.com/watch?v=5vVCeDXPygE

Monday, October 20, 2014

ముద్దుల నా యెంకి

ముద్దుల నా యెంకి

ముద్దుల నా యెంకి

గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ

కూకుండ నీదురా కూసింత సేపు!

…………………..

నాకాసి సూస్తాది నవ్వు నవ్విస్తాది,

యెల్లి మాటాడిస్తె యిసిరికొడతాదీ!

గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ ||

……………….

కన్ను గిలిగిస్తాది నన్ను బులిపిస్తాది,

దగ్గరగ కూకుంటే అగ్గిసూస్తాదీ!

గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ ||

……………….

యీడుండమంటాది ఇలు దూరిపోతాది,

యిసిగించి యిసిగించి వుసురోసుకుందీ!

గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ ||

……………….

మందో మాకో యెట్టి మరిగించినాదీ,

వల్లకుందామంటే పాణ మాగదురా!

గుండె గొంతుకలోన కొట్లాడుతాదీ ||


Sunday, October 19, 2014

న్యాయం ..తర్కం..

న్యాయం ..తర్కం..

.

69 వ ఏట ఇరవై ఏళ్ళ అమ్మాయిని పెళ్ళి చేసుకోవటం న్యాయశాస్త్రం ఒప్పుకోవచ్చు,

.

కానీ ఆ పెళ్ళి తర్కానికి నిలువదు.

.

అలాగే ముసలి వాడి పడచు భార్య 25 ఏళ్ళ కుర్రాడిని ప్రేమికుడిగా 

కలిగి ఉండటం తర్కానికి నిలుస్తుంది కానీ 

న్యాయశాస్త్రానికి నిలువదు.

శ్రీ కృష్ణుని రసికత, వాచాలత....

శ్రీ కృష్ణుని రసికత, వాచాలత....

.

శ్రీ కృష్ణుడు చాల రోజుల తరువాత ద్వారకకు తిరిగి వస్తాడు...

..

అప్పుడు కృష్ణుడు ఒక భామ ఇంటికి ముందు వెళితేవేరొకతె లోఁ గుందునో, సుకరాలాపములాడదో, సొలయునో,సుప్రీతి వీక్షింపదో అని శంకించి

.

ఒకే సారి అందరి ఇళ్ళలో ప్రవేశించి,

వారిని కుశల ప్రశ్నలు వేస్తున్నాడు।ఎలాగంటే,...

సీసము:

తిలకమేటికి లేదు తిలకినీ తిలకమా? పువ్వులు దురుమవా పువ్వుఁ బోడి?

కస్తూరి యలదవా కస్తూరికా గంధి? తొడవులు దొడువవా తొడవుతొడవ?

కలహంస బెంపుదే కలహంస గామిని? కీరముఁ జదివింతె కీరవాణి?

లతలఁ బోషింతువా లతికా లలితదేహ? సరసి నోలాడుదే సరసిజాక్షి?

.

ఆటవెలది:

మృగికి మేతలిడుదె మృగశాబలోచన? గురులనాదరింతె గురువివేక?

బంధుజనుల బ్రోతె బంధుచింతామణి? యనుచు సతుల నడిగె నచ్యుతుండు.

.

మనసెరిగి మాట్లాడడమంటే ఇదే!

ఏ భామకి దేనియందు మక్కువో గ్రహించి ఆమె taste ని ప్రశంసిస్తూనే

ప్రోత్సహిస్తున్నాడు, ధర్మం హెచ్చరిస్తున్నాడు।

ఇవన్నీ, మనసు నొచ్చుకోకుండా।

బంధుజనుల బ్రోతె బంధు చింతామణీ?

.

అనడంలో ఎక్కడా నిదరణ గాని,హిత బోధ గాని, లేదు।

ఇదే పద్ధతి శ్రీ రాముడు కూడా అవలంబిస్తాడు

రామాయణంలో, శబరిని పలుకరించేటప్పుడు

"తపస్సు బాగా వృద్ధి అవుతోంది కదా!" అంటాడే గాని,

తపస్సు బాగా చేస్తున్నావా?

అని కాదు।

I

ఇంత శృంగారం ఒలికిస్తున్నా

తానుమాత్రం దానిలో జారిపోలేదు అనే ధ్వని

అచ్యుతుడు అనే శబ్దంలో ఉంది।

"అనుచు సతులనడిగె నచ్యుతుండు"

(అచ్యుతుడు = జారని వాడు)

x

శబ్దం ద్వారా అర్థం

శబ్దం ద్వారా అర్థం

ప్రసిద్ధమైన అల్లసాని పెద్దన పద్యం:

అట జని కాంచె భూమిసురుడంబర-చుంబి శిరస్సరజ్ఝరీ-

పటల ముహుర్ముహుర్-లుఠదభంగ తరంగ మృదంగ నిస్స్వన-

స్ఫుట నటనానుకూల పరిఫుల్ల కలాప కలాపి జాలమున్, 

కటక కరేణు దీర్ఘ కరకంపిత సాలము శీత శైలమున్....

.

బయటకు గట్టిగా చదిబినచో శబ్దం ద్వారా అర్థం గోచరించును....

అదే ఈ పద్యం ఒక్క ప్రచేకత...

Saturday, October 18, 2014

రాముణ్ణి గుర్తు చేసే సీత ఆకృతి..

రాముణ్ణి గుర్తు చేసే సీత ఆకృతి

అశోక వనంలో  హనుమకి కనబడిన సీత ఆకృతి రాముణ్ణి స్ఫురింప జేసిందని శ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ వారి అద్భుత కల్పన, వారి 'రామాయణ కల్పవృక్షం' కావ్యంలోనిది:. 


ఆకృతి రామచంద్ర విరహాకృతి, కన్బొమ తీరు స్వామి చా-

పాకృతి, కన్నులన్ ప్రభు కృపాకృతి, కైశికమందు రామ దే-

హాకృతి, సర్వ దేహమునయందున రాఘవ వంశ మౌళి ధ-

ర్మాకృతి, కూరుచున్న విధమంతయు స్వామి ప్రతిజ్ణ యట్లుగాన్


ఆదర్శ  దాంపత్యమంటే, ఆయన్ని చూస్తే ఆవిడా గుర్తుకు రావాలి, ఆమెను చూస్తే అయన గుర్తుకు రావాలి, వారి ఇంటి మర్యాద గుర్తుకి రావాలి.

నీ కోసమే నే జీవించునది...ఈ విరహంలో .. ఈ నిరాశలో... (బాపు గారి బొమ్మ.)

నీ కోసమే నే జీవించునది...ఈ విరహంలో .. ఈ నిరాశలో...
(బాపు గారి బొమ్మ.)

Friday, October 17, 2014

పోతనగారి పద్యం బాపు చిత్రం..౧౨

పోతనగారి పద్యం బాపు చిత్రం.

లఘు పద్యం కానీ ......నాలుకకి క్లిష్టం..

.

గజేంద్ర మోక్షణం

.

అడిగెదనని కడు వడిఁ జను-

నడిగిన దను మగుడనుడుగడని నడయుడుగున్

వెడవెడ చిడిముడి తడఁ బడ 

నడుగిడు; నడుగిడదు జడిమ నడుగిడు నెడలన్

గజేంద్ర మోక్షణ ఘట్టం.

భర్తగారు ఎక్కడికో హడావుడిగా పరిగెడుతున్నారు. లక్ష్మి తటపటాయింపు ఆమె అడుగుల్లో కనబడుతోందని పోతన యీ పద్యంలో పదాలలో చూపించారు. ఇది 'సర్వలఘు కంద పద్యం'.

.

`ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు?' అని అడుగుదామని తొందరగా ముందుకెళ్తుంది. అడిగినా వెనుకకి పొమ్మంటారని వెనుకకు జంకుతుంది. ఇలా అటూ యిటూ ఆగి, వెళ్ళి, తడబడుతూ అడుగులేస్తోంది.

పైకి చదివితే ఈ పద్యం అందం బయటపడుతుంది.

Monday, October 13, 2014

బాపు గారి .......విష్ణుమూర్తి ..

బాపు గారి .......విష్ణుమూర్తి ..

.

మునులు సిద్ధులు " గరుడా ! విష్ణు భక్తుడవై సదా విష్ణువుకు సమీపంలో ఉండే

నీవు మాకు విష్ణుతత్వము ఎరిగించగల సమర్ధుడవు. కనుక భక్త సులభుడైన 

విష్ణుతత్వము గురించి మాకు వివరించు " అని అడిగారు. 

.

మహానుభావులారా ! ఈ మూడు లోకములను విష్ణుమూర్తి రక్షిస్తున్నాడు అని మాత్రమే నాకు తెలుసు. అంతమాత్రాన నాకు అన్ని తెలుసునని అనుకోవడం కష్టం. మీకు నాకే కాదు ఎవరికైనా విష్ణుతత్వము గురించి చెప్పడము కష్టమే. 

.

నేను విన్న ఆయన కథలను కావాలంటే చెప్తాను. నేను దేంద్రుడిని జయించి అమృతభాంఢమును తీసుకు వెడుతున్న తరుణంలో ఆకాశం నుండి

" గరుడా ! నీ పరాక్రమానికి మెచ్చాను ఏదైనా వరం కోరుకో " అనే మాటలు వినిపించాయి.

.

అప్పుడు నేను " అయ్యా ! మీరెవరో నాకు తెలియదు మీరెవరో నాకు తెలిపి వరాలను ఇవ్వండి " అన్నాను.

.

ఆ మాటలకు బదులుగా ఒక నవ్వు వినిపించి తరువాత " కాలక్రమేణా నీకు నేనెవరో తెలుస్తుంది. నీవు నా వాహనముగా ఉండు. నీకు వ్యాధులు సోకవు మరణం ఉండదు. అసురులను జయిస్తావు " అన్న మాటాలు చెప్తూ ఒక కాంతిపుంజము నా ఎదుట నిలిచింది. 

.

నేను ఆకాంతి స్వరూపానికి చేతులెత్తి నమస్కరించి " మహానుభావా ! నేను నీకు వాహనమౌతాను. నీవు ఎక్కిన రధముకు నన్ను ధ్వజముగా నియమించమని నేను కోరుకుంటున్నాను " అని అడిగాను. " అలాగే జరుగుతుంది " అని చెప్పి ఆ కాంతి స్వరూపం మాయమయ్యింది. ఆ మాటలకు ఆశ్చర్యానందాలు కలిగాయి.

నేను నా తండ్రి కశ్యపుడి వద్దకు వెళ్ళి ఈ విషయం తెలియజేయగా నా తండ్రి నాతో " కుమారా ఆమహానుభావుడెవరో కాదు అతడే నారాయణుడు. నీ మీద కలిగిన దయవలన నీకు దర్శనమిచ్చాడు. . అటువంటి దివ్యమూర్తికి సేవలు చేసే భాగ్యము లభించిన నీవు అదృష్టవంతుడవు నీ జన్మ ధన్యమైంది. నీవు వెంటనే బదరికాశ్రముకు వెళ్ళి అక్కడ ఆ దివ్యమూర్తిని సేవింపుము " అని చెప్పాడు.

.

నేను వెంటనే బదరికాశ్రము వెళ్ళి అక్కడ అచ్యుతుడు, పుండరీకాక్షుడు, గోవిందుడు, లోకజనకుడు, నారాయణుడు అను దివ్యమూర్తిని దర్శించి అతడికి భక్తితో నమస్కరించాను.

ఆ పీతాంబరధారి శంఖు చక్ర గధా ధారి అయి అష్ట భుజములతో ఉన్న నారాయణుడు " వచ్చావా ! మంచి పని చేసావు నా వెంట రా " అంటూ ఉత్తర దిక్కుకు వెళ్ళాడు.

బాపు చిత్రం .... శ్రీ వింజమూరి శివ రామారావు గారి జోల పాట,

Sunday, October 12, 2014

మన మధుర గాయకులు – ఎస్. వరలక్ష్మి

శోభనాచల: మన మధుర గాయకులు – ఎస్. వరలక్ష్మి: “తెలుగు స్వతంత్ర” వారపత్రికలో (1953) “మన మధురగాయకులు” శీర్షికన (ప్రెస్ అకాడమీ సౌజన్యం) ఎస్. వరలక్ష్మి s varalakshmi గారి గురించి ప్ర...

మన మధుర గాయకులు – ఎస్. వరలక్ష్మి

శోభనాచల: మన మధుర గాయకులు – ఎస్. వరలక్ష్మి: “తెలుగు స్వతంత్ర” వారపత్రికలో (1953) “మన మధురగాయకులు” శీర్షికన (ప్రెస్ అకాడమీ సౌజన్యం) ఎస్. వరలక్ష్మి s varalakshmi గారి గురించి ప్ర...

వేణీ సంహారం ....

వేణీసంహార నాటక కర్త ------------భట్ట నారాయణుడు

.

వేణీ సంహారం అంటే -


వేణి (ముడివేయడం) కొరకు సంహారం


వేణి వలన (జరిగిన కౌరవ) సంహారం


వేణి కి సంహారం (నివృత్తి)



భట్ట నారాయణుడు ఏడవ శతాబ్దికవి  అంటారు .550-650 అని చెప్పవచ్చు . ఆయన రాసిన ‘’ వేణీసంహార నాటకం ‘’ వీర రస ప్రధానమై గొప్ప పేరుపొందింది 




వేణీసంహార నాటకం మహా భారత ఇతి వృత్తం .  .

ఇందులో ఆరు  అంకాలున్నాయి .ప్రధమాం కం లో శ్రీకృష్ణుని కౌరవుల వద్దకు రాయ బారిగా ధర్మ రాజు పంపి సంధి చేయమని కోరటం భీమ ద్రౌపదులకు ఇష్టం ఉండదు .సహదేవుడు భీముడిని శాంత చిత్తుని చేస్తాడు .కాని నిండుసభలో పాండవ రాజ పత్నియైన ద్రౌపది  తీవ్ర అవమానం పొందటం హృదయ శల్యం గా భావించి భీముడిని రెచ్చ గొట్టే ప్రసంగం చేసి అతనిలోని పౌరుషాగ్నిని రగుల్గొల్పుతుంది .ఈ మాటలకు ఉద్రేకం, ఉత్తేజం పొందిన భీముడు తన గద తో దుర్యోధనుడి తొడలను విరుగ గొట్టి ,దుశ్శాసనుడి వక్షస్తలాన్ని చీల్చి రక్తం తాగి ,ఆ రక్తం తో తడిసిన చేతులతో ద్రౌపది కేశ పాశాన్ని ముడుస్తాను అని ఘోర ,భీషణ ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. ద్రౌపది దీనితో శాంతిస్తుంది .విఫలమైన సందిరాయబారం తో వికల మనస్కుడై కృష్ణుడు అప్పుడే తిరిగి వస్తాడు .ధర్మ రాజు ఇక గత్యంతరం లేక కురుక్షేత్ర సంగ్రామానికి పూనుకొనగా భీముడు రెట్టించిన ఉత్సాహం తో యుద్ధ భూమిలో ప్రవేశిస్తాడు .


రెండవ అంకం లో దుర్యోధనుడి భార్య భానుమతికి  నూరు పాములను ఒక ముంగిస చంపి నట్లు కల వచ్చి కీడు ను శంకించి కలవర పడుతుంది  .శాంతికోసం సూర్యుడికి అర్ఘ్యప్రదానం చేస్తుంది .దుర్యోధనుడు వచ్చి భార్యను ఓదారుస్తాడు  .భార్య భర్తలు ప్రేమ సాగిస్తారు .జయద్రదుడి తల్లివచ్చి తనకొడుకును అర్జునుడు చంపుతానని ప్రతిజ్ఞ చేసిన వార్త తెలియ జేస్తుంది .గాంధారీ పుత్రుడు యుద్ధానికి వెడతాడు .


మూడో అంకం లో ద్రుస్టద్యుమ్నుడు ద్రోణుడిని చంపుతాడు .ఈ వార్త ద్రోణ సుతుడు ఆశ్వతామకు తెలిసి క్రోధం తో ఉడికి పోతుంటే మేన మామ కృపుడు ఊరడించి దుర్యోధనుడి దగ్గరకు తీసుకుకొని వెళ్లి మేనల్లుడిని సేనాపతిని చేయమంటాడు .అంతకు ముందే కర్ణుడిని చేస్తానని ఆతను మాట ఇచ్చానంటాడు .కర్ణ ఆశ్వత్థామల మధ్య తీవ్ర వాదోప వాదాలు నడుస్తాయి రాజు సమక్షం లోనే. కర్ణుడు బతికుండగా తాను  ఆయుధం దాల్చనని ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు ద్రోణ సుతుడు .ఇంతలో భీముడు దుస్శాసనుడిని చంపి వక్షస్థలం చీల్చి నెత్తురు తాగాడన్న వార్తా తెలుస్తుంది .


నాలుగో అంకం లో – కర్ణుడికొడుకు వృష సేనుడు చనిపోయాడని వార్తాహరుడు రాజుకు చెబుతాడు .రెట్టించిన కోపం తో ద్రుత రాష్ట్ర సుతుడు యుద్ధానికి సన్నద్ద మవుతాడు .ఈ విషయం తెలిసిన తల్లిదండ్రులు యుద్ధం వద్దని పాండవులతో సంధి ముద్దు అని హితం చెబుతారు .


ఐదో అంకం -లో భీముడు అర్జునుడు దుర్యోధనుడు ఎక్కడో దాక్కున్న సంగతి తెలిసి వెతుకుతూ ఉంటారు .భీముడిని ద్వంద్వ యుద్ధానికి రమ్మంటాడు రాజు .కాని అర్జుండు కల్పించుకొని ఆపేస్తాడు .ధర్మ రాజు వీరిద్దరిని రమ్మన్న వార్త విని అన్నగారి దగ్గరకు వెళ్ళిపోతారు .అశ్వత్థామ వచ్చి రాజును కలుస్తాడు .


చివరిది అయిన ఆరవ అంకం –కౌరవ పక్షం లో అందరూ యుద్ధం లో చనిపోతారు .దుర్యోధనుడోక్కడే మిగిలాడు .ప్రాణ భీతితో ఒక సరస్సులో దాక్కుంటాడు రాజు .పసికట్టిన భీముడు సరస్సు సమీపానికి వస్తాడు .దుర్యోధనుడు పైకి వచ్చి భీముడితో గదా యుద్ధం చేస్తాడు .ధర్మ రాజు గూఢచారి భీముడి చేతిలో దుర్యోధనుడు చనిపోయినట్లు చెబుతాడు .అందరూ సంతోషిస్తారు. ధర్మ రాజుకు పట్టాభిషేకం ద్రౌపదికి వేణీ సంహారోత్సవానికి సర్వం సిద్ధ చేస్తారు .ఇంతలో దుర్యోధనుడి రాక్షస స్నేహితుడొకడు చార్వాక ముని వేషం లో వచ్చి ద్వంద్వ యుద్ధం లో భీముడు నిహతుడైనట్లు వార్త చెపుతాడు .ఇది వరకు తానూ చేసిన ప్రతిజ్ఞా ప్రకారం ధర్మ రాజు మరణ ప్రయత్నం చేస్తాడు .ఈలోగా ఒళ్ళంతా రక్త ప్రవాహం తో తడిసి అలసిన  భీకర రూపం లో భీముడు  రంగ ప్రవేశం చేస్తాడు .అతడే దుర్యోధనుడు అనుకోని యుదిస్థిరుడు యుద్ధం చేయటానికి సిద్ధమవుతాడు .కాసేపటికి రక్తం ఓడుతున్నవాడు దుర్యోధనుడిని చంపిన భీముడుగా అందరూ గుర్తిస్తారు .భీముడు  దుశ్శాసన రక్తం తో నిండిన చేతులతో ద్రౌపదీ దేవి వేణి కి పూసి కురులను ముడిచి వేణీ సంహారం చేస్తాడు ,శ్రీకృష్ణుడు వచ్చి భరత వాక్యం పలుకుతాడు .




నాటకం లో హాస్యం పండించే విదూషక పాత్ర లేకుండా రాశాడు భట్టు .కాల వస్తు ,సమయ నటన ఐక్యతలు లేవని పాశ్చాత్య విమర్శకులు విల్సన్ ,బారువాలు ఎత్తి చూపారు .దుర్యోధనుడు భానుమతితో సరసాలు  ఆడుతుంటే ద్వారపాలకుడు ఒక్కసారిగా ప్రవేశించి ‘’భగ్నం భగ్నం ‘’అని అరుస్తాడు .అంటే ఆ గది బయట దుర్యోధనుడి రాజధ్వజం పెనుగాలికి విరిగి ఊడి పడిందని అర్ధం .ఈ సన్నివేశ కల్పనా అతనికి జరుగ బోయే కీడుకు సంకేతం గా కవి చెప్పించాడు .నాటక ప్రస్తావనలో  ధార్తరాస్త్రులు’’ అనే శబ్దాన్ని  హంసలకు,కౌరవులకు చక్కగా అన్వయించే గొప్ప శ్లోకం  చెప్పాడు .



Saturday, October 11, 2014

మనసున మల్లెల మాలలూగెనే

భావకవికి ...బాపు చిత్రం....

.

మనసున మల్లెల మాలలూగెనే

కన్నుల వెన్నెల డోలలూగెనే

ఎంత హాయి ఈ రేయి నిండెనో

ఎన్ని నాళ్ళకీ బ్రతుకు పండెనో


కొన్ని వాక్యాలు ఎన్ని సార్లు చదివినా తనివి తీరదు. చదివినకొద్దీ మరింత ఆహ్లాదంగా ఉంటాయి. పిల్లగాలులు పలకరిస్తాయి. మనసులో మల్లెలు పూయిస్తాయి. వెన్నెల్లోకి లాక్కెళతాయి. కమనీయమైన ప్రకృతిని హృదయానికతిస్తాయి. ఆ వాక్యాల్లో ఉన్న మత్తు అలాంటిది.


1950 లో తెలుగు సినిమా పాటకి భావ కవిత్వపు వెన్నెల సొబగులద్దీ, దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారి కలం పూయించిన పారిజాత కుసుమాలు పై వాక్యాలు. అంతవరకూ సాదా సీదాగా సాగుతున్న తెలుగు పాటలోకి మల్లెల జలపాతంలా చొచ్చుకు పోయింది కృష్ణ శాస్త్రి గారి భావ కవిత్వం. తెలుగు సినిమా పాటకి కొత్త వొరవడిని చూపించి, కావ్య వర్ణనా రీతిని చొప్పించిన ఘనత కృష్ణ శాస్త్రి గారి కవిత్వానిది. భావ కవిత్వ సాగరాన్ని చిన్న పాటలో చుట్టేసిన కమనీయ విశిష్ట భావనా శిల్పం ఆయన కవిత. ఎంత రాసినా కాసింత మిగిలిపోతుంది.


పైన ఉదహరించిన పాట పల్లవి మల్లీశ్వరి సినిమాలోదే! పల్లవి ఎత్తుగడే అలా ఉంటే, ఇహ చరణాలు సంగతి సరే సరి. మధురమైన ప్రేమ భావన వల్ల కలిగిన అనుభూతికి విరహాన్ని జోడించీ, ప్రణయ సౌందర్యాన్ని ప్రకృతి కౌగిలిలో చుట్టేసిన విరహ భావాలు అవి.


కొమ్మల గువ్వలు గుస గుస మనినా

రెమ్మల గాలులు ఉసురుసుననినా

అలలు కొలనులో గల గల మనినా

దవ్వున వేణువు సవ్వడి వినినా


నీవు వచ్చేవని నీ పిలుపే విని

కన్నుల నీరిడి కలయ చూచితిని

ఘడియ యేని ఇక విడిచిపోకుమా

ఎగసిన హౄదయము పగులనీకుమా


ఎన్ని నాళ్ళకీ బ్రతుకు పండెనో

ఎంత హాయి ఈ రేయి నిండెనో


అందనంత అర్థాన్ని అలవోకగా పలికించే సరళమైన పదాలవి. వ్యాఖ్యలూ, వివరణలూ అవసరం లేని పొందికైన భావ కవిత్వం అది. అందులో బాధ ఉంది. ఆ బాధలో తెలీని సుఖం ఉంది.


మల్లీశ్వరి సినిమాలో మాటలూ, పాటలతో తన సినీ ప్రస్థానం మొదలుపెట్టిన కృష్ణ శాస్త్రి స్పృశించని తెలుగు హృదయం ఒక్కటీ లేదు అంటే అతిశయోక్తి కాదు. అప్పట్లో మల్లీశ్వరి సినిమాలో పాటలు ఓ మలయ మారుతంలా తెలుగు ప్రేక్షకుల్ని సమ్మొహితుల్ని చేసాయి.


కేవలం పాటలోనే కాదు, విడిగా చదువుకున్నా వెన్నెల రాత్రులూ, మల్లెల విరహాలూ మనముందు సాక్షాత్కరింపచేసే మత్తైన మకరందాలవి. ఎన్నిసార్లు చదివినా, కొత్త కొత్త అనుభూతులు కలిగిస్తాయి.


సాధారణంగా పాటల్లో సాహిత్యానికి ఒక స్థాయి కనిపించేలా చేసేది సంగీతం. మంచి సంగీతంతో ఏ సాహిత్యానికైనా విలువ మరింత పెరుగుతుంది. సాహిత్యం సంగీతం కంటే ఓ మెట్టు కిందనే ఉంటుంది. కానీ కృష్ణ శాస్త్రి పాట సంగీతాన్ని మించి మరో మెట్టు పైన ఉంటుంది.


ఆయన పాటల్లో ప్రత్యేకతని మల్లీశ్వరి సంగీత దర్శకులు, సాలూరి రాజేశ్వరరావు చాలా సార్లు ధృవీకరించారు. ప్రతీ పాటకీ సన్నివేశాన్ని బట్టి ఒక్కో రాగం నిర్ణయించుకుంటాడు సంగీత దర్శకుడు. సాధారణంగా సినిమాల్లో ముందుగా వరసలు కట్టిన తరువాతే పాట రాయడం జరుగుతుంది. ఎందుకంటే ఆ వరసకి ( ట్యూన్ ) కి సరిపడేలా పదాలు రావాల్సుంటుంది. అదీకాక పాడడానికి అనువుగా రాయాలి. కొన్ని మాటలు పాటల్లో ఇమడవు. అందువల్ల ముందు సంగీత వరుస కట్టిన తరువాతే రాయడం పరిపాటి. కానీ మల్లీశ్వరి సినిమాకి పాటలు అన్నీ ముందు రాసిన తరువాతే ట్యూన్లు కట్టారు. “ఈ పాటల్లో సాహిత్యం చదువుతుంటేనే అలవోకగా ట్యూన్లు వచ్చాయి. ఏ మాత్రం శ్రమ లేకుండా అతి సులువుగా పాటలు కట్టాను. లలిత గీతాలు రాసిన అనుభవం వల్ల కృష్ణ శాస్త్రి గారి కవిత్వం ఒక పాటలా సాగింది. ” అని రాజేశ్వరరావు అన్నారు.


మనం నిత్యం చూసే పువ్వుల్నీ ఆకుల్నీ, సెలయేళ్ళనీ, గాలుల్నీ సరళ మైన పదాలతో, సున్నితమైన భావాలతో పాట రాయడం అందరికీ రాదు. అందరికీ అర్థమయ్యేలా చెప్పడం అంత సులభం కాదు. ఎవరికీ రానిదీ, చేతకానిదీ అతి సునాయాసంగా చెప్పే గుణం ఆయన పాటకుంది. చిత్ర గీతాల్లో భావుకతని ప్రవేశ పెట్టిన తీరుని ఎంతో మంది అనుకరించారు కానీ, ఆయన స్థాయిలో ఎవరూ రాయలేక పోయారన్నది జగమెరిగిన సత్యం.

.https://www.youtube.com/watch?v=CF1v6M6m86U

Friday, October 10, 2014

బాలు........రఘు ........సాగరసంగమం

బాలు........రఘు ........సాగరసంగమం

.

సాగరసంగమం, జూన్ 3, 1983 లో విడుదలైన తెలుగు చిత్రము..

విశ్వనాధ్ మరియు కమల్ హాసన్‌ల నట జీవితంలో ఈ చిత్రానికి ఒక ప్రముఖ స్థానం ఉంది. 

.

అందులో బాలు (కమల హసను ) అతని మిత్రుడు రఘు (శరత్ద్వా బాబు) ద్వారా తన భావాలు చక్కగా జంధ్యాలగారు తెలియచేస్తారు..

.

“మృతిలోన ముగిసినా చితిలోన రగిలినా కడతేరి పోనీదీ మధురానుబంధము, 

ఎద వీడిపోనిదీ మమతాను రాగము.”

.

ఈ కొన్ని మాటలతోనే బాలు అనే ఒక తాగుబోతు నాట్య కళాకారుడు కి అతని ప్రాణమిత్రుడు, కవి ఐన రఘు ల బంధం తెలియ వస్తుంది. 

.

కవిగా రఘు ని గురించి చెప్పడానికి జంధ్యాల వ్రాసిన

.

“పంచేంద్రియాలనే కాదు ప్రపంచాన్ని రాయిలా నిలిపేవాడు ఋషి,

రాయిలా పడి ఉన్న ప్రపంచాన్ని అహల్య లా మలిచేవాడు మనిషి.” అన్న మాటలు చాలు. శరత్ బాబు వ్యక్తిత్వాన్ని చెప్పడానికి జంధ్యాల వ్రాసిన ఈ మాటల కన్నా ఎక్కువుగా బహుశా విశ్వనాధ్ ఇంకేమీ కోరుకొని ఉండరు. 

ఆ సినిమాలోనే ఇంకోచోట, జయప్రద ఔదార్యాన్ని భరించలేక (తట్టుకోలేక) అనిపిస్తాడు “రోగం పేరుతో దానికి, దాని మొగుడి హోదాలో నాకు బానే మర్యాదలు జరుగుతున్నాయండి.” ఇక్కడ కూడా మధ్య తరగతి మనస్థత్వాన్ని ప్రతిఫలించేటట్టు ఉంటుంది, దానమైనా సరే తీసుకొనే ముందు నిష్టూర పడి చూపించడం అన్నమాట. జంధ్యాల మాటలు వ్రాయడంలో, కధను ముందుకు తీసుకెళ్లడమే కాదు ఆ పాత్రల స్థితి గతులకి స్వభావానికి దగ్గరగా ఉండే మాటలు అల్లుతాడు.

Thursday, October 9, 2014

దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారి శబరి....బాపు చిత్రం.

దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారి శబరి....బాపు చిత్రం.

.

భగవంతుని కృప కోసం ఆర్తితో అర్థించే భక్తురాలి విన్నపంలో జాలి ఉంది. అందులో కవి హృదయ నివేదన దాగుంది. అలాగే రామాయణ కావ్య గొప్పతనం అతి సులభంగా చెప్పిన ఈ పాట చూస్తే మనసు కరుణ ప్రాయంగా మారుతుంది.

ఏమి రామ కథ శబరీ, శబరీ

ఏదీ మరియొక సారీ

ఏమి రామ కథ – రామ కథా సుధ

ఎంత తీయనిదీ శబరీ – శబరీ || ఏమి రామ కథ ||

భక్త శబరి చిత్రంలో ఈ పాటలో రెండు దృశ్యాల చిత్రీకరణ దాగి ఉంది. శబరి రాముడికి ఎంగిలి చేసిన పళ్ళని సమర్పిస్తే – “అవి ఎంతో తీయగా ఉన్నాయి, ఏదీ మరియొక సారీ ” అంటూ అవి తినే రాముడు కనిపిస్తాడు. రామ దర్శనం కోసం ఎదురు తెన్నులు చూసిన శబరి ఆనందం కనిపిస్తుంది. ఇది ఒక చిత్రం. రెండోది. రామా కథా మృతం – ఎన్ని సార్లు తాగినా దాహం తీరదు. ఇంకా ఆ సుధని సేవించాలానే మనసు ఉవ్విళ్ళూరుతుంది. ఇలా రెండు దృశ్యాల్ని నాలుగు వాక్యాల్లో కమనీయం గా చుట్ట గలిగిన ప్రతిభ ఈ పాటలో కనిపిస్తుంది.

సంపూర్ణ రామాయణం సినిమాలో “అదిగో రామయ్యా – ఆ అడుగులు నా తండ్రివి..” పాటలో రాముడి రాక కోసం పరితపించే శబరి ఆత్రుతని ఎంతో కమనీయంగా రాసారు.

ఊరికే కొలను నీరు ఉలికి ఉలికి పడుతోంది.

ఓరగా నెమలి పింఛమార వేసుకుంటుంది.

ఎందుకో – ఎందుకో – ప్రతీ పలుకూ ఏదో చెప్పబోతుంది.

వనము చెట్టు చెట్టు కనులు విప్పి చూస్తుంది.

ఉండుండీ నా వళ్ళు ఊగి ఊగి పోతుంది.

అదిగో రామయ్య – ఆ అడుగులు నా తండ్రివి,

ఇదిగో శబరీ శబరీ వస్తున్నదీ

రాముడొస్తాడన్న ఆశతో జీవించే శబరికి ఆయన రాక ముందుగానే ప్రకృతిలో కనిపించింది. రాముని రాక శబరికే కాదు, ఆ వనానికి కూడా సంతోషమే!


Monday, October 6, 2014

అందరం సరదాగా పాడుకునే గేయం

అందరం సరదాగా పాడుకునే గేయం

గడపలన్నిం టిలోకి ఎ గడప మేలు ?

మహాలక్ష్మి నర్తించు మా గడప మేలు

అరుగులన్నిం టి లోకి ఎ అరుగు మేలు ?

అతిధులందరూ జేరు మా అరుగు మేలు

వీధులన్నిం టిలోకి ఈ వీధి మేలు ?

కొట్లాటలే లేని మా వీధి మేలు

ఊరులన్నిం టిలోకి ఎ ఊరు మేలు ?

సిరులు, సంపదలు తులతూగు మా ఊరు మేలు

గురువు లందరిలోన ఎ గురువు మేలు ?

వేద సారము తెలుపు మా గురువు మేలు

x

అద్భుత వర్ణ చిత్రాల సృష్టికర్త.... ఎంటీవీ ఆచార్య!












అద్భుత వర్ణ చిత్రాల సృష్టికర్త.... ఎంటీవీ ఆచార్య!

.

మడిపడగ బలరామాచార్య అనే చిత్రకారుడి బొమ్మలు మాత్రం అందరికి తెలుసు.

ఆయన ఎన్నో ఏళ్ళ క్రితం పాఠశాల పాఠ్యపుస్తకాలకు చక్కటి బొమ్మలు వేశారు.

.

‘మహా భారతం అట్టచివరి బొమ్మకూ, అట్టమీది బొమ్మకూ ఆయన అద్భుతమైన బొమ్మలు గీశారు. ఆయనకు మనుషుల ఎనాటమీ క్షుణ్ణంగా తెలుసు. సుమారు 20 ఏళ్ళ పాటు కొనసాగిన మహాభారతం సీరియల్‌కు ఆయన వివిధ పాత్రల ముఖాలు ఏ మాత్రమూ మార్పు లేకుండా చిత్రీకరించారు. అందరూ బుర్రమీసాల మహావీరులే అయినా ధర్మరాజు, భీముడు, అర్జునుడు, దుర్యోధనుడు, ఇలా ప్రతి ఒక్కరినీ బొమ్మ చూడగానే పోల్చడం వీలయేది. భీష్ముడికి తెల్ల గడ్డమూ, బట్టతలా ఆయనే మొదటగా గీసినట్టు గుర్తు. భీష్మ సినిమాలో ఎన్‌.టి.రామారావు మేకప్‌ అంతా “చందమామ”కు కాపీ అని నా ఉద్దేశం.’’ 

.

‘కీచక వధ’ ఘట్టాన్ని ఎంత బాగా చిత్రించారో చూడండి. అస్పష్టమైన చీకటి నేపథ్యంలో భీమ, కీచకుల పోరాటం, ద్రౌపది హావభావాలు గమనించండి!

అంతకుముందు భీముడితో మొరపెట్టుకుంటున్నద్రౌపది

Sunday, October 5, 2014

శ్రీకృష్ణుని జననము - ........(కస్తూరి రంగరంగా - నాయన్న - కావేటి రంగరంగా)

శ్రీకృష్ణుని జననము - 1 (కస్తూరి రంగరంగా - నాయన్న - కావేటి రంగరంగా)

.

స్తూరి రంగరంగా - నాయన్న - కావేటి రంగరంగా 
శ్రీరంగ రంగరంగా - నినుబాసి - యెట్లునే మరచుందురా
కంసుణ్ణి సంహరింపా - సద్గురుడు - అవతారమెత్తెనపుడూ
దేవకీ గర్భముననూ - కృష్ణావ - తారమై జన్మించెనూ
యేడు రత్రులు చేరిచీ - ఒకరాత్రి - యేకరాత్రిగజేసెను
ఆదివారము పూటనూ - అష్టమీ - దినమందు జన్మించెను
తలతోను జన్మమైతే - తనకు బహు - మోసంబు వచ్చుననుచు
ఎదురు కాళ్ళను బ్ట్టెను - ఏడుగురు - దాదులను జంపెనపుడు
నెత్తురుతొవుండి యపుడూ - ఆబాల - కావుకావున ఏడ్చుచు
నన్నేల యెత్తుకొనవే - ఓతల్లి - దేవకీ వందనంబు
ఒళ్ళెల్ల హీనంబుతో - ఈరీతి - నున్నాను కన్నతండ్రి
నిన్నెట్లు ఎత్తుకొందూ - నీవొక్క - నిముషంబు తాళరన్నా
గంగనూ ప్రార్ధించెనూ - జలనిధుల - గంగతా నుప్పొంగెను
గంగనదిలో నప్పుడూ - దేవకీ - జలకంబు లాడెనపుడు
ఇకనైన యెత్తుకొనవే - నాతల్లి - దేవకీ వందనంబు
కాని బాలుని వలెను - నన్నిట్లు - యెడబాసి యుండతగునా
నీ పుణ్యమయె కొడకా - యింకొక్క - నిముషంబు తాళుమనుచూ
కామధేనువు నప్పుడూ - దేవకీ - కడగి ప్రార్థించగాను
పాలవర్షము గురిసెను - అప్పుడా - బాలుపై చల్లగానూ
తడివస్త్రములు విడచెనూ - దేవకి - పొడివస్త్రమును కట్టెను
పొత్తిళ్ళమీద నపుడూ - బాలుండు - చక్కగా పవళించెను
తనరెండు హస్తములతో - దేవకి - తనయుణ్ణి యెత్తుకొనెను
అడ్డాలపై వేసుక _ ఆబాలు - నందచందము చూచెను
వసుదేవు పుత్రుడమ్మా - ఈబిడ్డ - వైకుంఠ వాసుడమ్మా
నవనీత చోరుడమ్మా - ఈబిడ్డ - నందగోపాలుడమ్మ
సితపత్ర నేత్రుడమ్మా - ఈబిడ్డ - శ్రీరామచంద్రుడమ్మ
శిరమున చింతామణి - నాతండ్రి - నాలుకను నక్షత్రము
పండ్లను పరుసవేది - భుజమున - శంఖచక్రములు గలవు
వీపున వింజామరం - నాతండ్రి -బొడ్డున పారిజాతం
అరికాళ్ళ పద్మములను - అన్నియూ - అమరెను కన్నతండ్రీ
నీరూపు నీచక్కనా - ఆ బ్రహ్మ - యెన్నాళ్ళు వ్రసెతండ్రీ
అన్నెకరి కడుపునా - ఓ అయ్య - ఏల జన్మిస్తివయ్య
మా యన్న కంసరాజు - ఇప్పుడూ - వచ్చు వేళాయెరన్నా
నిన్ను నే నెత్తుకోని - ఏ త్రోవ - నేగుదుర కన్నతండ్రి
ఆ చక్కదనము జూచి - దేవకి -శోకింపసాగె నపుడు
తల్లి శోకము మాంపగా - మాధవుడు - గట్టిగా ఏడ్వసాగె
శోకంబు చాలించియూ - దేవకి - బాలుణ్ణి యెత్తుకొనెను
నాయన్న వూరుకోరా - నాతండ్రి - గోపాల పవళించరా
అల్లడుగొ బూచివాడు - నాతండ్రి - వస్తాడు పవళించరా
బూచులను మర్ధించనూ - నలినాక్షి - బుద్ధిమంతుడను అమ్మా
బూచేమి చేసునమ్మా - నాతల్లి - బూచి నన్నెరుగు నమ్మా
నీ పుణ్యమాయె కొడుక - నీవొక్క - నిముషంబు తాళుమనుచు
అల్లడుగొ జోగివాడూ - నాతండ్రి - వస్తాడు పవళించరా
జోగి మందుల సంచులూ - ఏవేళ - నాచంక నుండగాను
జోగేమి చేసునమ్మా - నా తల్లి - జోగి నన్నెరుగునమ్మా
నీ పుణ్యమాయె కొడకా - నీవొక్క - నిముషంబు తాళుమనుచు
అల్లదుగొ పాము వచ్చె - నాతండ్రి - గోపాల పవళించరా
పాముల్ల రాజె అయిన - శేషుండు - పానుపై యుండగానూ
పామేమి చేసునమ్మా - నళినాక్షి - భయము నీకేలనమ్మా
నీలి మేఘపు చాయలూ - నీమేను - నీలాల హరములునూ
సద్గురుడు వ్రాసె నాడు - నాతండ్రి - నీరూపు నీచక్కన
నిన్ను నే నెత్తుకోనీ - యే త్రోవ - పొదురా కన్నతండ్రీ
నాకేమి భయములేదే - నాతల్లి - నకేమి కొదువలేదే
మా మామ కంసుకుండు - ఈ వేళ - నన్ను వెరపించవస్తే
మా మామ నాచేతనూ - మరణామై - పొయ్యేది నిజముసుమ్మూ
వచ్చు వేళాయెననుచూ - నాతల్లి - వసుదేవు పిలువనంపూ
గోపెమ్మ బిడ్డ నిపుడ్ - శీఘ్రముగ - తెచ్చి నీవుంచవమ్మా
అంతలో వసుదేవుడూ - బాలుణ్ణి - తలమీద ఎత్తుకొనెనూ
రేపల్లె వాదలోనూ - గోపెమ్మ - ఇంటనూ వచ్చెనపుడూ
గోపెమ్మ పుత్రినపూడూ - వసుదేవు - భుజముపై నెక్కించుకూ
దేవకీ తనయు డపుడు - పుట్టెనని - కంసునకు కబురాయెను
ఝల్లుమని గుండెలదర - కంసుండు - పీఠంబు దుమికె నపుడూ
జాతకంబులు చూచెనూ - గండంబు - తగిలెనని కంసుకుండు
చంద్రాయుధము దూసుకా - శీఘ్రముగ - దేవకి వద్దకొచ్చె
తెమ్మని సుతునడిగెను - దేవకి - అన్నదీ అన్నతోనూ
మగవాడు కాదురన్న - ఈ పిల్ల - ఆడపిల్ల నమ్మరా
ఉపవాసములు నోములూ - నోచి ఈ - పుత్రికను గంటినన్నా
పుత్రి దానము చేయరా - నాయన్న - పుణ్యవంతుడవురన్నా
దేవాదిదేవులైన - బ్రహ్మ రు - ద్రాదులకు పూజచేసి
పూజ ఫలములచేతనూ - వారికృప - వల్ల పుత్రికను గంటీ
నీ పుణ్యమాయెరన్న - నీవు పు - త్రికను దయచేయుమన్నా
నిర్దయాత్మకుడవగుచు - నీవిట్లు - చేయుటతగదురన్నా
ప్రేమతో చెల్లెలపుడు - అన్నను - చెయిబట్టి బ్రతిమాలెనూ
గంగాది నదులయందూ - పుత్ర దా - నము చేయమని వేడెనూ
కాదు కాదని కంసుడు - దేవకి - పుత్రికను అడిగె నపుడు
అడ్డాలపై బాలనూ - పుచ్చుకొని - ఎగరేశి నరకబోయె
అంబరమునకు ఎగురగా - వేయునపు - డా బాల కంసు జూచి
నన్నేల చంపెదవురా - నీయబ్బ - రేపల్లె వాడలోను
పెరుగుతున్నాడ వినరా - కృష్ణావ - తారమై జన్మించెనూ
నిజముగా దోచెనపుడూ - కంసుండు - యేతెంచి పవళించెనూ
రేపల్లె వాడలోనూ - పెరుగుచు - న్నాడనీ దిగులొందెను
నీ యబ్బ నీ తాతరా - కంసుడా - కృష్ణుండు పుట్టెననుచూ
చల్లమ్ము వారలెల్లా - ఆకబురు - చక్కగా చెప్పగాను
పూతకికి కబురాయెను - అప్పుడా - పూతకి చనుదెంచెను
శృంగారముగ పూతకీ - స్తనములకు - విషధార పూసుకొనెను
రేపల్లె వాడలందూ - కృష్ణుండు -  తిరుగుచున్నా చోటకూ
చనుదెంచి విషపు పాలూ - ఇవ్వనూ - సమకట్టి ఇవ్వగానూ
బాలురతొ బంతులాడ - కృష్ణూని - బాలురందరు కొట్టగా
కావుకావున ఏడ్చుచు - పరుగెత్తి - వీధినడుమన నిలచెనూ
.
శ్రీకృష్ణుని జననము - 2 (కస్తూరి రంగరంగా - నాయన్న - కావేటి రంగరంగా)
ప్రేమ కృష్ణుణ్ణి చూచీ - పూతకి - ప్రియముతో బుజ్జగించి
నాయన్న ఊరుకోర - నాతండ్రి - పాలు ఇచ్చెదను రార
మూడు గుక్కలు పీల్చగా - పూతకి - భూమిపైకొరిగి పడగా
గోపెమ్మ చూచి అపుడూ - బంగారు - గిన్నెలో బువ్వపెట్టి
ప్రొదున్న ఉగ్గుపోసి - కృష్ణుణ్ణి - యొడలోను పందవేస
అంతలో కంసహితుడూ - బండిరూ - పై యెదురుగవచ్చెనూ
పాదములు రెండు పిడుగు - లావలే - దడదడా విసిరెనపుడూ
వృషభమై వచ్చినిలువ - ఒక్కలఘు - వున చంపివేసెనపుడూ
చల్లమ్ము వారలెల్లా - ఈకబురు - చల్లగా చెప్పిరపుడు
రేపల్లె వాడలోను - ఉన్నట్టి - గోపికల గుంపుగూడి
"మాయిళ్ళ కొచ్చునమ్మా - కృష్ణూడు - మమురవ్వ చేసునమ్మా
తాళలేమమ్మ మేము - మీ సుతుడు - తాలిమితొ ఉండడమ్మా
మగనివలె పనులుసేయా - నీ సుతుడు - మా యిండ్లలోకి వచ్చూ
ఇనైకన బుద్ధిచెప్పీ - ఇంతిరో - పదిలమ్ము సేయుమమ్మా"
అనుచును గట్టిగానూ - మనమంత - గోపెమ్మ కడకుబోయి
చెప్పుదామనుచు వారు - గోపెమ్మ - చెంతకేగగ నప్పుడు
గోపాలకృష్ణు డపుడూ - అచటనే - పాలుత్రాగుచు నుండెనూ
ఇదియేమి యాశ్చర్యమే - ఓ చెలియ - ఇదియేమి చోద్యమమ్మ
కనుపాపలను దీసునే - కృష్ణుడు - దొంగతనములు చేసునే
ఇకనేమి చేసునోను - మన ముబులు - పాటమున వస్తిమమ్మా
అమ్మనే నెరుగనమ్మా - నాత్రోవ - నేబోవు చుండగాను
ననురవ్వ చేసిరమ్మ - నేనంత - భయపడీ వస్తినమ్మా
కొబ్బరి కుడకలనుచు - గోపికలు - గొబ్బున పిలువబోవ
కొబ్బరి కుడకలనుచు - గోపికలు - గుబ్బలను చూపినారు
పొరుణమి రోజులందు - జలజాక్షు - లందరూ కూడకోనీ
చీరలటు తీసివేసి - గోపికలు - జలకమాడుచు నుండగా
తీసివుంచిన చీరలు - కృష్ణుండు - వేసె ఆ పొన్నమీద
వేసియూ వేణునాదం - వూదుచూ - వుండె నా మాధవుండూ
జలమమ్ము చాలించియూ - గోపికలు - మన చీర లేమాయెనే
నమ్మరాదమ్మ కృష్ణుని - ఇకను ఈ - చినగొల్లవాని నెపుడూ
ఎంతపని చేసెనమ్మా - ఓ చెలియ - ఏమి యాశ్చర్యమమ్మా
వెదకుచూ కొందరుండీ - నీళ్ళలో - మునిగియుండిరి కొందరూ
అప్పుడూ గోపికలో - ఒకయింతి - తాజూచి శ్రీకృష్ణునీ
ఇవ్వరా మా చీరెలూ - ఓ కృష్ణ - ఇవ్వరా మా రవికలూ
దండంబు పెట్టెదార - కృష్ణయ్య - దయయుంచి దయచేయరా
అందరూ ఒకచేతితో - దండంబు - పెట్టగా చూచితాను
పొందుగా మీరందరూ - దండంబు - రెండుచేతుల బెట్టరే
ఎంతపని వచ్చెననుచూ - గోపికలు - మానభంగము నొందిరీ
వసుదేవ తనయునకునూ - దండంబు - రెండుచేతుల బెట్టిరీ
పొందుగా వలువలన్నీ - కృష్ణుండు - పేరుపేరున ఇచ్చెను
నాయత్త తిట్టునేమో - యనుచు నొక - రొకరితో వగచిరపుడూ
మాయాడు బిడ్డ యిపుడూ - కొట్టునో - నా బావ దండించునో
నా మగడు నన్ను బ్రతుక - నివ్వడూ - నేనేమి చేతునమ్మా
కస్తూరి రంగరంగా - నా యన్న - కావేటిరంగ రంగా
శ్రీరంగ రంగరంగ - నిను బాసి - యెట్లు నేమరుచుందురా