Tuesday, May 31, 2016

నాట్యమయూరి.!

నాట్యమయూరి.!

మదన మనోహర సుందర నారి 

మధుర ధరస్మిత నయనచకోరి 

మందగమన జిత రాజమరాళి 

నాట్యమయూరి ఈ ఈ ఈ ఈ ఈ 

అనార్కలి అనార్కలి అనార్కలి

నీ రూపమే ఆలాపన!

నీ రూపమే ఆలాపన!

.

నీడజూసి నీవనుకొని పులకరింతునే

అలవికాని మమతలతో

కలువరింతునే

నీ కోసమే ఆవేదన

నీ రూపమే ఆలాపన

కన్నెలందరూ కలలు కనే

అందాలన్నీ నీవే

నిన్నందుకొనీ మైమరచే

ఆనందమంతా నేనే

రావే రాగమయీ నా అనురాగమయీ

రావే రాగమయీ నా అనురాగమయీ

కృష్ణ భక్తప్రియా !.

కృష్ణ శతకం .!.....(31/5/16.)

.

(కృష్ణ శతకం లోనిదీ పద్యం . కృష్ణ శతకం తిక్కన రాసిన దని

కొందరి అభిప్రాయం . ఈ శతకం ఇప్పుడు లభించడం లేదు .)

.

"అరయన్ శంతను పుత్రుపై విదురుపై నక్రూరుపై గుబ్జపై

నరుపై ద్రౌపదిపై గుచేలునిపయిన్ నందవ్రజ శ్రేణిపై

బరగం గల్గు భవత్కృపారసము నాపై గొంత రానిమ్ము నీ

చరణాబ్జమ్ములె నమ్మినాడ జగదీశా ! కృష్ణ భక్తప్రియా !.

.

భక్తులు ఎంతమందో ! గాంగేయుడు , విదురుడు , అకౄరుడు , కుబ్జ , ద్రౌపది , కుచేలుడు , నందుని పరివారమంతా ,చెప్పుకుంటూ పోతే ఎంతమందో .

జగన్నాటక సూత్రధారి దయకు పాత్రులైనవారు లెక్కకు మించి ఉన్నారు

. .

భక్తుడు భగవంతునికి కొందరు భక్తుల పేర్లను జ్ఞాపకం చేసి ,

పరమాత్మా నేనుకూడా నీ శ్రీచరణాలను ఆశ్రయించిన వాడినే . 

ఇతర భక్తులమీద చూపిన కృప నా మీద కూడా కొంతైనా ప్రసరింపజేయవా ! 

అని దీనంగా అర్థిస్తున్నాడు .

.

నేను నీ భక్తుణ్ణేనని చెబుతూ , కృష్ణా భక్త ప్రియా అని సంబోధించి

ఆ స్వామి దయకు డవుతున్నాడు . ” శరణం నీ దివ్య చరణం ” అని

భక్తుడు ప్రార్థిస్తే భగవంతుడు కరిగిపోడా

(కేశవన్ గారి చిత్రం...శ్రీకృష్ణ..కుబ్జా.)

Monday, May 30, 2016

పోతన - శ్రీమద్భాగవతం !... జనయిత్రి.!

పోతన - శ్రీమద్భాగవతం !... జనయిత్రి

.

జనయిత్రి గర్భమందును

ఘనక్రిమివిణ్మూత్రరక్తగర్భములోనన్

మునుగుచు జఠరాగ్నిని దిన

దినమును సంతప్యమానదేహుండగుచున్

.

పద విభాగం: జనయిత్రి, గర్భమందును, ఘన, క్రిమివిత్, మూత్ర, రక్తగర్తము, లోనన్, మునుగుచు, జఠరాగ్నిని, దినదినమును, సంతప్యమాన, దేహుండు, అగుచున్

భావం

: ఓ తల్లీ! మనిషి.. తల్లి గర్భంలో ప్రవేశించి, అందులో ఉన్న దట్టమైన క్రిమి సమూహాలతో,

రక్త మల మూత్రాలతో నిండి ఉన్న గుంటలో పడి, అక్కడ జఠరాగ్నితో రోజురోజూ పెరుగుతూ, బాధలతో కొట్టుమిట్టాడుతూ ఉంటాడు.

కలయో ! వైష్ణవ మాయయో ?

కలయో ! వైష్ణవ మాయయో ?

(వడ్డాది వారి చిత్రం.)

.

"కలయో ! వైష్ణవ మాయయో ! యితర సంకల్పార్థమో ! సత్యమో

తలపన్నేరక యున్నదాననో ! యశోదాదేవి గానో ! పర

స్థలమో ! బాలకుండెంత ! యీతని ముఖస్థంబై యజాండంబు ప్ర

జ్వలమై యుండుట కేమి హేతువో ! మహాశ్చర్యంబు చింతింపగన్"

.

భాగవతంలో భగవంతుడు యశోదాదేవికి విశ్వరూపాన్ని చూపించిన ఘట్టం . పసిబాలుని నోటిలో సప్త సముద్రాలు , ఎత్తైన కొండలు , మహారణ్యాలు , సూర్య చంద్రులు , భూగోళం , సకల నక్షత్రాలు కనిపించాయి . బ్రహ్మాండాన్ని కనులతో చూచిన ఆ తల్లికి ఒక్కసారిగా మతిపోయింది . ” ఇది కలా ! నిజమా ! అసలు నేను యశోదా దేవినేనా . ఇది మా యిల్లేనా ? విష్ణుమాయా ? సత్యమేనా ? అసలు నా బుధ్ధి పనిజేస్తోందా ? చూడడానికి పసి బాలుడు . నోరు తెరిస్తే విశ్వం కనిపిస్తోంది . ఇంతకంటే వింత ఏదైనా ఉంటుందా ? . అలోచించిన కొలదీ ఆశ్చర్యం వేస్తున్నది . అని ఆమె మనసు పరి పరి విధాల ఆలోచించింది . నా భ్రమ తొలగడానికి అన్ని లోకాలకూ అధిపతి అయిన ఆ విష్ణుమూర్తినే శరణు కోరుతాను ” అని అనుకొని భగవంతుని శరణు కోరింది మాత . కోరిన మరుక్షణం మాయ కరిగి పోయింది . సర్వాత్ముడు పసిబాలుడుగా కనిపించాడు . క్షణకాలం కింద తను ఏమి చూసిందో మరిచిపోయింది .

.

మన నిజ జీవితంలో కూడా కనిపించే వింతలు తక్కువేమీ కాదు . ఇది నిజమా ? కలా అనే సందేహం కలగడం సహజం . ఇక తెలియని విషయాలను గురించి అలోచిస్తే వాటికి అంతేలేదు . ఉదాహరణకు తలెత్తి పైకి చూడండి . అకాశం ఎక్కడ అంతమవుతుందో ఊహించగలరా ? అది అంతమయిన పిదప ఉండేదేమిటి . అంతులేని చీకటేనా ? ఏమీ లేని స్థితేనా ? అసలు ఏమీ లేకపోవడమంటే ఏమిటి ? నిజంగా ఇవి సమాధానం లేని ప్రశ్నలు . ఇటువంటి ప్రశ్నలు వందలు ?కావు వేలు , వేవేలు , లక్షలు ,అంతులేనన్ని . మన ఊహ కందవు . ఇలాంటి ప్రశ్నలు అప్పుడప్పుడు వస్తూ ఉంటాయి . సమాధానాలు దొరకవు . ఎక్కువ ప్రయత్నం చేయక మునుపే భగవన్మాయా ప్రభావంలో పడి సత్యం తెలుసుకొకుండానే రోజువారీ జీవితంలో మునిగి పోతాము . విశ్వరూపం కనిపిస్తునే ఉంటుంది కానీ ఎందుకలా వుందో మనకు తెలియదు . ఇదే భగన్మాయ అని నా ఊహ

Sunday, May 29, 2016

గానుగ .!

గానుగ .!

గానుగ మనిషిని పిలిచి 'గానుగ ఆడుతున్నట్లు ఎట్లా తెలుస్తుంది? అని అడిగాడు. ఎద్దుమెడలో గంట ఉంది గదా అన్నాడు గానుగ మనిషి.

ఎద్దు ఒకే చోట నిలబడి మెడ ఆడిస్తే ఏం చేస్తావన్నాడు పండితుడు. 

నా ఎద్దు నీలాగ చదువుకోలేదు.

ఈ కథ చాలా పాతకాలందిలెండి.!

వ్యాకరణంలో సంబాషణ!

.

ఈ కథ చాలా పాతకాలందిలెండి.!

ఒక పండితుడు ఇంకో పండితుడి గ్రామానికి బస్సు లో వస్తున్నానని కబురు చేశాడు.తన ఇంటికి వస్తున్నఆ పండితుడిని ఆహ్వానించడానికి ఈయన బండి కట్టుకొని ఆ బస్సు వచ్చే చోటికి వెళ్తాడు.అది గ్రామానికి 3,4 మైళ్ళ దూరంలో వుంది..వెళ్లి ఆ పండితుడిని సాదరంగా ఆహ్వానించి బండి లో కూర్చో బెట్టి బయల్దేరాడు . త్రోవ బాగా లేకపోవడం వల్ల బండి కుదుపులతో నడుస్తూ వుంది.కుదుపులు ఎక్కువవడం తో . 

పోరుగూరినుంచి వచ్చిన శాస్త్రి గారు 'అబ్బబ్బ వెధవ బండి' అన్నాడు. 

దానికి ఆ బండి యజమాని శాస్త్రి గారూ 

మీరంటున్నది షష్టీ తత్పురుష మా లేక కర్మధారయమా?అన్నాడు నవ్వుతూ 

షష్టీ తత్పురుషము అంటే వెధవ యొక్క బండిఅనే అర్థము వస్తుంది 

కర్మధారయ మైతే 'వెధవ యైన బండి' అని అర్థము వస్తుంది.

(బండి యొక్క యజమాని వెధవనా?బండి వెధవదా?) 

ఆ శాస్త్రి గారు నవ్వుతూ యేదీ కాదు చతుర్థీ తత్పురుషము లెండి. 

(అంటే వెధవ కొరకు యిలాంటి బండి) అన్నాడు.

యిద్దరూ హాయిగా నవ్వుకున్నారు.. ఆ కాలం పండితులు అలాంటి చెణుకులు విసురుకునేవారు.

....

ఒక శిష్యుడు గురువుగారి దగర విద్య నభ్యసించి,పెళ్ళిచేసుకొని ఊరిబయట ఇల్లు కట్టుకొని స్థిరపడినాడు.

ఒకరోజు గురువుగారు ఎడ్లబండి మీద ఆ దారిలో వెడుతూ శిష్యుడి యింటికి వచ్చినారు.శిష్యుడు అతడి భార్య 

ఆయనకు చక్కని ఆతిథ్య మిచ్చి పంచల చాపు యిచ్చి కాళ్ళకు నమస్కారము చేసినారు.అప్పుడు గురువు 

ఒక శార్దూల వృత్తము(పద్యము) లోమధ్యలో ఒక వేదమంత్రము వచ్చేట్టుగా చెప్పి ఆశీర్వదించారు.

అప్పుడు శిష్యుడు నవ్వుతూ గురువుగారూ! మా ఆతిథ్యము స్వీకరించి మా యింట శార్దూలమును(పులిని) విడిచి 

వెళ్ళుట మీకు న్యాయమేనా?అన్నాడు. గురువు గారు నవ్వుతూ ఆ శార్దూలమును మంత్రించి వదిలానులే 

నీకు యేమీ అపకారము చెయ్యదు.పైగా నీవు ఊరిబయట ఇల్లు కట్టుకున్నావు.పంచమీ తత్పురుషము

లేకుండా ఈ షష్టీ తత్పురుషము కాపలా పెట్టాను..అన్నారు.

పంచమీ తత్పురుషము నకు అందరూ చెప్పే ఉదాహరణ 'దొంగ వలన భయము' షష్టీ తత్పురుషము నకు 

ఉదాహరణ 'కుక్క యొక్క కాపలా' ఈ గురువుగారు దొంగ వలన భయము లేకుండా శార్దూలము యొక్క కాపలా పెట్టారు. 

ఇప్పటి లాగా అప్పటి వాళ్ళు గుమ్మం దగ్గరనుండే టాటా బై బై చెప్పేవారు కాదు.గురువుగారిని బండీలో ఎక్కించి మీరు మళ్ళీ మా యింటికి దయచేయ్యాలి అన్నాడు శిష్యుడు. 

అందుకు గురువు గారు నవ్వుతూ 

నీవు ద్వంద్వా తీతుడయిన తర్వాత వస్తానులే అన్నాడట.ద్వంద్వ సమాసమునకు ఉదాహరణ 

'భార్యా భర్తలు' 'తల్లిదండ్రులు'యిస్తారు మామూలుగా.ద్వంద్వా తీతుడంటే 

మీ భార్యాభర్తలు తల్లిదండ్రులైనప్పుడు అంటే మీకు సంతానము కలిగినప్పుడు మళ్ళీ వస్తాను.అని అర్థము.పూర్వము అంత చమత్కారముగా మాట్లాడేవాళ్ళు.

Saturday, May 28, 2016

చుట్టూపక్కల చూడరా చిన్నవాడా

చుట్టూపక్కల చూడరా చిన్నవాడా

చుక్కల్లో చూపు చిక్కుకున్నవాడా

కళ్ళముందు కటిక నిజం, కానలేని గుడ్డి జపం

సాధించదు ఏ పరమార్ధం, బ్రతుకును కానీయకు వ్యర్ధం

మృదుపదాల మేస్త్రి దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి!

మృదుపదాల మేస్త్రి దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి!

.

పాటల లోకంలో విరిసిన పారిజాతం దేవులపల్లి. ఆయన 1897లో రామచంద్రపాలెంలో జన్మించినప్పట్నించీ- 

-''ఆకులో ఆకునై, పూవులో పూవునై, కొమ్మలో కొమ్మనై, నునులేత రెమ్మనై''- మాటల ముత్యాలతో తెలుగు వాగ్గేయకారుల్ని మించిన అందాల్ని తెలుగు పాటలకు అందించారు. ఆయన బ్రహ్మ సమాజవాది. కనిపించే ప్రతి రాయికీ, ప్రతి రప్పకీ, బొమ్మకీ, శిలకీ మొక్కవద్దని చాలా స్పష్టంగానే అన్నారు. 

.

''ప్రతి కోవెలకూ పరుగిడకు 

ప్రతి బొమ్మకు కైమోడ్చకు...'' 

.

ఆయన ''ప్రభు! ప్రభు! ప్రభు! దీనబంధు, ప్రాణేశ్వర దయాసింధు...'' అంటూ ఈశ్వరుడిని ఎలా వేడుకొన్నారో హైదరాబాదులో ఉన్న తరుణంలో సాయంత్రం వేళ నమాజు విని అల్లాను అలాగే వేడుకొన్నారు. 

.

ఖుదా! నీదే అదే పిలుపు 

ఖుదా! నీదే సదా గెలుపు 

.

కృష్ణశాస్త్రి ఏ విషయంమీద పాట రాసినా ప్రతి మాట లయాత్మకంగా అందులో ఒదిగి పోతుంది. ఆయన్ని అందుకే వడ్డెపల్లి కృష్ణ ''మృదు పదాల మేస్త్రీ'' అన్నారు... లేకుంటే ఇంత కమ్మగా ఎలా సాధ్యమైంది- 

.

''ముందు తెలిసెనా, ప్రభు ఈ 

మందిర మిటులుంచేనా...'' 

.

ఆయనొస్తాడని ముందు తెలిస్తే భక్తుడు అన్నీ సిద్ధం చేసి ఎదురు చూస్తాడు కదా... అంతే కాదు-

''ప్రతి క్షణము నీ గుణ కీర్తనము 

పారవశ్యమున చేయుదును...'' 

.

అంటూ గుణ నామాల్ని కీర్తిస్తూ గడపడూ! దేవులపల్లి ఒక అన్నమయ్య, త్యాగయ్య, రామదాసు వంటి వాగ్గేయకారుల సరసన నిలవదగిన గేయకారుడు. అయితే ఆయన రచయితే కానీ పాటగాడు కాలేకపోయారు. 

.

కనికరముంచరా! కరుణాకర తండ్రి!....... 

రండు రండు ప్రాణేశుడు 

రాక రాక వచ్చె నేడు 

........ 

జయము జ్ఞాన ప్రభాకరా 

జయము శాంతి సుధాకరా... 

......... 

కన్న తండ్రీ! వేచి యుంటి 

కరుణా సృష్టికి వేచియుంటి 

......... 

వీటిల్లో అర్థం కాని పదం లేదు. అన్నీ అలతి అలతి పదాలే. అయినా ఎంత కమ్మని భావాలు! నిర్మల భక్తికి దేవులపల్లి కృతుల్లో ఎన్నో ఉదాహరణలు దొరుకుతాయి. 

లేదోయి నిదురలో లేదోయి సుగతి 

చూడవా కనువిచ్చి చూడవా జగతి 

........ 

తొలి ప్రొద్దు కొండపై మొలిచెనొక దేవళము 

వెలుగు గుడి మొగసాల నిలిచె యాత్రాజనము 

....... 

ఎటుల నేనీ లీల కీర్తింతు 

ఓ దేవ దేవా! 

ఎటుల నేనీ మ్రోల నర్తించు 

......... 

ఆ కాలంలో శైవ వైష్ణవాల మధ్య వైషమ్యాలు విగ్రహారాధన వంటివి ప్రబలంగా ఉండేవి. వాటిని నిరశిస్తూ- శిథిలాలయమ్ములో శివుడు లేడోయి, తెగదెంచండయ్యా, ఏ ద్వేషపు సంకెళ్ళేవి- వంటివి ఎన్నో రాశారు. రాధా కృష్ణుల విరహాన్నీ, ప్రేమనీ తనివి తీరా కీర్తించారు. 

రాధ విరహ బాధ- అనురాధ మధుర గాధ... 

....... 

మ్రోయింపకోయ్ మురళి 

మ్రోయింపకోయ్ కృష్ణ 

.

అన్నమయ్య, రామదాసు కీర్తనలను తలపించేలా ''నవ తులసీ దళ దామా! నవకువలయాభిరామా!'' రామచరణం, రామచరణం, రామ చరణం మాకు శరణం'', నీ పదములె చాలు రామా, నీ పద ధూళులె పది వేలూ, శివశివశివ అనరాదా? శివనామముచేదా'', నమో నమస్తే నారాయణా! నవ జీవని ధానా నమో నమో...'' వంటి గీతాలు ఎన్నో కనిపిస్తాయి. వసంత వేళ దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి మనసు ఉరకలు వేస్తూ కలాన్ని పరవళ్ళు తొక్కేస్తుందనడంలో అతిశయోక్తి లేదు. ''మధూ దయంలో మంచి ముహూర్తం మాధవీలతకు పెళ్ళి, మల్లెనమ్మా మల్లెనేనా, ఒళ్లు సందెల జల్లెనే'' వంటి ఎన్నో నృత్య గీతాలు రాశారు. 

.

''శీతవేళ రానీయకు- రానీయకు, 

శిశిరానికి చోటీయకు- చోటీయకు, 

పడమటి వాకిటి తలుపులను, గడియ తీసి తెరిచారా? 

ఆ... దుడుకు గాలి గుర్రాలను విడిచి బయట తోలారా...'' 

.

ఇవన్నీ ఆయా రుతువుల గురించి ఎంతో కమ్మగా రాశారు. ప్రేయసీ ప్రియుల మనోభావాలు తెలుపుతూ-, 

''చెలీ నన్ను లేపకే, కలలు కనేవేళ, 

కలలోనైనా వానిని కనగలనేమోనే... ఏనాటికీ రాడు 

ఏలాటి ప్రియుడే, తోట పిలిచె తోపు పిలిచె ఏటి తరగల పాట పిలిచె...'' 

.

ఇలా ఈ గీతాలన్నీ వింటోంటే, చదువుతోంటే కృష్ణశాస్త్రి గీతాల్ని పోలిన గీతాలు తెలుగు సినిమాల్లో ఎన్నో వచ్చినట్లు స్పష్టమవుతుంది. దేశ భక్తి గీతాలు రాసినా ఇతరులకు సాధ్యం కాని విధంగానే ప్రబోధాత్మకంగా రాశారు. 

ప్రాభాత ప్రాంగణాన మ్రోగేను నగారా 

ఈ భారత భువి పొంగెను ముక్త జీవధార! 

........ 

అనవేరా భారతవీరా 

అనవేరా నీ నోరారా 

....... 

హే భారత జననీ! 

స్వేచ్ఛా గగన వీధీ విహారిణీ 

....... 

ఎత్తండీ! ఎత్తరేం? స్వాతంత్య్రపు జెండా! 

...... 

నారాయణ నారాయణ! అల్లా అల్లా! 

...... 

కమ్మగా బతికితే గాంధీయుగం-మనిషి 

కడుపు నిండా తింటె గాంధీజగం 

జయ జయ జయ ప్రియభారత 

జనయిత్రీ దివ్య ధాత్రి 

........ 

శ్రామిక జనాన్ని ఉత్తేజితుల్ని చేస్తూ ఆయన రాసిన గీతాలు 

కొండరాళ్ళు పగులగొట్టి 

కోన చదును చేద్దాం 

కోనలంట దారి తీసి 

గోదారులు వేద్దాం.... 

........ 

కొత్త కోవెల కొత్త కోవెల 

నాల్గు దిక్కుల నడిమ ఈ ఇల 

మానవా, నవ మానవా 

నీవు నిలిచిన నెలవె కోవెల 

....... 

ఐలెస్సా! ఓ లెస్సా... 

ఇలా ఎన్నో రాశారు. జయ జయ జయ ప్రియ భారతిలా తెలుగు తల్లిని, కూడా ఘనంగా కీర్తించారు. 

''జయ జయ మహాంధ్ర జనయిత్రీ... 

...... 

జయ మహాంధ్ర జననీ! జయ మహాంధ్ర జననీ...'' 

దేవులపల్లి వాన దేవుడు మీద పాటలు రాశారు. ఎలుక, చిట్టెలుకల మీద రాశారు. జానపద గీతాల్ని అనుసరిస్తూ ''ఎవరాడపడుచమ్మ - ఎవరాడపడుచు?'' వంటివి రాశారు. వెన్నెల పాటలు, జాబిల్లి పాటలు, జోల పాటలు ఇలా అన్ని సందర్భాలకు అనువైన గీతాలు రాశారు. గొంతు వ్యాధితో మూగవాడైనా గుండె గొంతుకతో చివరి వరకు వందల గీతాలు రాశారు. సినిమా గీతాల గురించి సరేసరి. 1980లో కన్ను మూసిన దేవులపల్లి తెలుగు తల్లికి మంగళ గీతం పాడారు. తెలుగు పాటకి హృదయాన్నిచ్చి, ఆర్ద్రపరచి, అందరి సొంతం చేసిన ధన్యుడు దేవులపల్లి. 

.

''తెలుగు తల్లికి మంగళమే! 

మా కల్పవల్లికి మంగళమే 

వేద వేదములన్ని తరచీ 

వాద భేదములన్ని మరచీ 

స్వాదు ధర్మ పథమ్ము పరచు 

విశాల శీలకు మంగళమే "

శిథిలాలయమ్ములో శివుడు లేడోయి-

ఎన్నాళ్ళయ్యిందండీ..కృష్ణ శాస్త్రి గారి పాట విని ,

(ఇక్కడ కృష్ణ శాస్త్రి గారి భావన శిధిలావస్థలో 

ఉన్న శరీరం లో ప్రాణం ఉన్నా లేకున్నా ఒకటే.)

.

శిథిలాలయమ్ములో శివుడు లేడోయి-

ప్రాంగణమ్మున గంట పలుకదోయి

.

దివ్యశంఖము గొంతు తెరువ లేదోయి- 

పూజారి గుడి నుండి పోవలేడోయి

.

చిత్ర చిత్రపు పూలు చైత్ర మాసపు పూలు-

ఊరూర నిటింట ఊరకే పూచాయి

.

శిథిలాలయమ్ము లోశిలకెదురుగా పూలు- 

పూజారి కొకటేని పూవు లేదోయి

.

వాడవాడల వాడె జాడలన్నిట వాడె-

ఇంటి ముంగిట వాడె ఇంటింటి లో వాడె

.

శిథిలాలయమ్ము లో శిలను సందిట బట్టి- 

పూజారి వాని కై పొంచి ఉన్నాడోయి.

..

దేవులపల్లి వారి పాట యేదయినా సరే మళ్ళీ మళ్ళీ వినాలనిపిస్తుంటాయి. 

.

("అడుగడుగున గుడి ఉందీ - అందరిలో గుడి ఉందీ, 

నిదురించే తోటలోకీ పాట ఒకటి వచ్చిందీ, 

రాయినయినా కాక పోతిని రామ పాదము సోకగా,

ఆకులో ఆకునై, వగైరా పాటలు)

Friday, May 27, 2016

తల్లి ప్రేమ.!

తల్లి ప్రేమ.!

.

కస్తూరి రంగరంగా - నాయన్న కావేటి రంగరంగా

శ్రీరంగరంగరంగా - నినుబాసి ఎట్లునే మరచుందురా

కస్తూరి రంగరంగా - నాయన్న కావేటి రంగరంగా.

.

శ్రీరంగరంగరంగా - నినుబాసి ఎట్లునే మరచుందురా.

కంసుణ్ణి సం హరింప - సద్గురుఢు అవాతారమెత్తినపుఢు. 

దేవకి గర్భమునను - కృష్ణావతారమై జన్మించెనూ. 

ఏడు రాతృలు వింతగా - తాబూని ఏకరాత్రిగ చెసెను.

ఆదివారము పూటనూ - అష్టమి దినమందు జన్మించెను.

తలతోటి జననమైతే - తనకు బహుమోసంబు వచ్చుననుచు. 

ఎదురు కాళ్ళను బుట్టెనూ - ఏడుగురు దాదులను తాచంపెనూ.

నెత్తుటిలో వుండినపుడు - ఆబాల కావుకావున ఏడ్చుచూ.

నన్నేల ఎత్తుకొనవే - నాతల్లి దేవకీ వందనంబు. 

ఒళ్ళెళ్ళ హీనంబుతో - ఈరీతి నున్నవు కన్నతండ్రీ. 

నిన్నెట్టు లెత్తుకుందూ - నీవొక్క నిముసంబు తాళుమంచు. 

గంగనూ ప్రార్ధించెనూ - జలనిధుల గంగ తానుప్పొంగెనూ. 

గంగ నీటిలోనప్పుడూ - దేవకీ జలకంబు లాడెతానూ. 

ఇకనైన ఎత్తుకొనవే - నాతల్లి దేవకే వ0దన0బు. 

కానిబాలునివోలెను - నన్నిట్ట్లు ఎడబాసి వు0డతగునా. 

నీ పుణ్యమాయె కొడకా - ఇ0కొక్క నిమిష0బు తాళుమనుచూ. 

కామధేనువు నప్పుడూ - దేవకీ మదిలోన తలచగానూ. పాలవర్షము కురిసెను - అప్పుడా బాలపై జల్లగానె. తడి వస్త్రమును వీడియూ 

దేవకీ పొడి వస్త్రమును గట్టెనూ. పొత్తులమీదనపుడూ బాలు0డు

చక్కగా పవళి0చెనూ. తన రె0డు హస్తములతో దేవకీ బాలుణ్ణి ఎత్తుకొనెనూ. అడ్డలపై వేసుక ఆబాలు చక్కదనమును జూచెనూ.

వసుదేవ పుత్రుదమ్మ ఏబిడ్డ వైకు0ఠవాసుడమ్మ.

సిరమున చి0తామణి నాత0డ్రినాలుకున నక్షత్రమూ.

ప0డ్లను పరషువేది భుజమ0దు శ0ఖు చక్రము ...

దాసు శ్రీరాములు...(కీర్తన)..........కట్టివైతునా పడకింటిలో ..! .

దాసు శ్రీరాములు...(కీర్తన)..........కట్టివైతునా పడకింటిలో ..!

.

కాంభోజి - త్రిపుట 

.

పల్లవి: 

కట్టివైతునా పడకింటిలో వాని

బట్టి పైట కొంగున ॥కట్టి॥ 

అనుపల్లవి: 

ఇట్టివాడు వంట - ఇంటి కుందేలాయె

ఎక్కడ బోయే ననుకో రాదమ్మ ॥కట్టి॥ 

చరణ: 

విడచితినా సామి - వీధివీధి తిరిగి

- వేగత్తెల గుడునే

తడబాటులేక చే - తను జిక్కినప్పుడే

చెడనీక పదిలము - చేసుకోవలెనమ్మ ॥కట్టి॥ 

ఏమరి నేనూరకుంటినా - ఈ రాత్రి

- ఏవేళ కేబుద్ధియో

కోమలమున నింత - గోవగొన్నవాడు

వామాక్షి మనవాడ నమ్మరాదమ్మా ॥కట్టి॥ 

మోస పోతిని వేణు - గోపాల దేవుని

- బాస నిజము గాదే

దాసు శ్రీరామదాసుని - హృదయము

బాసి గడియయైన - నిలువ నొల్లడమ్మా ॥కట్టి॥

Thursday, May 26, 2016

వక్రత .!

వక్రత .!

వక్రత అంటే, చెప్పే విషయాన్ని సాధారణంగా సూటిగా కాకుండా,

విభిన్నంగా చెప్పడం. 

ఉదాహరణకి “శ్రామికుని నెత్తురు చెమటగా కారిపోతోంది” అని చెప్పడం

సాధారణ అలంకారం. 

అదే, “శ్రామికుని నెత్తురు ఎఱ్ఱదనం కోల్పోయి పల్చబడి ఒంటిమీంచి జారిపోతోంది” అని అంటే అది వక్రత. 

వక్రత చెప్పే విషయాన్ని గూర్చి అనేక కోణాలని చూపించగలుగుతుంది,

కానీ కొన్నిసార్లు కవిత్వంలో అస్పష్టతకి కూడా దారితీస్తుంది. 

ఉత్తరహరివంశంలో అడుగడుగునా యీ వక్రత అగుపడుతుంది. 

చెప్పే విషయం కానీ, చేసే వర్ణనకానీ ఏదో విలక్షణతతో, 

వక్రమార్గం లోనే సాగించడం సోమన ప్రత్యేకత. 

ఉదాహరణకి యీ పద్యం చూడండి:

.

"కుజము కుంజరముచే కూలునో కూలదో?

.

కూలు; కుంజరము నీ కుజము గూల్చె!

.

మ్రాను పేరేటిచే మడుగునో మడుగదో?

.

మడుగు; పేరేటి నీ మ్రాను మడచె!

.

గాలునో యొకనిచే గాలదో సాలంబు?

.

గాలు; నీ సాలంబు గాల్చె నొకని!

.

దునియునో పరశుచే దునియదో వృక్షంబు?

.

తునియు; నీ వృక్షంబు తునిమె బరశు!

.

ననుచు దమలోన జర్చించు నమరవరుల

కభిమతార్థ ఫలార్థమై యంద వచ్చు

పారిజాతంబు నా మ్రోల బండియుండ

నంద గంటి నా కోర్కుల నంద గంటి!

.

ఇది కృష్ణుడు శివుని స్తుతించే పద్యం. పద్యం చదివిన వెంటనే ఇందులో కవి చెప్పదలచుకున్న విషయమేమిటన్నది బోధపడదు.

వాక్య నిర్మాణంలోనూ, చెప్పిన విధానంలోనూ ఉన్న వక్రత దీనికి కారణం. 

శివుని పారిజాతవృక్షంతో పోలుస్తున్నాడు కృష్ణుడు. 

చెట్టు ఏనుగు చేత కూలుతుందా కూలదా? కూలుతుంది.

కాని ఇక్కడ చెట్టు ఒక ఏనుగుని కూల్చింది!

అలానే తర్వాత పాదాలలో చెట్టు పెద్ద ఏరువల్ల వంగిపోవడం, 

అగ్ని వలన కాలడం, గొడ్డలిచేత విరగడం శివుని విషయంలో 

తారుమారవ్వడం కనిపిస్తుంది.

మొదటి పాదంలో ప్రశ్నకి రెండవ పాదం మొదటి పదంతో సమాధానం చెప్పడం,

ఆ తర్వాత దానికి వ్యతిరేకమైనది శివుని విషయంలో జరగడాన్ని ప్రస్తావించడం ఇక్కడ పద్య (వాక్య) నిర్మాణంలో సోమన చూపించిన వక్రత.

ఇదే అస్పష్టతకి దారితీస్తోంది. 

అలాగే ఇక్కడ ప్రస్తావించబడిన అంశాలు అర్థమవ్వాలంటే 

కొంత పురాణ జ్ఞానం అవసరమవుతుంది. 

శివుడు గజాసురుని సంహరించడం, గంగ గర్వాన్ని అణచడం,

మన్మథ దహనం – ఇవి మొదటి మూడు పాదాలలోని అంశాలు, ప్రసిద్ధమైనవే. నాల్గవ అంశం శివుడు పరశువుని ఖండించడం. 

దక్ష యజ్ఞ ధ్వంసమప్పుడు శివుడు విష్ణుమూర్తి పరశువుని

ఖండించాడని ఒక కథ ఉంది. బహుశా ఇక్కడ ప్రస్తావించినది అదే.

ఈ కథలు తెలియకపోతే పద్యం అసలు అర్థం కాదు.

తెనాలి వారి స్వభావ చిత్రణము.!

తెనాలి వారి స్వభావ చిత్రణము.!


ఉ: ఎల్లరు నెల్లచో ధనములిచ్చి మృగాక్షుల గొంద్రు గాని, యో

పల్లవపాణి ! నే పరమ పావన వంశమునిచ్చిఁ గొంటి , నీ

'నల్లనిరూపు' నిక్కమని నమ్మి ధృవంబటుఁగాక, నేడు వి

ద్యుల్లతికాధికాభినయ ధూర్వహ మౌట నెఱుంగ భామినీ !

పాం:మాహాత్మ్యము -3 ఆ: 93వ :పద్యము;

కఠిన పదముల కర్ధము:-

మృగాక్షులు-స్త్రీలు; పల్లవపాణి- చిగురాకులవంటి చేతులు గల చాన ; ధృవము- శాశ్వతము ; విద్యుల్లతిక-మెఱపుతీగ ;

అభినయము- నటన ; ధూర్వహము-భారమును మోసెడిది;

కతిపయ దినములకు కాపుచిన్నది యకాల మరణము నందెను. ఇట్లువారిముచ్చట మూన్నాళ్ళు సాగినది. నిగమ శర్మ కొత్త తోడు కోసం వెదకులాట మొదలు పెట్టినాడు. వాని స్వభావ మట్టిది. అతడాకలికాగలేడు.ముఖ్యముగా మూడు అతనికి ముఖ్యావసరములు గామారినవి 1 మద్యము 2మాంసము 3మగువ ; వీనిలో మగువకిచ్చిన ప్రాధాన్యము మరియొకదానికి లేదు.

ఆకారడవిలో నతనికి చిక్కెడిదెవరు? ఒక ఆటవిక వనత మాతంగి చిక్కినది. అది నల్లని వికృత రూపి. అయినను కామాంధుడగు ఆతనికి యందగత్తెగానే దోచినది. తామెచ్చినది రంభ!తామునిగినది గంగ గదా! దానితోనేపునః సంసార మారంభమైనది. దానికి వరుసకాన్పులు.ఆరునెలలు బాలింత మఱి యాఱునెలలు చూలింత .వేట భారమంతయు నిపుడు అతనిపైననే బడినది దారులుగాచి దోచుకొనుట, వేటాడి యింటికి యెఱచి దెచ్చుట, కుండలలో ఇప్పకల్లు నింపుట దైనందిన కార్యక్రమము లైనవి. ఇట్లుండ నొకనాడాతడు వేటకేగి యింటికి వచ్చుసరికి యిల్లంతయు భస్మీపటల మైనది .గుడిసె పూర్తిగా కాలిపోయినది. వాని మాతంగియు పిల్లలు మాడిమసియైపోయిరి. అప్పుడతడా మాతంగి కొఱకై యెంతగా విలపించెనో తెలియజేయునదియే పైపద్యము.

భావము: లోకంలో అందరూ డబ్బుతో ఆడవాళ్ళను కొంటారే ,! మరి నేనో నాపవిత్రమైన వంశం వెచ్చించి నీనల్లని రూపాన్ని

స్వంతం చేసికొన్నానే! ఇది శాశ్వతమని భ్రమిశానే! కానీ, ఇతంతా మబ్బులో మెఱపులా క్షణంలో మాయమౌతుందని తెలియ లేకపోయానే ! అయ్యో నామాతంగీ! అంటూ హృదయ విదారకంగా విలపిస్తున్నాడు నిగమ శర్మ.

అసలు వాడి ప్రకృతిలో కన్నీటికి అవకాశముందా? లేనేలేదు. జూదంలో ఓడినప్పుడుగాని, యిల్లంతా దోచుకొని పోయేటప్పుడు గాని, దొంగలచేత చావుదెబ్బలు తిన్నప్పుడుగాని, కాపు పడచు చచ్చినప్పుడు గాని, చెమరింపని వానికన్నులు 

మాతంగి మరణానికి వర్షిస్తున్నాయి. యింత బేలతనం అతనికెలా కలిగింది? అదే మరి! అపత్య సంజనన ప్రభావం!

వేరెవ్వరి వలన అతడు సంతానాన్ని పొందలేకపోయాడు. దానిపొత్తు అపవిత్రమైనదైనా దానివలన సంతతికలిగింది. అదిగో అందువలన దానిమీద అభిమానం పెరిగింది. ఈరహస్యం తెలిసిఉండే మనపెద్దలు వివాహంఅయిన జంటను "శీఘ్రమేవ సంతాన ప్రాప్తిరస్తు "- అని దీవిస్తారు. పెళ్ళైన జంట తొందరగా సంతానాన్ని పొందాలి.అది

వారి దాంపత్యానికి మరోముడివేసి సతీపతులను యింకా దగ్గర కుచేరుస్తుంది. సరేమనం ప్రకృతానికి వద్దాం.

పల్లవపాణి, భామినీ యిత్యాది సంబోధనలు అత్యంత మనోహరాంగులకు వాడేపదాలు. కవి యిక్కడ వాటిని నిగమశర్మ నోట పలికిస్తూ వానికి ఆమెపట్ల ఏర్పడిన అనురాగాధిక్యతను వెల్లడించాడు.

ఈవిధంగా పై పద్యంలో కవిచేసిన మనో విశ్లేషణను మనవాళ్ళు యిప్పుడు " చైతన్య కళాశిల్పం"- అనియంటున్నారు. దీని నీవిధంగా తెనాలివారు పోషించినతీరు వర్ణనాతీతమైనది. మనస్సు పొరలలో దాగిన విషయాలను

మాటలద్వారా బయటకు లాగి నిగమశర్మలో గూడా ఆత్మీయతా గుణాలు అంతరింప లేదని నిరూపించారు.

ఇదీ తెనాలి వారి రచనా సామర్ధ్యము! ఇదే "పాండు రంగ విభుని పద గుభనమై వాసి కెక్కింది!

స్వస్తి !


ఆకాశవాణి ..విజయవాడ .!

ఆకాశవాణి ..విజయవాడ .!

.

బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు పేరు చెబితే... ఆకాశవాణి గుర్తుకొస్తుంది. ఆకాశవాణి పేరు చెబితే... రజనీకాంతరావు గుర్తొస్తారు. ప్రారంభదశలో ఆకాశవాణి కి జవం, జీవం ఇచ్చిన రూపశిల్పి ఆయన. తొలినాళ్లలో ఆకాశవాణికి దిశానిర్దేశం చేసిన దార్శనికుడాయన. గొప్ప గొప్ప కళాకారుల్ని పరిచయం చేయడమే కాక, భక్తిరంజని వంటి ఎన్నో కార్యక్రమాలను రూపొందించిన సృజనశీలి... సంగీత, సాహిత్య శిఖరాలను అధిరోహించిన వాగ్గేయకారుడు రజనీకాంతరావుతో కొంతకాలం కిందట విశాఖలో కె.రామచంద్రమూర్తి జరిపిన ప్రత్యేక సంభాషణ ఇది...

మీ ఆధ్వర్యంలో ఆకాశవాణికి అంతర్జాతీయ అవార్డులు కూడా వచ్చాయి. ఆ సందర్భంలో మీ అనుభూతి... ?

అంతర్జాతీయ రేడియో కార్యక్రమాల పోటీలో మనం కూడా పాల్గొనాలి అని మా డెరైక్టర్ జనరల్ చెప్పారు. అది నీ ద్వారానే జరగాలి, పోటీకి పంపాల్సిన కార్యక్రమాన్ని నువ్వే తయారు చేయాలి అని నాతో అన్నారాయన. అది పిల్లలకు భౌగోళిక శాస్త్రం బోధించే విధంగా ఉండాలని చెప్పారు. అలా ఉండాలి అంటే... పిల్లలకు ఏ నదుల గురించో పర్వతాల గురించో వివరిస్తూ ఉన్నట్టుగా ఓ యాత్రాకథనాన్ని తయారు చేయాలనిపించింది నాకు. దాంతో ‘కొండ నుంచి కడలి దాకా’ అన్న కార్యక్రమానికి రూపకల్పన చేశాను. నది కొండల్లో పుట్టి సముద్రంలో కలుస్తుంది. ఆ క్రమంలో అది ఎన్నో ప్రాంతాలను స్పృశిస్తుంది. ఫలితంగా ఆయా ప్రాంతాల్లో ఎన్నో మార్పులు వస్తాయి. కాబట్టి నా కార్యక్రమం ద్వారా ప్రజలకీ నదులకూ ఉన్న సంబంధం పిల్లలకు చెప్పినట్టు అవుతుంది అనిపించింది. ‘ఉప్పొంగిపోయింది గోదావరి, తాను తెప్పున్న ఎగిసింది గోదావరి, కొండల్లొ దుమికింది కోనల్లొ ఉరికింది, శంకరాభరణ రాగాలాపకంఠియై ఉప్పొంగిపోయింది గోదావరి’ అన్న పాట... ‘హా యని కిన్నెర ఏడ్చెను, తన మనోహరుడు శిలయైనాడని, తానేమో ఒక వాగైనానని’ అన్న విశ్వనాథ వారి రచనతో పాటు మరికొన్ని కీర్తనలు, శ్రీనాథుడి సీస పద్యాలతో ఆ కార్యక్రమాన్ని తయారు చేశాను. అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని గడించడానికి తగిన అన్ని అంశాలూ అందులో ఉండటంతో ఊహించనంత పేరు, అవార్డూ వచ్చాయి ఆకాశవాణికి.

స్వాతంత్య్రం వచ్చేనాటికి మీకు ఇరవయ్యేళ్లు. నాటి జ్ఞాపకాలేవైనా మాతో పంచుకుంటారా?

అప్పట్లో బ్రిటిష్‌వాళ్ల ప్రాభవాన్ని చూశాన్నేను. స్వాతంత్య్ర ఉద్యమాన్నీ కళ్లారా చూశాను. రేడియోలో కూడా అందరూ ప్రసంగాలు ఇస్తుండేవారు. దుర్గాబాయ్ దేశ్‌ముఖ్ ప్రసంగం పూర్తయ్యాక జైహింద్ అనేవారు. అయితే అది ప్రసారం చేసేవాణ్ని కాదు నేను. ప్రసంగం అయ్యీ అవ్వగానే జైహింద్ అనే సమయానికి స్విచ్ కట్టేసేవాణ్ని. అది దేశద్రోహం కాదు. ఆవిడ స్వాతంత్య్ర సమరయోధురాలు కాబట్టి అలా అనేది. కానీ నేను స్టేషన్ ఇన్‌చార్జిగా అన్నిటినీ సమానంగా చూడాలి. కాబట్టి అలా చేసేవాడిని.

టంగుటూరి సూర్యకుమారి, రావు బాలసరస్వతి, ఘంటసాల, రాజేశ్వరరావు వంటివాళ్లందరితో మీరు పాటలు పాడించారు. వాళ్లంతా తర్వాత చాలా ఖ్యాతి గడించడం మీకు గర్వంగా అనిపించిందా?

కచ్చితంగా గర్వించదగ్గ విషయమే. వాళ్లందరూ మొదట్లో నాతో కలిసి పని చేశారు. ఆగస్ట్ పదిహేను, అర్ధరాత్రి నెహ్రూగారి ప్రసంగం ‘ట్రిస్ట్ విత్ డెస్టినీ’ ప్రసారం పూర్తి కాగానే మద్రాస్ స్టేషన్‌లో డి.కె.పట్టమ్మాళ్ పాటను, తర్వాత నా పాటను ప్రసారం చేయాలి అనుకున్నారు. దాంతో ఆ సందర్భం కోసం మంచి దేశభక్తి గీతాన్ని రాశాను. దాన్ని సూర్యకుమారితో పాడించాను. శంకరంబాడి సుందరాచారి రాసిన ‘మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ’ పాటను కూడా తను నా ఆధ్వర్యంలోనే పాడింది. ఠాగూర్ పుట్టినరోజు కోసం ‘ఓ నవ యువకా’ అనే పాట రాశాను. దానిని సరళ అనే ఆవిడతో పాడించాను. ‘మేఘసందేశం’ నాటికలో ఘణాఘణా ఘణాగణా గర్జింపవా ఘనాశనీ అనే పాటని ఘంటసాలతో పాడించాను. వాళ్లందరూ ఎంతో ప్రతిభావంతులు. అందరితోనూ నాకు మంచి అనుబంధం ఉండేది.

మీరు ఎంతోమందిని పరిచయం చేశారు. పైకి తీసుకొచ్చారు. వారిలో మీరు గర్వంగా ఫీలయ్యే మీ శిష్యులెవరు?

పన్నాల సుబ్రహ్మణ్యభట్టు, నేదునూరి కృష్ణమూర్తి, శ్రీపాద పినాకపాణి... వీళ్లు ముగ్గురూ నాకు మంచి శిష్యులు.

మల్లీశ్వరి సినిమాకి రాజేశ్వరరావూ మీరూ కలిసి సంగీతం చేశారని చాలామంది అంటుంటారు. నిజమేనా?

అదంతా అబద్ధం. మేం కలిసి చేయలేదు. ఇద్దరం కలిసి పని చేస్తే బాగుంటుంది అనుకునేవాళ్లం. అంతే తప్ప చేయలేదు. అవన్నీ వట్టి పుకార్లు.

సినిమాల్లో అవకాశాలొచ్చినా రేడియోలోనే ఎందుకు కొనసాగారు?

నిజమే. అవకాశాలు బాగానే వచ్చాయి. కానీ నేను సినిమా వైపు వెళ్లలేకపోయాను. ఎందుకంటే నేను అప్పటికే రేడియోకి అలవాటు పడిపోయాను. పైగా అందులోనే ఉద్యోగం కాబట్టి వేరే దాని గురించి ఆలోచించడం అంతగా కుదరలేదు. పైగా ఒక రేడియో ఆఫీసర్‌గా నేను చాలా సంతోషాన్ని, గౌరవాన్ని అనుభవించాను. అందుకే నాకు రేడియోని వదిలిపెట్టబుద్ధి కాలేదు.

ఓసారి భానుమతిగారికి సన్మానం జరుగుతోంది. ఆ సభకు గోపాలరెడ్డిగారు అధ్యక్షుడు. నేను ఆయన దగ్గరకు వెళ్లి ఓ పాట పాడటానికి అనుమతినివ్వమని అడిగాను. ఆయన సరే అన్నారు. అప్పుడు నేను ‘ఓహోహో పావురమా’ అనే పాటను ఇమిటేట్ చేసి ‘ఓహోహో భానుమతీ’ అంటూ పాడాను. ముప్ఫయ్యేళ్ల క్రితం భానుమతిని స్టార్‌డమ్‌కి తీసుకెళ్లిన పాట అది. నేను సంగీతం అందించిన ‘స్వర్గసీమ’ చిత్రంలోనిది. పాట విని భానుమతి చాలా సంతోషపడింది. దాన్ని అప్పటికప్పుడు రాశానని తెలిసి ఆశ్చర్యపోయింది.

అప్పటితో పోలిస్తే ఇప్పుడు ఆకాశవాణిలో వచ్చిన మార్పులేంటి?

అప్పట్లో మేము ఏదైనా రాస్తే... అది కచ్చితంగా అందరికీ ఉపయోగపడాలి అని ప్రతిజ్ఞ చేసి రాసేవాళ్లం. ఒకరి కంటే ఒకరు బాగా రాయాలని పోటీ పడేవాళ్లం. కానీ ఇప్పుడలా లేదు. కాకపోతే మంగళగిరి ఆదిత్యప్రసాద్ లాంటి వాళ్లు కొందరు చక్కని ప్రయోగాలు చేశారు. అది సంతోషం కలిగించింది నాకు.

కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు, సంగీత నాటక అకాడెమీ అవార్డు... ఈ రెండు అవార్డుల్నీ అందుకున్నవారు దేశం మొత్తంలో మీరొక్కరే. ఆ అనుభూతి గురించి చెప్తారా?

సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్‌గారు రాష్ట్రపతిగా ఉన్నప్పుడు సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు వచ్చింది. రాధాకృష్టన్‌గారు సాహితీ ప్రియులు. ఆయన వరండాలో ఉన్న ర్యాక్స్ నిండా పుస్తకాలే. అవన్నీ దాటుకుని, పైన ఉన్న ఆయన గదిలోకి వెళ్తే... ఆ గది నిండా కూడా పుస్తకాలే. ఆయన దగ్గర అన్ని ఉన్నా కూడా, నా చేతిలో ఉన్న పుస్తకం ఏంటా అని ఆయన ఆసక్తిగా చూసిన చూపుని నేను మర్చిపోలేను. అప్పుడు నా చేతిలో ఉన్నది ‘ఆంధ్ర వాగ్గేయకారుల చరితము’. దాన్ని తీసుకుని, అందులో ఉన్న ఓ పాటను పాడటం మొదలుపెట్టారాయన. నాకు చాలా ఆనందమే సింది. అదో మర్చిపోలేని అనుభవం. ఆ తర్వాత సంగీత నాటక అకాడెమీ అవార్డు కూడా వచ్చింది. అది కూడా చాలా సంతోషాన్ని కలిగించిన విషయం.

చేయాలనుకుని చేయలేకపోయింది ఏదైనా ఉందా?

జీవితంలో చేయాలనుకున్నవన్నీ చేశాను. ఏ వెలితీ లేదు. ఏ అసంతృప్తీ లేదు. కాకపోతే నా పేరుతో సంగీత సాహిత్య పరిషత్తు ఏదైనా పెట్టాలని ఉంది. నాకు రెగ్యు లర్‌గా పెన్షన్ వస్తుంది. అదంతా దాచిపెడితే కొన్ని లక్షలు అయ్యింది. దానికి తోడు ఠాగూర్ అవార్డు ద్వారా మరో మూడు లక్షలు జతయ్యాయి. వీటన్నిటితో ఓ నిధిని ఏర్పాటు చేయాలి. ఆ నిధి భవిష్యత్తులో సంగీత సాహిత్యాల అభివృద్ధికి ఉపయోగపడాలనేది నా కోరిక.

(Published in 'Sakshi' daily, 29th Jan 2015, Thursday)

ఉన్నదొక్కటే. !

ఉన్నదొక్కటే. !

.

ఉన్నది ఒక్కటే, లేనేలేదు రెండవది 

నీలోనా, నాలోనా మన అందరిలోనా ఉన్నదొక్కటే 

నీటిలో,నింగిలో,గాలిలో,అగ్గిలో,భూమిలో 

అంతటా వ్యాపించి ఉన్నదొక్కటే

.

"నేను, నేనని" నీవనుచున్నావు, అదే నేనూ అనుచున్నాను 

అందరిలోనా వున్న ఈ నేనెవరన్నదే వేదాంతం 

ఈ దేహేంద్రియములు, ప్రాణముకూడా కాదు "నేను" 

గుండెగుహలో చిరుజ్యోతిగా వెలిగెడి ఆత్మయే "నేను"

భాషా భారతి's photo.

నగేష్‌ !

గోపీ..కాఫీ.. అంటే మన సుందరం గుర్తుకు వస్తాడు.

నటుడు తెరపెై ఎంతసేపు కనిపించాడన్నది కాదు ప్రశ్న, 

ఎంతలా ప్రేక్షకుల హృదయాల్ని రంజింపచేశాడన్నది ముఖ్యం. 

తెరపెై రెండు సెకన్లు కనిపించినా గంటల కొద్దీ నవ్వు తెప్పించగల నటుల్లో 

నగేష్‌ ప్రధముడు. సున్నిత మైన హాస్యాన్ని పండించడంలో దిట్ట. 

వెకిలి హాస్యం అన్నదే అతనికి తెలీదు. 

అందుకే అతని పుట్టించిన నవ్వు ఎప్పటికీ గుర్తుండిపోతూనే ఉంటుంది. 

తెలుగు సినిమాకి లభించిన సున్నితమైన హాస్య నటుల్లో నగేష్‌ పేరు 

చిరస్తాయిగా నిలిచిపోతుంది.

భార్యలను "ఒసే" అని పిలవడం .!

భార్యలను "ఒసే" అని పిలవడం .!

(శ్రీ తుర్లపాటి కుటుంబరావుఆత్మకథవిషయపేజీలు నుండి.)

.

నా వివాహమైన తరువాత కూడా నా భార్యను "ఏమండీ!" అని సంబోధించే వాడిని! ఎందువల్ల నంటే, ఆమె నాకు పెళ్లికి పూర్వమే పరిచయం అయింది. అప్పుడు సహజంగా ఆమెను మీరు, ఏమండీ! అని సంబోధించేవాడిని.

ఔను! పెళ్లికి పూర్వం ఏమండీ! అని పిలిచిన వ్యక్తిని పెళ్లి కాగానే

"ఒసేయ్! ఏమేవ్‌!" అని పిలవాలా?

ఏమి! పెళ్లి కాగానే స్థాయి, విలువ, గౌరవం పెరగాలి కాని, తగ్గిపోవాలా?

అది పురుషాధిక్యతా మనస్తత్వం కాదా?

అంతకాలం "ఏమండీ!" అని పిలిచి, మూడు ముళ్లుపడగానే

భార్యకు బానిసత్వం, భర్తకు "బాస్‌ తత్వం" రావాలా?

ఈ ఆలోచనే ఆమెను "ఏమండీ!" అని పిలిపించింది!

అయితే, నా "పిలుపు" కుటుంబంలోని పెద్దలకు కొంత ఇబ్బందే కలిగించింది. కవయిత్రి అయిన మా అమ్మగారు కూడా తన కుమారులమైన మమ్మల్ని "ఏరా!" అని పిలిచేది కాదు. పేరు పెట్టి పిలిచేదే కాని, "ఒరే", "ఏరా" అనేది కాదు. అప్పటిలో కోడళ్లను కొందరు అత్తలు చాలా చులకనగా, కేవలం పనిమనుషులుగా, హీనంగా చూచేవారు. ఒసే! ఏమే! అని పిలిచేవారు. మా అమ్మగారు కోడళ్లను ఏనాడూ "ఏమే" అని పిలిచేది కాదు. ఏకవచనంతో "ఏమిటమ్మా", "నువ్వు" అని మాత్రమే సంబోధించేది.

ఆమె ఒక రోజు నా వద్దకు వచ్చి "నువ్వు కృష్ణ కుమారిని "ఏమండీ" అని 

పిలవడం కొందరికి ఇబ్బందిగా వుంది. తక్కిన వారి మాదిరిగా నువ్వు "ఏమే", "ఒసే" అని పిలవనక్కరలేదు కాని, "నువ్వు" అని వ్యవహరిస్తే బాగుంటుంది." అని అనునయంగా, మృదువుగా చెప్పింది.

నిజమే! "తక్కిన వారు "ఒసే" అని పిలుస్తుంటే, కుటుంబరావు చూడండి, భార్యను "ఏమండీ" అని పిలుస్తాడు. మీరేమో మమ్మల్ని "ఒసే, అసే" అంటే మాకేమి బాగుంటుంది?" అని కొందరు భార్యలు భర్తలపై ఒత్తి తీసుకువచ్చారు!

మొత్తం మీద అప్పటిలో కొందరు భర్తలు, భార్యలను "ఒసే" అని పిలవడం మానివేసినట్టు తరువాత దాఖలాలు కనిపించాయి.

అసలు వేదమనగానేమి ?

అసలు వేదమనగానేమి ?

వేదమంటే ’ జ్ఞానము ’ అని అర్థము. పరమాత్మ , జీవులు , దేవతలు , ప్రకృతి , ధర్మము మొదలగు విషయములను గురించిన జ్ఞానము. అతి పవిత్రమై , అత్యంత ప్రామాణికమై , మన ధర్మములు , దర్శనము , సమాజము మొదలగు వాటిపై అంతిమ నిర్ణయమును చెప్పు అధికారమున్న గ్రంధమే వేదమని చెప్పవచ్చును. అది అతీంద్రియ సత్యములను తెలియగోరు అందరు సాధకుల పవిత్ర గ్రంధము.

వేదమను పదము , ’ జ్ఞానము ’ అథవా ’ పొందుట ’ యను అర్థమును ఇచ్చు ’ విద్ ’ అను ధాతువు నుండీ ఏర్పడ్డ శబ్దము.

|| వే॒దేన॒ వై దే॒వా అసు॑రాణాం వి॒త్తం వేద్య॑మవిన్దన్త॒ తద్వే॒దస్య॑ వేద॒త్వమ్ ||

అనే తైత్తిరీయ సంహితలోని ఈ మంత్రము వలన ఈ విధముగా తెలియుచున్నది: అసురులు పొందిన , మరియు ఉపయోగించనున్న ద్రవ్యములను దేవతలు దేనివలన తెలుసుకొని పొందినారో , అది వేదము.

వేదమంటే జ్ఞానము మాత్రమే కాదు. అది , మానవుడు కాంక్షించు అనేక విషయములను అతనికి తెచ్చి ఇవ్వగల సామర్థ్యము కలిగినది.

|| ఇష్ట ప్రాప్త్యనిష్ట పరిహారయోః అలౌకికం ఉపాయం యో గ్రంధో వేదయతి స వేదః ||

కోరిన ఇష్టములను పొందుటకును , కీడు ను తప్పించుకొనుటకును గల అలౌకిక ఉపాయమును తెలుపు గ్రంధమే వేదము అని ఆచార్య సాయణులు తమ ’ కృష్ష్ణ యజుర్వేద సంహితా భాష్యము ’ లో చెప్పినారు.

వాల్మీకి మహర్షి ...అగ్నిశర్మ..!

వాల్మీకి మహర్షి ...అగ్నిశర్మ..!

మహర్షి గురించి స్కాంద పురాణంలో సనత్ కుమారుడు 

వ్యాస మహర్షికి వివరించాడు. సుమతి - కౌశికి అనే బ్రాహ్మణ దంపతుల కుమారుడి పేరు అగ్నిశర్మ. ఆ అగ్నిశర్మకి చదువు, అనగా వేదములు మొదలైనవి సరిగ్గా అబ్బలేదు. ఆ రాజ్యంలో క్షామం వచ్చి, ఎవరూ ఎవరికీ దానధర్మాలు చెయ్యడం లేదు. కాబట్టి అగ్నిశర్మ తన భార్య, పిల్లలు, తల్లిదండ్రులతో అరణ్యానికి వెళ్లి, అక్కడ దొరికే కందమూలాలు, తేనె లాంటివి తెచ్చుకొని బ్రతుకుతున్నాడు.

"తపస్స్వాధ్యాయ నిరతం తపస్వీ వాగ్విదాం వరం |

నారదం పరిపప్రచ్ఛ వాల్మీకిర్మునిపుంగవం ||

.

సరిగ్గా అబ్బనందువల్ల అక్కడ ఉండే దొంగలతో స్నేహం చేసి దొంగతనాలు చెయ్యడం ప్రారంభించాడు. ఒకసారి అటుగా వెళుతున్న కొంతమంది మహర్షులను ఆపి మీదెగ్గర ఉన్నది ఇవ్వండి, లేకపోతె చంపుతాను అన్నాడు. ఆ మహర్షులలో ఉన్న అత్రి మహర్షి "నువ్వు ఈ దొంగతనాలు ఎందుకు చేస్తున్నావు" అని అగ్నిశర్మని అడిగారు. నన్ను నమ్ముకున్న నా భార్యని, నా తల్లిదండ్రులని పోషించుకోవడానికి అని చెప్పాడు శర్మ. అలా అయితే, నువ్వు ఇప్పటిదాకా చేసిన ఈ దొంగతనాల వల్ల నీకు కలిగిన పాపాన్ని, నీ కుటుంబ సభ్యులలో ఎవరన్నా పంచుకుంటారేమో అడిగిరా అని అత్రి మహర్షి అన్నారు.

మమ్మల్ని పోషించడం నీ కర్తవ్యం, కాబట్టి నువ్వు మమ్మల్ని పోషించాలి. నువ్వు తెచ్చావు, మేము అనుభవిస్తాము. కాని, ఎలా తెచ్చావు అన్నదానికి ఇచ్చె ఫలితాన్ని నువ్వే అనుభవించాలి అని అన్నారు

శర్మ కుటుంబసభ్యులు. చాలా బాధ కలిగి, మళ్ళి ఆ ఋషుల దగ్గరికి వచ్చి, నా పాపాలను పోగొట్టుకునే మార్గం చెప్పమన్నాడు. ధ్యానం చెయ్యి అని అత్రి మహర్షి చెప్పి వెళ్ళిపోయారు. 

13 సంవత్సరాల తరువాత ఆ మహర్షులు ఇదే దారిలో తిరిగొస్తుంటే అక్కడ ఒక పెద్ద పుట్ట కనబడింది. ధ్యానమగ్నుడై ఉన్న అగ్నిశర్మ మీద పుట్టలు పెరిగాయి. తన మీద పుట్టలు(వల్మీకం) కట్టినా తెలియని స్థితిలో ఉన్నాడు కాబట్టి, ఆయనని వాల్మీకి అని పిలిచి, బయటకి రమ్మన్నారు. 

ఇది ఆయనకి పౌరుష నామమయ్యింది. అప్పుడు ఆ మహర్షులు ఆయనని ఉత్తర దిక్కుకి వెళ్లి భగవంతుడిని ధ్యానం చెయ్యమన్నారు. వాల్మీకి మహర్షి కుశస్థలి అనే ప్రదేశానికి వెళ్లి, పరమశివుడిని ఆరాధన చేశారు. 

అప్పుడాయనకి విష్ణు కథ రాయగలిగే అదృష్టాన్ని బ్రహ్మగారు ఇచ్చారు. అంటే, ఆయనకి త్రిమూర్తుల అనుగ్రహం లభించిందన్నమాట.

తపస్స్వాధ్యాయ నిరతం తపస్వీ వాగ్విదాం వరం |

నారదం పరిపప్రచ్ఛ వాల్మీకిర్మునిపుంగవం ||

Vinjamuri Venkata Apparao's photo.

Wednesday, May 25, 2016

అప్పటి మాటలకు.! . కీర్తన........ దాసు శ్రీరాములు

అప్పటి మాటలకు.! 

.

కీర్తన........ దాసు శ్రీరాములు

.

తోడి - త్రిపుట

పల్లవి:

అప్పటి మాటలకు - దుప్పటిచ్చె గాని

అప్పటి గప్ప నిచ్చెనటే చెలి ॥అప్పటి॥

అనుపల్లవి:

తప్ప నే నితరుల - దరి జేరనని యెన్నో

చెప్పిన తలచు కొంటినే ఓ చెలి ॥అప్పటి॥

చరణ:

తొలినాటి వగలే యా - మరునాటి పగలు మా

చెలిమి కాకియు కో - వెల చందమాయెనే ॥అప్పటి॥

పడతి మగవారి బారు - పడకింట మితిమీరు

గడప దాటిన వెనుక - కారు మన వారు

బడిబడి నాడు వారు - బ్రతిమాలి పాదముల

బడి వేడు కొన్నగాని - పలుకే మేల్మి బంగారు ॥అప్పటి॥

కాసు వీసము లిచ్చి - గోస గూసల మసి

బూసి నేరేడు గాయ - జేసెనే చెలి

వేసాలమారి మా - వేణుగోపాల మూర్తి

దాసు శ్రీరామకవి - డాసి యేలుచుండెనే ఓ చెలి ॥అప్పటి॥

ఉత్తరకుమారుడు!

ఉత్తరకుమారుడు!

.

"భీష్మద్రోణ కృపాది ధన్వినికరా భీలంబు దుర్యోధన

గ్రీష్మాదిత్య పటుప్రతాప విసరాకీర్ణంబు శస్త్రాస్త జా

లోష్మస్ఫార చతుర్విధోజ్వల బలత్యుగ్రం బుదగ్రధ్వజా

ర్చిష్మత్వాకలితంబుసైన్యమిదియే జేరంగ శక్తుండనే"

.

ఈ పద్యం విరాటపర్వం,చతుర్ధాశ్వాసంలో ఉత్తరకుమారుడు కురుసైన్యాన్ని

చూసి భయ భ్రాంతుడైన సందర్భంలోది. భీష్మద్రోణ కృపాదులవంటి అతిరధ,మహారధులు, వేసవిసూర్యుడి ప్రతాపం లాంటి శౌర్యంగల వీరులు నిండివున్న అపారమైన సేననుగూర్చి చెప్పేటప్పటి భాషకు ఎంతటి రాజసం ,

హంగు ఉండాలో ఈ పద్యం చూపిస్తుంది. పైపెచ్చు చెబుతున్నది 

సముద్రంలాంటి సేనను చూసి భయభ్రాంతుడైన రాకుమారుడు ఉత్తరకుమారుడు. భయపడ్డ అతనికనులకు ఈ ఉద్దండమైన సేన మరీ ఉగ్రంగా కనిపించటంలో ఆశ్చర్యం లేదు.

.

గుక్కతిప్పకుండా చక్కటి ఉచ్చారణతో ఈ పద్యం చదివితే ,

పద్యం తాలూకు వాచ్యార్ధం పూర్తిగా తెలియకముందే ,

ఈ పద్యానికి మూలభావం మనకు స్ఫురిస్తుంది.

ఆ మూలభావం గొప్ప అబ్బురంతో , అడ్మిరేషన్ తో కూడిన భయం.

“శస్త్రాస్త జా లోష్మస్ఫార చతుర్విధోజ్వల బలత్యుగ్రం బుదగ్రధ్వజార్చిష్మత్వాకలితంబు” అనేసరికి ,

.

ఆ మేఘగర్జనలాంటి సమాసపు ప్రౌఢ గంభీర శబ్ద సౌందర్యానికి అబ్బురపడతాం.అంటే వాచ్యార్ధం స్ఫురించే లోపే

మూలభావన-రూట్ ఫీలింగ్ మన అనుభూతిలోకి వస్తుంది.

ఇది ఆ పద్యం/కవి గొప్పదనం . 

అంతేకాక యుద్ధభూమి పై వ్రాసిన పద్యం ”శార్దూలం”లో వ్రాయటం లో కూడా చక్కటి ఔచితి వుంది.

నా చిన్నప్పుడు మాకు తెలుగు ఎంతబాగా వచ్చో పరీక్ష చేయటానికి మా నాన్నగారు ఈ పద్యపాదాలు డిక్టేట్ చేసి తప్పులులేకుండా రాయగలమో లేదో చూసేవారు .

స్థితిగతులు!

స్థితిగతులు!

.

పాతికేళ్ళ క్రితం – రామయ్యకి

రోజుకొక్క పూటే- నోట్లోకి

నాలుగు వేళ్లు పోయేవి……

పాపం – పేదరికం !

.

ఇప్పుడతను రామయ్యగారు….

కోటీశ్వరుడైపోయాడు-

ఇప్పుడా ఒక్కపూటైనా

నోట్లోకి నాలుగువేళ్లు

పోవడం లేదట—-

అనారోగ్యమేమో అనుకొన్నాను !

.

అతని వేళ్ల దురదృష్టానికి బాధపడుతూ

అతని కుడి చేతి వేళ్ళ వైపు

జాలిగా చూశాను—

పది తులాలకు తగ్గని కండబలంతో

వేలికొక పసిడిదేవుడు చుట్టుకొని వున్నాడు!

అరెరె…. ఎడం చేతి వేళ్లకు కూడా !

ఇక నోట్లోకి వేళ్లా? ఎలా?

అయ్యోపాపం… ఐశ్వర్యం!!!


నాలుగుస్తంభాలాట! .

నాలుగుస్తంభాలాట!

.

నాలుగు స్తంభా లాటా,

నడిమికి తొడిమికి,

తానక తప్పక,

తన పేరేమంటే,

ఉట్టిమీద బెల్లం,

పొట్టికాకరకాయ!

బావా! బావా!

బరుకూ, బరుకూ!

తన్నులు తింటే --

తలకొకటి.

(తలకట్టు)

ఏనుగమ్మా ఏనుగు!బాలభాష - శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి

బాలభాష - శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి 

ఏనుగమ్మా ఏనుగు!

.

ఏనుగమ్మా ఏనుగు!

ఏ ఊరొచ్చింది ఏనుగు?

మా ఊరొచ్చింది ఏనుగు.

ఏం చేసింది ఏనుగు?

మంచినీళ్లు తాగింది ఏనుగు.

ఏనుగు ఏనుగు నల్లన్న,

ఏనుగు కొమ్ములు తెల్లన్న,

ఏనుగుమీద రాముడు

ఎంతో చక్కని దేవుడు!

Tuesday, May 24, 2016

అంత గీర్వాణము - నేనేరరా స్వామి కీర్తన దాసు శ్రీరాములు

అంత గీర్వాణము - నేనేరరా స్వామి

కీర్తన దాసు శ్రీరాములు ..అసావేరి -త్రిపుట

.

పల్లవి:

అంత గీర్వాణము - నేనేరరా స్వామి

అచ్చతెనుగు జెప్పరా ॥అంత॥

అనుపల్లవి:

వింతగా ననుజూచి - "విరిబోణియవి పూవు

బంతులా యేమని" - పకపక నగియెదవు ॥అంత॥

చరణ:

చాలగా మదన ప్ర - చారములను నే

జాణగాను గదరా

"మేలు వేలుపుప్రోడ - మిద్దెటింటికి జేర

వీలు దెలుపు" మని - వేవేగ ననియెదవు ॥అంత॥

వీరాసనము వైచి - పెదవి పంటను గరచి

తీరుగా కన్నుగీటుచు

"వారిజ ముఖి మంచి - పగడము ముత్యాల

చేరులోనికి దయ - సేయుమీ" అనియెదవు ॥అంత॥

వాలాయముగ తోట్ల - వల్లూరి వేణుగో

పాల నిన్నే నమ్మితి

శీల మొప్పగ "దాసు - శ్రీరామ కవి కృతి

లీలాం శ్రుణు మహిళే" - అని పల్కెదవు ॥అంత॥

ఒలియో ఒలియా ఒలియా వేలుగలవాడా రారా పొలిగాడా!

పొలిపదం!

(వడ్డాది వారి చిత్రం.)

.

ఒలియో ఒలియా ఒలియా

వేలుగలవాడా రారా పొలిగాడా

.

ఊరికి ఉత్తరాన ఊడల మఱ్ఱి

ఊడలామఱ్ఱిక్రింద ఉత్తముడిచేతికె

ఉత్తముడి చెబికెలో రత్నాలపందిరి

రత్నాల పందిట్లో ముత్యాలకొలిమి

గిద్దెడు ముత్యాల గిలకలా కొలిమి

అరసోలముత్యాల అమరినా కొలిమి

సోలెడుముత్యాల చోద్యాల కొలిమి

తవ్వెడు ముత్యాల తరచినా కొలిమి

మానెడు ముత్యాల మలచినా కొలిమి

అడ్డెడు ముత్యాల అలచినా కొలిమి

తూముడు ముత్యాల తూగెనే కొలిమి

చద్ది అన్నముతినీ సాగించు కొలిమి

ఉడుకు అన్నముతిని ఊదెనే కొలిమి

పాల అన్నముతిని పట్టెనే కొలిమి

ఊదేటి తిత్తులు ఉరుములామోలు

వేసేటి సంపెట్లు పిడుగులామోలు

లేచేటి రవ్వలు మెరుపులామోలు

చుట్టున కాపులు చుక్కలామోలు

నడుమకమ్మరిబిడ్డ చంద్రుణ్ణి బోలు ...

యాజమాన్య నైపుణ్యాలు! (లేక ఏమిలేని అయ్య ఊట్టి కిఎక్కుట.)

యాజమాన్య నైపుణ్యాలు!

(లేక ఏమిలేని అయ్య ఊట్టి కిఎక్కుట.)

.

తండ్రి: (కొడుకుతో) నాన్నా! నేనో అమ్మాయిని చూశాను. నువ్వు వెంటనే పెళ్ళిచేసుకోవాలి.

కొడుకు: ఉన్న ఫళాన పెళ్ళా! అదెలా సాధ్యం. 

తండ్రి: మరొక్క సారి ఆలోచించుకో! వచ్చిన సంబంధం బిల్ గేట్స్ కూతురు 

కొడుకు: అలాగే

(తండ్రి బిల్ గేట్స్ వద్దకెళ్ళి)

తండ్రి: మావాడు మీ అమ్మాయిని పెళ్ళిచేసుకోవాలి! 

బిల్ గేట్స్: అసంభవం!

తండ్రి: మరోసారి ఆలోచించుకొండి! మావాడు స్విస్ బ్యాంకు సీయీఓ. 

బిల్ గేట్స్: ముహూర్తాలు పెట్టించండి!

(తండ్రి స్విస్ బ్యాంకుకెళ్తాడు)

తండ్రి: మావాడిని మీ బ్యాంకు సీయీఓ గా నియమించాలి!

బ్యాంకు: అదెలా? అసంభవం! అసాధ్యం!

తండ్రి: మరోసారి ఆలోచించుకొండి! మావాడు బిల్ గేట్స్ అల్లుడు,

బ్యాంకు: ఓహ్! నియామక పత్రాలు తీసుకెళ్ళండి! 

@

ఇది హర్షాద్ మెహతానుండి రామలింగరాజుదాకా అనుసరించిన పాఠం 

“వీళ్ళందరి గతి ఏమైంద”ని మనలాంటివాళ్ళు ఎకెసెక్కంగా అడిగితే

“రిలయంస్‌ మాదిరిగా నీరా రాడియా లాంటి పీ ఆర్ ఓ ని నియమించుకోవాలి” 

ఇదో కొనసాగింపు పాఠం.!!!!!!


Monday, May 23, 2016

ఏది నిజం- ఏది నీడ.!

ఏది నిజం- ఏది నీడ.!

.

అద్వైతం అన్న మాట లోనే ద్వైతం ఉంది . 

ద్వైతం అంటే రెండు . 

ఆ రెండూ ఒక్కటనే భావం అద్వైతంలో ఉంది 

.

భగవదాంశ ఒకటి మనలో ఉండేది నిజం అయితే , 

అదే ఆత్మ అని అంటే ఆ ఆత్మే 

మనం అన్నది సత్యమైతే మనకు కష్టాలు ఎందుకు ?

.

మనలో ఇద్దరు ఉన్నారు .

ఎన్నడు విడివడని రెండు పక్షులు ఒకే చెట్టు పై కూర్చున్నాయి .

వాటిలో ఒకటి పండ్లను ఆస్వాదిస్తూ తింటున్నది. 

మరొకటి తినకుండా చూస్తూఉన్నది . 

జీవుడు , ఆత్మ ఒకే శరీరంలో ఉన్నారు. 

మనిషి అజ్ఞానంలో మునిగి పోయి ఉన్నాడు , 

బ్రాంతిచెంది ధు:ఖిస్తున్నాడు. .

ఎట్టా పోనిత్తురా..జానపద గేయము!

జానపద గేయము! 

ఎట్టా పోనిత్తురా

.

కందిరీగ నడుముదాన్ని

ఎట్టా పోనిత్తురా?

బెదురూ చూపూలదాన్ని

ఎట్టా పోనిత్తురా?

తుమ్మేద నెరులదాన్ని

ఎట్టా పోనిత్తురా?

అట్టాటిట్టాటి దాన్ని

ఎట్టా పోనిత్తురా?

యమునితో ముఖాముఖీ.!

యమునితో ముఖాముఖీ.!

.

సాందీపని కృష్ణునికి గాయత్రీ మంత్రము ఉపదేశించినపుడు

ఆయనకు చిత్రమైన అనుభవం కలిగినది. గాయత్రీదేవికే గాయత్రి ఉపదేశిస్తున్న భావన. అపుడు కృష్ణుడెవరో ఆయనకు పూర్తిగా తెలిసినది. సామాన్యుల కంటే తక్కువ సమయంలోనే వారు విద్యలన్నీ నేర్చుకున్నారు.

చదువు పూర్తి చేసుకొని ఆయనను గురుదక్షిణ ఏమికావాలని అడిగారు. వారి శక్తి తెలిసిన గురువు తగిన కోరిక చెప్పారు. కొన్నిసంవత్సరాల క్రితం చనిపోయిన వారి పుత్రుని తిరిగి తెమ్మని అడిగారు. అదొక అద్భుత ఘట్టం. 

.

మనుష్యులు తప్పించుకొనలేనిది మృత్యువు., ఆత్మీయులు దూరమైనప్పుడు కలిగే దుఃఖాన్ని ప్రతివారూ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు అనుభవించవలసినదే. 

అల్పాయుష్కుడైన మార్కండేయుడు శివుని అనుగ్రహంతో చిరంజీవి అయ్యాడు.

సావిత్రి యమునితో వాదించి భర్త సత్యవంతుడి ప్రాణాలు తిరిగి తీసుకురాగలిగినది. నచికేతుడు యమునితో వాదించి యముని వద్దనుండి తిరిగి రాగలిగాడు. 

కృష్ణుడు, బలరాముడు యముని వద్దకి వెళ్ళి సాందీపని పుత్రుని ప్రాణాలు తీసుకొని వచ్చారు. కృష్ణుడు ఉత్తరాగర్భంలోని మృత శిశువుని బ్రతికేస్తేనే పరీక్షిత్తు బ్రతికి బట్టకట్టాడు.

ఇది ఎలా సాధ్యం? దేవుళ్ళు కాబట్టి అనే సమాధానం, కల్పిత కథ కాబట్టి అనేసమాధానం పొసగవు.

.

శ్రీ కృష్ణుడు తనగురువు కొరకై ఏ యోగి, ఏ తపస్వి చేయని యోగ ప్రక్రియ చేసినాడు. గురుదక్షిణగా తన మృత పుత్రుని తీసుకు రావలేనని సాందీపని ఆయనను కోరెను. 

కృష్ణుడు వెంటనే ధ్యాన ముద్రలో స్వాధిష్ఠానమునకు వెళ్ళినాడు.

వెంటనే అతని దివ్య శరీరము యమలోకములో ప్రత్యక్ష మైనది

. యముడు ఏమికావాలని అడుగగా కొన్ని సంవత్సరముల క్రితం చనిపోయిన గురుపుత్రుని జీవాత్మ కావలెనని అడిగి తీసుకొని భూలోకమునకు వచ్చినాడు.

అప్పటి వయసు ఎంత ఉండునో, అట్టి శరీరమును యోగశక్తిచే సృష్టించి, జీవుని అందు ప్రవేశింపజేసినాడు. ఇది అనితర సాధ్యము అనిపిస్తుంది.

Sunday, May 22, 2016

ద్రౌపది!

ద్రౌపది!................ (కామేశ్వర రావు భైరవభట్ల )

.

ద్రౌపది పాత్రలోని వైశిష్ట్యం. అవిడ భర్తలని (ముఖ్యంగా ధర్మరాజుని) 

ఎప్పుడుపడితే అప్పుడు ఆడిపోసుకోదు. తెగాడల్సి నప్పుడు తెగుడుతుంది, పొగడాల్సిన నప్పుడు పొగుడుతుంది. ఇంతకీ ప్రస్తుత సందర్భం ఏమిటిట?

.

సైరంధ్రి రూపంలో ఉన్న ద్రౌపదికి కీచకుని చేత ఘోరమైన పరాభవం జరుగుతుంది. అతను కామాంధుడై ద్రౌపది వెంటపడతాడు. ఆమె పరుగెత్తుకుంటూ విరటుని కొల్వులోకి వస్తుంది. కీచకుడు ఆమెని వెంబడిస్తూ అక్కడికివచ్చి ఆమె కొప్పు పట్టుకుంటాడు! 

అది విడిపించుకుని అక్కడున్న విరటుణ్ణి నిలదీస్తుంది. ఏమిటీ అన్యాయమని. దూరన్నుంచి యిది చూస్తున్న భీముడు కోపం పట్టలేక పక్కనున్న చెట్టుని పెరికే ప్రయత్నం చేస్తాడు. 

కంకుభట్టు రూపంలో ఉన్న ధర్మరాజు ఇదంతా చూసి ద్రౌపదిని ఊరుకోమంటాడు. 

నీ భర్తలు అంత పరాక్రమవంతులైన గంధర్వులే అయితే వెళ్ళి వాళ్ళ దగ్గర మొరపెట్టుకోక, ఇక్కడెందుకిలా సభలో నాట్యకత్తెలా తైతక్కలాడతావు అంటాడు. 

.

ఏవండీ, చీమూ నెత్తురూ ఉన్న ఏ మనిషైనా ఇలాంటి మాటంటే తట్టుకోగలరా? అక్కడికక్కడే ధర్మరాజుని లాగి లెంపకాయ కొట్టాలనిపించదూ? 

అనిపిస్తుంది. ద్రౌపదికి కూడా అనిపించింది. కానీ అలా చెయ్యలేదు కదా! 

సభా మర్యాద, పాతివ్రత్యమూ మాట దేవుడెరుగు. ముందు తమ నాటకం బయటపడి మళ్ళీ వనవాసం చెయ్యాల్సి వస్తుంది. కాబట్టి మాటలతో ధర్మరాజు గుండెలో ఒక్క పోటుపొడిచి వెళిపోతుంది. ఆమె అంటుందీ:

.

"నాదు వల్లభుండు నటుడింత నిక్కంబు

పెద్దవారి యట్ల పిన్నవారు

గాన, బతుల విధమ కాక యే శైలూషి

గాననంగ రాదు కంక భట్ట"

అట్లగుటం జేసి నాకు నాట్యంబును బరిచితంబ.

మత్పతి శైలూషుండ కాడు కితవుండును గావున జూ

దరియాలికి గఱువతనంబెక్కడియది"

"ఓ కంకభట్టూ! నా భర్తే ఒక పెద్ద నటుడు. పెద్దల తోవలోనే కదా చిన్నవాళ్ళూ వెళతారు. అంచేత నా భర్తల తీరే నాదీను.

నన్ను నాట్యకత్తె అని తూలనాడ్డం ఎందుకు?

అంతే కాదండోయ్! నా భర్తగారు నటుడే (శైలూషుడు అంటే నటుడు) కాదు 

పెద్ద జూదరి (కితవుడు అంటే జూదరి) కూడాను. 

జూదరి భార్యకి గౌరవం ఎక్కడుంటుంది చెప్పండి?" అంటుంది.

ఇక ధర్మరాజు తలెక్కడ పెట్టుకోవాలి?!

వైణిక సార్వభౌమ పొడుగు రామమూర్తి - రచన : తనికెళ్ళ భరణి .

   

.

వైణిక సార్వభౌమ పొడుగు రామమూర్తి ! - రచన : తనికెళ్ళ భరణి    

.  

 

వైణిక సార్వభౌమ పొడుగు రామమూర్తి

కళాకారుడు స్వేఛ్ఛాజీవి!

వాడికొక ప్రత్యేక రాజ్యం...ఇష్టారాజ్యం!!

స్వేఛ్చగా ఆలోచిస్తాడు..అందులోంచే సృజనాత్మక శక్తి ఆవిర్భవించి సామాన్యులకు అనుభవంలోకి రాని సంగతులన్నీ.. కొత్త కోణంలో ఆవిష్కరిస్తాడు.. ఆశ్చర్యపరుస్తాడు...ఆనంద పరుస్తాడు... తృప్తిగా నిట్టూరుస్తాడు.!!

మొట్టమొదట కావాల్సింది..స్వేఛ్చ.!

అంచేతే అన్నారు...

బెదిరించి ఓ సింహాన్ని బంధించగలవేమోగానీ,

శాసించి ఒక్క పూవును కూడా వికసింప చెయ్యలేవు అని..

అయినా కళాకారుడు ఏమడిగాడనీ..స్వేఛ్ఛగా ఉండనిమ్మన్నాడు..నా యిష్టానికి నన్నొదిలేయ్యండయ్యా.. ఆ తర్వాత నా మనస్సురాల్చే పారిజాతాలు ఏరుకోండి అన్నాడు..!

ఆహా..! వాణ్ణి బంధించి వాడి మెదడుని గాజు సీసాలో వేసి దాన్నుంచి అద్భుతాన్ని పిండుకుందామంటే ఎలా వస్తుంది.?

బంగారు పంజరంలో ఉన్న ఏ చిలకని ప్రశ్నించినా బెంగగా ఒకే మాట చెప్తుంది! అడవిలోకెళ్ళి అడుక్కుతినాల్ని ఉందీ అని..

అదే కళాకారుడు తత్త్వం!

వాడే కళాకారుడు!!

సొమ్ముకి అమ్ముడుపోయేవాడు..కళ..కారుడు!..

సాలిగ్రామం గోపాలంగారనీ విజయనగం సంస్థానంలో పెద్ద సంగీత విద్వాంసుడు.

పెద్ద ఇల్లూ వాకిలీ...నౌకర్లు, చాకర్లు...మందీ మార్బలం...పొద్దునే స్త్రోత్ర పాఠాల్తో మేల్కొలుపులు..

గబగబా అనుష్టానం...వెంటనే పల్లకీ ఎక్కి రాజాస్థానానికి వెళ్ళడం..! అక్కణ్ణించే కళా-కార్మికత్వం...ఏం పాడమంటే అదీ! ఎప్పుడు పాడమంటే అప్పుడు ఎవళ్ళ మీద పాడమంటే వాళ్ళ మీద!

ఓ పాటల యంత్రం.

దీన్నంతా గమనిస్తున్నాడు చిరంజీవి...పొడుగు రామమూర్తి అనే శిష్యుడు..!

రామ..రామ..పది నిముషాలపాటు ప్రశాంతంగా పరమేశ్వరుడికి అభిషేకం చేసి ఎరుగడు గురువుగారు. ఎప్పుడూ ఎవరో తరుముతున్నట్లే...సరే ఐశ్వర్యముంది...కీర్తి ప్రతిష్టలు అంటారా!

పట్టుపంచి, జరీ శాలువా, కాళ్ళకి బంగారు కడియాలు, చేతులకి కంకణాలు, మెళ్ళో నవరత్నాల దండ, వెండి పొన్ను కర్ర, వెండి పొడుం డబ్బా, నుదుటన కస్తూరి, కంఠానికి మంచి గంథం, కంఠంలోపలే గరళం!! గుండెల్లో మంటా..

బంగారు గొలుసుల్తో బంధించబడ్డ గంగిగోవు! ఆయన దగ్గర తన సంగీతం! శిష్యుడికి పాఠాలు చెప్తున్నప్పుడే కాస్త సేదతీరేవారు సాలిగ్రామం వారు.

పదో ఏట నుంచీ, ఒక్క పన్నెండేళ్ళ పాటు..వీణాభ్యాసం చేశాడు పొడుగు రామమూర్తి! అంటే పన్నెండేళ్ళ అహరహం నిరంతర సాధన.

వీణ శరీరంలో భాగమైపోయింది!

వాయిస్తూ వాయిస్తూ నిద్రలోకి ఒరిగి పోయిన శిష్యుణ్ణి చూస్తే కరువుదీరా శివలింగాన్ని కావులించుకున్న మార్కండేయుడిలా అనిపించేవాడు. అప్పుడు రామమూర్తిని లేవదీసి పక్కమీద పడుకోబెట్టి దుప్పటి కప్పేసేవాడు గురూగారు.

ఏదైతేనేం.. రామమూర్తికి వీణ అబ్బింది.. అద్భుతంగా వాయించడం ఆరంభించారు.

కానీ, గుండెల్లో చిన్న గుబులు బయలుదేరింది. కొంపదీసి గురూగారు ఆస్థానానికి రమ్మంటారేమో! ఒక్కసారి అక్కడ వాయిస్తే యావజ్జీవ ఖైదుగదా! అని మధనపడి..ఓ శుభవేళ...గురూగారి పాదాలకి నమస్కరించి..

స్వామీ నాకు దక్షిణ దేశం వెళ్ళి, సంగీతాన్ని మరింత నేర్చుకోవాలని అభిలాషగా ఉంది. తమ అనుజ్ఞ అయితే,

గురూగారు శిష్యుణ్ణి ఆపాదమస్తకం చూసుకున్నారు..

అదృష్టవంతుడివి..

వెళ్ళు అని మనస్ఫూర్తిగా ఆశీర్వదించారు.

స్వేఛ్చగా ఎగిరిపోతున్న పావురంలా అనిపించీ హృదయం తేలికైపోయింది సాలిగ్రామం గోపాలంగారికి!

అలా ఎగిరిన పావురం, తమిళనాడులోని తచ్చూరి సింగరాచార్య సోదురుల ప్రాంగణంలో వాలింది. వీణమ్రోగింది.

గోదావరి, కావేరీతో కలిసి పరవళ్ళు తొక్కుతూ ప్రవహించింది.. అలా కొన్నేళ్ళు గడిచాక..

ఓ రోజు...సంగీత యజ్ఞం!

వేదిక గోఖలే హాలు.

సంగీత రసజ్ఞులైన జనంతో కిటకిటలాడిపోతోంది హాలు. ముఖ్య అతిథిలో..తిరువత్తూర్ త్యాగయ్య, సుమతీ కృష్ణారావు, బెంగుళూర్ నాగరత్నమ్మ (తిరువయ్యూరులో త్యాగరాజ స్వామి వారి సమాధికి ఆస్తి మొత్తం ధారపోసిన పుణ్యాత్మురాలు) వచ్చారు!

ఒక్కసారి గురుస్మరణ చేసుకుని వీణ మీటాడు రామమూర్తి.

వింటున్న వారి హృదయాలు మీటినట్లయి ఆనందంతో పులకరించారు.

నారదుడు ’మహతి’ మీటినట్లూ..

తుంబురుడు ’కళావతి’ మీటినట్లూ..

స్వర సముద్ర తరంగాల్లో మునిగి తేల్తున్నారు రసికజనం. ’పొడుగు’ వట్టి ఇంటి పేరులోనే గాదు, విద్యలో కూడా ప్రస్ఫుటంగా కనిపించేసరికి!

ఆ వీణా విరాట్ మూర్తికి నమస్కరిస్తూ చప్పట్ల వర్షం కురిసింది.

అంత పొడుగు రామమూర్తి వొంగి వినయంతో ’వామనుడైపోయాడు’

వెంటనే విజయనగరం రాజావారి నుంచి కబురు వచ్చింది. మా ఆస్థానాన్ని అలంకరించవలసింది అని.

వెళ్ళాడు..కానీ

గురూగారితో చెప్పించాడు..ఆస్థాన పదవిలో ఉన్నా..; దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలకి ఇష్టం వచ్చినప్పుడు వెళ్ళే అవకాశం ఉంటేనే పదవిని అంగీకరిస్తాను అని.

అలాగే కానియమన్నారు రాజావారు.

అంతే అక్కణ్ణించి కొన్నాళ్ళు మైసూరు మహారాజా వారి సన్నిధిలో..

సింధియా మొదలైన సంస్థానాలకి వెళ్ళి తన మనసుకు నచ్చినన్నాళ్ళు...వాళ్ళు మెచ్చినన్నాళ్ళు ఉండి, అక్కడి సంగీత విమర్శలను పరిశీలించి...తన విద్వత్తును ప్రదర్శించి..అంతులేని అభిమానాన్ని, కానుకల్నీ స్వీకరించి...స్వేఛ్ఛగా తిరిగి విజయనగరం చేరేవారు.

ఎంత కాదనుకున్నా ఆస్థాన పదవి మెడకి లంకే!

ఎంత ఇష్టారాజ్యంగా ఉన్నా, కొన్నిసార్లు అనుమతి తీసుకోక తప్పేది కాదు. అంచేత ఓ సుముహూర్తం నాడు...ఆ పదవికి కూడా తిలోదకాలు ఇచ్చేసారు!

ఆ తర్వాత శ్రీకాకుళం జిల్లా నర్సన్నపేటలో ఓ సంగీత గురుకులాన్ని స్థాపించారు.

తను సంపాదించిన ధనంతో ఉచిత భోజన వసతుల్ని కల్పిస్తూ సంగీతాన్ని బోధించేవారు.

ఉర్లాం, పోలాకి, నర్సన్నపేట, శ్రీకాకుళం, బరంపురంలో సంగీతోత్వవాలు విరివిగా జరగడానికి కారకులై, ప్రతీఏటా సంగీత ఉత్సవాలు జరపడం సాంప్రదాయంగా చేశారు రామమూర్తిగారు.

1911 లో దివాన్ బహదూర్ కొమ్మారెడ్డి సూర్యనారాయణముర్తిగారు..పొడుగు రామమూర్తిగారిని కాకినాడకి రప్పించి సరస్వతీ గానసభలో వీణ కచ్చేరీ పెట్టించారు.

హరినాగభూషణం, మహారాజపురం విశ్వనాథ అయ్యర్, గోవిందస్వామిపిళ్ళై వంటి సంగీతజ్ఞుల మధ్యన బంగారు పతకంపై వైణిక సార్వభౌమ అని చెక్కించి బహూకరించారు.

బతికన్నాళ్ళు...తన సంగీత సామ్రాజ్యానికి సార్వభౌమత్వాన్ని నెరపిన పొడుగు రామమూర్తి ధన్యుడు!!

తలపాగా! (జానపద గేయములు పల్లెపదాలు : కృష్ణశ్రీ.)

తలపాగా!

(జానపద గేయములు పల్లెపదాలు : కృష్ణశ్రీ.)

.

అలోమల్లో రాగూల మల్లు

రాగూల కేసినా రంగూపురి సాప

సాపాదిరుగోలె సౌకారు కోట

కోట్లెన్ని కొమ్మాలెన్ని

కొమ్మాల సందూన మర్రియాకు

మర్రి మర్రీకే జిల్లేడాకు

జిల్లేడాకూల బెల్లముండె

నీకూ దొరికాక నక్కాకు దొరికె

అటుగుంజి ఇటుగుంజి జివ్వేడాకె

జివ్వోడి కాపుల్‌ మరి మంచోళ్ళు

బతుకూమాని రెండూ మామిళ్ళిచ్చిరి

మామిళ్ళ దర్మాన పూతా గూసె

పూతాదర్మాన కాతాగాసె

కాతాదర్మాన పనలేమక్కె

పనలా దర్మాన పైకాలొచ్చె

పైకాల దర్మాన పాగాలొచ్చె

పాగా జుట్టుకొని పల్లెకు పోతే

పల్లె కుక్కాలన్ని బవ్‌ బవ్‌ మనె

అప్పుడే నాకడుపు జల్లూమనె

చిత్రం...వడ్డాది .

Saturday, May 21, 2016

పతి భక్తి..లేక ఇచ్చకాల భార్య..మెచ్చుకోలు భర్త.!

లేకున్న తప్పదు యుద్ధం .. బంధ నాశనం ..

.

పతి భక్తి..లేక ఇచ్చకాల భార్య..మెచ్చుకోలు భర్త.!

నా జీవితంఒక తెరచిన పుస్తకం...

మరి పొగడకు...

.

నా జీవితంఒక తెరచిన పుస్తకం...
ఒక అలుపెరుగని పోరాటం..
మలుపుల నాటకం..
ఒక ఉదయించిన కిరణం...
ఒక ప్రజ్వలించిన అగ్ని శకలం....
ఒక సుందర, సుమధుర స్వప్నం...
ఆకాశపు అంచులనూ తాకాను....
పాతాళపు పల్లాలన్నీ చూశాను....
అంతులేని ఆనందాన్ని అనుభవించాను....
మరువలేని విషాదాన్ని దిగమింగాను...
నిండు పున్నమి వెన్నెలని ఆస్వాదించాను...
చిమ్మ చీకట్ల అమావాశ్యనూ చూశాను...x

లావొక్కింతయు లేదు!

అసలు పోతన గారి పద్యం ఇది 

.

"లావొక్కింతయు లేదు ధైర్యము విలోలంబయ్యెఁ బ్రాణంబులున్: 

ఠావుల్ దప్పెను మూర్చ వచ్చెఁ దనువున్ డస్సెన్ శ్రమంబయ్యెడిన్: 

నీవే తప్ప నితఃపరం బెఱుఁగ మన్నింపందగున్ దీనునిన్: 

రావే ఈశ్వర కావవే వరద సంరక్షింపు భద్రాత్మకా."

.

ఇక చోద్యం కి వద్దం.

అయినా విడ్డూరం కాకపోతే లావు ఒకింత ఎక్కడైనా ఉంటుందా?

ఉంటే లావు, లేకపోతే సన్నం అంతే కానీ

ఒకింత’ లావు చూడాలంటే నడుము దగ్గర తడుముకోండి

ఒకింత కూడ లేకపోవడం ఉంటుంది – జీరోసైజని 

..........

.

లావొక్కింతయు లేదు వేళ్ళ కొనలన్ లాస్యంబుగా పట్టగా

సావొచ్చే పనియౌను దట్టపు పొగల్ సర్దాగ సృష్టింపగా

రావే కమ్మని కైపులెంత కసిగా లాగించి నే పీల్చినా?

పోవో! ఈ సిగరెట్టు ఎందు సరిపోబోదోయి నా చుట్టతో

పొగ చుట్టలెన్ని యైనను సిగరెట్టుకి సాటి రావు అన్నాడు శ్రీశ్రీ 

.

కాస్త “లంచ” మి స్తే చలం ని కూడా తిరగేయవచ్చు....

.

ఘనాపాఠి అని ఎవరిని అంటారు ?

ఘనాపాఠి అని ఎవరిని అంటారు ? దేనిలో ప్రావిణ్యం ఉన్నవారికి 

ఈ బిరుదు లభిస్తుంది ?

.

కృష్ణ యజుర్వేదంలో వరుసగా...సంహిత మంత్రాలు

(42 పన్నాలు లేక ప్రశ్నలు ), అరణ్యకం ( బ్రహ్మ విచారం ) (12 ప్రశ్నలు ), బ్రాహ్మణం ( మంత్రం యొక్క తంతు భాగం )(28 ప్రశ్నలు ) ... 

ఈ మొత్తం 82 ప్రశ్నలను "ఆశీతిద్వయం " అందురు. 

మొత్తం 82 ప్రశ్నలను ఆవర్తనం చేసిన పిదప ... సంహిత మంత్రాలకు 

(42 ప్రశ్నలకు ) పదపాటం , క్రమ , జట , ఘనాపాఠం చేసి " ఘనాపాఠి " అవుతారు.

ఘనం అంటే అదొక వేద పఠనములో ఉచ్చారణ ప్రక్రియ.

ఉదాహరణకు 12-21-123-321-123-23-32 ఇలా వరుసలో చదువుతారు. (ఇక్కడ అంకెలు శబ్దాలు) ... 

ఉదా : గణాణాం / త్వా / గణపతిగుం ( Contd )....అనే దానిలో ఒక్కో పదాన్ని 1,2,3 లాగా తీసికొని పైన చెప్పిన 12-21-123-321-123-23-32 వరుస క్రమములో గబగబా చదవగలగాలి . 

ఇలా మొత్తం శ్లోకాన్ని ఈ ఘనం క్రమంలో చదివి మీరు కూడా చిన్నపాటి ఘనాపాఠి అయిపోయి అందరి మెప్పును పొందవచ్చు .

ఊర్మిళాదేవి నిద్ర !

ఊర్మిళాదేవి నిద్ర !

.

సీతను రాముడికిచ్చి పెళ్ళి చేసినప్పుడు సీత చెల్లెలయిన ఊర్మిళను లక్ష్మణుడికిచ్చిపెళ్లి చేశారు అని వాల్మీకి రామాయణంలో ఉంది. 

ఆ తరువాత ఊర్మిళ గురించి వాల్మీకం మనకేమీ చెప్పదు. 

వాల్మీకి వదిలేసిన ఊర్మిళని తెలుగు ఆడవాళ్ళు దగ్గరికి తీసుకున్నారు. 

ఆవిడని గురించి ఒక అందమైన కథ అల్లారు. 

అడివికి రాముడితో పాటు సీత వెళ్ళిపోతూంటే ఊర్మిళ కూడా లక్ష్మణుడితో పాటు వెళ్తానంటుంది. కాని లక్ష్మణుడు దానికి అంగీకరించలేదని మనకి తెలుసు. అలా ఒంటరిగా వదిలివేయబడ్డ ఊర్మిళా, అడివికి వెళ్ళిపోతున్న లక్ష్మణుడూ ఒక ఒప్పందం చేసుకుంటారు. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం లక్ష్మణుడు తన నిద్రని ఊర్మిళకిస్తాడు. ఊర్మిళ తన మెలకువని లక్ష్మణుడికిస్తుంది. తన భర్త అడివిలో ఉన్న పధ్నాలుగేళ్ళూ ఊర్మిళ నిద్రపోతుంది. లక్ష్మణుడు ఆ పధ్నాలుగేళ్ళూ పూర్తిగా మెలకువగానే ఉంటాడు. ఊర్మిళ భర్తృవిరహాన్ని అనుభవించనక్కర్లేకుండా, లక్ష్మణుడు తన భార్య జ్ఞాపకాన్ని మరిచిపోనక్కర్లేకుండా ఈ చమత్కారమైన ఊహ చేశారు తెలుగు ఆడవాళ్ళు.

.

ఊర్మిళాదేవి నిద్ర సరిగ్గా ఈ రకంగా నిర్మించబడింది. పాట ప్రారంభంలో శ్రీరాముడి పొగడ్తతో మొదలౌతుంది.

శ్రీరామభూపాలుడూ పట్టాభిషిక్తుడై కొలువుండగా

భరత శతృఘ్నులపుడూ సౌమిత్రి వరుస సేవలు సేయగా

మారుతాత్మజులప్పుడూ రాఘవుల జేరి పాదములొత్తగా

సుగ్రీవుడాకొలువులో కూర్మితో నమ్రుడై కొలువుండగా

… …

సకలదేవతలు గొలువా ఉదయాన పుష్పవర్షము గురిసెను

రామరాజ్యం అంతా సక్రమంగా ఉంది. అందరూ ఆనందిస్తున్నారు.

ఆ సమయంలొ సీతాదేవి వచ్చి రాముడివైపు తిరిగి “రామమచంద్రా, మనం అడివికి వెళ్తున్నపుడు, లక్ష్మణుడితోపాటు ఊర్మిళ కూడా వొస్తానంది, అందుకు లక్ష్మణుడు ఒప్పుకోలేదు,

అప్పటినించి ఆవిడ నిద్ర పోతోంది. లక్ష్మణుడిని వెళ్ళి ఆమెను లేపమనండి.” అని

సవినయంగా మనవి చేస్తుంది. తాము అడివికి వెళ్ళిన రోజు మొదలుకొని ఊర్మిళ నిరంతరాయంగా నిద్రపోతోందని రాముడికి అప్పుడే తెలుస్తుంది.

వెంటనే తమ్ముణ్ణి వాళ్ళావిడ దగ్గరికి పంపిస్తాడు, ముందు ఊర్మిళని నిద్రలేపి ఆవిడని సంతోషపరచమని. రామాజ్ఞ శిరసావహించి లక్ష్మణుడు అప్పుడు భార్య దగ్గరికి వెళతాడు.

నిద్రపోతున్న ఊర్మిళ చీర సవరించి, ఆవిడ పక్కనే కూర్చుంటాడు. ప్రేమగా ఆవిడతో మాట్లాడడం మొదలు పెడతాడు.

కొమ్మ నీ ముద్దుమొగమూ సేవింప కోరినాడే చంద్రుడూ ….

అమృతధారలు కురియగా పలుకవే ఆత్మ చల్లన చేయవే

అ నిద్రలో తన గదిలోకి ఎవరో పరపురుషుడు ప్రవేశించాడనుకుంటుంది ఊర్మిళ.

తన్ను తా మరచియున్న ఆకొమ్మ తమకమున వణకదొడగే

ఆవిడ శరీరం భయంతో వణకడం మొదలవుతుంది.

ఊర్మిళ మొదట్లో ఆ ఆగంతక వ్యక్తిని గౌరవంగా ‘అయ్యా మీరెవ్వరయ్యా’ అంటూ ప్రశ్నిస్తుంది.

తరవాత తనకున్న మగతోడు చాలా బలమైనదని నిబ్బరంగా చెప్పి అతన్ని భయపెట్టచూస్తుంది. ఊర్మిళ తన మగతోడుగా చెప్పుకున్న పేర్ల వరస చూడండి.

మాతండ్రి జనకరాజూ వింటె మిము ఆజ్ఞసేయక మానడూ

మా యక్క బావ విన్నా మీకిపుడు ప్రాణముల హాని వచ్చూ

మాయక్కమరది విన్నా మిమ్మిపుడు బ్రతుకనివ్వరు జగతిలో

హెచ్చయిన వంశానికీ అపకీర్తి వచ్చె నేనేమిసేతూ

కీర్తి గల ఇంట బుట్టీ అపకీర్తి వచ్చె నేనేమిసేతూ

అంటే ఆ బాధ తన శరీరానికీ మనసుకీ కలగబోయే దారుణమైన హింసగురించి కాదు – తాను మెట్టిన ఇంటికీ, పుట్టిన ఇంటికీ రాబొయే అపకీర్తి గురించి. స్త్రీ ఇలాంటి హింసకి గురి అయితే, లోకం ఆవిణ్ణే నిందిస్తుంది. అప్పటికి, ఇప్పటికీ కూడా తెలుగు లోకపు స్థితి ఇదే. ఇక తనకున్న ఒకే ఒక అవకాశం ఆ దుర్మార్గుడికి మంచి బుద్ధి కలిగేలా చెయ్యటం.

ఒకడాలి కోరిగాదా ఇంద్రునికి ఒడలెల్ల హీనమాయే

పరసతిని కోరి గాదా రావణుడు మూలముతొ హతమాయెనూ

ఆడతోడా బుట్టరా మావంటి తల్లి లేదా మీకును

లక్ష్మణుడు అనే మాటలకి ప్రతిగా ఆమె అనే మాటలు వింటే మనకి ఒక్కసారిగా బుర్ర తిరిగిపోతుంది.

శ్రీరాము తమ్ముండనే అతడనగ సృష్టిలో నొకరు గలరా?

జనకునల్లుని గానటే? భూమిలో జనకులనగా నెవ్వరు?

శతపత్రమున బుట్టినా చేడెరో సీతకూ మరిదిగానా?

సీత యనగా నెవ్వరూ [చెప్పుడీ] సృష్టిలో నేను యెరుగ

ఎంతో మర్యాద గల కుటుంబంలో చాలా కట్టుబాట్ల మధ్య పుట్టిన శీలవతి యైన స్త్రీ

ఇలా బరితెగించి మాట్లాడుతుందా! అందులోనూ జనకుడంటే ఎవడు,

రాముడంటే ఎవడు, సీతంటే ఎవతె అని తృణీకారంగా మాట్లాడుతుందా!

ఒక్క క్షణం ఆగి ఆలోచిద్దాం. ఊర్మిళ కష్టాలకి కారణమైనవాళ్ళు వీళ్ళే. తన కూతుర్ని జాగ్రత్తగా రక్షించగలడో లేదో అనే ఆలోచనైనా లేకుండా ఈ చేతగాని లక్ష్మణుడి చేతిలో పెట్టాడు తనని తన తండ్రి. అధికార స్థానంలో ఉన్న తన బావగారు రాముడు, తన భార్యని తనతో తీసికెళ్తున్న పెద్ద మనిషి, తమ్ముడు బానిసలా తనతో పాటు అడివికి వచ్చేస్తుంటే, అయ్యో నీ భార్య ఏమయి పోతుంది, ఆమెను కూడా నీతో బాటు తీసుకొనిరా – అని అనలేకపోయాడు. సొంత అక్కగారు సీత కూడా తన చెల్లెలేమై పోతుందో అనే ఊహ లేకుండా సగర్వంగా మొగుడితో అడివికి పరిగెత్తింది. ఊర్మిళని ఒక్కత్తెనూ వదిలిపెట్టవద్దని లక్ష్మణుడికీ, రాముడికీ చెప్పగల స్థానంలో ఉన్నది ఆవిడే. ఈ విధంగా కుటుంబంలో తనని కాపాడగల వాళ్ళందరూ తన మానానికి తనని వదిలేశారు.

దీన్ని బట్టి చూస్తే ఆ కుటుంబంలో ఊర్మిళ లోపల్లోపల ఎంత కుమిలిపోయి ఉంటుందో మనం ఊహించుకోచచ్చు.

లక్ష్మణుడు చేసేదేమీ లేక హఠాత్తుగా ఆవిడకి మెలకువ వచ్చే మాటలు చెప్పడం మొదలు పెడతాడు. నిన్ను ఊర్మిళ అంటారు, కనీసం ఆ మాట కాదనకు అని ప్రాధేయపడతాడు. అడివిలో సీతాదేవిని రావణాసురు డెత్తుకుపోయాడనీ, రాముడూ తనూ యుద్ధంచేసి సీతను రక్షించామనీ చెబుతాడు. ఇలాంటి విపత్కరమైన సంఘటన గురించి హఠాత్తుగా చెప్తే ఆవిడ నిద్ర లేచి మామూలుగా మాట్లాడుతుందని లక్ష్మణుడి అలోచన. కాని ఈ మాటలేవీ ఊర్మిళ మీద పనిచెయ్యవు.

అప్పుడు లక్ష్మణుడు దీనంగా, ‘నువ్వు నన్ను వదిలేస్తే నాకు లోకంలో అపకీర్తి వస్తుంది,’ అంటాడు. ఇది ఆ సమాజంలో ఆడవాళ్ళు అనే మాట. మొగుడు వదిలేస్తే పెళ్ళానికి అపకీర్తి వస్తుంది. మగవాడు హాయిగా ఇంకో పెళ్ళి చేసుకుంటాడు.

లక్ష్మణుడు ఊర్మిళను ఇంకా ప్రాధేయపడతాడు. తాను ఆమె భర్తనని ఇంకా ఆ డొంకతిరుగుడు మాటల్లోనే మళ్ళా మళ్ళా చెబుతాడు. నిద్రలో ఊర్మిళ కోపంగా మాట్లాడిన మాటలు తన కర్థమయ్యాయని, కోపాన్ని తగ్గించుకోమని తాను ప్రార్థిస్తున్నానని చెప్పడానికి ఈ పాటలో ఈ పునరుక్తులు సూక్ష్మ సూచికలు. ఊర్మిళ లేకపోతే తాను బ్రతకలేననీ ఈ పధ్నాలుగేళ్ళూ తనకి నిద్రాహారాలు లేవనీ మొరపెట్టుంటాడు.

నిన్ను బాసినది మొదలూ ప్రాణసఖి నిద్ర హారములెరుగనే

నీవు లేవకయున్ననూ ఓ సఖీ ప్రాణములు నిలుపలేనే

స్త్రీలు తమ భర్తల నించి వినాలని తపించే ప్రియమైన మాటలు ఇవి.

అప్పటికీ ఊర్మిళ కరుణించకపోతే లక్ష్మణుడు చివరికి ఏడుస్తూ తనని తాను చంపుకోడానికి కత్తి తీస్తాడు. ఆ చప్పుడుకి ఊర్మిళ హఠాత్తుగా నిద్ర లేస్తుంది. లేచి భర్త కాళ్ళ మీద పడుతుంది. ఆత్మహత్య వీరపురుష లక్షణం కాదు. కాని, ఈ కథలో లక్ష్మణుడు వీరపురుషుడు కాడు.

పాటలో నిద్ర మత్తులో ఉన్న ఊర్మిళ వేరు, నిద్ర మేల్కొన్న ఊర్మిళ వేరు. నిద్ర మేల్కొన్న ఊర్మిళ భార్య లాగ ప్రవర్తించాలి. అయినా ఆ ఊర్మిళ కూడా ఒక పక్క తను భర్త మీద చూపించవలసిన గౌరవాన్ని చూపిస్తూనే తన కోపాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది. ఇప్పుడు చుట్టుపక్కల మూడోవారు ఎవ్వరూ లేరని, తన పడకగదిలో భర్తతో మాట్లాడుతోందని ఒక్కసారి గమనించండి. ఈ సందర్భంలో సమిష్టికుటుంబం లోని స్త్రీలకు కూడా తమ భర్తలతో మాట్లాడటంలో కొంత స్వేచ్ఛ ఉందని మనకు తెలుసు.

మా తండ్రి జనకరాజూ మిమునమ్మి మరచి కళ్యాణమిచ్చే

మానవంతల్లుడనుచూ తెలియకా మదిని ఉప్పొంగుచుండే

చిత్తమొకదిక్కునుంచీ సమయమున చిన్నబుత్తురు యింతులా

“మా తండ్రి జనకుడు తెలియక, మీరు చాలా పౌరుషం గలవారని నమ్మి మీకు నన్నిచ్చి పెళ్లిచేశాడు. మీరేమో ఇంకొకళ్ళ మీద మనస్సు పెట్టి, నన్ను నలుగురిలో చిన్నబుచ్చారు,” అని ఇప్పుడు ఊర్మిళ స్పష్టంగా తన భావాన్ని చెప్తుంది. ఈ ఆరోపణలన్నీ లక్ష్మణుడు తలవంచుకుని వింటాడు. లోపల బాధపడతాడు. మళ్ళా తనకి ఊర్మిళంటే ఎంత ప్రేమో ఆమె నిద్రపోతున్నప్పుడన్న మాటలే మరోసారి అంటాడు. మొత్తం అంతటినీ కర్మ పేర తోసేస్తూ తాము ఎప్పుడో పూర్వజన్మలో చేసిన పనికి ఇప్పుడు ఫలితం అనుభవించామంటాడు.

కథ ఇప్పుడు పెరటి వాకిలి లోంచి మధ్యగదుల్లోకి వస్తుంది. పొరపొచ్చాల్లేకుండా ఒకరితో ఒకరు పరిహాసోక్తులు చెప్పుకుంటూ ఉండే సమిష్టి కుటుంబం ఇక తరువాతి కథ లోది. మొట్ట మొదటి సారిగా ఊర్మిళ ఆ కుటుంబానికి కేంద్రమౌతుంది. కౌసల్య ఊర్మిళకీ, లక్ష్మణుడికీ తలంటి, జలకాలాడించి, కొత్త బట్టలు కట్టి షడ్రుచులతో రాజయోగ్యమైన భోజనం వడ్డిస్తుంది. ఒకళ్ళ మీద ఒకరు చెణుకులు విసురుకుంటారు. ఈ మాట్లాటలో సీతా, శృతకీర్తీ, మాండవీ (శృతకీర్తి, మాండవుల పేర్లు ఈ పాటలో లేవు. కానీ ఉన్నాయని మనం ఊహించుకోవచ్చు) ఒక పక్షమైతే శాంత ఇంకొక పక్షమౌతుంది.

తలలెల్ల జడలు గట్టె ఉదరమున వెదురు మొలచీయుండెను

తల్లి యుండేటి విధమూ తలచితే తాళ శక్యము గాదయా

ఉదరమున వెదురు మొలవడం అంటే ఏమిటో నాకు బోధపడలేదు. అదీకాక, వాల్మీకంలో సీత తల జడలు కట్టి ఉందనీ లేదు. ఇది అలా ఉంచి, రావణుడితో రాముడి యుద్ధం ఒక్క పంక్తిలో తెమిల్చేసింది కవయిత్రి. యుద్ధాల మీద ఆడవాళ్లకి ఆసక్తి లేదు. కాని సీత అగ్నిప్రవేశం మాత్రం బలంగా నడుస్తుంది. సీతని అలంకరించి తీసుకురమ్మని అడిగి, తీరా ఆవిడ అక్కడికి వొచ్చేక, “పదినెలలు చెర యున్నదీ భామతో భాషించ” నని అంటాడు రాముడు. అప్పుడు సీత “ఒట్టి సత్యములేటికీ ఓ రామ చిచ్చు గావించు” మంటుంది. లక్ష్మణుడి మాటల్లో ‘ఆకాశమంత పొడవు మంటలో మా వదిన మాటలాడింది. జగము నిండిన యట్టుల, ఆ మంట తటాకంలా అయింది.’ ఈ కథ చెప్పినవాడు లక్ష్మణుడు. పెద్ద రామాయణాల్లో లక్ష్మణుడు చెప్పుకోలేని సున్నితమైన విశేషాలు ఈ రామాయణంలొ వుంటాయి. రామాయణంలో స్త్రీ పాత్రలతో పాటు, లక్ష్మణుడు కూడా ఒక బలహీన పాత్రే అని కవయిత్రి ఉద్దేశం.

కథ పూర్తయ్యేటప్పటికి మనం కూడా పడగ్గది లోంచి ఆడవాళ్ళ గుంపు లోకి వస్తాం. అంటే ఇంటి పెరట్లోకి వస్తాం. అక్కడ అమ్మలక్కలు మగవాళ్ళ మీద ఎన్ని విసుర్లైనా విసురుకోవచ్చు. అందుకే కవయిత్రి రాసిన ఆఖరి మాట:

అక్కరో వింటిరటరే నేడు మన చక్రధరునీ బుద్ధులూ

ఇది ఊర్మిళాదేవి నిద్ర కథ. కాని నిజానికి ఈ పాట సమిష్టికుటుంబాలలో ఆడవాళ్ళు ఎలాంటి ఊహలు చేశారో, రామాయణం ఎలా జరిగితే బాగుణ్ణనుకున్నారో మనకు చెప్పే పాట.

సీతాసౌందర్యము.!

సీతాసౌందర్యము.!

.

(రామాయణము, అరణ్యకాండము - మొల్ల.)

శూర్పణఖ రావణుని యెదుట సీతాసౌందర్యమును వర్ణించుట.:-

.

కన్నులు కలువలో?

కాము బాణంబులో?

తెలివిగా నింతికిఁ దెలియరాదు,

పలుకులు కిన్నెర పలుకులో? 

చిలుకలపలుకులో?

నాతి కేర్పఱుపరాదు,

అమృతాంశుబింబమో? యద్దమో? నెమ్మోము

తెంపుతో సతికి భావింపరాదు.

మన్మధుడికి పంచబాణుడు అని కూడ పేరుంది. 

ఆ ఐదు బాణాలు: అరవిందము (తెల్ల కలువ), అశోకము, మామిడి పూవు, 

.

నవమల్లిక, నల్ల కలువ:

అరవిందమశోకంచ

చూతంచ నవమల్లికా

నీలోత్పలంచ పంచయితే

పంచబాణస్య సాయకాః

Friday, May 20, 2016

రాధ రజిత రమ్య రంజని!

రాణి గుండే లొ

రాధ రజిత రమ్య రంజని వద్దు

రాగమాల ప్రేమమాల

రత్నమాల అసలు వద్ధు

మధిరామం కోరిన రమణీయం చాలు.

రాజహంసలా అందంగా వున్నావు

రాగాల పల్లకిలో నీ అనురాగమై నిలిచి

రంగురంగుల కలలు కంటు

విపంచినై రాగాలు తీస్తున్న

రచయితనై విరంచిలా కలలను కావ్యాలను

రాస్తూ మదిలో దాచుకోన్న .

(వడ్డాది వారిచిత్రం.)

మరవాలి.!

మరవాలి.!

"మరవాలి ...అనుకుంటూ....

నిను మరువలేకున్నా...

మరిచాను .....అనుకుంటూ....

నీ తలపులలో...మైమరచిపోతున్నా....

మరవాలి అనుకుంటున్న నిన్ను తలుస్తూ...

ఈ ప్రపంచాన్నే మరిచిపోతున్నా"".....

(వడ్డాది వారి చిత్రం.)

నూతన వసంతం!

నూతన వసంతం

(శిష్‌ట్లా ఉమా విజయ మహేశ్వర వినాయక్‌...చిత్రం వడ్డాది.)

.

వచ్చె బహుధాన్య సంవత్సరాది! వచ్చె వచ్చె నూతన వసంతాకాలము! మిత్రమా రావోయి!

వసంతం వాసంత మోయీ! వచ్చినది వాసంత మోయీ! మిత్రమా రావోయి!

కలిసి సావాసముగా మెలిసి ఎకచక పరాచికాలతో పోదాము రావోయి!

కోయిలలు కూయగా గోరంకి చిలకకై కులుకుతూ పలుకగా విందాము రావోయి!

చిట్టి మట్టెలపైన కడియాలతో అడుగులు వేయు చడుగుడుల మనసులు గల వాసంతిక లరుగో! వచ్చింది వాసంత మోయీ! ఏదైనా గున్న మామిడికై వెళ్ళి పోదామోయి!

మంచుపూవుల బోలు తుమ్మి పూవులను దసరాలోనే గాదు వసంతా కాలమున గూడ ఏరుదాము రావోయి!

రత్నపూ రేకులను నమలుతూ పొగడ కొమ్మల క్రింద ఉందామా?

మీ ఇంటికి మా ఇంటికి దూరముతో తంగేడుచెట్లకు దారముతో వసంతాకాలమున ఎక్కడకు పోయినా ప్రేయసీ! ఏ వూరు పోయినా ఏటికి అవతల ఉన్నట్లేగద!

ఆయేరు ఏరువాకయే ఐన, నీ ప్రణయసొన యేరువాకయే యైన ఇవతలేమి అవతలేమి!

ప్రణయసొన యేరువాకతో ప్రాహ్లాద కవితా ఫణితితో వసంతం వచ్చెనోయీ, రావోయి నీవు నీవు!

అజరామర సూక్తి.!

అజరామర సూక్తి.!

.

."మరణం ప్రకృతిః శరీరిణాంవికృతిర్జీవితముచ్యతే బుధైః

క్షణమప్యవతిష్ఠతే శ్వసన్ యది జంతుర్నను లాభవానసౌ"

.

విజ్ఞులు మరణము ప్రకృతిసిద్ధమైనదని జీవితము యాదృచ్చికము అని నుడువుతారు.

ఒక్క క్షణము శ్వాస పీల్చి వదలినామంటే ఆక్షణము జీవితమును సాదినట్లనుకొనవలెను.

.

రఘువంశము(మహాకవి కాళీదాసు)

లక్ష్మీదేవి ఎవరింట నివసిస్తుంది "

లక్ష్మీదేవి ఎవరింట నివసిస్తుంది "

.

ఒక సారి రుక్మిణీ దేవి లక్ష్మీదేవిని ఈ ప్రశ్న వేసింది. అప్పుడు లక్ష్మీదేవి ఋక్మిణీ దేవికి చెప్పిన విషయము

. నిత్యము సత్యము పలికే వారు, శుచిగా శుభ్రంగా ఉండే వారు, గురువుల ఎడ భక్తి కలవారు, ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తంగా జాగ్రత్తగా ఉండేవారు, సదా దక్షతతో దీక్షితులుగా ఉండేవారు, మంచి పనులు చేసే వారు, మలినము లేని వారు, ఎప్పుడూ మంచి పనులు చేసే వారు, వుజ్ఞావంతులు, తపస్సు చేసే వారు, తనకు ఉన్నంతలో దానము చేసే వారు, బ్రహ్మచర్యము పాటించే వారు, ఇంద్రియ నిగ్రహము కల వారు నాకు ప్రేమ పాత్రులు నేను వారి వెంట ఎప్పుడూ ఉంటాను. 

ఇక క్రూరాత్ములు, నాస్థికులు, కృతఘ్నులు, దుర్మార్గుల వద్ద అసలు ఉండను. ఇక స్త్రీల వాద ఎవరి ఎంగిలి తినని వారు, ఇల్లు వాకిలి శుభ్రంగా ఉంచుకునే వారు వారి అందు నివసిస్తాను. ఇక భర్తకు ఎదురు చెప్పే వారు, ఇతరులను నిందించు వారు, భర్తకు తెలవకుండా పర పురుషుల ఇళ్ళకు వెళ్ళే వారు, ఎప్పుడూ నిద్రించె వారు వారి వద్ద నేను ఉండను.

మరియు నేను తామర పువ్వులందు, పూల తోటలందు, ఫలవృక్షముల అందు నేను నివసిస్తాను " అని లక్ష్మీ దేవి రుక్మిణీ దేవికి చెప్పింది "

పోతనామాత్యుని ..భాగవత పద్యాము.!.....(21/5/16.)

పోతనామాత్యుని ..భాగవత పద్యాము.!.....(21/5/16.)

.

మా అమ్మగారికి ఇష్టమైన పద్యం .

( భాగవత దశంస్కంధంలో కనిపిస్తుందీ కమనీయ పద్యం .)

.

"నంద తపఃఫలంబు ,సుగుణంబుల పుంజము , గోపకామినీ

బృందము నోముపంట ; సిరి విందు ; దయాంబుధి ; యోగి బృందముల్

డెందములందు గోరెదు కడింది నిధానము సేర వచ్చె నో

సుందరులార రండు చని చూతము కన్నుల కోర్కి దీరగన్"

.

రోహిణీ నక్షత్రం . గోపాలకృష్ణుని పుట్టిన దినం . కమ్మని కస్తూరి తావులు పుడమి అంతా అల్లుకున్నాయి . మనసు ఆనంద పరవశమయింది . తటాలున మా అమ్మ జ్ఞాపకం వచ్చింది . చిన్నప్పుడు గోరుముద్దలు పెడుతూ నేర్పించిన పద్యం జ్ఞప్తికి వచ్చింది . శ్రీకృష్ణుడు మధురానగరానికి వస్తున్నాడు . సరస సంగీత శృగార చక్రవర్తి , సకల భువనైక చారుమూర్తి తమ నగరానికి వస్తున్నాడని తెలిసిన మధురానగర మనోహారిణుల మనసులు ఆనంద పరిప్లుతాలయినాయి .పరమాత్మ దర్శనమిస్తే హృదయం ఝల్లుమనదా !

శ్రీయుతమూర్తియై కరుణ చిందే చూపులతో శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ మధురానగరంలో ప్రవేశించాడు . శ్యామలాంగుడు అల్లనల్లన అడుగులిడుతూ కనిపించాడు , ఆ పట్టణంలో నివసించే రమణులకు . స్వామిని చూచిన ఆ భామినులు ముగ్ధులైపోయారు . తమ స్నేహితులను స్వామిని చూడమని అహ్వానిస్తున్నారు :

.

“నందుడు చేసిన తపస్సుకు ఫలితంగా లభించిన మాధవుడితడు . సుగుణాలకు ఆలవాలం . గోపకామినులు నోచిన నోముల పంట . శ్రీ మహాలక్ష్మికి విందుభోజనం లాంటివాడు . ( ఈ స్వామిని చూడగానే ఆమె కడుపు నిండిపోతుంది . విందు అక్కర లేదు ) . కరుణా సముద్రుడు . యోగులు తమ హృదయాలలో నింపుకోవాలని కోరుకునే పెన్నిధి . రమణీలలామలారా ! పరుగు పరుగున రండి . కనులనిండుగా కృష్ణుని దర్శనం చేసుకుందాం . పునీతుల మవుదాం “.

తమకు కలిగిన భాగ్యాన్ని తమకు కావలసిన వారితో పంచుకోవాలనే మధురానగర మగువల తపన ఈ పద్యంలో కనిపిస్తుంది . మంచి అందరూ కలిసి అనుభవించాలి . అప్పుడది ద్విగుణీకృతమవుతుంది . ఆ భావన మనలో కలిగించితే ఈ పద్యం సార్థక మవుతుంది .

.

కాలం భగవంతుడే.

కాలం భగవంతుడే.

కాలంలోనే సృష్టి జరుగుతుంది.

కాలోస్మి అన్నాడు పరమాత్మ. 

కాలుడు అంటే యముడు, 

కాల ధర్మం అంటే మృత్యువు.

వ్యక్తికి నూరేళ్ళూ, 

సృష్తికి అనంత కాల చక్రము.

x

ముత్యమంత పసుపు .....

శుభోదయం.!

ముత్యమంత పసుపు .....

ముత్యమంత పసుపు ముఖమెంత చాయ 

నిజంగానే ఒకప్పుడు ముఖానికి పసుపు రాసుకునే స్నానానికి వెళ్ళేవాళ్ళు.అందుకే వయసు కనపడకుండా,ముఖాన ముడతలు లేకుండా చక్కగా ఉండేవాళ్ళు.

ఇప్పుడు ఈ హడావిడి జీవనయానంలో అంత తీరిక ఉండటం లేదు.

కానీ రెండు రోజులకు ఒకసారయినా ఒక పది ని.లు తీరిక చేసుకుని 

కొంచెం పసుపు దానికి సరిపడా నీళ్ళు తీసుకుని బాగా కలిపి ముత్యమంత పసుపు ముద్ద ముఖానికి రాసి ఒక పది ని.ల తర్వాత కడిగేయాలి

.పసుపు కొత్త కణాలను వృద్ధి చేసి చర్మాన్ని బిగుతుగా మార్చటమే కాక వయసు రీత్యా వచ్చే ముడతల్ని రానివ్వదు.అందుకే పసుపుని యాంటీ ఏజింగ్ పౌడర్ అంటారు.

ఊర్మిళాదేవి నిద్ర !

ఊర్మిళాదేవి నిద్ర !

.

సీతను రాముడికిచ్చి పెళ్ళి చేసినప్పుడు సీత చెల్లెలయిన ఊర్మిళను లక్ష్మణుడికిచ్చిపెళ్లి చేశారు అని వాల్మీకి రామాయణంలో ఉంది. 

ఆ తరువాత ఊర్మిళ గురించి వాల్మీకం మనకేమీ చెప్పదు. 

వాల్మీకి వదిలేసిన ఊర్మిళని తెలుగు ఆడవాళ్ళు దగ్గరికి తీసుకున్నారు. 

ఆవిడని గురించి ఒక అందమైన కథ అల్లారు. 

అడివికి రాముడితో పాటు సీత వెళ్ళిపోతూంటే ఊర్మిళ కూడా లక్ష్మణుడితో పాటు వెళ్తానంటుంది. కాని లక్ష్మణుడు దానికి అంగీకరించలేదని మనకి తెలుసు. అలా ఒంటరిగా వదిలివేయబడ్డ ఊర్మిళా, అడివికి వెళ్ళిపోతున్న లక్ష్మణుడూ ఒక ఒప్పందం చేసుకుంటారు. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం లక్ష్మణుడు తన నిద్రని ఊర్మిళకిస్తాడు. ఊర్మిళ తన మెలకువని లక్ష్మణుడికిస్తుంది. తన భర్త అడివిలో ఉన్న పధ్నాలుగేళ్ళూ ఊర్మిళ నిద్రపోతుంది. లక్ష్మణుడు ఆ పధ్నాలుగేళ్ళూ పూర్తిగా మెలకువగానే ఉంటాడు. ఊర్మిళ భర్తృవిరహాన్ని అనుభవించనక్కర్లేకుండా, లక్ష్మణుడు తన భార్య జ్ఞాపకాన్ని మరిచిపోనక్కర్లేకుండా ఈ చమత్కారమైన ఊహ చేశారు తెలుగు ఆడవాళ్ళు.

.

ఊర్మిళాదేవి నిద్ర సరిగ్గా ఈ రకంగా నిర్మించబడింది. పాట ప్రారంభంలో శ్రీరాముడి పొగడ్తతో మొదలౌతుంది.

శ్రీరామభూపాలుడూ పట్టాభిషిక్తుడై కొలువుండగా

భరత శతృఘ్నులపుడూ సౌమిత్రి వరుస సేవలు సేయగా

మారుతాత్మజులప్పుడూ రాఘవుల జేరి పాదములొత్తగా

సుగ్రీవుడాకొలువులో కూర్మితో నమ్రుడై కొలువుండగా

… …

సకలదేవతలు గొలువా ఉదయాన పుష్పవర్షము గురిసెను

రామరాజ్యం అంతా సక్రమంగా ఉంది. అందరూ ఆనందిస్తున్నారు.

ఆ సమయంలొ సీతాదేవి వచ్చి రాముడివైపు తిరిగి “రామమచంద్రా, మనం అడివికి వెళ్తున్నపుడు, లక్ష్మణుడితోపాటు ఊర్మిళ కూడా వొస్తానంది, అందుకు లక్ష్మణుడు ఒప్పుకోలేదు,

అప్పటినించి ఆవిడ నిద్ర పోతోంది. లక్ష్మణుడిని వెళ్ళి ఆమెను లేపమనండి.” అని

సవినయంగా మనవి చేస్తుంది. తాము అడివికి వెళ్ళిన రోజు మొదలుకొని ఊర్మిళ నిరంతరాయంగా నిద్రపోతోందని రాముడికి అప్పుడే తెలుస్తుంది.

వెంటనే తమ్ముణ్ణి వాళ్ళావిడ దగ్గరికి పంపిస్తాడు, ముందు ఊర్మిళని నిద్రలేపి ఆవిడని సంతోషపరచమని. రామాజ్ఞ శిరసావహించి లక్ష్మణుడు అప్పుడు భార్య దగ్గరికి వెళతాడు.

నిద్రపోతున్న ఊర్మిళ చీర సవరించి, ఆవిడ పక్కనే కూర్చుంటాడు. ప్రేమగా ఆవిడతో మాట్లాడడం మొదలు పెడతాడు.

కొమ్మ నీ ముద్దుమొగమూ సేవింప కోరినాడే చంద్రుడూ ….

అమృతధారలు కురియగా పలుకవే ఆత్మ చల్లన చేయవే

అ నిద్రలో తన గదిలోకి ఎవరో పరపురుషుడు ప్రవేశించాడనుకుంటుంది ఊర్మిళ.

తన్ను తా మరచియున్న ఆకొమ్మ తమకమున వణకదొడగే

ఆవిడ శరీరం భయంతో వణకడం మొదలవుతుంది.

ఊర్మిళ మొదట్లో ఆ ఆగంతక వ్యక్తిని గౌరవంగా ‘అయ్యా మీరెవ్వరయ్యా’ అంటూ ప్రశ్నిస్తుంది.

తరవాత తనకున్న మగతోడు చాలా బలమైనదని నిబ్బరంగా చెప్పి అతన్ని భయపెట్టచూస్తుంది. ఊర్మిళ తన మగతోడుగా చెప్పుకున్న పేర్ల వరస చూడండి.

మాతండ్రి జనకరాజూ వింటె మిము ఆజ్ఞసేయక మానడూ

మా యక్క బావ విన్నా మీకిపుడు ప్రాణముల హాని వచ్చూ

మాయక్కమరది విన్నా మిమ్మిపుడు బ్రతుకనివ్వరు జగతిలో

హెచ్చయిన వంశానికీ అపకీర్తి వచ్చె నేనేమిసేతూ

కీర్తి గల ఇంట బుట్టీ అపకీర్తి వచ్చె నేనేమిసేతూ

అంటే ఆ బాధ తన శరీరానికీ మనసుకీ కలగబోయే దారుణమైన హింసగురించి కాదు – తాను మెట్టిన ఇంటికీ, పుట్టిన ఇంటికీ రాబొయే అపకీర్తి గురించి. స్త్రీ ఇలాంటి హింసకి గురి అయితే, లోకం ఆవిణ్ణే నిందిస్తుంది. అప్పటికి, ఇప్పటికీ కూడా తెలుగు లోకపు స్థితి ఇదే. ఇక తనకున్న ఒకే ఒక అవకాశం ఆ దుర్మార్గుడికి మంచి బుద్ధి కలిగేలా చెయ్యటం.

ఒకడాలి కోరిగాదా ఇంద్రునికి ఒడలెల్ల హీనమాయే

పరసతిని కోరి గాదా రావణుడు మూలముతొ హతమాయెనూ

ఆడతోడా బుట్టరా మావంటి తల్లి లేదా మీకును

లక్ష్మణుడు అనే మాటలకి ప్రతిగా ఆమె అనే మాటలు వింటే మనకి ఒక్కసారిగా బుర్ర తిరిగిపోతుంది.

శ్రీరాము తమ్ముండనే అతడనగ సృష్టిలో నొకరు గలరా?

జనకునల్లుని గానటే? భూమిలో జనకులనగా నెవ్వరు?

శతపత్రమున బుట్టినా చేడెరో సీతకూ మరిదిగానా?

సీత యనగా నెవ్వరూ [చెప్పుడీ] సృష్టిలో నేను యెరుగ

ఎంతో మర్యాద గల కుటుంబంలో చాలా కట్టుబాట్ల మధ్య పుట్టిన శీలవతి యైన స్త్రీ

ఇలా బరితెగించి మాట్లాడుతుందా! అందులోనూ జనకుడంటే ఎవడు,

రాముడంటే ఎవడు, సీతంటే ఎవతె అని తృణీకారంగా మాట్లాడుతుందా!

ఒక్క క్షణం ఆగి ఆలోచిద్దాం. ఊర్మిళ కష్టాలకి కారణమైనవాళ్ళు వీళ్ళే. తన కూతుర్ని జాగ్రత్తగా రక్షించగలడో లేదో అనే ఆలోచనైనా లేకుండా ఈ చేతగాని లక్ష్మణుడి చేతిలో పెట్టాడు తనని తన తండ్రి. అధికార స్థానంలో ఉన్న తన బావగారు రాముడు, తన భార్యని తనతో తీసికెళ్తున్న పెద్ద మనిషి, తమ్ముడు బానిసలా తనతో పాటు అడివికి వచ్చేస్తుంటే, అయ్యో నీ భార్య ఏమయి పోతుంది, ఆమెను కూడా నీతో బాటు తీసుకొనిరా – అని అనలేకపోయాడు. సొంత అక్కగారు సీత కూడా తన చెల్లెలేమై పోతుందో అనే ఊహ లేకుండా సగర్వంగా మొగుడితో అడివికి పరిగెత్తింది. ఊర్మిళని ఒక్కత్తెనూ వదిలిపెట్టవద్దని లక్ష్మణుడికీ, రాముడికీ చెప్పగల స్థానంలో ఉన్నది ఆవిడే. ఈ విధంగా కుటుంబంలో తనని కాపాడగల వాళ్ళందరూ తన మానానికి తనని వదిలేశారు.

దీన్ని బట్టి చూస్తే ఆ కుటుంబంలో ఊర్మిళ లోపల్లోపల ఎంత కుమిలిపోయి ఉంటుందో మనం ఊహించుకోచచ్చు.

లక్ష్మణుడు చేసేదేమీ లేక హఠాత్తుగా ఆవిడకి మెలకువ వచ్చే మాటలు చెప్పడం మొదలు పెడతాడు. నిన్ను ఊర్మిళ అంటారు, కనీసం ఆ మాట కాదనకు అని ప్రాధేయపడతాడు. అడివిలో సీతాదేవిని రావణాసురు డెత్తుకుపోయాడనీ, రాముడూ తనూ యుద్ధంచేసి సీతను రక్షించామనీ చెబుతాడు. ఇలాంటి విపత్కరమైన సంఘటన గురించి హఠాత్తుగా చెప్తే ఆవిడ నిద్ర లేచి మామూలుగా మాట్లాడుతుందని లక్ష్మణుడి అలోచన. కాని ఈ మాటలేవీ ఊర్మిళ మీద పనిచెయ్యవు.

అప్పుడు లక్ష్మణుడు దీనంగా, ‘నువ్వు నన్ను వదిలేస్తే నాకు లోకంలో అపకీర్తి వస్తుంది,’ అంటాడు. ఇది ఆ సమాజంలో ఆడవాళ్ళు అనే మాట. మొగుడు వదిలేస్తే పెళ్ళానికి అపకీర్తి వస్తుంది. మగవాడు హాయిగా ఇంకో పెళ్ళి చేసుకుంటాడు.

లక్ష్మణుడు ఊర్మిళను ఇంకా ప్రాధేయపడతాడు. తాను ఆమె భర్తనని ఇంకా ఆ డొంకతిరుగుడు మాటల్లోనే మళ్ళా మళ్ళా చెబుతాడు. నిద్రలో ఊర్మిళ కోపంగా మాట్లాడిన మాటలు తన కర్థమయ్యాయని, కోపాన్ని తగ్గించుకోమని తాను ప్రార్థిస్తున్నానని చెప్పడానికి ఈ పాటలో ఈ పునరుక్తులు సూక్ష్మ సూచికలు. ఊర్మిళ లేకపోతే తాను బ్రతకలేననీ ఈ పధ్నాలుగేళ్ళూ తనకి నిద్రాహారాలు లేవనీ మొరపెట్టుంటాడు.

నిన్ను బాసినది మొదలూ ప్రాణసఖి నిద్ర హారములెరుగనే

నీవు లేవకయున్ననూ ఓ సఖీ ప్రాణములు నిలుపలేనే

స్త్రీలు తమ భర్తల నించి వినాలని తపించే ప్రియమైన మాటలు ఇవి.

అప్పటికీ ఊర్మిళ కరుణించకపోతే లక్ష్మణుడు చివరికి ఏడుస్తూ తనని తాను చంపుకోడానికి కత్తి తీస్తాడు. ఆ చప్పుడుకి ఊర్మిళ హఠాత్తుగా నిద్ర లేస్తుంది. లేచి భర్త కాళ్ళ మీద పడుతుంది. ఆత్మహత్య వీరపురుష లక్షణం కాదు. కాని, ఈ కథలో లక్ష్మణుడు వీరపురుషుడు కాడు.

పాటలో నిద్ర మత్తులో ఉన్న ఊర్మిళ వేరు, నిద్ర మేల్కొన్న ఊర్మిళ వేరు. నిద్ర మేల్కొన్న ఊర్మిళ భార్య లాగ ప్రవర్తించాలి. అయినా ఆ ఊర్మిళ కూడా ఒక పక్క తను భర్త మీద చూపించవలసిన గౌరవాన్ని చూపిస్తూనే తన కోపాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది. ఇప్పుడు చుట్టుపక్కల మూడోవారు ఎవ్వరూ లేరని, తన పడకగదిలో భర్తతో మాట్లాడుతోందని ఒక్కసారి గమనించండి. ఈ సందర్భంలో సమిష్టికుటుంబం లోని స్త్రీలకు కూడా తమ భర్తలతో మాట్లాడటంలో కొంత స్వేచ్ఛ ఉందని మనకు తెలుసు.

మా తండ్రి జనకరాజూ మిమునమ్మి మరచి కళ్యాణమిచ్చే

మానవంతల్లుడనుచూ తెలియకా మదిని ఉప్పొంగుచుండే

చిత్తమొకదిక్కునుంచీ సమయమున చిన్నబుత్తురు యింతులా

“మా తండ్రి జనకుడు తెలియక, మీరు చాలా పౌరుషం గలవారని నమ్మి మీకు నన్నిచ్చి పెళ్లిచేశాడు. మీరేమో ఇంకొకళ్ళ మీద మనస్సు పెట్టి, నన్ను నలుగురిలో చిన్నబుచ్చారు,” అని ఇప్పుడు ఊర్మిళ స్పష్టంగా తన భావాన్ని చెప్తుంది. ఈ ఆరోపణలన్నీ లక్ష్మణుడు తలవంచుకుని వింటాడు. లోపల బాధపడతాడు. మళ్ళా తనకి ఊర్మిళంటే ఎంత ప్రేమో ఆమె నిద్రపోతున్నప్పుడన్న మాటలే మరోసారి అంటాడు. మొత్తం అంతటినీ కర్మ పేర తోసేస్తూ తాము ఎప్పుడో పూర్వజన్మలో చేసిన పనికి ఇప్పుడు ఫలితం అనుభవించామంటాడు.

కథ ఇప్పుడు పెరటి వాకిలి లోంచి మధ్యగదుల్లోకి వస్తుంది. పొరపొచ్చాల్లేకుండా ఒకరితో ఒకరు పరిహాసోక్తులు చెప్పుకుంటూ ఉండే సమిష్టి కుటుంబం ఇక తరువాతి కథ లోది. మొట్ట మొదటి సారిగా ఊర్మిళ ఆ కుటుంబానికి కేంద్రమౌతుంది. కౌసల్య ఊర్మిళకీ, లక్ష్మణుడికీ తలంటి, జలకాలాడించి, కొత్త బట్టలు కట్టి షడ్రుచులతో రాజయోగ్యమైన భోజనం వడ్డిస్తుంది. ఒకళ్ళ మీద ఒకరు చెణుకులు విసురుకుంటారు. ఈ మాట్లాటలో సీతా, శృతకీర్తీ, మాండవీ (శృతకీర్తి, మాండవుల పేర్లు ఈ పాటలో లేవు. కానీ ఉన్నాయని మనం ఊహించుకోవచ్చు) ఒక పక్షమైతే శాంత ఇంకొక పక్షమౌతుంది.

తలలెల్ల జడలు గట్టె ఉదరమున వెదురు మొలచీయుండెను

తల్లి యుండేటి విధమూ తలచితే తాళ శక్యము గాదయా

ఉదరమున వెదురు మొలవడం అంటే ఏమిటో నాకు బోధపడలేదు. అదీకాక, వాల్మీకంలో సీత తల జడలు కట్టి ఉందనీ లేదు. ఇది అలా ఉంచి, రావణుడితో రాముడి యుద్ధం ఒక్క పంక్తిలో తెమిల్చేసింది కవయిత్రి. యుద్ధాల మీద ఆడవాళ్లకి ఆసక్తి లేదు. కాని సీత అగ్నిప్రవేశం మాత్రం బలంగా నడుస్తుంది. సీతని అలంకరించి తీసుకురమ్మని అడిగి, తీరా ఆవిడ అక్కడికి వొచ్చేక, “పదినెలలు చెర యున్నదీ భామతో భాషించ” నని అంటాడు రాముడు. అప్పుడు సీత “ఒట్టి సత్యములేటికీ ఓ రామ చిచ్చు గావించు” మంటుంది. లక్ష్మణుడి మాటల్లో ‘ఆకాశమంత పొడవు మంటలో మా వదిన మాటలాడింది. జగము నిండిన యట్టుల, ఆ మంట తటాకంలా అయింది.’ ఈ కథ చెప్పినవాడు లక్ష్మణుడు. పెద్ద రామాయణాల్లో లక్ష్మణుడు చెప్పుకోలేని సున్నితమైన విశేషాలు ఈ రామాయణంలొ వుంటాయి. రామాయణంలో స్త్రీ పాత్రలతో పాటు, లక్ష్మణుడు కూడా ఒక బలహీన పాత్రే అని కవయిత్రి ఉద్దేశం.

కథ పూర్తయ్యేటప్పటికి మనం కూడా పడగ్గది లోంచి ఆడవాళ్ళ గుంపు లోకి వస్తాం. అంటే ఇంటి పెరట్లోకి వస్తాం. అక్కడ అమ్మలక్కలు మగవాళ్ళ మీద ఎన్ని విసుర్లైనా విసురుకోవచ్చు. అందుకే కవయిత్రి రాసిన ఆఖరి మాట:

అక్కరో వింటిరటరే నేడు మన చక్రధరునీ బుద్ధులూ

ఇది ఊర్మిళాదేవి నిద్ర కథ. కాని నిజానికి ఈ పాట సమిష్టికుటుంబాలలో ఆడవాళ్ళు ఎలాంటి ఊహలు చేశారో, రామాయణం ఎలా జరిగితే బాగుణ్ణనుకున్నారో మనకు చెప్పే పాట.