Thursday, April 30, 2015

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.!.....ధూర్జటి...1/5/15.

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.!.....ధూర్జటి...1/5/15.

.

నిన్నున్నమ్మినరీతి నమ్ము నొరులన్, నీకన్న నాకన్న లే

రన్నల్దమ్ములు,తల్లిదండ్రులు గురుం డాపత్సహాయండు, నా

యన్నా!యెన్నడు నన్ను సంస్కృతి విషా దాంబోధి దాటించి య

చ్చిన్నానంద సుఖాబ్ది దేల్చెదోకదే! శ్రీ కాళహస్తీశ్వరా!.

.

పరమేశ్వరా! నేను నిన్ను నమ్మిన విధముగా వేరెవ్వరినీ నమ్మలేదు.

నమ్మను కూడ.నీకంటే నాకు తల్లీ-తండ్రి,అన్న-తమ్ముడు,గురువు,మిత్రుడు,

ఎవ్వరునూ లేరు.నన్ను సంసార సముద్రమును దాటించి,

ఆనందము అను సముద్రము నందు తేల్చెదవని కోరుచున్నాను.

నాకోర్కె మన్నింపుము.

మను చరిత్రము.....అల్లసాని పెద్దన్న.....౩౦/4/15.

మను చరిత్రము.....అల్లసాని పెద్దన్న.....౩౦/4/15.
.
వరూధినీ నర్మగర్భ భాషణము .....ప్రవరుఁడు వరూధుని కామనను నిరాకరించుట .!
ఉ. ఇంతలు కన్ను లుండఁ దెరువెవ్వరి వేఁడెదు భూసురేంద్ర! యే...
కాంతమునందు నున్న జవరాండ్ర, నెపంబిడి పల్కరించు లా
గింతయ కాక, నీ వెఱుఁగవే మును వచ్చిన త్రోవచొప్పు? నీ
కింత భయంబు లే కడుగ నెల్లిద మైతిమె! మాట లేటికి\న్‌?
.
వ. అని నర్మగర్భంబుగాఁ బలికి, క్రమ్మఱ నమ్మగువ యమ్మహీసురున కిట్లనియె.
.

సీ. చిన్ని వెన్నెలకందు వెన్నుదన్ని సుధాబ్ధిఁ, బొడమిన చెలువ తోఁబుట్టు మాకు
రహి పుట్ట జంత్రగాత్రముల ఱాల్‌ గరఁగించు, విమలగాంధర్వంబు విద్య మాకు
ననవిల్తు శాస్త్రంపు మినుకు లావర్తించు, పని వెన్నతోడఁ బెట్టినది మాకు
హయమేధ రాజసూయము లనఁ బేర్వడ్డ, సవనతంత్రంబు లుంకువలు మాకుఁ
.
తే. గనకనగసీమఁ గల్ప వృక్షముల నీడఁ
బచ్చరాచట్టుగమి రచ్చపట్టు మాకుఁ,
పద్మసంభవ వైకుంఠ భర్గ సభలు
సాముగరిడీలు మాకు గోత్రామరేంద్ర!
.
క. పేరు వరూధిని విప్రకు
మార! ఘృతాచీ తిలోత్తమా హరిణీ హే
మా రంభా శశిరేఖ లు
దారగుణాఢ్యలు మదీయలగు ప్రాణసఖుల్‌.
.
మ. బహురత్నద్యుతి మేదురోదర దరీ భాగంబులం బొల్చు ని
మ్మిహికాహార్యమున\న్‌ జరింతు మెపుడుం బ్రేమ\న్‌, నభోవాహినీ
లహరీ శీతల గంధవాహ పరిఖేల న్మంజరీ సౌరభ
గ్రహణేందిందిర తుందిలంబు లివి, మత్కాంతార సంతానముల్‌.
.
క. భూసుర! కైతవ కుసుమ శ
రాసన! మాయింటి విందవైతివి, గైకొ
మ్మా! సముదంచ న్మణిభవ
నాసీనత సేద దేఱి యాతిథ్యంబు\న్‌.
.
తే. కుందనమువంటి మేను మధ్యందినాత
పోష్మహతిఁ గందె, వడ దాఁకె నొప్పులొలుకు
వదన, మస్మద్గృహంబు పావనము సేసి
బడలికలు వాసి చను మన్న బ్రాహ్మణుండు.
.
ఉ. అండజయాన! నీ వొసఁగునట్టి సపర్యలు మాకు వచ్చె, నిం
దుండఁగ రాదు, పోవలయు నూరికి, నింటికి నిప్పు, డేను రా
కుండ నొకండు వచ్చి మఱియొండునె? భక్తియ చాలు, సత్క్రియా
కాండముఁ దీర్ప, వేగ చనఁగా వలయున్‌ గరుణింపు నాపయిన్‌.
.
ఉ. ఏ నిఁక నిల్లు సేరుటకు నెద్ది యుపాయము? మీ మహత్త్వము
ల్మానిని! దివ్యముల్‌; మదిఁ దలంచిన నెందును మీ కసాధ్యము
ల్గానము గానఁ దల్లి! ప్రజలన్‌ ననుఁ గూర్చు మటన్న, లేఁత న
వ్వాననసీమఁ దోఁప, ధవళాయతలోచన వాని కిట్లనున్‌.
.
ఉ. ఎక్కడియూరు? కాల్నిలువకింటికిఁ బోయెద నంచుఁ బల్కె దీ
వక్కట! మీకుటీరనిలయంబులకున్‌ సరిరాక పోయెనే
యిక్కడి రత్నకందరము! లిక్కడి నందన చందనోత్కరం!
బిక్కడి గాంగసైకతము! లిక్కడి యీ లవనీనికుంజముల్‌.
.
ఉ. నిక్కము దాఁప నేల ధరణీసురనందన! యింక నీపయిన్‌
జిక్కె మనంబు నాకు, ననుఁ జిత్తజుబారికి నప్పగించెదో?చొక్కి మరందమద్యముల చూఱలఁ బాటలువాడు తేంట్ల సొం
పెక్కినయట్టి పూవుఁబొదరిండ్లను గౌఁగిట గారవించెదో?
.
క. అనుటయుఁ బ్రవరుం డిట్లను
వనజేక్షణ! యిట్లు వలుక వరుసయె? వ్రతులై
దినములు గడపెడు విప్రులఁ
జనునే కామింప? మది విచారము వలదే?

ఋక్కులు.......మహాకవి శ్రీ శ్రీ .!

ఋక్కులు.......మహాకవి శ్రీ శ్రీ .!
.
కుక్కపిల్లా,
అగ్గిపుల్లా,
సబ్బు బిళ్ళా -
హీనంగా చూడకు దేన్నీ !
కవితా మయమేనోయి అన్నీ !
రొట్టె ముక్కా ,
అరటితొక్కా ,
బల్ల చెక్కా -
నీ వేపే చూస్తూ ఉంటాయ్ !
తమ లోతు కనుక్కోమంటాయ్ !
తలుపు గొళ్ళెం ,
హారతి పళ్ళెం ,
గుర్రపు కళ్ళెం -
కాదేదీ కవితకనర్హం !
ఔ నౌను శిల్పమనర్ఘం !
ఉండాలోయ్ కవితవేశం !
కానీవోయ్ రసనిర్దేశం !
దొరకదటోయ్ శోభాలేసం ?
కళ్లంటూ ఉంటే చూసి ,
వాక్కుంటే వ్రాసీ !
ప్రపంచమొక పద్మ వ్యూహం !
కవిత్వమొక తీరని దాహం !
( మహాప్రస్థానం - 1950 )
ఋక్కులు (14-04-1934 )

x

మహా కవి శ్రీ శ్రీ గారి కవితా! ఓ కవితా!


.

శ్రీశ్రీ హేతువాది మరియు నాస్తికుడు.

మహాకవిగా శ్రీశ్రీ విస్తృతామోదం పొందాడు. 

ఆయన సృజించిన కవితా! ఓ కవితా! అనే కవిత గురించి శ్రీశ్రీ .జీవిత కథకుడు, ప్రసిద్ధ రచయిత, భాషావేత్త, బూదరాజు రాధాకృష్ణ ఇలా రాసాడు

కనీసం వేయి సంవత్సరాల చరిత్ర ఉన్న తెలుగు సాహిత్యంలో కవితను ఇలా నిర్వచించి, ఇంత కవితాత్మకంగా వర్ణించి, ఇంత అద్భుత సృష్టి చేసిన మరో కవి లేనే లేడు.

.

మహా కవి శ్రీ శ్రీ గారి కవితా! ఓ కవితా!

.

కవితా! ఓ కవితా!

నా యువకాశల నవపేశల సుమగీతావరణంలో,

నిను నే నొక సుముహూర్తంలో,

అతిసుందర సుస్యందనమందున

దూరంగా వినువీధుల్లో విహరించే

అందని అందానివిగా

భావించిన రోజులలో,

నీకై బ్రదుకే ఒక తపమై

వెదుకాడే నిమిషాలందున నిషాలందున,

ఎటు నే చూచిన చటులాలంకారపు

మటుమాయల నటనలలో,

నీ రూపం కనరానందున

నా గుహలో, కుటిలో, చీకటిలో

ఒక్కడనై స్రుక్కిన రోజులు లేవా?

నీ ప్రాబల్యంలో,

చిరదీక్షా శిక్షా తపస్సమీక్షణలో,

నిశ్చల సమాధిలో,

స్వర్గద్వారపు తోరణమై వ్రేలిన నా

మస్తిష్కంలో

ఏయే ఘోషలు, భాషలు, దృశ్యాల్ తోచాయో?

నే నేయే చిత్రవిచిత్ర శ్యమంత

రోచిర్నివహం చూశానో!

నా గీతం ఏయే శక్తులలో

ప్రాణస్పందన పొందిందో?

నీకై నే నేరిన వేయే ధ్వనులో,

ఏయే మూలల వెదకిన ప్రోవుల

ప్రోవుల రణన్నినాదాలో!

నడిరే యాకస మావర్తించిన,

మేఘా లావర్షించిన,

ప్రచండ ఝంఝా ప్రభంజనం

గజగజ లాడించిన

నడిసంద్రపు కెరటాల్లో మ్రోగిన

శంఖారావం, ఢంకాధ్వానం!

ఆ రాత్రే,

కారడవులలో లయాతీతమై

విరుతించిన నానాజంతుధ్వనులో?

నక్షత్రాంతర్నిబిడ నిఖిలగానం,

భూకంపాలు, ప్రభుత్వ పతనాలు,

విప్లవం, యుద్ధం, 

అన్నీ నీ చైతన్యం!

నీ విశ్వరూప సాక్షాత్కారం!

మరి నిన్ను స్మరిస్తే

నా కగుపించే దృశ్యాలా?

వినిపించే భాష్యాలా?

అగ్నిసరస్సున వికసించిన వజ్రం!

ఎగిరే లోహశ్యేనం!

ఫిరంగిలో జ్వరం ధ్వనించే మృదంగ నాదం!

ఇంకా నే నేం విన్నానా?

నడిరే నిద్దురలో

అపుడే ప్రసవించిన శిశువు నెదడ నిడుకొని

రుచిర స్వప్నాలను కాంచే

జవరాలి మనఃప్రపంచపు టావర్తాలు!

శిశువు చిత్ర నిద్రలో

ప్రాచీన స్మృతులూచే చప్పుడు!

వైద్యశాలలో,

శస్త్రకారుని మహేంద్రజాలంలో,

చావుబ్రదుకుల సంధ్యాకాలంలో

కన్నులు మూసిన రోగార్తుని

రక్తనాళ సంస్పందన!

కాలువనీళులలో జారిపడి

కదలగనైనా చాలని

త్రాగుబోతు వ్యక్తావ్యక్తాలాపన!

ప్రేలాపన!

కడుపు దహించుకుపోయే 

పడుపుకత్తె రాక్షసరతిలో

అర్ధనిమీలిత నేత్రాల

భయంకర బాధల పాటల పల్లవి!

ఉరి తీయబడ్డ శిరస్సు చెప్పిన రహస్యం!

ఉన్మాది మనస్సినీవాలిలో

ఘూకం కేకా, భేకంబాకా!

సమ్మెకట్టిన కూలీల,

సమ్మెకట్టిన కూలీల భార్యల, బిడ్డల

ఆకటి చీకటిచిచ్చుల

హాహాకారం! ఆర్తారావం!

ఒక లక్ష నక్షత్రాల మాటలు,

ఒక కోటి జలపాతాల పాటలు,

శతకోటి సముద్రతరంగాల మ్రోతలు!

విన్నానమ్మా! విన్నా, నెన్నో విన్నాను.

నా విన్నవి కన్నవి విన్నవించగా

మాటలకై వెదుకాడగబోతె--

అవి,

పుంఖానుపుంఖంగా

శ్మశానాలవంటి నిఘంటువుల దాటి,

వ్యాకరణాల సంకెళ్ళు విడిచి,

ఛందస్సుల సర్పపరిష్వంగం వదలి--

వడిగా, వడివడిగా

వెలువడినై, పరుగిడినై, నా యెద నడుగిడినై!

ఆ చెలరేగిన కలగాపులగపు

విలయావర్తపు

బలవత్ ఝరవత్ పరివర్తనలో,

నే నేయే వీధులలో

చంక్రమణం చేశానో,

నా సృష్టించిన గానంలో

ప్రక్షాలితమామక పాపపరంపర

లానందవశంవదహృదయుని జేస్తే-

నీకై మేలుకొనిన 

సకలేంద్రియంఉలతో

ఏది రచిస్తున్నానో, చూస్తున్నానో,

ఊపిరి తీస్తున్నానో,

నిర్వికల్ప సమాధిలో

నా ప్రాణం నిర్వాణం పొందిందో,

అటు నను మంత్రించిన,

సమ్ముగ్ధం గావించిన ఆ గాంధర్వానికి,

తారానివహపు ప్రేమసమాగమంలో

జన్మించిన సంగీతానికి...

నా నాడుల తీగలపై సాగిన

నాదబ్రహ్మపు పరిచుంబనలో,

ప్రాణావసానవేళాజనితం,

నానాగానానూనస్వానావళితం,

బ్రదుకును ప్రచండభేరుండ గరు

త్పరిరంభంలో పట్టిన గానం,

సుఖదుఃఖాదిక ద్వంద్వాతీతం,

అమోఘ, మగాధ, మచింత్య, మమేయం,

ఏకాంతం, ఏకైకం,

క్షణికమై శాశ్వతమైన దివ్యానుభవం,

బ్రహ్మానుభవం కలిగించిన,

నను కరిగించిన కవనఘృణీ!

రమణీ!

కవితా! ఓ కవితా!

నా జనని గర్భంలో,

ఆకారం లేకుండా నిద్రిస్తూన్న

నా అహంకారానికి

ఆకలి గొల్పించిననాడో!

నా బహిరంతరింద్రియాలలో

ప్రాణం ప్రసరించగ, నేనీ భూలోకంలో పడి

సుఖదుఃఖా లేవేవో

వస్తూంటే తలదాలిచి

ప్రపంచ పరిణాహంలో

ప్రయాణికుడనై,

పరివ్రాజకుడనై,

విహ్వలంగా వర్తించే వేళ

అభయహస్తముద్రతో ననుదరిసిన

నన్ను పునీతుని కావించిన కవితా!

లలిత లలిత కరుణామహితా!

అనుపమితా!

అపరిమితా!

కవితా! ఓ కవితా!

నేడో, నా ఊహాంచల

సాహసికాంసం కప్పిన నా

నిట్టూర్పులు వినిపిస్తాయా?

నే నేదో విరచిస్తానని,

నా రచనలలో లోకం ప్రతిఫలించి,

నా తపస్సు ఫలించి,

నా గీతం గుండెలలో ఘూర్ణిల్లగ

నా జాతి జనులు పాడుకొనే

మంత్రంగా మ్రోగించాలని,

నా ఆకాశాలను

లోకానికి చేరువగా,

నా ఆదర్శాలను

సోదరులంతా పంచుకునే

వెలుగుల రవ్వల జడిగా,

అందీ అందకపోయే

నీ చేలాంచలముల విసరుల

కొసగాలులతో నిర్మించిన

నా నుడి నీ గుడిగా,

నా గీతం నైవేద్యంగా, హృద్యంగా,

అర్పిస్తానో

నా విసరిన రస విసృమర

కుసుమ పరాగం!

ఓహో! ఓ రసధుని! మణిఖని! జననీ! ఓ కవితా!

కవితా! కవితా! ఓ కవితా!

Wednesday, April 29, 2015

రాధనురా నీ రాధనురా!

రాధనురా నీ రాధనురా!

రాసలీలలా ఊసే తెలియని కసుగాయలకారాధనురా!

వలపున కుమిలే ప్రణయజీవులకు వల్లమాలిన బాధనురా!

రాధనురా నీ రాధనురా!

ఎంతో తెలిసిన వేదాంతులకే అంతు దొరకని గాధనురా!

మధురానగరి మర్మమెరిగిన మాధవ నీకె సుబోధనురా!

.

(శ్రీ పింగళి నాగేంద్రరావు. గారు.)

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.!........(ధూర్జటి....29/4/15.)

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.!........(ధూర్జటి....29/4/15.)

.

తరగల్ పిప్పలపత్రముల్ మెఱుగుట / ద్దంబుల్ మరుద్దీపముల్

కరికర్ణాంటము లెండమావులతతుల్ / ఖద్యోతకీట ప్రభల్

సురవిధీలిఖితాక్షరంబు లసువుల్ / జ్యోత్స్నాపయః పిండముల్

సిరులందేల మదాంధులౌదురో జనుల్ / శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!

.

శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!ప్రాణములు,నీటికెరటములు,రావి ఆకులు,అద్దపు మెరుగులు,

గాలిలోని దీపాలు,గజముల కర్ణముల చివర చివుళ్ళు,ఎండమావులు,మిణుగురు పురుగుల కాంతులవలె అశాశ్వితములైనవి అట్లే!సంపదలన్నియు వెన్నెలలోని పాలను ప్రోవు చేసినట్లు స్థిరముకానివి అయిఅనను జనులు ప్రాణములతోడను,సంపదల గర్వము చేత గ్రుడ్డివారు అగుచున్నారు.ఎంత ఆశ్చర్యము...

Tuesday, April 28, 2015

ఘంటసాల.!

ఘంటసాల.!

.

పెళ్లి చేసి చూడు సినిమా టైటిల్స్‌లో ఘంటసాల పేరుకు బదులుగా

.

" ఇంట ఇంటనూ గంట గంటకూ ఎవ్వరి కంఠం వింటారో "ఆ ఘంటసాలవారే 

.

చిత్రానికి నాదబ్రహ్మలండి అని రాసారు పింగళి నాగేంద్రరావు. 

.

ఏ అమృత ఘడియల్లో ఆయనకు అలా అనిపించిందో....ఏ చల్లని దేవత ఆయనను

.

అలా రాయమని ఆదేశించిందో తెలియదు కానీ... అది అక్షర సత్యమైంది.. 

.

ఎన్నాళ్లయినా...ఎన్నేళ్లయినా ఘంటసాల పాట వినిపిస్తూనే వుంటుంది

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.! ..(ధూర్జటి.)..29/4/15.

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.! ..(ధూర్జటి.)..29/4/15.

.

రాజార్థాతురుడైనచో నెచట ధ ర్మంబుండు? నే రీతి నా

నాజాతి క్రియలేర్పడున్?సుఖము మా న్య శ్రేణికెట్లబ్బు? రూ

పాజీవాళికి నేది దిక్కు? దృతి నీ భక్తుల్ భవత్పాద నీ

రేజంబుల్ భజయింతు రే తెరగునన్! / శ్రీ కాళహస్తీశ్వరా!.

.

శ్రీ కాళహస్తీశ్వరా!పాలకుడు దనమునందు కోరికగల వాడైనచో దర్మమెచ్చటనుండును?వర్ణాశ్రమ దర్మములు ఏ విధముగా నిర్ణయింపబడును?

గౌరవ మర్యాదలతో జీవించువానికి కే విదముగా సౌఖ్యము లబ్బును?

వేశ్యలకు రక్షణ ఏది?

అందువలన నీ భక్తులు దైర్యముతో నీ పాదపద్మములను

సేవించుకోగలిగిన మార్గము ఏది?

ఊర్వశి .!

ఊర్వశి .!

.

ప్రియా! ప్రియా! ఓ ప్రియా! ప్రియా


యుగయుగాలుగ – జగజగాలనూ


ఊగించిన – ఉర్రూగించిన మీ ఊర్వశినీ,


ఊర్వశి సూర్వశి సూర్వశినీ నీ ప్రేయసిని !!ఎ!!


అర్జు        :               ఇక్కడే – నే నిక్కడే – యుగయుగాలుగ – జగజగాలనూ


ఊగించిన – మా ఊర్వశివా – అందరి ప్రేయసివా….


చాలు చాలు నీ సాముదాయకపు వలపు పంపిణికి నమస్తే – నమస్తే


మన్మ     :              అయ్య ఇక్కడ – అమ్మ అక్కడ యిద్దరికి పొత్తు యెక్కడి?


ఇక యిద్దరికి పొత్తు యెక్కడ?


ఊర్వశి   :               ఇంత వలచిన వనితను – చులకనసేతువ? నరుడా! పామరుడా!


ఇదొ బృహన్నలవుగా శాపమిడెదరా – జనుడా అర్జునుడా!


అర్జు        :              ఆదరించెదవా? బెదరించెదవా?


మన్మ     :              దొరకనిదోయీ! వదలకుమోయీ! – హాయీ, ఈరేయీ!


ఊర్వశి    :              అంతేనోయీ! నను విడకోయీ! – ప్రియా! ప్రియా! 

Monday, April 27, 2015

కండూతి..కందములు..!

బాపు గారు తనగురించి చెప్పుకునేటప్పుడు వాడారు –
లా చదివినా ‘లా’ వొక్కింతయు లేదని....
.
కండూతి..కందములు..!
...
.
లావొక్కింతయు లేదు …
ఈ పదాలతో మొదలయ్యే గజేంద్ర మోక్షం తెలుగునాట బహు ప్రసిద్ధం.
సమస్య ఏమిటంటే, ఈ పదాలతో మొదలు పెట్టి,
పోతన కవిత్వ ఛాయ పడకుండా రాయాలి...
.
1.కృష్ణ కొండూరు (ఆత్రేయ బ్లాగరి):
కం.
‘లా ‘ ఒక్కింతయు లేదురు
చావొచ్చి పడినది చూడు చావడి గదిలో
బ్రోవగ కరిగావు హరికి
కావగ తనసతి గతి ఇక కాలము మారెన్ !
(కోర్టుల్లో లా అనేది లేదు, కాసిని కాసులతో పని జరుపుకోవచ్చు అన్న మాట )
.
2.రాకేశ్వరుడు:
శిఖరిణి.
‘ప’లావొక్కింతా లేదు పెరుగును పాలూ పులుసు లే-
వు లేవే జొన్నల్ లేవు శెనగలు వుప్మా అసలు లే-
దు లేవే పచ్చళ్ళున్ పులుసులును తోడెం చలిది కూ-
టి ‘లేశ్యం’ లేదయ్యో కలదు యొకటే యాకలి హరా
.
3.చదువరి:
కం.
లావొక్కింతయు లేదని
యా విరిబాలను వివాహ మాడిన యంతన్
ఆవిరి కుడుము వలె కలికి
లావెక్కిన నేమి మిగులు లావణ్యమునన్

పోతన గారి భాగవత పద్యాలు.!

.
.
పోతన గారి భాగవత పద్యాలు.!
.
అడిగెద నని కడు వడి జను
అడిగిన తన మగుడ నుడువడనినెడ యుడుగున్
...
వెడ వెడ జిడి ముడి తడబడ
నడుగిడు నడిగిడదు జడిమ నడుగిడు నెడలన్
.

” ఎక్కడికి వెడుతున్నారు తమరు ” అని అడగాలనే కోరికతో ఒక అడుగు ముందుకు జరిపింది . అడగవచ్చునో అడగకూడదో అన్న సందింగ్ధంలో పడిపోయింది
. ముందు జరిగిన పాదం వెనుకకు వేసింది .అడిగితే చెబుతాడో లేదో అనే సందేహం . మళ్ళీ ముందు అడుగు వేసింది . వేసిన అడుగు వెనుకబడింది . చిన్నపదాలతో లక్ష్మీ మాత మనస్సులో నెలకొనియున్న సందిగ్ధస్థితిని చక్కగా మనదృష్టికి తీసుకొని వచ్చాడు పోతన్న .
పద్యం అర్థం కాకున్నా , తెలుగు భాష రాకున్నా , ఈ పద్యం విన్నవాడికి సందిగ్ధస్థితి నెలకొని ఉన్నదని అర్థమవుతుంది .
.
శిల్పమంటే ఇదేనేమో ? ఇది సామాన్యమైన కళ కాదు . పోతనకే సాధ్యం . అందుకే అన్నాడో కవి ” ముద్దులు గార భాగవతమున్ రచియించుచు మధ్య మధ్య పంచదారలో నద్దితి వేమొ మహా కవి శేఖర , మధ్య మధ్య అట్లద్దక ఈ మధుర భావములెచ్చటనుండి వచ్చురా మహా కవీ” అని . మహాలక్ష్మి మనో భావాలకు దర్పణంగా నిలిచే ఈ పద్యం ఆంధ్ర సాహిత్యానికే అలంకారం , అపురూపం , అనితర సాధ్యం .

Sunday, April 26, 2015

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.!.........ధూర్జటి....(27/4/15.)

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.!.........ధూర్జటి....(27/4/15.)

.

రాజై దుష్కృతిచెందె చందురుడు,రా రాజై కుబేరుండు దృ

గ్రాజీవంబునగాంచె దుఃఖము,కురు క్ష్మాపాలుడామాటనే

యాజింగూలె సమస్త రాజబందువులతో .నారాజశబ్దంబు ఛీ, 

ఛీ!జన్మాంతరమందు నొల్లను జుమీ .శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!

.

శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!

రాజైన చంద్రునకు కళంకమేర్పడినది

.

.రాజుగా దనాదిపతియైన కుబేరునకు దేహము చెడిపోయి దుఃఖించినాడు.

.

రారాజైన దుర్యోదనుడు యుద్దమునందు బందువులతో కూడ నాశనము చేశాడు.

.

కావున ఛీ ఛీ నేను ఈ జన్మలోనే కాదు వచ్చే జన్మలో కూడా 

.

'రాజు'అనే పదాన్నే ఒప్పకొనను.

.

నీ పాదముల సేవయే నాకు రాజ్య పదవి కంటే మిన్న.

x

మను చరిత్రము.!.....(అల్లసాని పెద్దన్న.) 27/4/15.

మను చరిత్రము.!.....(అల్లసాని పెద్దన్న.) 27/4/15.

(ప్రవరుని సౌందర్యముఁగని వరూధిని మోహించుట..

.

.తెరువుఁ దెల్పుమని ప్రవరుఁడు వరూధిని నర్థించుట.)

.

ఉ. అబ్బురపాటుతోడ నయనాంబుజముల్‌ వికసింపఁ, గాంతి పె

ల్లుబ్బి కనీనికల్‌ వికసితోత్పలపంక్తులఁ గ్రుమ్మరింపఁగా,

గుబ్బ మెఱుంగుఁ జన్గవ గగుర్పొడువన్‌, మదిలోనఁ గోరికల్‌

గుబ్బతిలంగఁ జూచె, నలకూబరసన్నిభు నద్ధరామరున్‌.

.

ఉ. చూచి, ఝళంఝళ త్కటక సూచిత వేగ పదారవిందయై

లేచి, కుచంబులు\న్‌ దుఱుము లేనడుమల్లల నాడ, నయ్యెడన్‌

బూచిన యొక్క పోఁక నునుబోదియఁ జేరి విలోకనప్రభా

వీచికలన్‌ఁ, దదీయ పదవీకలశాంబుధి వెల్లిగొల్పుచున్‌.

.

క. పంకజముఖి కప్పుడు మై

నంకురితము లయ్యెఁ బులక లావిష్కృత మీ

నాంకానల సూచక ధూ

మాంకురములు వోలె మఱియు నతనిన్‌ జూడన్‌. 

.

ఉ. ఎక్కడివాఁడొ! యక్షుతనయేందు జయంత వసంత కంతులన్‌

జక్కఁదనంబునన్‌ గెలువఁ జాలెడు వాఁడు, మహీసురాన్వయం

బెక్కడ? యీతనూవిభవమెక్కడ? యేలని బంటుగా మరున్‌

డక్కఁగొనంగరాదె యకటా! నను వీఁడు పరిగ్రహించినన్‌.

.

మ. అని చింతించుచు మీనకేతనధనుర్జ్యాముక్త నారాచ దు

ర్దిన సమ్మూర్ఛిత మానసాంబురుహయై, దీపించు పెందత్తఱం

బునఁ బేటెత్తిన లజ్జ నంఘ్రికటకంబుల్‌ మ్రోయ, నడ్డంబు ని

ల్చిన నయ్యచ్చరఁ జూచి చేరఁ జని పల్కె\న్‌ వాఁడు విభ్రాంతుఁడై.

.

ఉ. ఎవ్వతె వీవు భీతహరిణేక్షణ! యొంటిఁ జరించె దోట లే

కివ్వనభూమి? భూసురుఁడ, నేఁ బ్రవరాఖ్యుఁడఁ, ద్రోవ తప్పితి\న్‌

గ్రొవ్వున నిన్నగాగ్రమునకు\న్‌ జనుదెంచి, పురంబుఁ జేర నిం

కెవ్విధిఁ గాంతుఁ? దెల్పఁగదవే! తెరు వెద్ది? శుభంబు నీ కగు\న్‌. 

.

క. అని తనకథ నెఱిఁగించినఁ

దన కనుఁగవ మెఱుఁగు లుబ్బఁ, దాటంకములు\న్‌

జనుఁగవయ నడుమ వడఁకఁగ,

వనిత సెలవివాఱ నవ్వి వానికి ననియెన్‌.

త్యాగరాజు సంగీత శాస్త్రజ్ఞానము, సారూప్య సౌఖ్యదమే మనసా .!

 
 
 

సంగీత జ్ఞానము భక్తి వినా
సన్మార్గము కలదే మనసా
.

భృంగి నటేశ సమీరజ ఘటజ
మతంగ నారదాదులుపాసించే (సం)

.

న్యాయాన్యాయము తెలుసును జగములు
మాయామయమని తెలుసును దుర్గుణ
కాయజాది షడ్రిపుల జయించు
కార్యము తెలుసును త్యాగరాజునికి (సం)

 

Saturday, April 25, 2015

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము...(ధూర్జటి.).... 26/4/15.

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము...(ధూర్జటి.).... 26/4/15.

.

 


 .
నీకున్, మాంసము వాంఛయేని కరవా? నీ చేత లేడుండగా
.
జోకైనట్టిగా కుఠారముండ, ననలజ్యోతుండ, నీరుండగా...
.
పాకరంబొప్ప ఘటించి, చేతిపునుకన్ భక్షింప కా బోయచేఁ
.
చేకొం టెంగిలి మాంసమిట్లు తగునా శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!
.
.
ఈశ్వరా! నీకు మాంసాహారముపై కోరిక కలిగినచో, నీ చేతిలో లేడి ఉంది.
.
గండ్రగొడ్డలి ఉన్నది. నీ మూడవకంటిలో నిప్పున్నది. తలమీద నీరున్నది.
.
కొంచెము శ్రమపడి వంట చేసుకుని శుచిగా రుచిగా తినలేకపోయావా?
.
ఆ తిన్నడు ఎంగిలి చేసి పెట్టిన మాంసమే కావలసి వచ్చినదా?
.
నీవంటి వాడు ఇట్లు చేయవచ్చునా?

ఆనందమే జీవిత మకరందం

పడిలేచే కడలితరంగం .. పడిలేచే కడలితరంగం
వడిలో జడిసిన సారంగం
పడిలేచే కడలితరంగం వడిలో జడిసిన సారంగం
సుడిగాలిలో .....సుడిగాలిలో ఎగిరే పతంగం.
జీవితమే ఒక నాటక రంగం జీవితమే ఒక నాటక రంగం
...
అందమే ఆనందం ఆనందమే జీవిత మకరందం. అందమే ఆనందం

Friday, April 24, 2015

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము...(ధూర్జటి.).... 25/4/15.

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము...(ధూర్జటి.).... 25/4/15.

.

రాజుల్మత్తులు,వారిసేవ నరక ప్రాయంబు,వారిచ్చు నం

భోజాక్షీ చతురంతయానతురగీ  భూషాదు లాత్మవ్యధా

బీజంబుల్,తదపేక్ష చాలు,పరితృ  ప్తి పొందితిన్,జ్ఞాన ల

క్ష్మీజాగ్రత్పరిణామ మిమ్ము,దయతో  శ్రీ కాళహస్తీశ్వరా!

.

శ్రీ కాళహస్తీశ్వరా!రాజులు మదముతో ప్రవర్తింతురు.

అందుచే వారికి సేవ చేయుట నరకముతో సమానమైనది.

 వారిచ్చునట్టి స్త్రీలు ,పల్లకీలు,గుర్రాలు,ఆభరణాలు మనస్సునకు 

భాద కలిగించేవిగా ఉండును.కాన నాకు వాటిపై గల కోరిక చాలును.

సంతృప్తి పొందితిని దయతో మోక్షమునకు చేర్చు జ్ఞానమును నాకు ఇమ్ము.

.

x

మను చరిత్రము.....................(అల్లసాని పెద్దన్న.) 25/4/15. మణిమయభవనమున నప్సరస వరూధిని....

మను చరిత్రము.....................(అల్లసాని పెద్దన్న.) 25/4/15.

మణిమయభవనమున నప్సరస వరూధిని....

.

శా. తావుల్‌ క్రేవలఁ జల్లు చెంగలువ కేదారంబు తీరంబున

న్మావుల్‌ క్రోవులు నల్లిబిల్లిగొను కాంతారంబునం, దైందవ

గ్రావాకల్పిత కాయమాన జటిల ద్రాక్షా గుళుచ్ఛంబుల\న్‌,

బూవుందీవెల నొప్పు నొక్క భవనంబు\న్‌, గారుడోత్కీర్ణము\న్‌.

.

క. కాంచి, తదీయ విచిత్రో

దంచిత సౌభాగ్యగరిమ కచ్చెరువడి, య

క్కంచన గర్భాన్వయమణి

యించుక దఱియంగ నచటి కేఁగెడు వేళ\న్‌.

.

క. మృగమద సౌరభ విభవ

ద్విగుణిత ఘనసార సాంద్ర వీటీగంధ

స్థగితేతర పరిమళమై

మగువ పొలుపుఁ దెలుపు నొక్క మారుత మొలసె\న్‌.

.

మ. అతఁ డా వాత పరంపరా పరిమళ వ్యాపారలీల\న్‌ జనా

న్విత మిచ్చోటని చేరఁ బోయి, కనియెన్‌ విద్యుల్లతావిగ్రహ\న్‌,

శతపత్రేక్షణఁ, జంచరీకచికుర\న్‌, జంద్రాస్యఁ జక్రస్తని\న్‌

నతనాభి\న్‌, నవలా నొకానొక మరున్నారీ శిరోరత్నము\న్‌.

.

తే. అమల మణిమయ నిజ మందిరాంగణస్థ

తరుణ సహకార మూల వితర్దిమీఁద

శీతలానిల మొలయ నాసీన యైన

యన్నిలింపాబ్జముఖియు నయ్యవసరమున. 

.

సీ. తత నితంబాభోగ ధవళాంశుకములోని, యంగదట్టపుఁ గావి రంగువలన

శశికాంతమణిపీఠి జాజువాఱఁగఁ గాయ, లుత్తుంగకుచపాళి నత్తమిల్లఁ

దరుణాంగుళీ ధూతతంత్రీస్వనంబుతో, జిలిబిలిపాట ముద్దులు నటింప

నాలాపగతిఁ జొక్కి, యరమోడ్పుఁ గనుదోయి, రతిపారవశ్య విభ్రమము దెలుపఁ 

.

తే. బ్రౌఢిఁ బలికించు గీత ప్రబంధములకుఁ

గమ్రకరపంకరుహ రత్న కటక ఝణఝ

ణ ధ్వనిస్ఫూర్తి తాళమానములు గొలుప

నింపు దళుకొత్త వీణ వాయింపుచుండి.

Thursday, April 23, 2015

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము--దూర్జటి.! (24/4/15)

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము--దూర్జటి.! (24/4/15)

.

ఱాలన్ రువ్వగా చేతులాడవు,కుమా  రా రమ్ము రమ్మంచునే

చాలన్ చంపగ,నేత్రముల్దివియగా  శక్తుండనేగాను,నా

శీలంబేమని చెప్పనున్నదిక నీ చిత్తంబు,నా భాగ్యమో

శ్రీ లక్ష్మీపతి సేవితాంఘ్రియుగళా   శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!

.

శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!లక్ష్మీదేవికి భర్తయైన విష్ణుమూర్తిచే పూజింపబడిన పాద పద్మముల జంటగలవాడా! కొండరాళ్ళను నీపై విసురుటకు చేతులురావు.భక్తసిరియాళుడు తన కుమారుని రా రమ్మని పిలిచి చంపిన విధముగా నేను నీకు బలి ఇవ్వలేను.భక్త తిన్నడు తన కన్నులను పెరికి,నీ కన్నుల గల చోట అంటించినట్లు చేయలేను.ఇక ఏరీతిగా నా భక్తిని ప్రకటించుకొందును?నీ మనస్సున నాపై దయగలుగుట యేఁనా అదృష్టము అగును.

.

ఎవరి కన్న ఎవరు గొప్ప!

ఎవరి కన్న ఎవరు గొప్ప! 

పద్యానవనం జగతి పుట్టించెడి వాడతడంటినా బ్రహ్మ తామరపువ్వు తనయుడాయె

 . 

తామర ఘనమని తర్కించి చూచిన

 . 

నలినాక్షి విష్ణు తా నాభినుండె విష్ణువు ఘనమని వివరించ చూచిన

 . 

జలరాశి కొకతెప్ప చందమాయె జలరాశి ఘనమని తర్కించి చూచిన

 . 

కుంభసంభవుచేత గ్రోలబడియె కుంభసంభవుండు ఘనమని చూచిన

 . 

భూమిలోపలను పొత్తుబడెను భూమియె ఘనమని తర్కించి చూచిన

 . 

శేషుండు మోసెనని చెప్పగలిగె శేషుండు ఘనమని తర్కించి చూచితె

 . 

ఉమకన్నె కొకవేలి ఉంగరంబు ఉమకన్నె ఘనమని వూహించి చూచిన

 . 

శివుని అర్థాంగమున చిక్కుబడెను శివుడె ఘనమని తర్కించి చూచిన... . 

జగతిని పుట్టించిన వాడు కదా బ్రహ్మ గొప్పవాడనుకుందామంటే,

 ఆయనేమో తామర పువ్వులో పుట్టాడు!

 పోనీ, తామర పువ్వే గొప్పదనుకుందామన్నా, అదేమో విష్ణు నాభిలోంచి వచ్చిందాయె!

 సరే, విష్ణే గొప్పోడనుకుందామా అంటే, శేషశయ్యమీద పవళించిన ఆయన సముద్రంలో ఓ చిన్న తెప్ప మాదిరి. అయ్యో! అలాగని సముద్రుడు ఘనుడనుకుందామా, అగస్త్యుడు సాంతం తాగేశాడాయె! పోనీ, కుంభసంభవుడైన ఆ అగస్త్యుడే ఘనమనుకుందామా, అతడు భూమిలో ఓ భాగమే అయ్యాడు!

 అందుకని, భూమే గొప్పదనుకుందామా అంటే, ఆదిశేషుడు భూమిని అలవోకగా మోసాడంటారు!

 అద్సరే, ఆ శేషుడే ఘనుడని వాదిద్దామంటే, ఆయన ఉమాదేవి చేతి వేలికి ఉంగరమంత!

 సరే, ఆ ఉమనే గొప్ప అనుకుందామా అన్నా, ఆమె శివునిలో అర్ధభాగమైంది... ఇలా ఎందాక? 

.

ఇంతకు ఎవరు గొప్ప?

సౌందర్యాన్ని ఆరాధించడం వేరు ఆకాంక్షించడం వేరు.

సౌందర్యాన్ని ఆరాధించడం వేరు ఆకాంక్షించడం వేరు. 

సౌందర్యాన్ని గుర్తించి, దానికి శిరసువంచి నమస్కరించి, 

ఆనందించగల సంస్కారం అలవరచుకుంటే తప్ప వచ్చేది కాదు

. అదే రసికత. రసికత అంటే Sensual Pleasure కాదు.

దురదృష్టవశాత్తూ దానికి ఆ అర్థం రూఢి అయిపోయింది .

.

సౌందర్యం మనలో ప్రేమ కలిగించడమేమిటి? అని అనుకోవచ్చు.

సౌందర్యం అన్నివేళలా మదనవికారాన్నే కలిగించనక్కరలేదు.

ఒక ఆశ్చర్యం, ఒక విభ్రమం, ఒక ప్రశాంతత, ఒక అనిర్వచనీయమైన వాక్యసముదాయం ఏదైనా కలిగించవచ్చు.

కేవలం ఊహే అయినప్పటికీ, బహుశా అటువంటి స్థితికి లోనయ్యేడేమో కాళిదాసు (సినిమాలో చూపించినట్టు) “మాణిక్య వీణాం…”

అన్న శ్లోకం చదివే సందర్భంలో

.

మాణిక్య వీణా ముఫలాలయంతీం

మదాలసాం మంజుల వాగ్విలాసాం

మహేంద్ర నీలద్యుతి కోమలాంగీం

మాతంగకన్యాం మనసా స్మరామి

చతుర్భుజే చంద్రకళావతంసే

కుచోన్నతే కుంకుమరాగశోణే

పుండ్రేక్షు పాశాంకుశ పుష్పబాణహస్తే

నమస్తే! జగదేకమాతః జగదేకమాతః ...ఆ...

మాతా...! మరకతశ్యామా! మాతంగీ మధుశాలినీ!

కుర్యాత్కటాక్షం కల్యాణీ! కదంబ వనవాసినీ...!

జయ మాతంగతనయే...! 

జయ నీలోత్పలద్యుతే! 

జయ సంగీతరసికే! 

జయ లీలాశుకప్రియే...!

జై జననీ!

సుధాసముద్రాంత ఋద్యన్మణిద్వీప సంరూఢ బిల్వాటవీ మధ్య 

కల్పద్రుమాకల్ప కాదంబ కాంతారవాసప్రియే...!

కృత్తివాసప్రియే...!

సాదరారబ్ధ సంగీతసంభావనా సంభ్రమాలోల నీప స్రగాబద్ధ 

చూళీ సనాథత్రికే! సానుమత్పుత్రికే...! 

శేఖరీభూతశీతాంశురేఖా మయూఖావళీబద్ధసుస్నిగ్ధ నీలాలకశ్రేణి 

శృంగారితే! లోకసంభావితే...!

కామలీలా ధనుస్సన్నిభభ్రూలతా పుష్ప సందేహ కృచ్ఛారు గోరోచనా 

పంకకేళీ - లలామాభిరామే...! సురామే! రమే...!

సర్వయంత్రాత్మికే! సర్వతంత్రాత్మికే! 

సర్వమంత్రాత్మికే! సర్వముద్రాత్మికే! 

సర్వశక్త్యాత్మికే! సర్వచక్రాత్మికే! 

సర్వవర్ణాత్మికే! సర్వరూపే! 

జగన్మాతృకే! హే జగన్మాతృకే! 

పాహి మాం పాహి మాం, పాహి పాహి!


శ్రద్ధాంజలి - (Sraddhanjali): బాపు - ఆర్.కే.లక్ష్మణ్

శ్రద్ధాంజలి - (Sraddhanjali): బాపు - ఆర్.కే.లక్ష్మణ్: నా పెన్సిల్ చిత్రాల్లో చరిత్ర స్రుష్టించిన నా అత్యంత  అభిమాన చిత్రకారులు/కార్టూనిస్టులుచాల. బాగుంది.. మీ చిత్రం.

  కీ.శే. బాపు,  ఆర్.కే.లక్ష్మణ్

Wednesday, April 22, 2015

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము!..........23/4/15

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము!..........23/4/15

.

నిన్నే రూపముగా భజింతు మదిలో / నీ రూపుమోకాలో స్త్రీ

చన్నో కుంచమో,మేకపెంటియొ యీ / సందేహముల్మాన్పి నా

కన్నార న్భవదీయమూర్తి సగుణా / కారంబుగా జూపవే

చిన్నీరేజ విహార మత్తమధుపా / శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!

.

శ్రీ కాళాహస్తీశ్వరా!నీ భక్తులు కోరిన రీతిన సేవించిన చోటనే ప్రత్యక్షమగుచూ వారికి వరాల నిచ్చుచున్నాను.

1.శ్రీకృష్ణుని ఆనతి మేరకు అర్జునుడు కృష్ణుని మోకాలి చిప్పమీద శివుని పూజింపగా,అర్జునునకు ప్రత్యక్షమై పాశుపతాస్త్రమిచ్చెను.అట్టి నిన్ను మనస్సులో ఏ రూపములో ద్యానము చేయగలను.నీవు ఒకసారి మోకాలిచిప్పరూపులోను,స్త్రీ యొక్క స్థనములోను,ద్యానము కొల్చే కుంచము రూపములోను,మేక పెంటిక రూపములోనునీ భక్తులకు దర్శనమిచ్చితివి.నీది అసలు ఏ రూపము.నా ఈ అనుమానము తీర్చి కనులారా నీ రూపమును దర్శించనిమ్ము.

.

2.ఒక భక్తుడు స్త్రీలోలుడై శివరాత్రినాడు సంగమము జరుపుచున్న స్త్రీస్తనము మీద శివరూపమును ద్యానించగా శివుడు ప్రత్యక్షమై వానికి కైవల్యమిచ్చెను.అందుకే ఆయన ఆచంటేశ్వరుడు.

.

3.ఒక వర్తకుడు దాన్యము కొలుచ్చుండగా దాన్యకుంచము మీద శివుని ద్యానించగా అచట ప్రత్యక్షమై వానికి మోక్షమిచ్చెను.ఆకారణం చేతనే ఆయన కుంచేశ్వరుడు.

.

4.ఒక గొల్లడు మేక పెంటికలేరుచు అచ్చట శివనామము ద్యానించగా పెంటికమీద శివుడు ప్రత్యక్షమై కైవల్య ప్రాప్తినిచ్చెను.

మన హిమాలయాలు..!

మన హిమాలయాలు..!

.

అంబరచుంబి శిఖరాలు

శరఝ్ఝరీ తరంగాలు

ఆ అభంగ తరంగ మృదంగ

రవములకభినయమాడు తరంగాలు

అహో హిమవన్నగము

భరతావనికే తలమానికమూ

భగీరధుడు తపియించినచోటు

గగన గంగనే దింపినచోటు

పరమేశుని ప్రాణేశుగబడసి

గిరినందన తరియించినచోటు.

(గురువుగారు సి.నా.రె)

మల్లెపూలోయ్ మల్లె పూలు..(భావన...కృష్ణ గీతం..)

మల్లెపూలోయ్ మల్లె పూలు..(భావన...కృష్ణ గీతం..)

.

(http://kristnapaksham.blogspot.com/2010_05_30_archive.html)

.

మల్లెపూలు, తెల్లని మల్లెపూలు!

విచ్చిన మల్లెపూలు!!

ఆ పరిమళం నాకిచ్చే సందేశం

యే మాటలతో తెలపగలను.!

సాయింత్రాలు స్నేహానికి

చల్లని శాంతినిచ్చే మల్లెపూలు.

అర్ధరాత్రులు విచ్చి

జుట్టు పరిమళంతో కలిసి

నిద్ర లేపి

రక్తాన్ని చిందులు తొక్కించే మల్లెపూలు

వొళ్ళమధ్య చేతులమధ్య

నలిగి నశించిన పిచ్చి మల్లెపూలు

రోషాలూ నవ్వులూ

తీవ్రమయిన కోర్కెలతో

తపించి వాడిపోయిన పెద్ద మల్లెపూలు

సన్నని వెన్నెట్లో

ప్రియురాలి నుదిటి కన్న తెల్లగా

యేమి చెయ్యాలో తెలీని ఆనందంతో

గుండెపట్టి చీలికలు చేశే మల్లెపూలు

తెల్లారకట్ట లేచి చూసినా

యింకా కొత్త పరిమళాలతో

రాత్రి జ్ఞాపకాల తో

ప్రశ్నించే మల్లెపూలు

ఒక్క స్వర్గం లో తప్ప

ఇలాంటి వెలుగు తెలుపు

లేదేమో - అనిపించే మల్లెపూలు

అలిసి నిద్రించే రసికత్వానికి

జీవనమిచ్చే ఉదయపు పూలు

రాత్రి సుందర స్వప్నానికి సాక్షులు గా

అవి మాత్రమే మిగిలిన

నా ఆప్తులు!

మల్లెపూలు.... !!!

Tuesday, April 21, 2015

మను చరిత్రము .!.....(అల్లసాని పెద్దన్న.) . (హిమనగర సౌందర్యములఁగని ప్రవరుని యానందము.)

మను చరిత్రము .!.....(అల్లసాని  పెద్దన్న.)

.

(హిమనగర సౌందర్యములఁగని ప్రవరుని యానందము.)

.

చ. అటఁ జని కాంచె భూమిసురుఁ డంబరచుంబి శిరస్సరజ్ఝరీ

పటల ముహుర్ముహు ర్లుఠదభంగ తరంగ మృదంగ నిస్స్వన

స్ఫుట నటనానుకూల పరిఫుల్ల కలాప కలాపిజాలము\న్‌,

గటక చరత్కరేణు కర కంపిత సాలము, శీతశైలమున్‌.

.

వ. కాంచి యంతరంగంబునఁ దరంగితం బగు హర్షోత్కర్షంబున.

.

క. నరనారాయణ చరణాం

బురుహద్వయ భద్రచిహ్న ముద్రిత బదరీ

తరుషండ మండలాంతర

సరణిన్‌ ధరణీసురుండు చనఁ జన నెదుటన్‌.

.

క. ఉల్లల దలకాజలకణ

పల్లవిత కదంబముకుళ పరిమళ లహరీ

హల్లోహల మద బంభర

మల్లధ్వను లెసఁగ విసరె మరుదంకురముల్‌.

.


సీ. తొండముల్‌ సాఁచి యందుగుఁజిగుళ్ళకు నిక్కు, కరుల దంతచ్ఛాయ గడలుకొనఁగ

సెలవుల వనదంశములు మూఁగి నెఱెవెట్టఁ, గ్రోల్పులుల్‌ పొదరిండ్ల గుఱక లిడఁగ

సెలయేటి యిసుకలంకల వరాహంబులు, మొత్తంబులై త్రవ్వి ముస్తెలెత్త

నడ్డంబు నిడుపు నాపడ్డలగతి మనుఁ, బిళ్ళు డొంకలనుండి క్రేళ్లుదాఁటఁ  

.

.

తే. బ్రబల భల్లుక నఖభల్ల భయదమథన

శిథిల మధుకోశ విసర విశీర్ణ మక్షి

కాంతరాంతర దంతురితాతపమునఁ

బుడమి తిలతండులన్యాయమున వెలుంగ.

.

.

క. పరికించుచు డెందంబునఁ

బురికొను కౌతుకముతోడ భూమీసురుఁ డ

గ్గిరికటక తట నిరంతర

తరు గహన గుహా విహార తత్పర మతియై.

.


సీ. నిడుదపెన్నెఱిగుంపు జడగట్ట సగరు ము, మ్మనుమండు తపము గైకొనిన చోటు

జరఠ కచ్ఛప కులేశ్వరు వెన్ను గానరా, జగతికి మిన్నేఱు దిగినచోటు

పుచ్చడీకతనంబు పోఁబెట్టి గిరికన్య, పతిఁ గొల్వ నాయాస పడినచోటు

వలరాచరాచవాఁ డలికాక్షు కనువెచ్చఁ, గరఁగిన యల కనికరపుఁజోటు  

.

తే. తపసి యిల్లాండ్ర చెలువంబుఁ దలఁచి తలఁచి

మున్ను ముచ్చిచ్చును విరాళిఁ గొన్న చోటు

కనుపపులు వేల్పుఁబడవాలుఁ గన్నచోటు

హర్షమునఁ జూచి ప్రవరాఖ్యుఁ డాత్మలోన.


చ. విలయకృశానుకీలముల వేఁడిమిఁ బోఁడిమి మాలి వెల్మిడి\న్‌

గలసిన భూతధాత్రి మఱి క్రమ్మఱ రూపయి నిల్చి యోషధుల్‌

మొలవఁగఁజేయునట్టి నయముం బ్రతికల్పము నెట్లు గాంచు? నీ

చలిమలవల్ల నుల్లసిలు చల్లఁదనంబును నూనకుండిన\న్‌.

.

సీ. పసపునిగ్గులు దేఱు పాఁపజన్నిద మొప్పఁ, బ్రమథాధిపతి యింటిపట్టెఱింగె

శచి కీఁత గఱపుచుఁ జదలేట సురరాజు, జలకేళి సవరించు చెలు వెఱింగె

నదనుతోఁ జేఁపి చన్నవిసి యోషధుల మ, న్మొదవు కొండల కెల్లఁ బిదుక నెఱిఁగె

వేల్పుటింతులలోన విఱ్ఱవీఁగుచు మేన, నవరత్న రచనల రవణ మెఱిఁగెఁ

.  

తే. బరిపరివిధంపు జన్నంపుఁ బరికరంపు


సొంపుసంపద నిఖిల నిలింపసభయు

నప్పటప్పటికిని జిహ్వ త్రుప్పు డుల్ల

నామెత లెఱింగె నీతుషారాద్రికతన.

.

మ. తలమే బ్రహ్మకు నైన నీనగ మహత్త్వం బెన్న? నే నియ్యెడం

గల చోద్యంబులు ఱేపు గన్గొనియెదం గాకేమి, నేఁ డేఁగెద\న్‌

నళినీబాంధవ భాను తప్త రవికాంత స్యంది నీహారకం

దళ చూత్కారపరంపరల్‌ పయిపయిన్మధ్యాహ్నముందెల్పెడ\న్‌.

.

తే. అనుచుఁ గ్రమ్మఱువేళ నీహారవారి

బెరసి తత్పాదలేపంబు గరఁగిపోయెఁ,

గరఁగిపోవుట యెఱుఁగఁ డద్ధరణిసురుఁడు,

దైవకృతమున కిల నసాధ్యంబు కలదె?

.

మ. అతఁడట్లౌషధహీనుఁడై నిజపురీ యాత్రామిళత్కౌతుకో

ద్ధతిఁ బోవ\న్‌ సపది స్ఫుటార్తిఁ జరణ ద్వంద్వంబు రా కుండిన\న్‌

మతిఁ జింతించుచు నవ్విధం బెఱిఁగి హా! న న్నిట్లు దైవంబ! తె

చ్చితె! యీ ఘోరవన ప్రదేశమునకు\న్‌ సిద్ధాపదేశంబున\న్‌..

.

క. ఎక్కడి యరుణాస్పదపుర!

మెక్కడి తుహినాద్రి! క్రొవ్వి యే రాఁదగునే?

యక్కట! మును సనుదెంచిన

ది క్కిదియని యెఱుఁగ, వెడలు తెరు వెయ్యదియో!

.

మ. అకలంకౌషధసత్త్వముం దెలియ మాయా ద్వారకావంతి కా

శి కురుక్షేత్ర గయా ప్రయాగములు నే సేవింప కుద్దండ గం

డక వేదండ వరాహ వాహరిపు ఖడ్గ వ్యాఘ్ర మిమ్ముంచుఁగొం

డకు రాఁ జెల్లునె? బుద్ధిజాడ్య జనితోన్మాదుల్‌ గదా! శ్రోత్రియుల్‌.

.

సీ. నను నిముసంబు గానక యున్న నూ రెల్ల, నరయు మజ్జనకుఁ డెంతడలునొక్కొ!

యెపుడు సంధ్యలయందు నిలు వెళ్ళనీక న, న్నోమెడుతల్లి యెంతొఱలునొక్కొ!

యనుకూలవతి నాదు మనసులో వర్తించు, కులకాంత మది నెంత కుందునొక్కొ!

కెడఁ దోడునీడలై క్రీడించు సచ్ఛాత్రు, లింతకు నెంత చింతింతురొక్కొ!

.  

తే. యతిథి సంతర్పణంబు లేమయ్యెనొక్కొ!

యగ్ను లే మయ్యెనొక్కొ! నిత్యంబు లైన

కృత్యములఁ బాపి, దైవంబ! కినుక నిట్లు

పాఱవైచితె! మిన్నులు పడ్డచోట!

.

క. నను నిలు సేర్చు నుపాయం

బొనరింపఁగఁజాలు సుకృతి యొకఁ డొదవఁడొకో!

యనుచు\న్‌ జింతా సాగర

మున మునిఁగి భయంబు గదురఁ బోవుచు నెదుర\న్‌.

.

సీ. కులిశధారాహతి పొలుపునఁ బైనుండి, యడుగు మోవఁగ జేగు ఱైన తటులఁ

గనుపట్టు లోయ గంగానిర్ఝరము వాఱఁ, జలువయౌ నయ్యేటి కెలఁకులందు

నిసుకవెట్టిన నేల నేచి యర్కాంశులఁ, జొరనీక దట్టమై యిరులు గవియు

క్రముక పున్నాగ నారంగ రంభా నాళి, కేరాది విటపి కాంతారవీథిఁ  

.

తే. గెరలు పిక శారికా కీర కేకి భృంగ

సారసధ్వనిఁ దనలోని చంద్రకాంత

దరులు ప్రతిశబ్ద మీన గంధర్వ యక్ష

గానఘూర్ణిత మగు నొక్క కోనఁ గనియె.

.

క. కనుఁగొని యిది మునియాశ్రమ

మను తహతహ వొడమి, యిచటి కరిగిన నాకు\న్‌

గన నగు నొక తెఱకువ యని

మనమునఁ గల దిగులు కొంత మట్టువడంగ\న్‌.

.

చ. నికట మహీధరాగ్ర తట నిర్గత నిర్ఝరధారఁ బాసి, లో

యకుఁ దలక్రిందుగా మలఁకలై దిగు కాలువ వెంటఁ, బూచు మ

ల్లిక లవలంబనంబుగ నళి ప్రకరధ్వని చిమ్మి రేఁగ, లో

నికి మణిపట్టభంగసరణి\న్‌ ధరణీసురుఁ డేఁగి చెంగట\న్‌.

.

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.!...................(.ధూర్జటి.).21/4/15.

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.!...................(.ధూర్జటి.).21/4/15.

.

ఏ వేదంబు పఠించెలూత,భుజగం బే శాస్త్రముల్సూచె దా

నే విద్యాభ్యసనం బొనర్చెగరి,చెం చేమంత్రమూహించె, బో

ధావిర్భావ నిధానముల్ చదువుల య్యా? కావు,మీ పాదసం

సేవాసక్తియె కాక జంతుతతికిన్ శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!

.

శ్రీకాళాహస్తీశ్వరా!నిన్ను కొల్చిన సాలెపురుగు ఏ వేదమును చదువలేదు

.నిన్ను పూజించిన సర్పము ఏ శాస్త్రమును అభ్యసింపలేదు

.నిన్ను భుజించిన ఏనుగు ఏ విద్యను నేర్వలేదు.

బోయవాడైన తిన్నడు ఏ మంత్రమును నిన్ను అర్చించుటకై నేర్చుకొనలేదు

.నీ పూజ చేయవలెనను జ్ఞాన్ము పొందుటకు సమస్త ప్రాణులకు

ఏ చదువులు అక్కరలేదు.

కేవలము నీ పాదములను అర్చించవలెనను కోరికయే అందుకు మూలకారణము.

Monday, April 20, 2015

పసరు మహిమచేఁ బ్రవరుఁడు హిమాద్రి కేఁగుట..5....మను చరిత్రము.!

పసరు మహిమచేఁ బ్రవరుఁడు హిమాద్రి కేఁగుట..5....మను చరిత్రము.! (అల్లసాని పెద్దన్న..)

.

క. ఆ మం దిడి యతఁ డరిగిన

భూమీసురుఁ డరిగెఁ దుహిన భూధర శృంగ

శ్యామల కోమల కానన

హేమాఢ్య దరీ ఝరీ నిరీక్షాపేక్ష\న్‌.

.

శా. గంగా స్వచ్ఛ తరంగ భంగిక యశో గాఢ చ్ఛవి చ్ఛన్న సా

రంగాంకాంక! నిరంకుశ ప్రతికళా ప్రౌఢి ప్రియంభావుకా!

గాంగేయాచలచాప నూపుర వచో గాంభీర్య లీలాస్పదా!

బంగా ళాంగ కళింగ భూప సుభటాభ్రశ్రేణి ఝంఝానిలా! 

.

క. మండలికతపన! శోభిత

కుండలపతిశయన! కర్ణకుండలిత రసా

ఖండకవికావ్య! దిగ్వే

దండ శ్రుతిదళన కలహ తాడిత పటహా! 

.

ఉత్సాహ. కుకురు కాశ కురు కరూశ కోస లాంధ్ర సింధు బా

హ్లిక శకాంగ వంగ సింహళేశ కన్యకామణి

ప్రకర పాణిఘటిత రత్న పాదుకా కలాచికా

ముకుర వీటికాకరండ ముఖ్య రాజలాంఛనా!

Saturday, April 18, 2015

విద్యా ధన బలముల ప్రభావము:-

విద్యా ధన బలముల ప్రభావము:-

.

విద్యా ధన బలములను మంచి కొరకు ఉపయోగించుకొనువాడు సజ్జనుడు. 

వీటిని అకారణ వివాదములకు, గర్వ పడుటకు , ఇతరులను బాధ పెట్టుతకూ ఉపయోగించుకొనువాడు దుర్జనుడు. 

మనం అపు రూపమయిన పై మూడూ పొంద గలిగితే తప్పక మంచి కొరకే, 

పరుల కుపకారము చేయుట కొరకే ఉపయోగించి సజ్జనుల జాబితాలో చేరుదామా మరి!

.

.

శ్లో:-

విద్యా వివాదాయ ధనం మదాయ

శక్తిః పరేషాం ఖలు పీడనాయ.

ఖలస్య సాధోః విపరీతమేతత్

జ్ఞానాయ దానాయచ రక్షణాయ.

.

చ:-

వరలెడి విద్య మూర్ఖపు వివాదపు ప్రౌఢిమ, విత్తమున్ మదం

బరయగ శక్తి నన్యులను బాధలు పెట్టుగ మూర్ఖు లందునన్,

పరులకు జ్ఞానమున్ గొలుప, భక్తిని పంచగ పేదవారికిన్

సరగున రక్ష సేయగను సజ్జనులందున నొప్పు నెల్లెడన్.

.

భావము:-

.

విద్య, ధనము, బలము అను యీ మూడూ మూర్ఖులందు వివాదము కొరకును, గర్వ పడుటకును, పరులను హింసించుటకునూ ఉపయోగ పడుచుండగా, సజ్జనులయందు ఇతరులకు జ్ఞాన బోధ కలిగించుటకు, పేదలకు కష్టములలో సహాయము చేయుట కొరకూ, బాధలలో నున్న వారిని రక్షించుట కొరకునూ

ఉపయోగ పడుచున్నది కదా!

మను చరిత్రము (4).!........(.అల్లసాని.)

మను చరిత్రము (4).!........(.అల్లసాని.)


.

ప్రవరునికి సిద్ధుఁడు పాదలేప మొసంగుట.

.

(పరమంబైన రహస్య మౌ నయిన డాఁప\న్‌, జెప్పెద\న్‌ భూమిని

ర్జరవంశోత్తమ! పాదలేప మను పేరం గల్గు దివ్యౌషధం

పు రసం బీశ్వరసత్కృపం గలిగెఁ దద్భూరి ప్రభావంబునం

జరియింతున్‌ బవమాన మానస తిరస్కారిత్వరాహంకృతిన్‌..)


.

చ. వెఱవక మీ కొనర్తు నొక విన్నప మిట్టివి యెల్లఁ జూచిరా

నెఱకలు గట్టుకొన్న మఱి యేండ్లును బూండ్లును బట్టుఁ బ్రాయపుం

జిఱుత తనంబు మీ మొగము చెప్పక చెప్పెడు నద్దిరయ్య! మా

కెఱుఁగఁ దరంబె! మీ మహిమ లీర యెఱుంగుదు రేమిచెప్పుదు\న్‌?

.

క. అనినఁ బరదేశి గృహపతి

కనియెన్‌ సందియముఁ దెలియ నడుగుట తప్పా?

వినవయ్య! జరయు రుజయును

జెనకంగా వెఱచు మమ్ము సిద్ధుల మగుట\న్‌. 

.

మ. పరమంబైన రహస్య మౌ నయిన డాఁప\న్‌, జెప్పెద\న్‌ భూమిని

ర్జరవంశోత్తమ! పాదలేప మను పేరం గల్గు దివ్యౌషధం

పు రసం బీశ్వరసత్కృపం గలిగెఁ దద్భూరి ప్రభావంబునం

జరియింతున్‌ బవమాన మానస తిరస్కారిత్వరాహంకృతిన్‌..


క. దివి బిసరుహబాంధవ సైం

ధవ సంఘం బెంత దవ్వు దగ లే కరుగు\న్‌

భువి నంత దవ్వు నేమును

ఠవఠవ లే కరుగుదుము హుటాహుటి నడల\న్‌. 

.

మ. అనినన్‌ విప్రవరుండు కౌతుకభర వ్యగ్రాంతరంగుండు భ

క్తి నిబద్ధాంజలి బంధురుండు నయి మీ దివ్య ప్రభావం బెఱుం

గని నా ప్రల్లదముల్‌ సహించి మునిలోకగ్రామణీ! సత్కృప\న్‌

నను మీ శిష్యుని దీర్థయాత్రవలనన్‌ ధన్యాత్ముఁగాఁ జేయరే! 

.

క. అనుటయు రసలింగము నిడు

తన వట్రువ ప్రేఁపసజ్జ దంతపుబరణి\న్‌

నినిచిన యొకపస రిది యది

యని చెప్పక పూసెఁ దత్పదాంబుజ యుగళిన్‌.

Friday, April 17, 2015

అల వైకుంఠపురంబులో..

అల వైకుంఠపురంబులో..

.

భాగవత రచనలో ముఖ్యంగా ఈ పద్యానికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది .

.

గజేంద్రుడు పిలిచినప్పుడు వైకుంటం లో ఉన్న విష్ణుమూర్తి ని వర్ణించాలి .. 

.

అసలు వైకుంటం లో విష్ణుమూర్తి ఎలా ఉండి ఉంటాడు . అక్కడ ఏమి ఉంటాయ్ .

.

ఎలా వర్ణించాలి అని పోతన గారు ఎంతగా ఆలోచిస్తున్న తనకి ఏమి తట్టడం లేదంటా 

.

పోతన గారు వాళ్ళ అమ్మాయ్ తో నేను గుడివరకు వెళ్ళిస్తాను అని చెప్పారంట.. 

.

ఆయన వచ్చేలోపే సాక్షాత్తు వైకుంటా వాసే వచ్చి పద్యాన్ని పూర్తీ చేసి వెళ్ళాడు .

.

అదే ఈ పద్యం చూడండి 

.

అల వైకుంఠపురంబులో నగరిలో నా మూల సౌధంబు దా

.

పల మందారవనాంతరామృత సరః ప్రాంతేందు కాంతోపలో 

.

త్పల పర్యంక రమావినోది యగు నాపన్న ప్రసన్నుండు వి 

.

హ్వల నాగేంద్రము "పాహిపాహి" యనఁ గుయ్యాలించి సంరంభియై.

.

.

(అల = అక్కడ; వైకుంఠపురంబులో - వైకుంఠ = వైకుంఠమనెడి; పురంబు = పట్టణము; లోన్ = అందు; నగరిలోనా - నగరి = రాజభవనసముదాయము; లోన్ = అందు; ఆ = ఆ; మూల = ప్రధాన; సౌధంబు = మేడ {సౌధము - సుధ (సున్నముతో) చేయబడినది, మేడ}; దాపల = దగ్గర; మందారవనాంతరామృతసరః - మందార = మందారపూల; వన = తోట; అంతర = లోపల; అమృత = అమృతజలపు; సరస్ = సరోవరము; ప్రాంతేందుకాంతోపలోత్పలపర్యంక రమావినోది యగు నాపన్నప్రసన్నుండు - ప్రాంత = సమీపమునగల; ఇందుకాంత = చంద్రకాంత; ఉప = పైన; ఉత్పల = కలువల; పర్యంక = పాన్పుపైనున్న; రమా = లక్ష్మీదేవితో; వినోది = వినోదించుచున్నవాడు; అగున్ = అయిన; ఆపన్న = కష్టాలలోనున్నవారిని; ప్రసన్నుండు = అనుగ్రహించువాడు; విహ్వలనాగేంద్రము - విహ్వల = విహ్వలముచెందినట్టి {విహ్వలము - భయాదులచేత అవయవముల స్వాధీనము తప్పుట}; నాగేంద్రము = గజేంద్రుడు; పాహిపాహి = కాపాడుకాపాడు; యనఁగుయ్యాలించి - అనన్ = అనుచు; కుయ్యాలించి = మొరపెట్టుకొని; సంరంభియై - సంరంభి = వేగిరపడుతున్నవాడు; ఐ = అయ్యి.)

Thursday, April 16, 2015

మను చరిత్రము.3 . సిద్ధాగమనము - అతిథి సత్కారము .!.

మను చరిత్రము.3

.

సిద్ధాగమనము - అతిథి సత్కారము

.

సీ. ముడిచిన యొంటి కెంజడ మూయ మువ్వన్నె, మొగముతోలు కిరీటముగ ధరించి

కకపాల కేదార కటక ముద్రిత పాణిఁ, గుఱుచ లాతాముతోఁ గూర్చిపట్టి

యైణేయమైన యొడ్డాణంబు లవణిచే, నక్కళించిన పొట్ట మక్కళించి

యారకూటచ్ఛాయ నవఘళింపఁగఁ జాలు, బడుగుదేహంబున భస్మ మలఁది 

.

తే. మిట్టయురమున నిడుయోగ పట్టె మెఱయఁ

జెవుల రుద్రాక్షపోఁగులు చవుకళింపఁ

గావికుబుసంబు జలకుండికయును బూని

చేరెఁ దద్గేహ మౌషధసిద్ధుఁడొకడు.

.

తే. ఇట్లు చనుదెంచు పరమయోగీంద్రుఁ గాంచి

భక్తిసంయుక్తి నెదురేఁగి ప్రణతుఁ డగుచు

నర్ఘ్యపాద్యాది పూజనం బాచరించి

యిష్టమృష్టాన్నకలన సంతుష్టుఁ జేసి,

.

క. ఎందుండి యెందుఁ బోవుచు

నిందుల కేతెంచినార లిప్పుడు? విద్వ

ద్వందిత! నేఁడుగదా! మ

న్మందిరము పవిత్రమయ్యె, మాన్యుఁడ నైతి\న్‌.

.

క. మీమాటలు మంత్రంబులు,

మీమెట్టినయెడ ప్రయాగ, మీపాద పవి

త్రామలతోయము లలఘు

ద్యోమార్గఝరాంబు పౌనరుక్త్యము లుర్వి\న్‌

.

ఉ. వానిది భాగ్యవైభవము వానిది పుణ్యవిశేష మెమ్మెయి\న్‌

వాని దవంధ్యజీవనము వానిది జన్మము వేఱు సేయ కె

వ్వాని గృహాంతరంబున భవాదృశయోగిజనంబు పావన

స్నానవిధాన్నపానముల సంతస మందుచుఁ బోవు నిచ్చలు\న్‌. 

.

తే. మౌనినాథ! కుటుంబజంబాలపటల

మగ్న మాదృశ గృహమేధి మండలంబు

నుద్ధరింపంగ నౌషధ మొండు గలదె?

యుష్మదంఘ్రిరజోలేశ మొకటి దక్క

.

క. నా విని ముని యి ట్లను వ

త్సా! విను మావంటి తైర్థికావళి కెల్ల\న్‌

మీవంటి గృహస్థుల సుఖ

జీవనమునఁగాదె! తీర్థసేవయుఁ దలప\న్‌.

.

సీ. కెలఁకుల నున్న తంగెటిజున్ను గృహమేధి, యజమానుఁ దంకస్థితార్థపేటి

పండిన పెరటి కల్పకము వాస్తవ్యుండు, దొడ్డిఁ బెట్టిన వేల్పుగిడ్డి కాఁపు

కడలేని యమృతంపు నడబావి సంసారి, సవిధమేరునగంబు భవనభర్త

మరుదేశపథ మధ్యమప్రప కులపతి, యాఁకటి కొదవు సస్యము కుటుంబి 

తే. బధిర పంగ్వంధ బిక్షుక బ్రహ్మచారి

జటి పరివ్రాజ కాతిథి క్షపణ కావ

ధూత కాపాలికా ద్యనాథులకుఁ గాన

భూసురోత్తమ! గార్హస్థ్యమునకు సరియె?

.

క. నావుఁడు బ్రవరుం డి ట్లను

దేవా! దేవర సమస్త తీర్థాటనము\న్‌

గావింపుదు రిలపై నటు

గావున విభజించి యడుగఁ గౌతుక మయ్యె\న్‌.

.

.

శా. ఏ యే దేశముల\న్‌ జరించితిరి, మీ రే యే గిరుల్‌ చూచినా,

రే యే తీర్థములందుఁ గ్రుంకిడితి, రే యే ద్వీపముల్‌ మెట్టినా,

రే యే పుణ్యవనాళిఁ ద్రిమ్మరితి, రే యే తోయధుల్‌ డాసినా

రాయా చోటులఁ గల్గు వింతలు మహాత్మా! నా కెఱింగింపరే!

.

.

తే. పోయి సేవింపలేకున్నఁ బుణ్యతీర్థ

మహిమ వినుటయు నఖిల కల్మష హరంబ

కాన వేఁడెద ననిన న మ్మౌనివర్యుఁ

డాదరాయత్తచిత్తుఁడై యతని కనియె.

జయదేవ(గీత గోవిందం) .!

జయ జయ దేవ హరే ..........-
జయదేవ(గీత గోవిందం) .!

.

శ్రిత కమలాకుచ మండలా........ద్రుత కుండలా....ఈ కలిత లలిత వనమాల....

జయ జయ దేవ హరే ...జయ జయ దేవ హరే.... 

||జయ జయ|| 

దినమణి మండల మండనా......భవ ఖండనా......ఈ మునిజన మానస హంసా 

||జయ జయ||

కాళియ విష ధర గంజనా..........జన రంజన........ఈ యదుకుల నళిన దినేశా 

||జయ జయ||

మధు ముర నరక వినాశనా......గరుడాసనా.......ఈ సురకుల కేళి నిదానా 

||జయ జయ||

అమల కమల దళ లోచనా........భవ మోచనా.....ఈ త్రిభువన భవన నిదానా 

||జయ జయ||

జనక సుతా కృత భూషణా........జిత దూషనా......ఈ సమరశమిత దశకంఠా 

||జయ జయ||

అభినవ జలధర సుందరా.........ద్రిత మంధరా......ఈ శ్రీముఖ చంద్ర చకోరా 

||జయ జయ||

తవ చరణే ప్రణతావయా...........ఇతి భావయా.....ఈ కురు కుశలం ప్రణతేశూ 

||జయ జయ||

శ్రీ జయదేవ కవేరిదం...............కురుతేముదం.....ఈ మంగళ ఉజ్వల గీతం 

||జయ జయ||

అర్ధ్ధం :

లక్ష్మీదేవి ని వక్షస్థలమునందు,కర్ణములకు కుండలాలను,మెడలో తులసిమాలను ధరించిన హరీ నీకు జయము జయము....

.

ప్రచండ సూర్యునివలే ప్రకాశిస్తూ,ఆలోచనలను ఖండిస్తూ,మునుల హృదయాలలో హంసవలె విహరించే హరీ నీకు జయము జయము

.

కాళియుని విషాన్ని హరించి,జనరంజకుడవై,యదుకుల రత్నమై వెలిగే హరీ నీకు జయము జయము....

.

మధు-ముర రాక్షసులను వధించి,గరుత్మంతుని అధిరోహించి,దేవలోకాన్ని రక్షించిన హరీ నీకు జయము జయము....

.

కలువరేకుల వంటి కన్నులతో,భవమోచన కలిగించే,త్రిభువన నాధుడవైన హరీ నీకు జయము జయము....

.

జానకి దేవిని చేపట్టి,అధర్మాన్ని జయించి,రావణుడిని వధించిన హరీ నీకు జయము జయము...

.

నీలమేఘ శ్యాముడవై,మంధర పర్వతాన్ని మోసి, చంద్రుని వలె అందమైన ముఖారవిందాన్ని కలిగిన హరీ నీకు జయము జయము...

.

నీ చరణారవిందాలకి ప్రణమిల్లుతూ,నీ కరుణా కటాక్ష వీక్షణాలు కోరుతూ...జయదేవుడు నీకై వ్రాసిన,మంగళకరమైన గీతం ఈ గీతం....

.

హరీ నీకు జయము జయము...శ్రీ హరీ నీకు జయము జయము..

..

రావణ కాష్టం .....

రావణ కాష్టం రగులుతోందీ అంటారు.

.

అసలు ఎందుకంటారు...ఆ కాష్టం ఎందుకు ఇంకా రగులుతూ ఉంది???

.

రావణాసురుడు ఎప్పుడు యుద్ధానికి వెళ్లినా.. మహా పతివ్రత అయిన ఆయన సతీమణి మండోదరి పూజామందిరంలో దీక్షకు కూర్చునేదట.... రావణుడి శక్తికి, ఆమె అకుంఠిత దీక్ష తోడై, అన్నీ విజయాలే సిద్ధించేవట....! రామ రావణ యుద్ధ సమయంలోనూ, ఆమె దీక్షలో కూర్చుందట. ఆమె దీక్షను భగ్నం చేయకుంటే రావణవధ జరగదని తెలిసిన దేవతలు, మండోదరి దీక్ష భగ్నం చేసే బాధ్యతను ఆంజనేయుడికి అప్పగించారట....మారుతి ప్రయత్నంతో మండోదరి దీక్షకు భగ్నమైందట. దాంతో, రాముడు రావణుడిని మట్టుపెట్టగలిగాడట..... రావణుడి కాయాన్ని చితిపై చేర్చి తగులబెట్టిన తర్వాత, సతీసహగమనం చేయబోతూ.. తనను వంచించిన దేవతలను మండోదరి శపించబోయిందట. మహాసాధ్వి శాపానికి భయపడ్డ దేవతలు.. ఆమెను శాంతింప చేసేందుకు, ఆమెకు శాశ్వత సుమంగళిత్వాన్ని వరంగా ఇచ్చారట...!

.

భర్త చనిపోయిన తాను శాశ్వత సుమంగళిని ఎలా కాగలను అన్న ప్రశ్నకు, చితి ఆరిపోయి.. అస్తికలు, భస్మాన్ని పుణ్యతీర్థాల్లో నిమజ్జనం చేసి, పిండ ప్రదానం చేస్తే కానీ మనిషి గతించినట్లు కాదు కాబట్టి, రావణాసురుడి చితి శాశ్వతంగా ఆరిపోకుండా, రగులుతూ ఉండేటట్లు దేవతలు ఆమెకు వరమిచ్చారు.... తద్వారా, ఆమె సుమంగళిత్వానికి ఏ లోటూ రాదని దేవతలు ఆమెను శాంతింప చేశారు. 

.

అప్పటినుంచీ, 'రావణకాష్ఠం రగులుతూనే ఉంటుం'దన్న ప్రయోగం వాడుకలోకి వచ్చింది ! 'సమస్య రగులుతూనే ఉంది' అన్న అర్థంలో ఈ పదాన్ని వాడుతున్నాం....

Wednesday, April 15, 2015

జయదేవ బృందావనం.! (అష్ట పది -చందన చర్చిత నీల కళేబర ....)

జయదేవ బృందావనం.!

(అష్ట పది -చందన చర్చిత నీల కళేబర ....)

-

చందన చర్చిత నీల కళేబర పీత వసన వనమాలీ

కేళిచలన్మణి కుండల మండిత గండ యుగ స్మిత శాలీ

హరిరిహ ముగ్ధ వధూ నికరే విలాసిని విలసతి కేళిపరే 1

.

విలాసిని=ఓ శృంగార భావాలుకల రాధా!; చందన =శ్రీ గంధం; చర్చిత=పూసిన ;నీల=నల్లనైన ;కళేబర=శరీరంలో ;పీత=పచ్చనైన ;వసన=వస్త్రము కలిగినవాడు;వనమాలీ=వనమాల కలిగినవాడు ;కేళి =ఆటలచేత ;చలత్=కదలుచున్న ;మణికుండల =రత్న కుండలములచేత ;మండిత=అలంకరించిన ;గండ యుగ =రెండు చెక్కిళ్ళ మీద ;స్మిత శాలీ=చిరునవ్వు చేత ఒప్పుచున్నవాడు ;హరిః= శ్రీ కృష్ణుడు ;ఇహ=ఈ వసంత ఋతువులో ; కేళి పరే=ఆటలలో గొప్పతనము కలిగిన ;ముగ్ధవధూనికరే= అందమైన స్త్రీల సమూహములో ; విలసతి =విహరిస్తున్నాడు ;.

.

ఓ శృంగార భావాలుకల రాధా! గంధం పూసిన నల్లనైన శరీరం మీద పచ్చని వస్త్రం ధరించినవాడు , పాదాలవరకు వేలాడే వనమాల ధరించినవాడు అయిన శ్రీ కృష్ణుడు ఈ వసంత ఋతువులో ఆటలలో గొప్పతనము కలిగిన అందమైన స్త్రీల సమూహములో విహరిస్తున్నాడు. ఆయనగారు ఆటలు ఆడటం వల్ల చెవులకు పెట్టుకొన్న రత్న కుండలాలు కదులుతున్నాయి . చెక్కిళ్ళమీద ఇంకా ఏమీ ఆభరణాలు అక్కర్లేదు. ఆయన చిరునవ్వులే ఆభరణాలు .

పీన పయోధర భార భరేణ హరిం పరిరభ్య సరాగం

.

గోపవధూరనుగాయతి కాచిదుదంచిత పంచమరాగం

హరిరిహ ముగ్ధ వధూ నికరే విలాసిని విలసతి కేళిపరే 2

కాచిత్ = ఒక;గోపవధూః= గోపిక;ఉదంచిత=ప్రకాశించే;హరిం=శ్రీకృష్ణుని; పీన =బలిసిన;పయోధరభార భరేణ= స్తనములు ఉప్పొంగిన బరువుచేత; సరాగం=ప్రేమతో; పరిరభ్య=కౌగిలించుకొని; పంచమరాగం= పంచమస్వరం ; అనుగాయతి= అతనితో కలిసి పాడుతోంది;

.

ఒక గోపికకి కృష్ణుని చూడటంతోనే తమకం వచ్చింది. ఆయన మీద ప్రేమతో స్తనాలు ఉప్పొంగాయి. బరువెక్కాయి. తట్టుకోలేక ఆయనని అదిమి కౌగిలించుకొంది.శరీరం ఈ పని చేస్తుంటే ఆమె గొంతు ఆయన వేణునాదంతో కలిసి పంచమస్వరాన్ని పాడుతోంది.; శ్రీ కృష్ణుడు ఈ వసంత ఋతువులో ఆటలలో గొప్పతనము కలిగిన అందమైన స్త్రీల సమూహములో విహరిస్తున్నాడు

.

కాపి విలాస విలోల విలోచన ఖేలనజనితమనోజం

ధ్యాయతి ముగ్ధవధూరధికం మధుసూదనవదనసరోజం

హరిరిహ ముగ్ధ వధూ నికరే విలాసిని విలసతి కేళిపరే 3

.

కాపి =మరొక;ముగ్ధ వధూః=గోపిక; విలాస=లీలచేత;విలోల= చలించే;విలోచన =కళ్ళయొక్క; ఖేలన=ఆటలతో పుట్టిన; మనోజం=మన్మథుని వికారము కలిగిన; మధుసూదన=కృష్ణుడి;

వదనసరోజం=ముఖమనే పద్మాన్ని;అధికం =ఎక్కువగా; ధ్యాయతి =స్మరిస్తోంది;

ఒక గోపిక కృష్ణున్ని చూస్తూ కళ్ళు అందంగా తిప్పింది.ఆమె మనస్సులో ఉన్న మన్మథుడు శృంగార చేష్టలు చేయించాడు .కృష్ణున్ని అదేపనిగా చూస్తూ ,అతని ముఖ పద్మాన్ని గోపిక స్మరిస్తోంది; శ్రీ కృష్ణుడు ఈ వసంత ఋతువులో ఆటలలో గొప్పతనము కలిగిన అందమైన స్త్రీల సమూహములో విహరిస్తున్నాడు

.

కాపి కపోల తలే మిళితా లపితుం కిమపి శ్రుతిమూలే

చారు చుచుంబ నితంబినీ దయితం పులకైరనుకూలే

హరిరిహ ముగ్ధ వధూ నికరే విలాసిని విలసతి కేళిపరే 4

.

కాపి నితంబినీ=ఇంకొక గొల్లభామ; శ్రుతిమూలే=చెవులమూల;కిమపి=ఏదో; ఆలపితుం =ఒక మాటని పలకటం కోసం;పులకైః=పులకలతో;అనుకూలే=అనుకూలమైన ;కపోల తలే=చెక్కిళ్ళతో;మిళితా=లీనమై ;చారు = అందంగా; దయితం= ప్రియుణ్ణి; చుచుంబ=ముద్దు పెట్టుకొంది;

ఒక గోపిక ఏదో రహస్యం చెబుదామని కృష్ణుడి దగ్గరకి చేరింది. ఆయన చెక్కిలి దగ్గరగా ఉండేసరికి పులకరింత వచ్చి చెబుదామనుకొన్న మాటల విషయం మరిచిపోయి చెక్కిలిమీద పెదవితో అందంగా ముద్దుపెట్టుకొంటోంది. శ్రీ కృష్ణుడు ఈ వసంత ఋతువులో ఆటలలో గొప్పతనము కలిగిన అందమైన స్త్రీల సమూహములో విహరిస్తున్నాడు

.

కేలికళా కుతుకేన చ కాచిదముం యమునాజల కూలే

మంజుల వంజుల కుంజ గతం విచకర్ష కరేణ దుకూలే

హరిరిహ ముగ్ధ వధూ నికరే విలాసిని విలసతి కేళిపరే 5

కాచిత్=ఒకానొక స్త్రీ;కేళికళా=మన్మథుని ఆటలల్లో లభించే ;కుతుకేన=ఆనందం కోరుకుంటూ ;యమునాజల కూలే=యమునా నది తీరంలో;మంజుల =అందమైన;వంజుల =వకుళమనే పేరుగల చెట్టు యొక్క;కుంజ=పొదను;గతం =ఆశ్రయించిన;అముం= ఈ కృష్ణమూర్తిని;కరేణ= చేతిలో;దుకూలే =పట్టువలువతో;విచకర్ష =లాగింది;

అయ్యవారితో కలిసి ఒక అమ్మడు యమునలో జలక్రీడ చేద్దామని మన్మథ క్రీడాసక్తితో వచ్చింది. కృష్ణయ్య ఆమెను బులిపించటానికి నదీతీరంలో ఉన్న వకుళ వృక్షం చాటున కనీకనబడకుండా దాక్కున్నాడు. అది గమనించిన అమ్మడు -ఆయన కట్టిన బట్టలని గట్టిగా పట్టుకొని లాగుతోంది. శ్రీ కృష్ణుడు ఈ వసంత ఋతువులో ఆటలలో గొప్పతనము కలిగిన అందమైన స్త్రీల సమూహములో విహరిస్తున్నాడు

.

కరతల తాళ తరల వలయావళి కలిత కలస్వనవంశే

రాస రసే సహ నృత్య పరా హరిణా యువతిం ప్రశశంసే

హరిరిహ ముగ్ధ వధూ నికరే విలాసిని విలసతి కేళిపరే 6

కరతల=చేతియొక్క;తాళ=తాళములతో;తరళ=ఆటునిటు కదులుతున్న;వలయ=గాజుల (కంకణములు)యొక్క;ఆవళి=వరుసలచేత;కలిత=ఎక్కువ చేయబడిన;కలస్వన=తీయని శబ్దములుకల;వంశే=పిల్లనగ్రోవులు కల;రాస రసే=రాసక్రీడలలోని మధుర రసములలో;నృత్యపరా =నాట్యము చేయుటలో ఇష్టం కలిగిన;కాచిత్= ఒకానొక;యువతీ= గోపిక;శ్రీ హరిణా= శ్రీ కృష్ణుని చేత ;ప్రశశంసే= పొగడబడెను

ఒక సుందరి వేణుగానం చేస్తున్న కృష్ణుడి దగ్గరకి చేరింది. అతని వేణుగానాన్ని అనుకరిస్తూ తన చేతి గాజులు మోగేటట్టు నాట్యం చేస్తోంది. చప్పట్లు చరుస్తూ తాళం వేస్తుంటే , ఆ ధ్వని వేణు గానంలో కలిసిపోయింది. ఆమె అద్భుత ప్రతిభను చూసి కృష్ణుడు మెచ్చుకొన్నాడు. శ్రీ కృష్ణుడు ఈ వసంత ఋతువులో ఆటలలో గొప్పతనము కలిగిన అందమైన స్త్రీల సమూహములో విహరిస్తున్నాడు

.

శ్లిష్యతి కామపి చుంబతి కామపి కామపి రమయతి రామాం

పశ్యతి సస్మిత చారుతరామపరామనుగచ్చతి వామాం

హరిరిహ ముగ్ధ వధూ నికరే విలాసిని విలసతి కేళిపరే 7

.

హరిః= శ్రీ కృష్ణుడు ;కామపి= ఒక స్త్రీని;శ్లిష్యతి=కౌగిలించుకొనుచున్నాడు;కామపి= ఒక స్త్రీని;చుంబతి=ముద్దుపెట్టుకొనుచున్నాడు;కామపిరామాం= ఇంకొక స్త్రీని; రమయతి=రమించుచున్నాడు;పరాం =ఇంకొక స్త్రీని;సస్మిత=చిరునవ్వుతో;చారు=అందంగా; పశ్యతి= చూస్తున్నాడు;వామాం అపరాం= ఇంకొక అందగత్తెను;అనుగచ్చతి = వెంబడిస్తున్నాడు;

కృష్ణుడు ఒక గోపికను కౌగిలించుకొంటున్నాడు. ఇంకొకామె చెక్కిలిపై ముద్దు పెట్టుకొనుచున్నాడు.మరొక గోపికతో క్రీడిస్తున్నాడు. వేరొక గోపిక పై చిరునవ్వు ఆనే అమృతం కలిసిన అందమైన చూపులను ప్రసరిస్తున్నాడు. ఇంకొక గోపిక తనని ఆట పట్టిస్తుంటే ఆమెను తరుముతూ వెంటపడుతున్నాడు. శ్రీ కృష్ణుడు ఈ వసంత ఋతువులో ఆటలలో గొప్పతనము కలిగిన అందమైన స్త్రీల సమూహములో విహరిస్తున్నాడు

.

శ్రీజయదేవ భణితమిదమద్భుత కేశవ కేళి రహస్యం

బృందావన విపినే లలితం వితనోతు శుభాని యశస్యం

హరిరిహ ముగ్ధ వధూ నికరే విలాసిని విలసతి కేళిపరే 8

.

బృందావన విపినే=బృందావనమను అడవి యందు; చరిత=ఆచరించిన;యశస్యం=కీర్తిని చ్చే;అద్భుతం=ఆశ్చర్యంగొలిపే;కేశవకేళి రహస్యం=శ్రీ కృష్ణుని క్రీడా రహస్యాలు కలిగిన; శ్రీ జయదేవ భణితం=శ్రీ జయదేవకవిచెప్పిన; ఇదం ప్రబంధం=ఈ ప్రబంధము;శుభాని=శుభములను;వితనోతు= విస్తరింపజేయుగాక!

బృందావనంలో శ్రీకృష్ణుడు చేస్తున్న అద్భుత క్రీడల రహస్యాలను తెలిపే ఈ జయదేవుని ప్రబంధం చదివిన వారికి శుభం కలుగుగాక! శ్రీ కృష్ణుడు ఈ వసంత ఋతువులో ఆటలలో గొప్పతనము కలిగిన అందమైన స్త్రీల సమూహములో విహరిస్తున్నాడు

.

విశేషాలు

Ø ఈ పాటను రామక్రియా రాగంలో పాడుతుంటారు.రామ ఆంటే స్త్రీ .ఆమెను ప్రసన్నం చేసుకునే క్రియలో భాగంగా ఈ రాగం సందర్భోచితం .

Ø విలసతి అంటే ప్రకాశించేవాడు అని అర్థం.కాని ఒక్కడ సందర్భానుసారంగా విహరిస్తున్నాడు ఆని అర్థం గ్రహించాలి.

Ø కూర్చున్నప్పుడు ,నిలబడినప్పుడు ,కదిలేటప్పుడు స్తనాలలో కదిలే గగుర్పాటు, కళ్ళలో కదిలే మెరుపు విలాసమంటారని భరతుడి నాట్య శాస్త్రం!( 1వ చరణం)

Ø పాదాలదాక వేలాడే పుష్ప మాల కలవాడు వనమాలి

Ø ముగ్థ అంటే ఒక శృంగార నాయిక.అప్పుడే ఉదయిస్తున్న యౌవనం కలది, సంభోగ కాంక్షను జయించిన సిగ్గుకలది ముగ్థ.(ప్రతాపరుద్రీయం)

Ø పంచమ రాగాన్ని హాస్య శృంగార రసాలలో ఉపయోగిస్తారు. అందుకే కృష్ణ శృంగారంలో మైమరచిన గోపిక పంచమ స్వరాన్ని పాడుతోందని కవి భావన. సరిగమపదనిస్వరాలలో అయిదవది పంచమస్వరం.నాభి,ఉరస్సు,హృదయం,కంఠం,శిరస్సు అనే అయిదు స్థానాలలో పుట్టింది కనుక దీనిని పంచమమంటారని ఒక అర్థం. .కోయిలలచేత విస్తరింపజేయబడేది కనుక పంచమమని ఇంకో అర్థం. !( 2వ చరణం)

Ø ఈ ముగ్థలు తక్కువవారు కారు. కేళిపరే (ఆటలలో గొప్పతనం కలవారు)ఆంటున్నాడు జయదేవుడు.ఒక్కో చరణంలో ఒక్కో ఆట ఆడారు.స్వామిని ఆటాడించారు.

Ø మొదటి చరణంలో వాళ్ళు ఆడిన అటతో స్వామికి చిరునవ్వు కలిగింది. రత్నకుండలాలు కదిలాయి. ఆదేమి ఆటో........ కళ్ళు మూసుకొని కృష్ణభగవానుని తలుచుకొంటే జవాబు లభిస్తుంది.

Ø రెండో చరణంలో ఆట -స్వామికి దగ్గరగా చేరి గొంతులో గొంతు కలపటం

Ø మూడో చరణంలో ఆట -కళ్లు తిప్పటం. . స్వామి కూడా ఆ ఆటాడుతూ నృత్యం చేస్తున్నాడు. కళ్ళు తిప్పటం అనే చర్య అద్భుతమైన వర్ణన. లక్ష పదాలు చెప్పలేని అర్థాన్ని విలాసంగా తిప్పుతున్న కళ్లు చెబుతాయి రసాన్ని ఊహించుకొన్నవారికి ఊహించుకొన్నంత జయదేవ !

Ø నాలుగవ చరణంలో ఆట- పెదవులు తాము మాట్లాడకుండా ,మన్మథుడిని ఇద్దరి మధ్య మాట్లాడించే ఆట.

Ø అయిదవ చరణంలో దాగుడు మూతలాట. దాగిన రహస్యాలపై పరిశోధన చేసే ఆట.

Ø ఆరవ చరణంలోని ఆట అనుకరణ (మిమిక్రీ)ఆట. మిగతా ఆటలలో 'కిట్టమూర్తి' ప్రకాశించాడు. విహరించాడు ఎక్కడా ఎవరిని పొగడలేదు. ఈ అనుకరణ ఆట ఆడే ముగ్థను మాత్రం పొగిడాడు.అంత గొప్పగా ఆడింది ఈ ముగ్థ.

Ø ఇక ఏడవ చరణంలోని ఆటలు -మన్మథుడి జయపతాకల రెపరెపలు .ఆరు చరణాల దాక,అయ్యవారిని ముగ్థలు ఆడించారు. ఏడవ చరణంలో ఆటలునేర్పిన ముగ్థలనే గురువులకు కిట్టయ్య ఆనే శిష్యుడు 'కలిపికొట్టు కావేటి రంగ ' లా తాను నేర్చిన అన్ని ఆటల ప్రదర్శన చేసి గురు ఋణం తీర్చుకొన్నాడు.

.

Ø అద్భుత క్రీడల రహస్యాలు తెలిపిన జయదేవ కవికి ఈ జాతి ఎప్పుడూ ఋణపడే ఉంటుంది

మను చరిత్రము.!.... (2.)...............ప్రవరుని సౌశీల్యాది ప్రశంస...

మను చరిత్రము.!.... (2.)...............ప్రవరుని సౌశీల్యాది ప్రశంస...

.

(అల్లసాని పెద్దన్న.)

.

. ఆ పురిఁ బాయకుండు మకరాంక శశాంక మనోజ్ఞమూర్తి, భా

షాపరశేషభోగి, వివిధాధ్వర నిర్మల ధర్మకర్మ దీ

క్షాపరతంత్రుఁ, డంబురుహగర్భ కులాభరణం, బనారతా

ధ్యాపన తత్పరుండు, ప్రవరాఖ్యుఁ డలేఖ్య తనూవిలాసుఁడై

.

ఆ.

వానిచక్కఁదనము వైరాగ్యమునఁజేసి

కాంక్షసేయు జార కామినులకు

భోగబాహ్య మయ్యెఁ, బూచిన సంపెంగ

పొలుపు మధుకరాంగనలకుఁ బోలె

.

ఉ.

యౌవనమందు యజ్వయు ధనాఢ్యుఁడునై కమనీయకౌతుక

శ్రీవిధిఁ గూఁకటుల్‌ గొలిచి చేసిన కూరిమి సోమిదమ్మ సౌ

ఖ్యావహయై భజింప, సుఖులై తలిదండ్రులు గూడి దేవియు\న్‌

దేవరవోలె నుండి యిలుదీర్పఁగఁ, గాపుర మొప్పు వానికి\న్‌

.

సీ

. వరణాతరంగిణీ దరవికస్వర నూత్న, కమల కషాయగంధము వహించి,

ప్రత్యూషపవనాంకురములు పైకొనువేళ, వామనస్తుతి పరత్వమున లేచి,

సచ్ఛాత్త్రుఁ డగుచు నిచ్చలు నేఁగి యయ్యేట, నఘమర్షణస్నాన మాచరించి,

సాంధ్యకృత్యము దీర్చి సావిత్రి జపియించి, సైకతస్థలిఁ గర్మసాక్షి కెఱఁగి,

తే.

ఫల సమిత్కుశ కుసుమాది బహుపదార్థ

తతియు, నుదికిన మడుఁగుదోవతులుఁ గొంచు

బ్రహ్మచారులు వెంటరా, బ్రాహ్మణుండు

వచ్చు నింటికిఁ బ్రజ తన్ను మెచ్చి చూడ

.

శా

.

శీలంబున్‌, గులము\న్‌, శమంబు, దమముం, జెల్వంబు లేఁబ్రాయముం

బోలం జూచి యితండె పాత్రుఁ డని యే భూపాలుఁ డీ వచ్చిన\న్‌

సాలగ్రామము మున్నుగాఁ గొనఁడు మాన్యక్షేత్రముల్‌ పెక్కు చం

దాలన్‌ బండు నొకప్పుడుం దఱుఁగ దింటం బాఁడియు\న్‌ బంటయున్‌. 

.

తే. 

వండ నలయదు వేవురు వచ్చిరేని

నన్నపూర్ణకు నుద్దియౌ నతనిగృహిణి

యతిథు లేతేర నడికిరేయైనఁ బెట్టు

వలయు భోజ్యంబు లింట నవ్వారి గాఁగ. 

.

సీ.

తీర్థసంవాసు లేతెంచినారని విన్న, నెదురుగా నేఁగు దవ్వెంతయైన,

నేఁగి తత్పదముల కెఱఁగి యింటికిఁ దెచ్చుఁ, దెచ్చి సద్భక్తి నాతిథ్యమిచ్చు,

నిచ్చి యిష్టాన్న సంతృప్తులఁగాఁ జేయు, జేసి గూర్చున్నచోఁ జేరవచ్చు,

వచ్చి యిద్ధరఁ గల్గు వనధి పర్వత సరి, త్తీర్థమాహాత్మ్యముల్‌ దెలియ నడుగు, 

తే. 

నడిగి యోజన పరిమాణ మరయు నరసి

పోవలయుఁ జూడ ననుచు నూర్పులు నిగుడ్చు

ననుదినము తీర్థసందర్శనాభిలాష

మాత్మ నుప్పొంగ నత్తరుణాగ్నిహోత్రి. 

.

క.

ఈ విధమున నభ్యాగత

సేవాపరతంత్ర సకల జీవనుఁడై భూ

దేవకుమారకుఁ డుండం

గా విను మొక నాఁడు కుతప కాలమునందున్‌.

గృహలక్ష్మి.!

గృహలక్ష్మి.!

.

పురికిని బ్రాణము కోమటి

వరికిని బాణంబు నీరు వసుమతి లోనం

గరికిని బ్రాణము తొండము

సిరికిని బ్రాణంబు మగువ సిద్ధము సుమతీ ! 

.

ఓ సుమతీ ! ఊరికి వ్యాపారి గుండెకాయ వంటి వాడు. వరి పంట కు నీరే ప్రాణాధారం. ఏనుగు నకు తొండమే ప్రధానము . ఇంటను సిరిసంపదలు వర్ధిల్లాలంటే ఇల్లాలే ప్రధాన కారణ మౌతోంది. అందుకే ఇల్లాలు ని గృహలక్ష్మి అంటారు.

సాహిత్యంలో - చాటువులు .!

సాహిత్యంలో - చాటువులు .!
.

“ దాతృత్వం – ప్రియ వక్తృత్వం- ధీరత్వం – ఉచితజ్ఞతా/
అభ్యాసేన నలభ్యంతే చత్వారః సహజా గుణాః//
౧.దానంగుణం. ౨.మంచిగా మాటాడటం, ౩.దేనికి చలించక ధైర్యంగా ఉండడం, .౪.ఇది మంచి. ఇది చెడు అని తెలుసుకొనే జ్ఞానం కలిగి ఉండడం. అనే నాలుగు గుణాలు సహజ సిద్దమైనవి. నేర్చుకొంటే వచ్చేవి కావు.
ఇటువంటి సహజ గుణాలతో కూడిన ‘రాయని భాస్కరుడు’ అనే అమాత్యుని గొప్ప దాన గుణాన్ని తెలిపే కొన్ని చాటు పద్యాలని చదివి ఆనందిద్దాం. చాటువులు హాస్యాన్నే కాదు ఆచరణని కూడా బోధిస్తాయి.
.
“ఏ వ్రాలైనను వ్రాయును
‘నా’ వ్రాయడు వ్రాసెనేని నవ్వులకైనన్
‘ సి’ వ్రాసి ‘తా’ వడివ్వడు
భావజ్ఞుడు రాయనార్య భాస్కరుడెలమిన్.”
.
‘రాయని భాస్కరునికి’ చిన్నప్పటి నుండే దానగుణం అబ్బింది అనడానికి పైపద్యం ఒక ఉదాహరణ. ఎలాగో చూడండి---
.
“గొప్పవాడైన రాయని భాస్కరుడు అక్షరాలు దిద్దేటపుడు ‘నా’ అనే అక్షరం వ్రాయడట! ఒకవేళ వ్రాసినా, దానిప్రక్కన అంటే ‘నా’ ప్రక్కన ‘సి’ వ్రాసి ‘తా’ వత్తు ( స్తి ) ఇవ్వడట! అనగా ‘నాస్తి’ అనేపదం వ్రాయడు. అని భావం. నాస్తి అంటే సంస్కృతంలో ‘లేదు’ అని అర్థం. సంస్కృతంలో ‘నాస్తి’ అని వ్రాయడు అన్నట్లే తెలుగులో ‘లేదు’ అని వ్రాయడు అనే ఇంకో చాటువు.
.
“చేకొని రాయని బాచడు
కాకాలు గుణించు పిన్నకాలము నాడే
‘ లా’ కేత్వమీయనేరడు
‘ దా’ కును కొమ్మీయ డట్టి ధన్యుడు కలడే”
.
రాయని భాస్కరుడు బాల్యంలో తెలుగు గుణింతాలు నేర్చుకొనే సమయంలో ‘లా’ గుణింతం వ్రాసేటప్పుడు ‘లా’ కేత్వమివ్వడట, అట్లే ‘దా’ గుణింతంలో ‘దా’కి కొమ్ము అంటే ‘దు’ అని వ్రాయడట అనగా “ లేదు” అనే రెండక్షరాలు వ్రాయడట! అతడు ఎంత గొప్పవాడో కదా! అని భావం. ఈ చాటువులు ‘ప్రతి వారు దానగుణం’ కలిగి ఉండాలని తెలియ జేస్తాయి. రాయని భాస్కరుని గొప్పతనాన్ని తెలిపే ఇంకో చాటువు.
.
“ సరి బేసైరిపుడేల భాస్కరులు భాషానాథ? పుత్రా! వసుం
ధరపై నొక్కడు మంత్రియయ్యే! వినుకొండన్ రామయామాత్య భా
స్కరుడో? ఔను! అయితే సహస్రకరశాఖల్లేవు? అదే యున్నవే !
తిరమై దానము చేయుచో –రిపుల హేతిన్ వ్రేయుచో –వ్రాయుచో!”
.
చక్కని మత్తేభ పద్యంలో, బ్రహ్మ నారదుల సంభాషణా రూపంలో పై చాటువు లిఖించ బడింది.
,
నారదుడు బ్రహ్మని ఇలా ప్రశ్నిస్తాడు? “ ఓ భాషానాథ ! (భాషకి అధిపతివైన ఓ బ్రహ్మదేవా!) భాస్కరులు=సూర్యులు. సరి సంఖ్య అయిన పండ్రెండుమంది (‘ద్వాదశాదిత్యులు’అని ప్రసిద్ది.) ఉండాలి కదా? ఇప్పుడు బేసి సంఖ్య అయిన పదకొండుగ కనబడుతున్నారు! ఇంకో సూర్యుడు యేమైనాడు.” అని.
.
అపుడు బ్రహ్మ ఇలా జవాబిస్తాడు. “ నాయనా నారదా! ఒక సూర్యుడు భూలోకంలో మంత్రిగా వెలిసాడు!”
నారదుడు – “ వినుకొండలో రాయని భాస్కరుడు అనే పేరుతో ఉన్నవాడా!”
బ్రహ్మ – “ ఔను! అతడే!”
నారదుడు – “ మరి సహస్ర కరములు అనగా కిరణాలు ( లేదా చేతులు)లేవు.”
బ్రహ్మ - “ అవిగో! అవి శత్రువులను సంహరించేటపుడు, దానము
చేసేటపుడు, వ్రాసేటప్పుడు.! కనబడుతున్నాయి కదా!”
.
అనగా రాయని భాస్కరుడు సూర్యునివలే గొప్ప తేజస్సు కలవాడని, శత్రుసంహారంలో , దానగుణంలో, రచనలు చేయటంలో చాల గొప్పవాడని భావం. చూసారా! దానగుణాన్ని పై చాటువులు ఎంత గొప్పగా చెప్పాయో!

x

'అస్తి, కస్చిత్, వాక్'

'అస్తి, కస్చిత్, వాక్'

.

కాళిదాసు గురించి నేను చిన్నప్పుడు విన్న ఒక విషయం చెప్పాలి. అమ్మవారి కటాక్షం లభించడానికి ముందు కాళిదాసు అమయాకంగా ఉండేవాడట. అక్కినేని నటించిన కాళిదాసు సినిమాలో కూడా అదే చూపించారు.

ఆ రోజుల్లో ఒక ఊరి పడచు అతన్ని చూసి అస్తి కస్చిత్ వాక్ విశేషః? అని అన్నదట.

అంటే "అసలు నీకు కొంచెమైనా మాట్లాడగలిగే విషయం ఉందా" అని.

.

కొన్నాళ్ళకు అమ్మవారి కరుణతో గతం అంతా మర్చిపోయి మహాకవి అయిపోయాడని 

.

ఐతిహ్యం. గతం మర్చిపోయినా కాని 'అస్తి, కస్చిత్, వాక్' అనే ఆ పడచు పలికిన ఆ మూడు 

.

పదాలు మస్తిష్కంలో ఉండిపోయాయట. ఆ పదాలు అలా ఎందుకు తలలో ఆడుతున్నాయో 

.

తెలియలేదట.

ఏదైతెనేం..ఆ మూడు పదాలతో మూడు కావ్యాలు మొదలెట్టేసి రాసేసాడు. 

.

అస్తి...తో 'అస్త్యుత్తరస్యాం దిశ దేవతాత్మా...' అంటూ కుమారసంభవం


'కస్చిత్..తో..'కస్చిత్ కాంతా విరహ గురుణా..' అంటూ మేఘ సందేశం


'వాక్' ..తో..'వాగర్ధావివ సంపృక్తౌ...' అంటూ రఘు వంశం రాసేసాడు.

Tuesday, April 14, 2015

నిద్రలో అయిథే కలల రూపంలో ,, . మెలకువలో అయితే తలపుల రూపంలో వారికి జ్ఞప్తికి వస్తుంటారు ..!

చనిపోయిన పెద్దలు మనకు మరలా కలలో కనిపిస్తే వారి ఆశీస్సులు మనకు లబిస్తున్నయి అని అర్దం... మంచిదే ..బాదపడాల్సీన పనిలేదు

.

పరలోకాని చేరువైనా మన పూర్వికులా ఆత్మల గత జన్మ తాలుకు జ్ఞాపకాలు వారిని వీడక ఆ జన్మలో వారికి ఎవరిపై ఎక్కువ మక్కువ కలదో వారిని ఆశ్రయిస్తూ ఉంటారు వారు నిద్రలో ఉన్నప్పుడైనా లెదా మెలకువలో అయినా ..

నిద్రలో అయిథే కలల రూపంలో ,,

.

మెలకువలో అయితే తలపుల రూపంలో వారికి జ్ఞప్తికి వస్తుంటారు ..

అప్పుడు వారు తమసంబందీకులకు అందించాల్సిన అశీర్వాదాలైనా లేద సూచనలైనా తిన్నగా మెదడుకే సంకేతాలను అందిస్తారు ..ఎందుకంటే వారి ఆత్మ అపుడు చైతన్య స్తితిలో ఉండదు కనుక సూక్ష్మ రూపంలో ఉంటుంది కనుక 

.

ఆత్మ తాలూకు ఆత్మీయ మిత్రులందరూ కలుసుకునేది చీకటి శూన్యంలోనే 

అందుకే చీకటి అవసరం ఆత్మకి ఉంటుంది

వెలుతురులో ఆత్మలు ప్రసరించలేవు ..అలా చేయడం ఒక్క దివ్యాత్మలకే సాద్యం

అరుణాస్పదపుర వర్ణనము....మను చరిత్రము......అల్లసాని పెద్దన్న.

అరుణాస్పదపుర వర్ణనము....మను చరిత్రము......అల్లసాని పెద్దన్న.


.

మ.

వరణాద్వీపవతీ తటాంచలమున\న్‌ వప్రస్థలీ చుంబితాం

బరమై, సౌధసుధాప్రభా ధవళిత ప్రాలేయరుఙ్మండలీ

హరిణంబై, యరుణాస్పదం బనఁగ నార్యావర్తదేశంబున\న్‌

బుర మొప్ప\న్‌, మహికంఠహార తరళస్ఫూర్తి\న్‌ విడంబింపుచు\న్‌

.

సీ.

అచటి విప్రులు మెచ్చ రఖిలవిద్యాప్రౌఢి, ముది మది దప్పిన మొదటివేల్పు

నచటి రాజులు బంటు నంపి భార్గవు నైన, బింకానఁ బిలిపింతు రంకమునకు

నచటి మేటి కిరాటు లలకాధిపతి నైన, మును సంచిమొద లిచ్చి మనుప దక్షు

లచటి నాలవజాతి హలముఖాత్తవిభూతి, నాదిభిక్షువు భైక్షమైన మాన్చు  

.

తే.

నచటి వెలయాండ్రు రంభాదులైన నొరయఁ

గాసెకొంగున వారించి కడపఁగలరు

నాట్యరేఖాకళాధురంధరనిరూఢి

నచటఁ బుట్టిన చిగురుఁ గొమ్మైనఁ జేవ.

Sunday, April 12, 2015

ఆనందాన్వేషణ .!

ఆనందాన్వేషణ .!

.

మనిషి జీవితం పుట్టుక నుండి చావు వరకు దుఃఖమే. అయితే అందులోనే తనకు కావలసిన ఆనందాన్ని వెతుక్కోవడానికి, పదిమందికి పంచడానికి మనిషి సాహిత్య సృష్టి చేసాడనుకోవచ్చు. ఈ ఆనందాన్వేషణ మనిషిని మిగిలిన జీవరాసులనుండి వేరు చేస్తోంది.

.


ఒక మహాకవి నవ్వు గురించి ఎంత అందంగా చెప్పాడో చూడండి.


“నవ్వవు జంతువుల్ నరుడు నవ్వును, నవ్వులు చిత్త వృత్తికిన్

దివ్వెలు కొన్ని నవ్వులెటు తేలవు . కొన్ని విష ప్రయుక్తముల్

పువ్వుల వోలె ప్రేమరసముల్ వెలిగ్రక్కు విశుద్ధమైన లే

నవ్వులు సర్వదుఃఖదమంబులు వ్యాఖులకున్ మహౌషధుల్. “

.


జంతువులనుండి మనిషిని వేరు చేసే ‘నవ్వు’ విషపూరితం కాకుండా పువ్వుల మృదువైన ప్రేమరసాన్ని అందించి దుఃఖాన్ని, రోగాన్ని ఉపశమింప చేయాలని కవి సూచన. అలాంటి నవ్వే చిత్తవృత్తికి దివ్వె అవుతుంది. గాంధీగారు కూడా “If I had no sense of humor, I would long ago have committed suicide” అన్నారు. నవ్వగలగడం ఒక వరం. ఒక ఐశ్వర్యం. అందుకే కీ.శే.జంధ్యాల.

.


“నవ్వడం ఒక యోగం

నవ్వించడం ఒక భోగం

నవ్వలేకపోవడం ఒక రోగం “ అన్నారు.

.


“A man is not poor if he can still laugh” అంటాడు హిట్లర్.


“Though the room is big if there is no place to humor , we can say it is congested” అని ఇంగ్లీషులో ఒక వాక్యముంది.

.


వాసనలేని పూవులా పరిహాస ప్రసంగం లేని వాక్యం వ్యర్ధమన్నాడు ఒక తెలుగు కవి. హాస్యం ఆనందాన్ని, ఆరోగ్యాన్ని ఇచ్చి విషాద విచ్చేధకమవుతుంది. రోజూ ఓ గంటసేపు నవ్వితే అమృతపానం చేసినంత ఫలితం.

.


“Humor cures the people – both the one who gives it and the one who receives it” అని ఇంగ్లీషులో మంచి వాక్యం కూడ ఉంది..

Saturday, April 11, 2015

స్వచ్ఛమైన మణి ..కడియంలో ఉంటే యేమిటి? ..పేటలోఉంటే యేమిటి?

స్వచ్ఛమైన మణి ..కడియంలో ఉంటే యేమిటి? ..పేటలోఉంటే యేమిటి?
.
తిరుపతి వెంకట్ కవులు....
ఆ జంట కవుల పూర్తి నామధేయములు దివాకర్ల తిరుపతి శాస్త్రి, చెళ్ళపిళ్ళ వేంకట శాస్త్రి.
దివాకర్లవారిది పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, భీమవరం తాలూకా, ఎండ గండి గ్రామం.
తల్లిదండ్రులు:-శేషమ - వేంకటావధాని.
ప్రజోత్పత్తి నామ సంవత్సర ఫాల్గుణ శుద్ధ దశమీ బుధవారం జననం.(1872).
.
చెళ్ళపిళ్ళ వారిది తూర్పు గోదావరి జిల్లా,ధవళీశ్వరం సమీపమున గల కడియము గ్రామం.
తల్లిదండ్రులు:- చంద్రమ్మ - కామయ్య.
ప్రమోదూత నామ సంవత్సర శ్రావణ శుద్ధ ద్వాదశీ సోమ వారం.(1870)
.
ఈ జంట కవులు నర్మోక్తులతో, హాస్య సంభాషణతో, చతుర వచో విలాసంతో, సభాసదులను ఆనంద పరవశుల్ని చేసే వారు. వాగ్గాంభీర్యంతో ప్రత్యర్థుల్ని అవాక్కయేలా చేసేవారు. సరస సంభాషణలో కూడా వీరుతక్కువవారేంకాదు.
.
ఒకపర్యాయం వీరు మండపేటలో కళాభిజ్ఞత, లోకజ్ఞత, రసజ్ఞత గల " మణి " అనఁబడే వేశ్యను చూచి, ఆమె చేసిన నాట్యాన్ని చూచారు. చాలా సంతోషింఛారు. అభినందించారు.
అంతటితో ఊరుకోక ఆమెతో కొంటెగా " మణి మామూలుగా ఉండే కంటే " కడియం " లో ఉంటే సార్థకత లభిస్తుంది. శోభస్కరంగా ఉంటుంది. అన్నారు. (వారిది కడియం గ్రామమేకదా! అక్కడుంటే--- ఊఁ ----అన్ని విధాలా చాలా బాగా ఉంటుందని వారి నర్మ గర్భ సంభాషణా సారాంశం.)
.
వెంటనే ఆమె ఆకవులతో చమత్కారం ఉట్టిపడేలాగా సమాధానం చెప్పి వారిని మరింత మెప్పించింది.
ఏమందో చూడండి.
మహాకవులు మీకు తెలియని దేముంది? స్వచ్ఛమైన మణి (ఆమె నిర్మల అన్న మాట.)కడియంలో ఉంటే యేమిటి? పేటలో(మండపేట, ఆమె నివాస గ్రామం) ఉంటే యేమిటి?
వెంకట శాస్త్రిగారి చతురతకు దీటైన చతురతనామె కనఁబరచింది కదూ?

x

పిడుగు దేవర కథ.! . (డాక్టర్.(మహీధర నళినీమోహన్.)

పిడుగు దేవర కథ.!.........(డాక్టర్.(మహీధర నళినీమోహన్.)

.

2016 వ సంవత్సరం. ఆషాఢమాసం. మెరుపులతో, ఉరుములతో కూడిన జడివాన మొదలైంది. రాత్రి అయింది.8 యేళ్ళ (మా) పాపాయి …

పాప : (సన్నగా చలికి వణుకుతూ, దుప్పటి కప్పుకుని) “అర్జున ఫల్గుణ, పార్థ…”

నాన్న: అమ్మాయీ, ఏం చేస్తున్నావు?

పాప : ఉరుములు వస్తూంటే, “అర్జున, ఫల్గుణః పార్థ” అని అనుకోమని అమ్మమ్మ చెప్పింది నాన్నా! అందుకనే అనుకుంటున్నాను.

నాన్న: ఆ శ్లోకం ఇదీ.

“అర్జునః ఫల్గుణః పార్థః

కిరీటీ శ్వేతవాహనః

భీభత్స విజయోర్జిష్ణుః

సవ్యసాచీ ధనంజయః” .

మరేమో వర్షమొచ్చేప్పుడు ఈ శ్లోకం చెప్పుకుంటే పిడుగులు పడవుట.

పాప : పిడుగులా? అంటే ఏమిటి నాన్నా?

నాన్న: సరే. నీకు ఈ రోజు పిడుగు కథ చెపుతాను. పిడుగు అంటే వర్షంలో, మసక చీకట్లో, కళ్ళు మిరుమిట్లు గొలుపుతూ, పెద్ద శబ్దంతో, వెలుతురు ముద్ద జారిపడ్డం అన్నమాట. ఆ వేడికి, పిడుగు పడిన చోట చెట్టో, ఇల్లో కాలిపోతుంది.

పాప : అమ్మో! మరి పిడుగు పడితే ఎలాగ?

నాన్న : మరేం భయం లేదమ్మా. పిడుగు పెద్ద పెద్ద భవనాల మీద, లేదా మైదానాల్లో ఉన్న చెట్ల మీద మాత్రమే పడుతుంది. సుమారు 200 యేళ్ళ కిందట బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ అనే శాస్త్రవేత్త, ఈ పిడుగును లొంగదీసుకున్నాడు. అంటే, పిడుగు వల్ల ఇళ్ళు, పెద్ద పెద్ద భవనాలు కాలిపోకుండా ఉపాయం కనిపెట్టాడన్నమాట.

పాప : ఏం ఉపాయం?

నాన్న : పిడుగు అంటే మేఘాలలో దాగున్న విద్యుత్తు అని, ఆ విద్యుత్తు ప్రవాహం నేలకు చేరుకునే లాగ ఇంటి పైన ఓ పిడుగు చువ్వను పెట్టేసి, ఆ చువ్వ కింది కొసన బలమైన రాగి తీగ అతికించి, ఆ తీగ రెండవ కొసను భూమిలో లోతుగా పాతిపెడితే, ఆ విద్యుత్తు మేఘాల నుండీ జారి, భూమిలోపలికి వెళ్ళిపోతుందట. అదీ ఉపాయం.

పాప : హయి. ఎంత సులభమో!!

నాన్న : ఇప్పుడు కాబట్టి సులభమేనమ్మా. అయితే, అయితే 2500 సంవత్సరాల కృషి ఉంది. అప్పట్లో థేల్స్ అనే ఆయన, ఒక రకమైన గట్టిపడిన బంక ముక్క (ఏంబర్) ను బట్టతో రుద్దితే, ఆ ముక్క గడ్డిపరకలను ఆకర్షిస్తుంది అని కనుక్కున్నాడు. ఆ ఏంబర్ నే ఎలక్ట్రాన్ అని వాళ్ళ భాషలో అన్నారట. ఆ పేరు మీదే ఎలెక్ట్రిసిటీ అన్న పేరు వచ్చింది.అలా పరిశోధన మొదలయ్యింది.

పాప : మన వాళ్ళకు ఈ విషయం తెలీలేదా నాన్నా?

నాన్న : ఎందుకు తెలియదమ్మా? ఏంబర్ మాత్రమే కాక, కొన్ని రకాల మణులకు కూడా గడ్డిని ఆకర్షించే ఆ శక్తి ఉంది. కృష్ణదేవరాయలు అన్న గొప్ప రాజు ఉండే వాడుట మనకు. ఆ రాజు, ఆముక్త మాల్యద అనే ఒక కావ్యంలో ఇలా ఒక పద్యం చెప్పాడు.

“తనరె బలిభుక్తతులు నిం

డిన గ్రామ శ్రీల కరితి నీలములగుటం

గనియె తృణ గ్రాహిత నన

గొను కసవుల జైత్యతరుల గూండ్లిడు భ్రమణన్”

అంటే,  కాకులు గూళ్ళు కట్టుకునేకి గడ్డిపరకలు ముక్కున కరుచుకుని వెళుతుంటే, ఆ కాకులు గ్రామలక్ష్మి కంఠంలో ఇంద్రనీలమణుల్లాగా, కాకుల నోట ఉన్న గడ్డిపరకలు ఆ మణులకు అంటుకున్న గడ్డిపరకల్లాగా ఉన్నాయని అందమైన పద్యం చెప్పాడుట. ఇంద్రనీల మణి అంటే, నీలపు రంగులో ఉన్న ఒక రకం మణి.

పాప : ఎంత బావుందో.

నాన్న : సరే. విషయానికి వద్దాం. ఆ తర్వాత 16 వ శతాబ్దంలో విద్యుత్తు ను “లైడెన్ జార్” అనే పాత్రలో పట్టుకోవచ్చని, ఆ పాత్ర అంచులని ముట్టుకుంటే, చిటపట శబ్దాలతో షాకు కొడుతుందని కనుక్కున్నారు. ఇవన్నీ నువ్వు చదువుకుంటావు, మీ పాఠాలలో.

పాప : మరి పిడుక్కీ, దీనికి సంబంధం ఏమిటి?

నాన్న : మేఘాల మధ్యలో మెరుపులు, ఉరుములు వస్తాయి కదా? ఆ చప్పుడు, ఇందాక చెప్పిన చిటపట శబ్దాలు ఒకలాంటివే అని, బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ శాస్త్రవేత్త కనుక్కున్నాడు. ఆ తర్వాత ఆయన సిల్కు గుడ్డతో గాలిపటం తయారు చేసి, వర్షం వచ్చే ముందు గాలిపటం ఎగరేసి, గాలిపటం దారం ద్వారా జారిన విద్యుత్తు ప్రవాహాన్ని, పైన చెప్పిన లైడెన్ జారులో పట్టాడన్నమాట. అలాగ ప్రయోగాలు చేసి, ఆయన చివరకు ఉపాయం కనుక్కున్నాడు.

పాప : అసలు మేఘాలలో విద్యుత్తు ఎలా తయారవుతుంది నాన్నా?

నాన్న : నీటి రసాయన నామం H2O అని చదువుకుని ఉంటావు. మేఘాలలో కూడా నీళ్ళే కదమ్మా. ఆ నీటి కణాలు బలమైన గాలులవల్ల H – OH అని రెండుగా విడిపోయి విద్యుత్పీడనం పెరిగి, మెరుపులు ఉరుములు పుడతాయి. H అంటే ధన విద్యుత్తు, OH అంటే ఋణ విద్యుత్తు. వీటి వురించి ఇంకా వివరంగా నువ్వు నీ సామాన్య శాస్త్రం పాఠాలలో తెలుసుకుంటావు!

పాప : అలాగా?

నాన్న : అవునమ్మా. ఇంకా మెరుపులు ఎలా వస్తాయి? పిడుగులెక్కడ పడతాయి? వడగళ్ళు అంటే ఏమిటి? ఇలాంటి అనేక విషయాలు ఒక తాతయ్య పుస్తకంలో రాసి పెట్టాడు. నీకు ఆ పుస్తకం చదివితే, ఇందాక చెప్పిన విషయాలతో పాటుగా ఇంకా బోల్డన్ని విషయాలు తెలుస్తాయి. ఈ ఆదివారం ఆ పుస్తకం చదివేయాలేం?

పాప : ఆ పుస్తకం పేరేమిటి నాన్నా?

నాన్న : పిడుగు దేవర కథ. రాసిన తాతయ్య పేరు, మహీధర నళినీమోహన్.

పాప : బాగుంది నాన్న.

నాన్న : సరేనమ్మా, బాగా పొద్దుపోయింది. ఇక పడుకో!

***********************

చప్పున నిద్ర నుండీ మెలకువ వచ్చింది నాకు. మంచి కల.ఆ పుస్తకం చదువుతూ నిద్రపోయాను రాత్రి.

***********************

(మహీధర నళినీమోహన్ గారి ఈ పుస్తకం విశాలాంధ్ర ప్రచురణ. ఈయన పుస్తకాలు ఇప్పటి కాలం పిల్లలకు చదివించవలసిన అవసరం, బాధ్యత మన మీద ఉన్నాయి. ఈ పుస్తకం ప్రస్తుతం ముద్రణ నిలిపి వేసినట్టు కనపడుతుంది.)

Chivaraku Migiledi .!

In a MAA TV program Gurtukostunnayi, Late Akkineni Nageswararao 

.

reminisced about Savitri as follows.

.

“If you really want to analyze the greatness of Savitri, you have to watch one after the other Deep Jwele Jai (Bengali Film, Heroine Suchitra Sen), Khamoshi (Hindi Film, Heroine Waheeda Rehman) and Chivaraku Migiledi (Telugu Film, Heroine Savitri).”

.

He showed the climax scenes from these three films in the same order.

At the end of these scenes, he commented as follows. “This is known as the ‘Photo Finish’ and Savitri is always number one in photo finishes.

.My friends Bapu and Ramana once said, ‘

.

There is only one Earth, one Sun, one Moon and there is only one Savitri for the cinema world.’ Unlike the Earth and the Moon which need Sun to shine, 

Savitri is a star which can shine by herself in the sky.”

Friday, April 10, 2015

రావణాసురుడి ఆలయం.!

రావణాసురుడి ఆలయం.!

రాముడికి ఆలయాలున్నన్ని కాకపోయినా రావణాసురుడికి కూడా ఒక ఆలయం ఉంది. మధ్యప్రదేశ్ లోని ఉజ్జయిని ప్రాంతంలో ఒక మారోమూల కుగ్రామం చిక్కాలి.

ఆ గ్రామ ప్రజలు రావణాసురుడిని తరతరాలుగా ఆరాదిస్తున్నారంటే విచిత్రంగా ఉంది కదూ. కానీ ఇది నమ్మదగ్గ నిజం. శ్రీలంకలోకూడా రావణాసురుడిని ఈరోజుకీ ఎంతగానో గౌరవిస్తారు.

.

ఒకమారు ఈ గ్రామంలో వర్షాలు కురవనప్పుడు పూజారి ఒక రోజంతా ఆహారం తీసుకోకుండా పూజలు చేసాడట. అతనికి చేసిన పూజలతో మూడు రోజులపాటు భారీ వర్షాలు పడ్డాయంట. తాము నమ్ముకున్న రావణాసురుడు నిరాశ పరచక వర్షాలు కురిపించాడని చిక్కాలి ప్రజల ప్రగాడ నమ్మకం.