Wednesday, December 30, 2015

అమరం చదవని వానికి నేను అమరను - సరస్వతీ దేవి!

అమరం చదవని వానికి నేను అమరను - సరస్వతీ దేవి!

.

‘అమరం చదవని వానికి నేను అమరను’ అని సరస్వతీ దేవి 

వచనంగా ప్రచారంలో ఉన్న 'నామలింగానుశాసనం' అనే

నిఘంటువుసుమారు రెండు వేల సంవత్సరాలకు పైగా 

భారత భూమిలో ప్రచారంలో ఉన్నది.

.

సంస్కృతం నేర్చుకొనే ప్రతి విద్యార్థి అమరం వల్లెవేయటం ప్రాథమికమని 

భావించబడిన మహా గ్రంథం ఇది. ఆయుర్వేద మహాశాస్త్రవేత్త ధన్వంతరి 

కూడా ఈ నిఘంటువును రచించాడంటే ఈ నామలింగానుశాసనం యొక్క

విశిష్టతను తెలుసు కో వచ్చు.

.

’నామలింగానుశాసనం’ రచించిన అమరసింహుని పేరు మీదనే ఈ నిఘంటువు

అమరకోశం అని ప్రాచుర్యం పొందింది. పదిహేను వందల సంవత్సరాల క్రిందటే చైనా భాషలోనికి కూడా అనువాదం పొందిన నిఘంటువు ఇది. అమరకోశం తనకు పూర్వం రచింపబడిన నిఘంటువుల నడుమ మహోజ్జ్వలమై నాటికీ నేటికీ ప్రకాశించే కోశరత్నం.

అమర కోశానికి సంస్కృత ప్రచారానికీ శాశ్వతమైన అవినాభావ సంబంధం ఏర్పడింది.

.

ఈనాటికీ ప్రతి సంస్కృత విద్యార్థి ’యస్యజ్ఞాన దయా సింధో’ అనే ప్రార్థనా శ్లోకంతో

మొదలుపెట్టి సంస్కృత అధ్యయనాన్ని ప్రారంభిస్తున్నాడు.

ఈ విధంగా అమరకోశం సంస్కృత వాఙ్మయంలో శాశ్వత స్థానాన్ని సంపాదించుకొన్న

విషయం యథార్థం.

అనిసెట్టి 'స్వీయచరిత్ర' అనే కవిత !

అనిసెట్టి 'స్వీయచరిత్ర' అనే కవిత !

.

'మానవత్వ సూత్రాలు మననం చెయ్యడంకంటే 

మందహాసంలో మంచితనం పంచిపెడితే చాలు' 

విగ్రహంలా వెయ్యేళ్ళు బతకడం కన్నా 

విద్యుత్తులా ఒక్కక్షణం వెలగడం మేలు.

.

కంటికి కనిపించని సత్యం మనస్సులో గోచరిస్తుందని 

మనస్సుకు స్ఫురించానిది స్వప్నంలో సాక్షాత్కరిస్తుందని 

స్వప్నాలకందని సత్యం మానవాంతరాత్మలో 

మౌన సంగీతం ఆలపిస్తుందని ఆలకిస్తున్నాను, అర్థం చేసుకుంటున్నాను.

తన తత్త్వాన్ని విస్పష్టం చేస్తూ - తన యౌవనంలో ప్రచండావేషాల ఊయలపై ప్రతిక్షణం స్వారీ చేస్తూ, విశ్వాన్ని వెక్కిరిస్తూ, వెర్రిగర్వంతో విర్రవీగాడు; అయితే విపరీతమీ యౌవనం, వేకువ రాకముందే వెళ్ళిపోయింది అని తెలుసుకొన్నాడు, వేకువరాగానే.

.

నాలోని మృత్యువును బంధించి మారణాయుదంలో చేర్చాను 

నాలోని ప్రాణశక్తి విజ్రుభించి ప్రచండ జీవనోద్వేగంగా మార్చాను 

సంహరించాను 

పురాణాల రాక్షసులని 

భూమిమీద క్రిముల్ని 

బుద్ధిలో ముసిరే 

దురాలోచనల్ని

,

అని చెప్పిన తీరు మాత్రం అందరినీ ఆకర్షించక తప్పదు.

.

అనిసెట్టి జీవన మహాయాత్రా పథంలో సర్వం సాధనకై ధారపోశాడు. తప్పొప్పుల .పట్టికలా తయారైన బ్రతుకును ధర్మానుగుణంగా సరిదిద్దుకున్నాడు.

నడుస్తున్నాను -

నడిదారిలో వాహనం ఈ దేహం కూలినా 

కడవరకూ ప్రయాణం సాగిస్తాను 

ప్రభంజనంలా పయనించే జనం నలుగడ 

ప్రతిక్షణం ప్రతికణంలోనూ మనుగడ 

ఇది నా స్వీయచరిత్ర 

ఇది ప్రతి ఆత్మచరిత్ర.

'నేను సైతం విశ్వసృష్టికి ఆశ్రువొక్కటి ధారపోశాను' అన్న కవితతో అభ్యుదయ సాహిత్యం ప్రారంభమైతే -

'వీడని కలకాల వేదనకు విశ్వం విడిచే కన్నీటి బొట్లు నేనౌతాను'

తెలుగులో మొదటి నీతి పుస్తకంసుమతి శతకం! .

తెలుగులో మొదటి నీతి పుస్తకంసుమతి శతకం!

.

(రచన: వెల్చేరు నారాయణరావు.)

.

1966లో ప్రచురించిన సుమతి శతకానికి పీఠిక రాస్తూ నిడదవోలు వెంకటరావు

సుమతి శతకం మొట్ట మొదటి సారిగా ఆదిసరస్వతి ముద్రణాలయం వారు 

1868 ఏప్రిల్ 20వ తారీకున ప్రచురించారు అని రాశాడు.

తెలుగులో ఏ పుస్తకానికైనా ఇంత నిక్కచ్చిగా అది ప్రచురించబడిన సంవత్సరం, నెల, తేదీతో సహా తెలుసుకోవడం చాలా కష్టమైన విషయం. 

దాదాపు 100 సంవత్సరాల క్రితం ప్రచురించబడిన ఇంత విలువైన సమాచారం వెంకటరావుకి ఎలా దొరికిందో ఆయన వివరించలేదు. 

కానీ ఈ సమాచారాన్ని ఇంకొక ఆలోచన లేకుండా మచ్చా హరిదాసు 

(తథ్యము సుమతి: పరిశోధన వ్యాసాలు, 1984, పే. 67), 

ఆరుద్ర (సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం, 2002, సంపుటం 1, పే 224) తిరిగి చెప్పారు.

కాని 1868 సంవత్సరపు ప్రచురణ నాకు ప్రపంచంలో ఏ గ్రంథాలయంలోనూ దొరకలేదు.

ఇలాటి ముద్రణ తాము చూసినట్లు ఏ పరిశోధకుడు నాతో చెప్పలేదు. 

అందుచేత 1870 సంవత్సరపు ప్రచురణనే సుమతి శతకానికి మొదటి ముద్రణగా నేను భావిస్తున్నాను.

.

1930లో ప్రచురింపబడి Director of Public Instruction వారిచే మూడవ తరగతి పాఠ్య పుస్తకముగా ఆమోదించబడిన ‘ఆనంద వాచకము’లో నీతి పద్యములు అనే పేరుతో సుమతి శతకం నుంచి 10 పద్యాలు ఉన్నాయి

.

కందం ఛందస్సు

ఈ రెండు రకాల సుమతి శతకపు పద్యాల నిర్మాణం వివరంగా చర్చించడానికి ముందు కంద పద్యపు ఛందస్సుని గురించి చెప్పడం అవసరం.ఈ వ్యాసం చదివే తెలుగు వాళ్లకి చాలా మందికి తెలిసే వుంటుంది కానీ స్పష్టత కోసం కంద పద్యపు ఛందస్సు స్థూలంగా చెప్తాను. కందంలో చతుర్మాత్రా గణాలే వుంటాయి. నాలుగు పాదాలుంటాయి. రెండో అక్షరం ప్రాస. మొదటి పాదంలోనూ మూడో పాదంలోనూ మూడేసి గణాలుంటాయి. రెండో పాదంలోనూ నాలుగవ పాదంలోనూ అయిదేసి గణాలుంటాయి. రెండవ పాదంలోనూ, నాలుగవ పాదంలోనూ నాలుగవ గణం మొదటి అక్షరంతో యతి చెల్లుతుంది. ప్రస్తుతానికి ఇంతకన్నా వివరాలు అక్కర్లేదు. ఉదాహరణకి ఈ కింది పద్యం చూడండి.

అల్లుని మంచితనంబును

గొల్లని సాహిత్య విద్య కోమలి నిజమున్

పొల్లిన దంచిన బియ్యము

తెల్లని కాకులును లేవు తెలియుర సుమతీ

వావిళ్ళ సుమతి శతకంలో మౌఖిక లక్షణాలు

పై పద్యం ఏ పాదానికి ఆ పాదం విడిపోతుంది. అంటే మొదటి పాదం లోని వాక్యం ఆ పాదం చివరితో అయిపోకుండా రెండవ పాదంలోకి ప్రవహించి నడిచే పరిస్థితి ఉండదు. అంతేకాక యతి స్థానం దగ్గర కొత్త మాట మొదలవుతుంది. పద మధ్యస్థంగా యతి పడటం, ప్రాస స్థానం దగ్గర కొత్త మాట ఆరంభం కావడం ఇలాంటి క్లిష్టమైన నిర్మాణాలు వావిళ్ళ సుమతి శతకంలో దొరకవు. అంతే కాకుండా వావిళ్ళ సుమతి శతకంలో యతి కోసం, ప్రాస కోసం వేసుకున్న పూరక పదాలు బోలెడు కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకి ఇందులో ఉన్న 108 పద్యాల్లో 71 పద్యాల్లో పూరక పదాలున్నాయి. అందులో 52 యతి కోసం వచ్చినవి, 19 ప్రాస కోసం వాడినవి.

ఫూరక పదాలు ఎలా వుంటాయో చెప్పడానికి ఒక జాబితా యిస్తున్నాను: ఇలలో, భువిలో, మహిలో, మెదిని, వసుధను, ఎరుగుము, తెలియుర, నయమిది, మరి, నిక్కము, తథ్యము, సిద్ధము, సహజము, గదరా, …ఇత్యాది.

మామూలుగా ఈ కాలపు పండితులు ఈ పూరక పదాల్ని వ్యర్థపదాలంటారు. కానీ మౌఖిక ప్రచారంలో వున్న పద్యానికి ఇవి చాలా విలువైనవి. ఒకటి ఇవి ఎలా వుంటాయో ముందో ఊహించడం చాలా తేలిక. అంచేత పద్యం జ్ఞాపకం పెట్టుకోవడానికి చాలా ఉపకరిస్తాయి. పద్యం తాలూకు అర్థపు బరువును పెంచకుండా నిర్మాణ సౌష్టవాన్ని, శబ్దసుభగత్వాన్ని ఈ పదాలు నిలబెడతాయి.

వావిళ్ళ సుమతి శతకంలో చాలా పద్యాలు నిర్మాణంలో కూడా ఒక రకమైన పునరుక్త వాక్యాలను అనుసరిస్తాయి. అందుచేత వాటిని జ్ఞాపకం పెట్టుకోవడం తేలికవుతుంది. ఉదాహరణకి:

నవ్వకుమీ సభలోపల

నవ్వకుమీ తల్లి దండ్రి నాథుల తోడన్

నవ్వకుమీ పరసతితో

నవ్వకుమీ విప్రవరుల నయమిది సుమతీ

ఈ పద్యంలో చివరి ముక్క నయమిది అనే పూరక పదంతో ప్రారంభం కావడం గమనించండి. అంటే కవికి ‘నా’తో మొదలయ్యే సార్థకమైన మాట వెతకవలసిన అవసరం తప్పిందన్న మాట.

మను చరిత్రము లేదా స్వారోచిష మనుసంభవము1

మను చరిత్రము లేదా స్వారోచిష మనుసంభవము1

అల్లసాని పెద్దన రచించిన ఒక ప్రబంధ కావ్యము. ఈ కావ్యం రచనా కాలం 1519-20 ప్రాంతం కావచ్చునని, 

అప్పటికి పెద్దనకు 45 యేండ్ల వయసు ఉండవచ్చునని పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు. పింగళి లక్ష్మీకాంతం అభిప్రాయంలో "మనుచరిత్రము శాంత శృంగార రసములు సమ ప్రాధాన్యముతో సంగమించిన యొక తీర్థము. తత్కర్త సహజముగా శృంగార ప్రియుడు. 

ఆ చిత్తవృత్తి శాంతాభిముఖమయినప్పటి రచన యిది. శృంగారానుభవ రుచి, శాంతనిష్ఠయు రెండును మనోగోళమునావరించియున్నప్పటికిని శాంతివైపు చిత్తము మరలుచున్నదనవచ్చును" అల్లసాని పెద్దన, కృష్ణదేవరాల ఆస్థానంలో ఆష్టదిగ్గజాలలో ఒకడు.

మారన మార్కండేయ పురాణంలో 150 పద్యాలలో చెప్పిన విషయము. ఇది వరూధినీ, ప్రవరాఖ్యుల ప్రేమ కథతో మొదలై స్వారోచిషుని తో ముగుస్తుంది. కాశి నగరం దగ్గర ప్రవరుడనే పరమ నిష్టాగరిష్టుడైన బ్రాహ్మణుడు, అతనికి అనుకూలవతియైన భార్య ఉండేవారు. వారు అతిథులను ఎంతగానో ఆదరించేవారు. వారి ఇంటికి వచ్చిన ఒక సిద్ధుడు ప్రవరునికి ఒక మహిమాన్వితమైన పసరును ఇచ్చాడు. ఆ పసరు కాళ్ళకు పూసుకొని ఆ దివ్య ప్రభావం వలన ప్రవరుడు హిమాలయ పర్వతాలకు పోయి అక్కడి సుందర దృశ్యాలను చూచి ఆనందిస్తాడు. అయితే ఎండకు ఆ పసరు మంచులో కరిగిపోయింది.

తిరుగి పోయే ఉపాయం కోసం చూస్తున్న ప్రవరుడిని చూచు వరూధిని అనే అప్సరస మనసు పడింది. అయితే ప్రవరుడు ఆమెను తిరస్కరించి వెళ్ళిపోయాడు. కామవిరహంతో ఉన్న వరూధినిని ఒక గంధర్వుడు ప్రవరుని వేషంలో సమీపించి తన కోరిక తీర్చుకున్నాడు. 

వారికి జన్మించిన స్వరోచి ఒక దేశానికి రాజయ్యాడు. ఆ స్వరోచి ఒకసారి వేటకు వెళ్ళి మనోరమ అనే యువతిని పెళ్ళాడాడు. వారి కొడుకే స్వారోచిష మనువు.

Tuesday, December 29, 2015

లవణరాజు కల' గురజాడ అప్పారావు రచించిన పద్య కావ్యం.!

లవణరాజు కల' గురజాడ అప్పారావు రచించిన పద్య కావ్యం.!

.

ఇతివృత్తం.!

.

లవణుడు కొలువుదీరి గారడీ చూడడం, ఒక తెల్లని గుర్రము పుట్టడం, అతను దాని మీద ప్రయాణము చేయడం, అది అంతటా తిరిగి ఒక అడవిలో పడగా ఒక చెట్టుతీగవల్ల క్రింద వాలడమూ, ప్రయాణ బడలిక వల్ల నిదుర చెందడం, అపుడిలా కలగాంచడం. అదియొక సంధ్యా సమయము. ఆకలితో వున్న లవణరాజుకు మధురగీతం వినిపించింది. లవణుడా వంక కెళ్ళాడు. ఒక సుందరి కనిపించింది. ఆమెపై మనసుపడి ఆమె ప్రేమను కోరి ఆరగించాడు. ఆమెను వివాహమాడి ఆ మాలపల్లెలోనే ఉన్నాడు. ఇంతలో మామ మరణించాడు. మాలవాడను మడ్డితన మల్లుకుంది. లవణదంపతులు అడవిని బట్టారు. సతీపతులు ఇద్దరూ చితిలో దూకారు. తరువాత లవణుడు మేల్కొని తన స్వప్నసుందరికై విచారింపసాగాడు. ఇంతలో ఆ స్వప్నసుందరి వచ్చింది. అందర్నీ అద్భుతాశ్చర్యాలు అలుముకున్నాయి. లవణుడు ప్రియా పరిశ్వంగములో ఒళ్ళు మరిచాడు. దీనిని గురజాడ బహు నిపుణంగా అద్భుత సన్నివేశాలతో నడిపాడు

.

కొన్ని పద్యాలు.!

మలిన వృత్తులు మాలవారని

కులము వేర్చిన బలియు రొక దే

శమున కొందరు వెలికి దోసిరి మలినమే, మాల

కులము లేదట వొక్క వేటున

పసరముల హింసించు వారికి,

కులము కలదట నరుల వ్రేచెడి క్రూర కర్ములకున్

మలిన దేహుల మాల లనుచును

మలిన చిత్తుల కథిక కులముల

నెల వొసంగిన వర్ణ ధర్మ మ ధర్మ ధర్మంబే.

కొన్ని నిజాలు.!

కొన్ని నిజాలు.!

ఏమతం ?

1436 సంవత్సరములకు పూర్వము ఇస్లాం లేకుండెను.

2015 సంవత్సరములకు పూర్వము క్రైస్తవ మతములేకుండెను.

2500.సంవత్సరములకు పూర్వము బౌధ మతములేకుండెను.

అలెగ్జాండరు భారతదేశం పై దండయాత్ర చేసిన తదుపరి,

సింధూనది పరివాహక ప్రదేశమును "హిందూ " దేశముగా పిలవ బడెను

ఇందు నివసించివారు హిందూవులుగా పిలువబడిరి.

5115 సంవత్సరములకు పూర్వము, ఈ భూభాగము, జంబూద్వీపములో

భరతవర్షములో భరత ఖండముగా మేరుపర్వతమునకు (హిమాలయ) దక్షిణ

దిగ్భాగమందున్నదని భారతీయులచే కీర్తింపబడుచుండెను.

ఆ సమయమందు, ఈ భూభాగమందు వేదోక్త సనాతన సాంప్రదాయ జీవన విధానముండెను.

2085 సంవత్సరములకు పూర్వము, ఈ వేదోక్త సనాతన సాంప్రదాయమునుండి వివిధ శాఖలుత్పన్నమై, స్వతంత్ర మతములుగా ప్రభవిల్లెను.

అవి.... బౌధ్ధ, జైన, చార్వాక, గాణపత్య శాక్తేయ, పాశుపత, వీరశైవ ఇత్యాది స్వతంత్రమతములు, వాటినిర్మాతలు, సాహిత్యము, బలమైన సాంప్రదాయములు, జీవనవిధానము, పరస్పరవిబేధములు, నిందలు, దూషణలు, ఆధిపత్య పోరులు కొనసాగుచుండెను.

మరలా

1194 సంవత్సరములకు పూర్వము, ఆదిశంకరాచార్యులవలన. ఈ విరోధాభాసములు నిర్జింపబడి, కేవలము, వేదోక్త సనాతన ధర్మ ము, జీవనవిధానముగా నిర్దేశింపబడి, సమస్త భారతీయులచేత అంగీకరింప బడి వ్యాప్తి చెందుచూ వచ్చెను.

మహమ్మద్ ఘోరి, ఘజినీల దండయాత్రలవలన భారతదేశమందు తురుష్క మతప్రవేశము జరిగెను, తదాది 1000 సంవత్సరములు మహమ్మదీయుల ఆక్రమణలోఅసంఖ్యాత భారతీయులు, స్వేఛ్ఛతోగాని, బలవంతముగా గాని ఇస్లాం శరణు జొచ్చిరి. తదాదిగా ఈ భారత దేశమందు ఇస్లాం వ్యాప్తిచెందెను.

మరలా

ఆంగ్లేయులు.... మహమ్మదీయ రాజులను, పాలకులను చతుర్విధోపాయములతో నిర్జించి

తమ పాలన కొనసాగించిరి, ఆసమయమందు అనేకములగు ఆమిషలచేత ,భారతీయులు క్రైస్తవులుగా మతమార్పిడికి లోనైరి.

ప్రస్తుతము ఈ భారతదేశమందున్న ముస్లిములుకాని, క్రైస్తవులు గాని ఒకానొక సమయమందు మతమార్పిడికి లోనైనవారే.

ఆంగ్లేయులు, ఈ భారత దేశమునకు కొత్త నామకరణము చేసి. ఇండియా అని పిలుచుట ప్రారంభించిరి.

ఈ పైకారణములచేత,మరలా మతమార్పిడులకు లోనైనభారతీయులు, తిరిగి స్వధర్మమును

స్వీకరించుటలోఆటంకములుండరాదు.

ఈ విధముగా స్వధర్మాను రక్తులైన ప్రజల సంఖ్య ఈ భారతమందధికమైనయడల, కుహనా లౌకికవాదులకు రాజకీయ భవిష్యత్తు సూన్యమగునని,గుబులుతో దిగులు చెంది, నానావిధ ఆటంకములు కలుగచేయుచున్నారు.

జయతు జయ సనాతన ధర్మ

Monday, December 28, 2015

కర్నాటక సంగీతం.!

కర్నాటక సంగీతం.!

.

కర్నాటక సంగీతంలో గాత్రానికి సహకారంగానూ,స్వతంత్రంగానూ కొన్నివాద్యాలని వాడ్తారు.

.

.1.తంత్రీ వాద్యాలు.వయొలిన్, వీణ వంటివి.(stringed instruments)

2.సుషిర వాయిద్యాలు;వేణువు,సన్నాయి వంటివి ( wind instruments ) 

3.అనవద్ధ వాద్యాలు.(percussion instruments) మృదంగం ,డోలు వంటివి.

ఈ రోజుల్లో క్లారినెట్.మాండొలిన్,శాక్జొఫోన్ వంటివి కూడా వాడుతున్నారు.

.

వాగ్గేయకారులు (composers) ;-- 

.

1.పురందరదాస(1484-1564) కన్నడంలోను,సంస్కృతంలోను ఎన్నోవేల కీర్తనలు రచిస్తే ఇప్పుడు లభ్యమౌతున్నవి 2000.

2.కనకదాస;-- (1509-1609 )కన్నడంలో 1000 కీర్తనలు

3.అన్నమాచార్య ;-- 30000దాకా రచించినట్లు ప్రతీతి.కాని నేడు 3600 కీర్తనలు మాత్రం లభ్యం.తెలుగులోను,కొన్ని సంస్కృతంలోను రచించాడు .

4.అరుణగిరినాథ;-- తమిళంలో దాదాపు 1500 రచనలు చేసాడు.(15 వశతాబ్దం.)

5.భద్రాచల రామదాసు ;-- (1620-1688) తెలుగులో500 కీర్తనలు రచించాడు.దాశరథి శతకకర్త కూడా.

6.క్షేత్రయ్య;-- (1600-1680)తెలుగులో100 పదాలు రచించాడు

7.నారాయణతీర్థ;- (1650-1745) తెలుగు,సంస్కృతంలో 200 రచనలు

8.సారంగపాణి;-- (1680-1750) తెలుగులో 200 పైగా పదాలు రచించాడు

9.విజయదాస- (1682-1755 ) కన్నడంలో 25000 కీర్తనలు రాసినట్లు ప్రతీతి.

.

ఇక సంగీతానికి త్రిమూర్తులుగా పేరుపడిన వారు18 వ శతాబ్దపు మలిభాగంలోను,19వ శతాబ్దం తొలిభాగంలోను జీవించారు.సమకాలికులు.తంజావూరు ప్రాంతీయులు.

.

.

1.త్యాగరాజు;- సుప్రసిద్ధులు. వేలకొద్దీ కృతులు పాడినా ప్రస్తుతం దాదాపు 1000 కీర్తనలే దొరుకుతున్నవి.జీవితకాలం 1767-1845 ప్రహ్లాదవిజయం.నౌకాచరిత్రం అనే సంగీత నాటికలు కూడా రచించాడు.

2.శ్యామశాస్త్రి;-మీనాక్షీదేవి పైన ఎక్కువ కృతులు రచించాడు.(1762 -1827)

3.ముత్తుస్వామి దీక్షితులు ;- (1776-1835) 300 కృతులు రచించాడు.సంస్కృతంలో వ్రాసిన ఈ కీర్తనలలో ఒక చోట రాగం పేరును సూచించడం ఈయన ప్రత్యేకత.

.

.

వీరుగాక,తిరువాంకూర్ ప్రభువు స్వాతితిరునాళ్ (1813-1843 ) బహుభాషావేత్త .చాలా భాషల్లో స్వల్ప జీవితకాలంలోనే రచించాడు.

.

సదాశివబ్రహ్మం,మైసూర్ వాసుదేవాచార్ ,పట్నం సుబ్రమణ్య అయ్యర్, చెప్పుకోదగిన వాగ్గేయకారులు.

.

ఆధునికులు కూడా కొందరు ( బాలమురళీకృష్ణ వంటివారు ) సంగీతరచనలు కొనసాగిస్తూనేఉన్నారు.

.

చాలామంది వాగ్గేయకారులు తమపేరును ఒకచోట ఉటంకిస్తారు. (ఉదా;'త్యాగరాజనుత 'అన్నట్లు).

Sunday, December 27, 2015

నీ సైటు నాడిలైటు;

నీ సైటు నాడిలైటు;

నిన్ను మిన్న

కానకున్న

క్వైటు రెచడ్ ప్లైటు

మూనులేని నైటు.

ఫుల్లుమూను నైటటా,

జాసమిన్ను వైటటా,

మూను కన్న

మొల్ల కన్న

నీదు మోము బ్రైటటా

టా! టా! టా!......

(గురుజాడ వారి కన్యా శుల్కం నుండి.)

ఈ రెడ్ కలర్ టపాకాయ్ కాలిస్తే పెద్దగా సౌండ్ వస్తుందా..? .



చింటు: అమ్మా, ఈ రెడ్ కలర్ టపాకాయ్ కాలిస్తే పెద్దగా సౌండ్ వస్తుందా..?
.
తల్లి: ఒరేయ్ సచ్చినోడా, అది గ్యాస్ సిలిండర్ రా!”

Saturday, December 26, 2015

మా నివాళి.

ఏప్పుడైనా.. ఎవరి ప్రాణమైనా.. అలా నడుచుకుంటూ.. వెళ్లిపోవడం చూశావా.. 

చూడు నిర్లక్ష్యంగా నా ప్రాణం వెళ్లి పోతోంది.. 

( తుమ్ నే కిసీకా జాన్ కో జాతే హుయె దేఖా హై..

వో.. దేఖో ముంజ్ సే రూఠ్ కర్ మెరి జాన్ జా రహేహై.. 

మహమ్మద్ రఫీ,, షమ్మీకపూర్ - చిత్రం రాజ్ కుమార్ ) 

అన్న పాటను నిజం చేస్తూ.. నిజంగానే.. సాధన వెళ్లిపోయింది.. 

.

మా నివాళి.

Sadhana jee RIP(died yesterday, 25 Dec 2015)

You were a wonderful actress and a wonderful person! We will always remember you....

https://www.youtube.com/watch?v=GwfqaXbobDI

Friday, December 25, 2015

మాగాడిమాయరోగం!

మాగాడిమాయరోగం!

.

స్త్రీ ఫలానా పురుషుడి భార్యగా గుర్తింప బడటానికి గర్విస్తుందేమో కానీ.....

మగవాడు మాత్రం - ఫలానా స్త్రీ భర్తగా గుర్తింప బడేకంటే ....చావడం నయం అనుకుంటాడు .....

.

భార్యా భర్తలు ఇద్దరూ 

సమానమైన , పేరు ప్రతిష్ఠలు కలిగి ఉంటే అది వేరే సంగతి. 

.

"ఇద్దరిలో ఎవరిది ఆధిక్యత-అంటే

భార్య తల వంచినట్లుగా , భర్త తలవంచలేడు .

బహుశా మగవాడికి ఈ అహంకారం ప్రకృతే ప్రసాదించి వుంటుంది......"


||అవ్యక్తానుభూతి|

||అవ్యక్తానుభూతి|| సుధారాణి గుండవరపు||

.

నా చూపువు నీవై నిలచిన వేళ...

నా శ్వాసవు నీవై సాగిన వేళ...

నా తనువు ను తాకే స్పర్శవు నీవైన వేళ...

నా చెవులను చేరవచ్చిన సంగీతం నీవైన వేళ...

నా మాటల పాటలో పద పల్లవులు నీవైన వేళ...

ఈ నా ప్రకృతి తనని తాను మరచి నెమలి లా పురివిప్పి ఆడినట్లు...

వసంత కోకిల కోటిరాగాలు కూసినట్లు...

గ్రీష్మ తాపం చల్లార్చేందుకు శరదృతువులో స్వాతిచినుకులు కురిసినట్లు...

హేమంత తుషారపు జల్లులు పరచినట్లు...

అవ్యక్తానుభూతులు జీవనదులై పరవళ్ళు త్రొక్కుతున్నట్లు...

ఈ భావావేశం మాటల రూపం లో ఇలా అల్లుకుంటున్నాయి...

ఇవి నీవే...ఇది నీవే...

కర్తవు నీవే...

కర్మవు నీవే...

క్రియవు నీవే...

నేను సాక్షిని మాత్రమే...

Tera Mera Pyar Amar - Asli Naqli

My most favourite song, great music and beautiful actress Sadhna

with all time great Devanand. Shanker Jaikishan great.
· 
tera mera pyar amar, phir kyo mujhko lagta hai dar
tera mera pyar amar, phir kyo mujhko lagta hai dar
mere jivan saathi bata, dil kyo dhadake rah-rah kar
kya kaha hai chand ne, jisko sunke chandani
har lahar pe jhumake, kyo ye nachane lagi
chahat ka hai harsu asar, phir kyo mujhko lagta hai dar
tera mera pyar amar, phir kyo mujhko lagta hai dar
kah raha hai mera dil, ab ye raat na dhale
khushiyo ka ye silasila, aise hi chala rahe
tujhko dekhu dekhu jidhar, phir kyo mujhko lagta hai dar
tera mera pyar amar, phir kyo mujhko lagta hai dar
hai shabab par umang, har khushi javaan hai
meri dono baho me, jaise aasman hai
chalti hu mai taro par, phir kyo mujhko lagta hai dar
tera mera pyar amar, phir kyo mujhko lagta hai dar
https://www.youtube.com/watch?v=ZRqcR-7TbCE

Thursday, December 24, 2015

మిత్ర బేదం లో నావుడు , అనవుడు..ఎవరు

తెలుగు లో బాష ప్రవీణ చేసాడుట ఒక కుర్రవాడు.... 

అతను నన్ను అడిగిన ప్రశ్న.. 

పరవస్తు చిన్నయ సూరి గారి మిత్ర బేదం లో నావుడు , అనవుడు..ఎవరు వారితో 

కధకు సంబధం ఏమిటి నాకు తెలియుట లేదు.. మీరు వివరింప గలరా...

అంటే నేను అవాక్కు అయ్యెను... 

Sambhara Venkata Rama Jogarao.గారి చమత్కార సమాధనం 

ఆర్యా, శుభోదయ నమస్కారములు తెలుగు పండితుల వారి ప్రశ్నకు సమాధానము ఇది నావుడు, అనవుడు కరటక దమనకుల బిడ్డలు.

నావుడు కరటకుని కుమారుడు అనవుడు దమనకుని పుత్రుడు.

వీరిరువురు మారీచ సుబాహువుల ముని మనుమలు 

కరటకుడి కొడుకు నావుడు నావుడి భార్య కింతు 

దమనకుడి కొడుకు అనవుడు అనవుడి భార్య పరంతు 

నావుడు కింతు ల సంతానము పశ్చాత్ 

అనవుడు పరంతు ల సంతానము భవతి భవంతు 

ఇంకా ఇంకా చాలా వుంది లెండి.

జోగారావు

అందరికీ మెర్రీ క్రిస్మస్ !





....అందరికీ మెర్రీ క్రిస్మస్ !

మన ఘంటసాల !

మన ఘంటసాల !

తెలుగు వాడికి తెల్లవారితే 'దినకరా శుభకరా' ; 

మధ్యాహ్నం బాధ కలిగితే ఓదార్చే 'భగవద్గీత' ; 

సాయంత్రం వేడుకైతే 'పడమట సంధ్యా రాగం, కుడి ఎడమల కుసుమ పరాగం' ; 

రాత్రి 'కునుకు పడితే మనసు కాస్త కుదుట పడతది' , అలా కానప్పుడు 'నడిరేయి ఏ జాములో'' ... 'నిద్దురపోరా తమ్ముడా' ....'కల ఇదనీ నిజమిదనీ తెలియదులే' , 

అంతలోనే తెల్ల వారితే 'నిన్న లేని అందమేదో నిదుర లేచెనెందుకో' అన్న సందేహంలో సంతృప్తి - ఇవన్నీ ఆయన ప్రసాదించిన వరాలే.

తెలుగు విద్యార్ధికి 'ప్రేమ తమాషా వింటేనే కులాసా' . కానీ 'పది మందిలో పాట పాడితే అది అంకితమెవరో ఒకరికే' అన్న సుతి మెత్తని బెత్తం దెబ్బా! తొందర పాటు నిర్ణయాలకు పోతుంటే 'కల కానిది విలువైనది బ్రతుకు- కన్నీటి ధారలలోనే బలి చేయకు' అన్న అక్షర లక్షల 'థెరపీ', ఆవేశం వస్తే 'ఆవేశం రావాలి' కానీ 'ఆవేదన కావాలి' అన్న మందలింపూ, ఆందోళనకు దిగితే 'తెలుగు వీర లేవరా' అన్న అదిలింపూ, ఎవరికి వారయి విడిపోతుంటే 'ఎవ్వరి కోసం ఎవరున్నారు పొండిరా పొండి' అన్న విదిలింపూ- ఇవన్నీ ఆయన అందించిన వివరాలే.

తెలుగు తల్లికి 'ఆలయాన వెలసిన ఆ దేవుని రీతి' నువ్వున్నావమ్మా అనగానే ఎంత సంబరం!

తెలుగు పడుచుకి 'దివి నుండి భువికి దిగి వచ్చే పారిజాతమే నీవే నీవే' అనగానే ఎంతటి గర్వం!

'తెలుగు వారి ఆడ పడుచు ఎంకిలా' ఎంతటి సిగ్గూ! ఇదంతా ఆయన గొంతు మహత్మ్యమే.

'పాపాయి నవ్వులే మల్లె పూలు' , ' ముద్దబంతి పూవులో మూగ కళ్ళ ఊసులో ఎనక జనమ బాసలు ఎందరికి తెలుసులే' అన్నప్పుడు ఎన్ని మల్లెలు పాపాయిలుగా పుట్ట్టా లను కున్నాయో? ఎన్ని బంతి పూలు ఆది శంకరుని తలచు కున్నాయో! 'బలే బలే పావురమా' , 'జగమే మారినది మధురముగా -- పావురములు పలుక' , 'గోరోంక గూటిలో చేరావు చిలక' , 'నా పాట నీ నోట పలకాల సిలక' అన్నప్పుడు ఎన్ని పక్షులు తెలుగు నేర్చుకున్నాయో!'శివ శంకరీ శివానంద లహరీ--మనసు కరుగదా' అనగానే ఎన్ని మృదంగాలు నాట్యమాడ లేదూ! 'మది శారదా దేవి మందిరమే' అనగానే ఎన్ని గంటలు మ్రోగ లేదూ! 

ప్రతి సంక్రాంతి 'అసలైన పండుగ-- కష్టజీవులకు అది ఎంతో కన్నుల పండుగ' గా వాసి కెక్కిందంటే అది ఆ గళం అందించిన బలమే.ప్రతి ఉగాది 'భలే మంచి రోజు పసందైన రోజు వసంతాలు పూచే నేటి రోజు' గా చెలామణి అయ్యిందంటే అది ఆ కంఠం ప్రోద్బలమే. ఇన్నిటికీ, ఇందరికీ, అన్నిటికీ, అందరికీ 'తెలుగు వారి ఇలవేల్పు' గా వెంకటేశ్వరుడుంటే "తెలుగు వారి గళ వేల్పు" ఘంటసాల !”

ఆరుద్రగారు అన్నట్టు మాస్టారూ, 'నీలి మేఘాలలో గాలి కెరటాలలో మీరు (నీవు) 

పాడే పాట వినిపించునే వేళా'!

అతడు కోట్ల తెలుగుల ఎద

అంచుల ఊగిన ఉయాల

తీయని గాంధర్వ హేల

గాయకమణి ఘంటసాల - సి.నారాయణరెడ్డి

ఘంటసాలవారి కమనీయ కంఠాన

పలుకనట్టి రాగభావమేది!

ఘంటసాలవారి గాన ధారలలోన

తడియనట్టి తెలుగు టెడద యేది! - దాశరథి

అతడు ప్రసన్న మధుర భావార్ద్రమూర్తి

సరస సంగీత సామ్రాజ్య చక్రవర్తి

లలిత గాంధర్వ దేవత కొలువుదీరు

కలికి ముత్యాలశాల మా ఘంటసాల - కరుణశ్రీ

“ఘంటసాల” ఆ పేరు వింటేనే తెలుగు వాడి గుండెల ఘంటలు గుడి ఘంటలు మొగినత శ్రావ్యమ్గా మోగుతాయి.

“ఘంటసాల” ఈ పేరు తెలియని తెలుగువాడు ఉండరని ఘంటా పతంగా చెప్పవచ్చు.

ఆబాల గోపాలాన్ని తన కంచు కంఠంతో ఊగిసలాడించి, ఉర్రూతలూగించి, ఊయలలూపిన గాన గంధర్వుడు, గాయకులలో 'న భూతో న భవిష్యతి' గా వాసికెక్కిన మన గళవేల్పు ఘంటసాల మాస్టారి 90 వ పుట్టినరోజిది. ఏ అమరలోకంలో వారీ వేళ సురలకు స్వరలహరుల కచేరీ ఇస్తున్నారో ప్రస్తుతం. త్రిస్థాయిలలో పాడటమే కాక, అద్భుతమైన బాణీలు కట్టి, తెలుగు పద్యాలకు తన శైలిలో, తన ప్రతిభతో క్రొత్త వరవడిని దిద్ది పద్యమంటే ఇలా పాడాలని సూత్రీకరించిన మహా మేధావి, అయినా నిగర్వి మన మాస్టారు. గొంతులో తీపి, హృదయంలో మధురిమ గల గాయకుడు ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు.

తెలుగు వారి హృదయాలలో గాయకుడుగా, సంగీత దర్శకుడుగా చెరగని ముద్ర వేసిన ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు గారు 1922లో డిసెంబర్‌ 4 గుడివాడ సమీపం లోని చౌటుపల్లి గ్రామం లో ఘంటసాల సూర్యనారాయణ, రత్నమ్మ దంపతులకు జన్మించారు . భగవద్గీతలో చెప్పినట్లు ఆత్మకేమో కానీ, ఘంటసాల గాత్రం మాత్రం తెలుగుజాతి గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలచిపోతుంది. ప్రజలకు ఆరాధ్యుడుగా, ఓ సంస్కృతికి చిహ్నంగా మాత్రం ఏ గాయకులూ లేరు. ప్రతి తెలుగు కుటుంబంతో పెనవేసుకొన్న గాత్రం ఘంటసాలది.

ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు తండ్రి సూరయ్య గారికి మృదంగం లోనూ, తరంగాలు పాడడం లోనూ ప్రవేశం ఉండేది. కాని పదకొండేళ్ళకే తండ్రిని కోల్పోయిన వెంకటేశ్వరరావుకు పేదరికపు కష్టాలు చిన్న వయసులోనే ఎదురయాయి. చదువు సరిగ్గా సాగకపోయినా తన తండ్రి కోరినట్టుగా సంగీతం అభ్యసించాలనే పట్టుదలతో ఇంట్లో ఎవరికీ చెప్పకుండా అతను విజయనగరం వెళ్ళి సంగీత కళాశాలలో చేరాడు. ఆరేళ్ళపాటు గురువు పట్రాయని సీతారామశాస్త్రిగారి వద్ద సంగీత శిక్షణ సాగింది. శాస్త్రిగారు సంగీతరావుగారి తండ్రి. తన తండ్రిని గురించిన విశేషాలు సంగీతరావు గారి వ్యాసాల్లో కనబడతాయి. అవి చదివితే గాయకుడుగా, సంగీత దర్శకుడుగా ఘంటసాలకు మార్గం చూపినది శాస్త్రిగారే ననిపిస్తుంది. ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు మొదట్లో జోలె భుజాన వేసుకుని మధూకరం ద్వారా పొట్ట పోషించుకోవలసి కూడా వచ్చింది. ఏలాగైతేనేం సంగీతంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు. శాస్త్రిగారి నుంచి ఘంటసాలకు శృతిశుద్ధి, నాదశుద్ధి, గమకశుద్ధి, తాళగత, స్వరగత లయశుద్ధి అలవడ్డాయి. పాటల్లో సాహిత్యం ముఖ్యమనే అవగాహన కలిగింది.

ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు తండ్రి సూరయ్య గారికి మృదంగం లోనూ, తరంగాలు పాడడం లోనూ ప్రవేశం ఉండేది. కాని పదకొండేళ్ళకే తండ్రిని కోల్పోయిన వెంకటేశ్వరరావుకు పేదరికపు కష్టాలు చిన్న వయసులోనే ఎదురయాయి. చదువు సరిగ్గా సాగకపోయినా తన తండ్రి కోరినట్టుగా సంగీతం అభ్యసించాలనే పట్టుదలతో ఇంట్లో ఎవరికీ చెప్పకుండా అతను విజయనగరం వెళ్ళి సంగీత కళాశాలలో చేరాడు. విజయనగరం చేరిన ఘంటసాల వారాలు చేసుకుంటూ సంగీత కళాశాలలో స్థానం సంపాదించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న సమయం లో పట్రాయని సీతారామశాస్త్రి గారు ఘంటసాల గురించి తెలుసుకొని తన ఇంట ఉచితముగా సంగీత శిక్షణ ఇవ్వడానికి అంగీకరించారు. వారాలు చేసుకుంటూ, మధుకరం(భిక్షాటన) చేసుకుంటూ సంగీత సాధన చేసి ద్వారం వెంకట స్వామి నాయుడి గారి చేతుల మీదుగా సంగీత పట్టా పుచుకున్నారు. సంగీత కళాశాల పట్టం పొంది విజయనగరం విడిచిపెట్టే తరుణంలో ఘంటసాల గారి కచేరి ఏర్పాటు కావడం, ఆదిభట్ల నారాయణ దాసుగారు తంబూరా బహూకరించడం ఘంటసాల జీవితం లో ఒక పర్వదినం. ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు మొదట్లో జోలె భుజాన వేసుకుని మధూకరం ద్వారా పొట్ట పోషించుకోవలసి కూడా వచ్చింది. ఏలాగైతేనేం సంగీతంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు.

1944 మార్చి 4న ఘంటసాల తన మేనకోడలయిన సావిత్రిని పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. ఆ రోజు సాయంత్రం తానే తన పెళ్ళికి కచేరీ చేసి అందరినీ ఆశ్చర్యానందాలలో ముంచెత్తాడు. కొన్నాళ్ళకు దగ్గరి వూరికి సముద్రాల రాఘవాచార్యులు వచ్చినపుడు ఆయనను కలిసాడు. ఘంటసాల సామర్థ్యం గ్రహించిన సముద్రాలవారు ఘంటసాలను మద్రాసుకు వచ్చి కలుసుకోమన్నాడు. ఘంటసాల రెండు నెలలు కష్టపడి కచేరీలు చేసి, కొంత అప్పు చేసి మద్రాసు వెళ్ళాడు. సముద్రాలవారు ఘంటసాలను రేణుకా ఫిలింస్ కు తీసుకెళ్ళి చిత్తూరు నాగయ్య, బి.ఎన్.రెడ్డిల ముందు పాటకచేరీ చేయించాడు. వారిరువురు ఘంటసాల పాట విని అవకాశాలు ఉన్నపుడు ఇస్తామన్నారు.ముద్రాల వారి ఇల్లు చాలా చిన్నది కావడంతో ఆయనకు ఇబ్బంది కలిగించడం ఇష్టం లేక ఘంటసాల తన మకాంను పానగల్ పార్కు వాచ్‌మన్‌కు నెలకు రెండు రూపాయలు చెల్లించి అక్కడకు మార్చాడు. పగలంతా అవకాశలకోసం వెతికి రాత్రి ఆ పార్కులో నిద్రించేవాడు. చివరికి సముద్రాల వారు అప్పటి మద్రాసు రేడియో కేంద్రంలో లలితగీతాల గాయకుడి అవకాశాన్ని ఇప్పించారు. ఇలా పాటలు పాడుతూ మరోవైపు సినిమాల్లో చిన్న చిన్న వేషాలు వేసేవాడు. మరోవైపు బృందగానాలు చేస్తూ నెమ్మదిగా సినీరంగ ప్రముఖుల గుర్తింపు పొందారు.

1951లో పాతాళభైరవి ,1953లో వచ్చిన దేవదాసు 1955లో విడుదలయిన అనార్కలి ,1955లో విడుదలయిన అనార్కలి ,1957లో విడుదలయిన మాయాబజార్ సినిమా పాటలు తెలుగు సినీ చరిత్రలో అగ్రతాంబూలం అందుకున్నాయి.1960లో విడుదలయిన శ్రీ వెంకటేశ్వర మహత్యం సినిమాలోని 'శేష శైలవాస శ్రీ వేంకటేశ ' పాటను తెరపైన కూడా ఘంటసాల పాడగా చిత్రీకరించారు. ఎటువంటి పాట అయినా ఘంటసాల మాత్రమే పాడగలడు అన్న ఖ్యాతి తెచ్చుకుని అర్ధ శతాబ్దం పాటు తన పాటలతో ఆంధ్రుల మనసులని పరవసింపచేసారు .

ముద్దబంతి పూవులో... 

నీవేనా నను పిలచినది... 

శివశంకరి... శివానందలహరి...

మనసున మనసై, బ్రతుకున బ్రతుకై...

దేవదేవ ధవళాచల... 

ఘనాఘన సుందరా... 

కుడిఎడమైతే... 

జేబులో బొమ్మ... 

తెలుగువీర లేవరా... 

రాజశేఖరా నీపై... 

కనుపాప కరువైన...

పాడాలని పాడేసిన పాటలు కావివి. ఒక్కో పాట ఆణిముత్యమనటంలో కొత్తగా చెప్పేదేమీ లేదు. సినిమా చూసినా చూడకపోయినా, ఆయన పాటలు వింటే చాలు, సినిమా చూసినట్లే అంటే అతిశయోక్తి కాదు. కవి వ్రాసిన కవిత్వాన్ని గొంతుతో చిత్రంగా ఆవిష్కరించగలిగిన నేర్పరి. అందుకే ఆయన, ఆయన గాత్రం అజరామరం.

ఘంటసాలగారి ఆరోగ్యం ఎప్పుడూ అంతంతమాత్రమే. పెద్ద రికార్డింగ్ ఏదైనా జరిగితే ఆ మర్నాడు ఆయన విశ్రాంతి తీసుకోక తప్పేదికాదని సావిత్రిగారు ఏదో సందర్భంలో చెప్పారు.

.త్రిపురనేని మహారథి ఒక సంగతి చెప్పారు. రాజేశ్వరరావు ఏర్పాటు చేసిన ఒక రికార్డింగుకు ఘంటసాల వెళ్ళి తయారుగా కూర్చున్నప్పటికీ రాజేశ్వరరావుగారు ఎంతకీ తన గదినుంచి బైటకు రాలేదట. ఘంటసాలగారు విసుక్కుంటూ ‘నేనింతమందికి పాడానుగాని రాజేశ్వర్రావుగారిలా ఇలా హింసపెట్టేవాళ్ళని ఎక్కడా చూళ్ళేదు’ అన్నాడట. దానికి మహారథి ‘దానికేముందండీ, పాడనని చెప్పి వెళ్ళిపోవచ్చుగా?’ అన్నాడట. వెంటనే ఘంటసాల ‘అమ్మమ్మమ్మ, ఎంతమాట? రాజేశ్వర్రావు రికార్డింగు మానుకోవడమా? అలా ఎన్నటికీ చెయ్యను’ అన్నారట. అది ఆయన వినయానికీ, సంస్కారానికీ కూడా మంచి ఉదాహరణ.

ఘంటసాల ఎంత గొప్పస్థితికి చేరుకొన్నా తనను ఆదరించిన వారిని మరువలేదు. ఆయన ఎన్నడూ మరొకరిని నొప్పించేవాడుకాదు. కోరినవారికి కాదనక సహాయంచేసేవాడు.

"నాడు ఏతల్లి మొదటి కబళం నా జోలెలో వేసిందో ఆమె ఆవాత్సల్యపూరితమైన భిక్ష నాకు అష్టైశ్వర్యాలతో కూడిన భవిష్యత్తును ప్రసాదించింది " అని ఎన్నోసార్లు చెప్పేవాడు.

మద్రాసులో ఇల్లుకొన్నపుడు గురువుగారైన సీతారామశాస్త్రిగారికి గృహప్రవేశానికి రావడానికై టికెట్లుకొని గృహప్రవేశం రోజు వెయ్యిన్నూటపదహార్లు, పట్టుబట్టలు వెండిపళ్ళెంలో సమర్పించి సాష్టాంగ నమస్కారంచేసి ఆయనపట్ల తన గౌరవాన్ని చాటుకున్నాడు. సీతారామశాస్త్రిగారి కూమారుడు పట్రాయని సంగీతరావు ఘంటసాల వద్ద సంగీత స్వరసహచరుడిగా, ఘంటసాల చివరి శ్వాస వరకు తోడుగా, ఆప్తమిత్రుడుగా ఉన్నారు.

పానగల్ పార్కులో కష్టాల్లో ఉన్నపుడు కూడా తోటివారికి ఆకలిగా ఉన్నపుడు భోజనాలు కల్పించేవాడు.

సంగీతాభ్యాసం చేస్తున్నరోజుల్లో తనను 'అన్నా' అని పిలిచే స్నేహితుడు పాపారావుకు తాను గొప్పవాడినైతే వాచీ కొనిస్తానని చెప్పాడు. కొన్నేళ్ళకు పాపారావు 'అన్నా గొప్పవాడివయ్యావు కదా నా వాచీ ఏదీ' అని ఉత్తరం రాయగా నూరు రూపాయలు పంపించాడు. కానీ అప్పటికే పాపారావు టైఫాయిడ్ వచ్చి మరణించాడు. తరువాత పాపారావు కుమారుడు నరసింగరావును తనఇంట పెంచి తనకుమారుడిగా చూసేవాడు.

ఘంటసాల ఆ తాత్వికతను జీవితంలోనూ పొదుగుకున్నారు. కొత్తగా వచ్చిన గాయకులకు అవకాశం వచ్చేలా తన వంతు ధర్మాన్ని నిర్వర్తించే వారు. తమ సినిమాలో తానే పాడాలని ఒత్తిడి చేసే నిర్మాతలు, దర్శకుల్ని ఉద్దేశించి కొత్తగా వచ్చిన వారు బాగానే పాడుతున్నారు. వారికి అవకాశం ఇవ్వండి అంటూ వారిని తిప్పి పంపిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం తో ‘నా తరువాత నా అంతటి వాడవవుతావు నాయనా’ అంటూ మనసారా ఆశీర్వదించిన నిండు మనిషాయన. ‘బతికి ఉన్నంత కాలం పాడుతూ ఉండాలని, పాడుతున్నంత కాలమే బతికుండాలని కోరుకుంటున్నాను’ అంటూ తన బలమైన ఆకాంక్షను వ్యక్తం చేసేవారు. చివరికి తాను ఆశించినట్లే , బతికున్నంత కాలం ఆయన పాడుతూనే ఉన్నారు.

1972లో రవీంద్రభారతిలో ప్రదర్శన ఇస్తున్నపుడు గుండేనొప్పి రావటం తో కొంత కాలం విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న సమయం లో భగవద్గీత చేయాలన్న ఆలోచన రావటం వెంటనే దాన్ని అమలుపరచడం జరిగాయి. ఈనాటికీ ఘంటసాల వారి భగవద్గీత ఒక ఆణిముత్యం. 1974 ఫిబ్రవరి 11న ఆరోగ్యం పూర్తిగా క్షీణించి అర్ధశతాబ్దం పాటు మనలని తన గాన మాధుర్యం తో అలరించిన ఆ గొంతు మూగబోయింది. ఘంటసాల గారు మన అందరి హృదయాలలోనూ ఇంకా జీవిస్తూనే ఉన్నారు. వారు అమరులు….వారు అమరులు….వారు అమరులు.

ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు మనని వదలి వెళ్ళి దాదాపు మూడు దశాబ్దాలు కావస్తున్నా ఈనాటికీ ఆయన పాటలను ఎవరూ మరిచిపోలేదు. ఆయనకు సాటి

రాగల గాయకుడూ రాలేదు. తెలుగు సినీ సంగీతపు స్వర్ణయుగానికి ప్రతీకగా ఆయన అమరుడే.

గురజాడ వారి పుత్తడి బొమ్మ పూర్ణమ, శ్రీ శ్రీ గారి మహా ప్రస్థానం, కరుణశ్రీ వారి సులభ శైలి గద్యాలు, పద్యాలు, రావులపర్తి బద్రిరాజు గారి వెంకటేశ్వరుడు, ఘంటసాల వారి 'మృత్యు వంటే భయం లేని' రచన, దేవులపల్లి వారి అపర కాళిదాసీయ మేఘ సందేశం-- ఆ గొంతులో ఎంతగా బందీలైపోయాయంటే మళ్ళీ అటువంటివి మరో గొంతు నుండి విడుదల కాలేదు.

పద్మశ్రీ ఘంటసాల వెంకటేశ్వర రావు 1944 లో 'స్వర్గ సీమ' చిత్రానికి తొలుతగా పాడి మూడు పదుల కాలం సంగీత సామ్రాట్టు గా చిత్ర సీమను ఏలారు. 'విధి ఒక విష వలయం' కనుక ఆ అమృత కంఠానికి కేవలం అయిదు పదుల కాలం మాత్రమే భౌతిక రూపం దక్కింది. ఇక అప్పటి నుంచి తెలుగు వారికి పద్యాలు కరువయ్యాయి, మంచి తెలుగు పలుకులు అరుదయ్యాయి.

చలచిత్ర నేపథ్య సంగీత స్వరహేల

గంధర్వ మణిమాల ఘంటసాల

సంగీత సాహిత్య సరసార్ధ భావాల

గాత్ర మాధుర్యాల ఘంటసాల

పద్యాల గేయాల వచనాల శ్లోకాల

గమకాల గళలీల ఘంటసాల

బహువిధ భాషల పదివేల పాటల

గాన వార్నిధిలోల ఘంటసాల 

కమ్ర కమనీయ రాగాల ఘంటసాల

గళవిపంచికా శృతిలోల ఘంటసాల

గాంగనిర్ఘర స్వరలీల ఘంటసాల

గాయకుల పాఠశాల మా ఘంటసాల।

x

మన ఇతిహాసాలు - తెలుగు సినిమాలు! భారతము:

శ్రీ జాజి శర్మ..గారి కి కృతజ్ఞతలతో...

.

మన ఇతిహాసాలు - తెలుగు సినిమాలు!

భారతము:

"మాయాబజార్" సినిమా:

మన తెలుగు దృశ్యకావ్యము "మాయాబజార్" (విజయావారిది) సినిమా పూర్తిగా కల్పితము.

ఈ కధావృత్తాంతము అంతా శ్రీపింగళి గారి అపూర్వ సృష్టి. వ్యాసభారతములో దీని ప్రస్తావనలేదు. వ్యాసభారతము ప్రకారము అసలు బలరామునికి శశిరేఖ అనే కూతురు లేనేలేదు. ఆ లేని శశిరేఖను సృష్టించి కధ మొత్తము పాండవులు లేకుండా నడిపించారు విజయావారు.

శ్రీకృష్ణపాండవీయము:

శ్రీకృష్ణపాండవీయము లో శకుని పాత్ర కొండవీటివెంకటకవి (సినిమా టైటిల్స్ లో కధ శ్రీరామారావుగారని ఉంది) మరో రకంగా చిత్రీకరించారు.

చిత్రకధప్రకారము: భీముడు సుయోధనుడి సమక్షములో కౌరవులను "గోళకులు" అని సంభోధిస్తాడు. గోళకులు అంటే "భర్త పోయిన స్త్రీకి జన్మించిన వారు" అని అర్ధము. దీనికి సుయోధనుడు, వ్యాసుని నిజం అడుగుతాడు. అది నిజమేనని వ్యాసుడు చెప్పినట్లుగా మరో అసందర్భమైన కధ ఆ చిత్రములో చొప్పించారు. ఈ కధ వ్యాస భారతములో లేదు. ఇది ఎక్కడ నుండి సేకరించారో కనీసం నిర్మాతలు "టైటిల్స్" లో చూపించలేదు. వారి కధ ఇలా వుంది. 

ఆ కల్పిత కధ ప్రకారము "గాంధారి జాతకములో వైధ్యవ్యం ఉన్నదని, దానిని తప్పించుటకు, గాంధారి తండ్రి "ఓ మేకపోతుకిచ్చి గాంధారి వివాహం జరిపించి, ఆ మేకపోతును వెంటనే వధించి, గాంధారికున్న వైధవ్యమును అనుభవింపచేసి, తరువాత ధృతరాష్ట్రునికిచ్చి వివాహం చేశారని అందువలన కౌరవులు "గోళకులే" నని వ్యాసుడు అన్నట్లు చిత్రకధ చెపుతుంది. తరువాత తాతగారు కౌరవ వంశాన్ని మోసం చేసి అప్రదిష్ట పాలు చేశారని సుయోధనుడు గాంధారి తండ్రిని, వాని నూరుగురు పుత్రులను బంధించి కారాగారములో నుంచి,రోజు తిండిగా నూరు మెతుకులు వేస్తుండేవాడని, ఆ నూరు మెతుకులు చిన్నవాడైన శకునికి పెట్టి, అతనిని అందరు కలిసి బతికించి కౌరవ వంశము నాశనం చేయటానికి అతని దగ్గరనుండి వాగ్దానము తీసుకున్నారని,తండ్రి వెన్నెముకనుండి శకునికి మాయా పాచికలు వచ్చాయని, తరువాత కారాగారాములో జీవించి ఉన్న శకునిని , ఒక్కడే కదా అని జాలి తలచి సుయోధనుడు అంత:పురములో ఉండనిచ్చాడని, శకుని తరువాత కౌరవ వంశమును తన దుర్భోదలచే నాశనము చేసాడని ఆ చిత్రరాజము చెపుతుంది.

వ్యాసభారతము ఏం చెపుతోంది :

వ్యాసభారతము ప్రకారము శకుని గాంధారి వివాహసమయములోనే సోదరికి అండగా ఉండటానికి గాంధారమునుండి హస్తినపురము వచ్చేస్తాడు. మేనల్లుడు సుయోధనుడు అంటే శకునికి వల్లమాలిన ప్రేమ, అభిమానము. ఈ వల్లమాలిన ప్రేమాభిమానము చేతనే, సుయోధనునికి కౌరవసామ్రాజ్యము కట్టబెట్టాలని మాయోపాయాలు ఎన్నో చేశాడు. 

గాంధార రాజు సుబలుని ధర్మరాజు స్వయముగా తమ్ములలో ఒకరిని గాంధారము పంపి "రాజసూయ యాగమునకు" రావలసినదిగా అహ్వానిస్తాడు. ఈ అహ్వానమును మన్నించి గాంధార రాజు "రాజసూయము" నకు వచ్చి అతిధి మర్యాదలన్నీ స్వీకరించి వెడతాడు. కాబట్టి ఆయనను ఆయన నూర్గురు కుమారులను సుయోధనుడు బంధించి, అంతమోందించినది అవాస్తవము. అసంబద్ధము. 

ఈ విషయము "పురాణబ్రహ్మ," బ్రహ్మశ్రీ మల్లాది చంద్రశేఖర శాస్త్రి గారు తమ మహా భారత ప్రవచనముములో ప్రస్తావించారు.

Wednesday, December 23, 2015

స్త్రీ స్వేచ్ఛకు నిజమైన అర్థమిదేః

స్త్రీ స్వేచ్ఛకు నిజమైన అర్థమిదేః

బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి భానుమతీ రామకృష్ణను ఎరుగని తెలుగు లోగిలి లేదనడం అతిశయోక్తి కాదు. నటి, నిర్మాత, దర్శకురాలు, స్టూడియో యజమానురాలు, రచయిత్రి, గాయని, సంగీత దర్శకురాలు, గృహిణి... ఇలా నిజ జీవితంలో విభిన్న పాత్రలను పోషించి ఆయా రంగాల ప్రముఖులచే భేష్ అనిపించుకున్న ఘటికురాలు.

స్త్రీ స్వేచ్ఛపై తన అభిప్రాయాలను సుస్పష్టంగా చెప్పారామె. మహిళా స్వేచ్ఛ అంటూ చాలామంది రకరకాల వ్యాఖ్యానాలు చేస్తుంటారని డాక్టర్ భానుమతి పేర్కొంటూ, ఎవరినీ లెక్కచేయక విచ్చలవిడిగా తిరుగుతూ నిర్లక్ష్య ధోరణి గలవారు ఒకరైతే...

పురుషాధిక్యానికి గురై అమాయకత్వంతో కూడిన అజ్ఞానంతో కష్టాలు పడే మహిళలకు విముక్తినివ్వాలని సీరియస్‌గా వాదించేవారు ఇలా రెండు రకాల మహిళా స్వేచ్ఛావాదులు ఉన్నారంటారు. అయితే "మట్టిలో మాణిక్యం" చిత్రంలో తాను రూపొందించిన లలిత పాత్ర. స్త్రీ స్వేచ్ఛకు నిజమైన అర్ధం అంటారు డాక్టర్ భానుమతి.

మహిళ తనకంటూ స్వంత వ్యక్తిత్వాన్ని ఏర్పరచుకొని, తన పరిమితులను తానెరిగి, జీవిత భాగస్వానిగా, అమ్మగా, పరిపూర్ణ స్త్రీగా బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తూ ఆత్మాభిమానాన్ని కోల్పోకుండా ముందడుగు వేయాలని, తీవ్ర పరిస్థితులు ఎదురైనప్పటికీ తల ఒగ్గక సమాజంలోని దుష్టశక్తులను దునుమాడే ఆదిశక్తిలా ఉండాలనేది తన ఆకాంక్షగా భానుమతి స్పష్టం చేశారు.

అయితే, మహిళలందరికీ ఇలాంటి ఆదర్శ లక్షణాలు ఉండవని తనకూ తెలుసనీ, కొందరికి పుట్టుకతోనే భయం, పిరికితనం ఉన్నా అడుగడుగునా జీవితం నేర్పే పాఠాలు, పరిస్థితుల ఒత్తిడితో ఆత్మస్థైర్యం, ధైర్యం అలవడతాయని ఆమె అన్నారు.

డాక్టర్ భానుమతి జీవితాన్ని పరికిస్తే పై విషయాలు ఆమె స్వానుభవంతో చెప్పినవేనని అనిపిస్తుంది. ఈ కోణంలోనే "మట్టిలో మాణిక్యం"లో లలిత పాత్రను రూపొందించి, తరువాత అదే ప్రేరణతో "అంతా మన మంచికే" చిత్రంలోని సావిత్రి పాత్రకు ఊపిరి పోసినట్లు భానుమతి చెప్పారు.

ఈ సినిమాలు రెండూ ఎంతో ప్రజాదరణ పొందాయి. అదే రీతిలో తాను "అసాధ్యురాలు"లో భారతి పాత్రను ఒకింత ఎక్కువ స్థాయిలోనే మలిచానని వివరించారు.

అసాధ్యురాలు సినిమాలో హీరోకు పెద్దమ్మ అయిన భారతి ఐశ్వర్యవంతులమనే అహంకారంతో పేదలను నీచంగా చూసే వ్యక్తులను దారికి తెచ్చే ప్రయత్నం చేస్తుంది. ప్రేమకు ఆటంకాలు కల్పించే శక్తులను ఎదుర్కొంటూ, చేయూతను ఆశించిన వారిని అండగా నిలిచి, ఒక్కో సన్నివేశలోనూ సమయస్పూర్తితో సమర్థవంతంగా వ్యవహరించేలా ఈ పాత్రను రూపొందించానన్నారు.

మొన్న లలిత, నిన్న సావిత్రి, తర్వాత భారతి పాత్రల ద్వారా స్త్రీ స్వేచ్ఛకు నిజమైన అర్థాన్నిచ్చిన డాక్టర్ భానుమతి నిజజీవితంలోనూ అదే వ్యక్తిత్వంతో స్త్రీ లోకానికి ఆదర్శప్రాయంగా నిలిచారు.

ఈ ఆర్టికల్ రాసినవారు - యిమ్మడిశెట్టి వెంకటేశ్వరరావు

వెబ్ దునియా ఉండి సంగ్రహించడమైనది

అభయమిమ్ము అష్టమూర్తి

సృష్టిమొదట నీవుగలవు సృష్టి పిదప

నీవు గలవు సృష్టి జరుగ నీవుగలవు

సృష్టి లయకు నీవు గలవు సృష్టి భవ

అంబు రూప అభయమిమ్ము అష్టమూర్తి

..

నడుస్తున్న వంటగదిలో ఉపగదులు

నడుస్తున్న వంటగదిలో ఉపగదులు 

.

ఎక్కడో అక్కడ కనిపించే మొల్ల, వెంగమాంబ, ముద్దుపళని, రంగాజమ్మ మొదలైన నలుగురైదుగురు స్ర్తీల పేర్లు తప్ప ఆదికవి నన్నయ దగ్గరనుంచి ఆధునిక యుగం వరకు కవిత్వ ప్రపంచ సర్వస్వం పురుషాధీనమే. వేదయుగంలో మంత్ర ద్రష్టలుగా, స్రష్టలుగా గార్గి, మైత్రేయి వంటి మహిళల పేర్లు వినిపించినా మధ్య యుగంలో మాత్రం సమాజంలో గాని, సాహిత్యంలో గాని పడతుల ప్రాతినిధ్యం, ప్రభావం శూన్యం. 

తాళ్ళపాక తిమ్మక్క, ముద్దుపళని, రంగాజమ్మ, వెంగమాంబ మొదలైనవాళ్ళు కవయిత్రులుగా ప్రసిద్ధి కెక్కినా ఆ తర్వాత ఆడవాళ్ళకు మళ్ళీ అంధకార యుగమే. ఆడవాళ్ళకు చదువు ఎందుకు అన్నారు. ఉద్యోగాలు చేయాలా, ఊళ్ళేలాలా అని తర్కించారు. కొన్ని శతాబ్దాలపాటు వెనక్కి నెట్టేశారు. చీకట్లో వేగు చుక్కల్లా స్రీల జీవితాల్లో సంఘ సంస్కర్తలు బయలుదేరి ఆశల నక్షత్రాలు వెలిగించారు. చదువుల చందమామ ఉదయింపచేశారు.

.

19వ శతాబ్దంలో కందుకూరి, గురజాడ మొదలగువారు జన్మించి స్ర్తీ విద్యను ప్రోత్సహించారు. ‘ముదితల్‌ నేర్వగరాని విద్య గలదే ముద్దార నేర్పించినన్‌’ అన్నారు. ‘స్ర్తీ కి శరీరం ఉంది. దానికి వ్యాయామం ఇవ్వాలి. ఆమెకు మెదడు ఉంది. దానికి జ్ఞానం ఇవ్వాలి. ఆమెకి హృదయం ఉంది. దానికి అనుభవం ఇవ్వాలి’ అని సంప్రదాయాల చేతిలో కీలుబొమ్మల్లా బతుకుతున్న స్ర్తీలలో చైతన్యం కలిగించేలా రచనలు చేసిన చలం స్ర్తీలకి ఎప్పటికీ చిరస్మరణీయుడే. 60ల నుంచి స్ర్తీలు సాహిత్య రంగంలో ప్రవేశించారు. 

కోడూరి, యద్దనపూడి, మాదిరెడ్డి, లత, రంగనాయకమ్మ మొదలగువారు తమ రచనలతో తెలుగు సాహిత్యాన్ని ముంచెత్తారు. ఆ సమయంలో కొందరు రచయితలు కూడా స్ర్తీల పేర్లలో రచనలు చేశారంటే వారి ప్రభావం ఎంత ప్రగాఢమైనదో ఆలోచించవచ్చు. వీరందరూ కేవలం కథారంగానికీ, నవలా రంగానికీ పరిమితం. కవితా రంగంలో కాలు పెట్టలేదు. 80ల్లో కవిత్వ రంగాన్ని కుదిపివేస్తూ స్ర్తీవాద కవిత్వ ఉద్యమం ప్రారంభమైంది. సమాజంలోని పురుషాహంకార ధోరణిని ప్రటిఘటిస్తూ సంప్రదాయ భావజాలాలపై తిరుగుబాటు చేస్తూ ఒక ప్రభంజనంలా, ఒక విస్ఫోటనంలా, ఒక మహోద్వేగ ప్రవాహంలా తెలుగు కవిత్వాన్ని ఒక్క కుదుపు కుదిపింది స్ర్తీవాద కవిత్వం. స్త్రీలు తాము మాత్రమే అనుభవించి అనుభూతించి, తాము మాత్రమే రాయగలిగే భావాలకు అక్షర రూపమిచ్చారు. 

కవయిత్రులుగా కొత్త ప్రపంచపు తలుపులు తెరిచారు. పితృస్వామ్య వ్యవస్థను ధిక్కరిస్తూ తమ కవిత్వపు కొరడా దెబ్బలు ఝుళిపించారు. అక్షరాలను అగ్ని కేతనాలుగా ఎగుర వేశారు. పిడుగులు కురిపించారు. తుఫానులా విజృంభించారు. స్ర్తీ వాద కవిత్వంలో తొలి తెలుగు కవయిత్రి రేవతీ దేవి. తన అనుగార దగ్థ హృదయ జ్వాల సెగలతో తెలుగు కవితా ప్రపంచాన్ని జ్వలింపచేశారు. ‘నేనెవరినో మీ కెవరికీ తెలియదు. ఆర్తి సెగతో ఎర్రగా జ్వలించే నీలం నిప్పు పువ్వును. ఆ కళ్ళు అనురాగం కళ్ళు. లోకమంతట్లోనూ నన్నే చూసేది ఆ అనురాగపుటందమైన కళ్ళు. యుగ యుగాల సమస్త ప్రాణకోటి అనురాగాన్ని. నా పైన అవిరళంగా వర్షించే అనురాగ మేఘాలు ఆ కళ్ళు. ఈ హృదయం రసజ్వలిత దాహంతో వెచ్చగా విచ్చుకొన్న నెత్తురు పువ్వు’. స్ర్తీలంటే కేవలం శరీరాలే తప్ప హృదయాలు గుర్తుకు రాని ప్రపంచంలో రవంత అనురాగ సుగంధం కోసం, కాసింత వలపు పరిమళం కోసం తపించి, జ్వలించి తన హృదయ పుష్పాన్ని నిస్పంకోచంగా రేకులు రేకులుగా విప్పి పరచింది రేవతీ దేవి. అవయవాలకే తప్ప ఆత్మలకు తావు లేని సాహిత్య ప్రపంచంలో మొట్టమొదట ‘అనురాగం’ అనే నాలుగు అక్షరాల పదాన్ని ప్రయోగించిన తొలి కవయిత్రి రేవతీ దేవి.. .

.

తన కలల గాలిపటాన్ని నిర్భయంగా ఎరుగవేసి, తన కాంక్షల చిత్తరువులపై పరదాలు తొలగించి తన అంతరంగ వర్ణాలను ప్రదర్శించిన భావుకురాలు రేవతీదేవి. కోపం, ద్వేషం, కోరిక మొదలైన రంగు రంగుల ఇంద్రధనుస్సుల సౌందర్యాలను పాఠకుల హృదయ వేదికలపై ఆరబోసిన రేవతీ దేవి రచించిన మరో కవిత ‘దిగులు’. ‘దిగులు/ దిగులు దిగులుగా దిగులు/ ఎందుకా/ ఎందుకో చెప్పే వీలుంటే/ దిగులెందుకు’ అని చెప్పలేని దిగులును గురించి అద్భుతంగా వ్యక్తీకరిస్తుంది. స్ర్తీవాద కవిత్వంలో అనితర సాధ్యమైన శైలి రేవతీ దేవిది. పరస్పరం అనురాగ బద్ధంగా అన్యోన్యంగా జీవించవలసిన వివాహం స్ర్తీల పాలిట పెద్ద శిక్షగా మారడాన్ని వ్యాఖ్యానిస్తూ సావిత్రి ‘పాఠం ఒప్పచెప్పక పోతే పెళ్ళి చేస్తానని/ పంతులుగా రన్నప్పుడే భయం వేసింది/ ఆఫీసులో నా మొగుడున్నాడు/ అవసరమైనా సెలవివ్వడని/ అన్నయ్య అన్నప్పుడే అనుమానమేసింది/ వాడికేం మగ మహారాజని ఆడా మగా వాగినప్పుడే అర్ధమై పోయింది ‘పెళ్ళంటే పెద్ద శిక్ష’ అని/ మొగుడంటే స్వేచ్ఛా భక్షకుడని/ మేం పాలిచ్చి పెంచిన జనంలో సగమే/ మమ్మల్ని విభజించి పాలిస్తోందని- ‘బందిపోట్లు’ కవితలో భార్యలకు స్వేచ్ఛ నివ్వకుండా బానిసలుగా చూసే భర్తలను గురించి ఢంకా బజాయించి చెప్తారు. నేడు భార్య కన్నా భార్య తెచ్చే జీతాన్నే ప్రేమించే భర్తలు ఎక్కువయ్యారు. ఆనందానుభూతితో పరవశించవలసిన భర్త పరిష్వంగం భార్య పాలిటి సర్ప పరిష్వంగ మెలా అయ్యిందో మందరపు హైమవతి (ఈ వ్యాస రచయిత్రి) తన సర్ప పరిష్వంగం కవితలో ‘అంతా బాగానే ఉంటుంది/ అప్పటి వరకు/ కామంతో నైతే నేమి/ మోహంతో అయితే నేమి/ ఇరువురి తనువులొకటైనాక/ అదె్వైత స్థితి పొందినాక/ ఈ లోకాన్నే మరచిపోయిన/ అమృత ఘడియలలో/ అక్షయ తూణీరం నుంచి/ ఒక ప్రశ్నల బాణం సంధిస్తావు/ జీత మెప్పుడిస్తారు’ అని. ఈ లోకాన్నే మరచిపోయిన అదె్వైత స్థితిలో కూడా భర్త భార్యని జీతం గురించే అడుగుతాడు. అప్పుడామె ఒక్కసారిగా ‘వేయి రాక్షస బల్లులు/ మీద పాకినట్టు/ మనస్సు ఝడుసుకొన్న ఆ క్షణంలో/ నా జీవితం నుంచి/ దూరంగా సుదూరంగా విదిలించి వేయాలనుకుంటాను నిన్ను!’ అని భర్తని వదలి వెయ్యాలనుకుంటుంది గానీ- భారత స్ర్తీ నైనందుకు/ సంప్రదాయాల సజీవ సమాధిలో/ ఊపిరాడక గిల గిల కొట్టుకుంటూ/ వివాహం ఊబిలో/ కూరుకుపోతున్నప్పుడు/ జీవితం నుంచి కాదు కదా/ శరీరం నుంచైనా కించిత్తుకూడా/ దూరమవడం నా చేతుల్లో లేని పని’ అంటుంది. ఇక్కడ ఆలు మగల అనురాగ పూరితమైన పరిష్వంగం ఆర్ధిక కారణాల వలన, భార్యని బదులు డబ్బును ప్రేమించడం వలన ఆ పరిష్వంగం అత్యంత జుగుప్సాకరమైన సర్ప పరిష్వంగంగా మారిపోయింది. ఆధునిక యుగంలో సర్వత్రా కనిపించేవి ఇలాంటి సర్ప పరిష్వంగాలే. పతియే ప్రత్యక్ష దైవమైన వ్యవస్థలో ఆ పతి పరిష్వంగాన్ని అత్యంత జుగుప్సాకరమైన సర్ప పరిష్వంగంగా భావించడమే ఒక ధిక్కారం, ఒక సాహసం. 

.

సాహిత్యం అంతా పురుషుల దృష్టితోనే రాయడం వల్ల, వారి కాముక దృష్టికి స్ర్తీలు కేవలం అవయవాల ప్రదర్శన శాలలు గానే కనిపిస్తారు. వారి దృష్టిలో స్ర్తీలంటే రెండు వక్షోజాలు, రెండు జఘనాలు మాత్రమే. వారి చూపులు స్ర్తీల నెలా ఇబ్బంది పెడతాయో కేవలం స్ర్తీలు మాత్రమే రాయగలిగిన కవిత ‘చూపులు’. స్కూలుకు వెళ్ళే విద్యార్ధినులను, ఉద్యోగాలు చేసే స్ర్తీలను, రోడ్డు మీద నడిచే మహిళలను మగవారు చూసే చూపులు, ఆకలి చూపులు, కామపూరితమైన వికృతమైన చూపుల గురించి- ‘రెండు కళ్ళనుంచి/ చూపులు/ సూదుల్లా వచ్చి/ మాంసపు ముద్దలపై/ విచ్చల విడిగా తిరుగుతూ ఉంటాయి’ అని జయప్రభ వర్ణిస్తారు. బడికి వెళ్తున్నా, గుడికి వెళ్తున్నా, ఇంటికి వెళ్తున్నా, ఆఫీసుకు వెళ్తున్నా చూపులు ఆడవాళ్ళ శరీరాల మీద గాయాలు చేస్తూనే ఉంటాయి. ‘బస్సులోను/ క్లాసు లోనూ/ వేసే ప్రతి అడుగు వెనకా/ శరీరంలోని ఏదో ఒక భాగాన్ని/ గాయం చేస్తూ/ విషపు చూపులు గుచ్చుకుంటూనే ఉంటాయి’ అంటూ పురుషుల చూపులు పడతుల హృదయాలనెలా ముక్కలు చేస్తాయో వర్ణించిన కవిత ఇది. అలాంటి చూపులను సహించలేని స్ర్తీలు అలాంటి పురుషులను ప్రతిఘటించాలనుకుంటారు. అందుకే కవయిత్రి ‘ఈ దేశంలోని ఆడదానికి/ వళ్ళంతా ముళ్ళుండే రోజు/ ఎప్పుడొస్తుందా అని’ ఎదురు చూస్తుంది. పిల్లల్ని కనే ప్రక్రియ ఎంత నరకమో ఆ స్థితిలో ఆమె పరిస్థితి ఎంత భయంకరమో కొండేపూడి నిర్మల ‘లేబర్‌ రూం’ కవితలో ‘ప్రపంచంలోని నరకమో/ నరకంలోని ప్రపంచమో/ త్రీడీలో చూస్తున్నట్టే ఉంటుంది’ అంటూ పరాకాష్ఠకు చేరిన బాధను వర్ణిస్తూ ‘కాళ్ళనలా ఎడం చేసి దీనంగా హీనంగా నీచాతి నీచంగా/ ఒక హింసాతల పరాకాష్ఠ కోసం ఎదురు చూడ్డమంటే/ రైలు పట్టాలమీద నాణెం విస్తరించిన బాధ/ కలపను చెక్కుతున్న రంపం కింద పొట్టులా ఉండ చుట్టుకొన్న బాధ’ను కళ్ళకు కట్టినట్టు, మనసుకు పట్టినట్టు చిత్రీకరిస్తారు. పిల్లల్ని కనడం ఎంత నరకమో ఈ కవిత వర్ణిస్తే, తప్పనిసరి పరిస్థితిలో పిల్లలు వద్దనుకొని అబార్షను చేయించుకొని పరితపించే కొందరి తల్లుల మానసిక బాధను అబార్షను స్టేట్‌మెంట్‌లో పాటిబండ్ల రజని ‘నీకు పంచేందుకు రక్తం లేకనే కదా/ నిన్ను పెంచేందుకు తీరిక లేకనే కదా/ నీ అక్కకు ఇంకా పాకడమైనా రాలేదనే గదా, నేన్నిన్ను వద్దనుకొన్నది/ నా టెంపరరీ ఉద్యోగమూ, ఆరోగ్యము, నీకు మరణశిక్షను ఖాయం చేస్తే/ తల్లడిల్లిన తల్లి మనసు అయ్యో/ పాలింకిపోవడానికికున్నట్టు/ మనసింకిపోవడానికి/ మాత్రలుంటే ఎంత బావుండు’ అని ఆక్రోశిస్తారు. స్ర్తీవాద కవితల్లో మరో ప్రముఖ కవిత వంటిల్లు. సమాజంలో వంటిల్లు స్ర్తీలకు, ముందు గది పురుషులకు కేటాయించారు. 

.

మంచి స్ర్తీకి కితాబు ఏమిటంటే మంచి మంచి వంటలు బాగా చేసి ఇంట్లో వాళ్ళను మెప్పించడము. ఏ కాలమైనా ఈ లక్షణం మాత్రం మారదు. ప్రవరుడు తీర్థయాత్రలు చేసి హిమాలయ సౌందర్యాలను ఆస్వాదిస్తే అతని భార్య మాత్రం అరుణాస్పద పురంలోనే ఉండి ‘వండ నలయదు వేవురు వచ్చిరేని’ అని వంటింటికే అంకితమవుతుంది. నల భీమ పాకమని మగవారి వంటలు ప్రశస్తికి వచ్చినా ఆ నల భీముల పాకశాస్త్ర ప్రావీణ్యం కొన్ని సందర్భాలకు మాత్రమే పరిమితం. ‘అసలు మా అమ్మే నడుస్తున్న వంట గదిలా ఉంటుంది’ అంటూ వంటింటి రహస్యాల్ని విప్పి చెప్తారు విమల. ఈ వంటింటి సామ్రాజ్యానికి మా అమ్మే మహారాణి/ అయినా చివరికి వంటింటి గిన్నె లన్నిటిపైనా/ మా నాన్న పేరే’ అని పచ్చి నిజాన్ని చెప్తారు. వంట చెయ్యడం, వడ్డించడంలోనే రోజులో చాలా సమయం గడిచిపోతుంది స్ర్తీలకు. చదవడానికే, రాయడానికీ దేనికీ సమయముండదు. అందుకే ‘ఎంత అమానుషమైందీ వంటగది? మన రక్తం పీల్చేసి మన ఆశల్నీ, కలల్నీ కాజేసి/ కొద్ది కొద్దిగా జీవితాంతం పీక్కు తింటున్న రాకాసి గద్ద ఈ వంటిల్లు’ అని వంటిల్లు ఎలా స్ర్తీల శక్తుల్ని ధ్వంసం చేస్తుందో చెప్తారు. మనం ఏమైనా మన అంతిమ కర్తవ్యం/ గరిట తిప్పటంగా చేసిన ఈ వంటిళ్ళను ధ్వంసం చేద్దాం రండి’ అంటూ వంటిళ్ళలోనే జీవితమంతా అంకితమైపోయిన స్ర్తీల గురించి ఘాటైన చురకలు వేస్తారు. లావుగా ఉన్నవాళ్ళు సన్నగా మారాలని, నల్లటివాళ్ళు తెల్లగా మారాలనే నేపథ్యంలో ఎంత హింసను అనుభవిస్తున్నారో ‘సౌందర్యాత్మక హింస’లో ‘మన మంటే 34, 24, 35 కొలతలమైన చోట, మొటిమలు మొలవడం, జుట్టు రాలడం/ నడుం సన్నగా లేకపోవడమే/ మన నిరంతరాందోళలైన చోట/ దైహిక సౌందర్య పిపాస యే/ మన సమస్త జీవిత లక్ష్యాన్ని చేసిన చోట/ ఎంత హింసని అనుభవిస్తున్నామో కదా!’ అని సకల స్ర్తీల బాధల గురించి విమల వ్యాఖ్యానిస్తారు. స్ర్తీవాద రచయిత్రులు చాలా మంది వివాహ వ్యవస్థలోని అసమానతల గురించి, ఎంత సేపూ భార్యలు మాత్రమే సర్దుకు పోవడం గురించి, దాంపత్యంలోని బోలుతనం గురించి ఎన్నో కవితల్లో విప్పి చెప్పారు. ‘సర్దుకుపో ఈ నాలుగక్షరాలే/ స్ర్తీని అగ్నికాహుతి చేసే సాధనాలు’ అని ఈ సర్దుకు పోవడం స్ర్తీలకే ఎందుకు పరిమితం కావాలని ప్రశ్నిస్తూ ‘నీటిలోనే జీవిస్తుంది చేప/ కాసేపు నేలపైన ఉండమంటే/ నశిస్తుంది మరుక్షణమే/ నింగిలో విహరించే పక్షిని/ కాసేపు సర్దుకో నేలపైనే ఎగురు’ అంటే ఎంత అసహజమో ఈ సర్దుకు పోవడం కూడా అంతకష్టమైనదే అని మందరపు హైమవతి తన ‘సర్దుకుపో’ కవితలో వాస్తవ స్థితిని వివరిస్తారు. పురుషాధిక్య సమాజంలో స్ర్తీలు ఎలా ఉండాలో, ఎలా ప్రవర్తించాలో తెలిపే సిలబస్‌ను గూడ పురుషులే రూపొందించారు. స్ర్తీలను ప్రాణ పరిమళంతో అణువణువు స్పందించే మనుషులుగా గాక ఒక బానిసగానో, ఒక ఆటబొమ్మగానో, ఒక విలాసవస్తువుగానో చూసే సంఘం గుండెల్లో ప్రశ్నల బాణాలు సంధిస్తూ ‘ఎన్నాళ్ళు ఈ పూర్వకాలపు పాఠాలు/ మనసును గుర్తించలేని పాతకాలపు భావాలు’ అని నిలదీస్తుంది మందరపు హైమవతి. ‘అలా పగలబడి నవ్వడం తప్పు గదూ/ అధరాలపై చిరు దరహాసమే సుందరం/ అలా భర్త మాటను ఎదిరిస్తావెందుకు/ సహనం స్ర్తీకి ఆభరణం/ గృహిణికి శాంతమే భూషణం’ ఇలాంటి పాఠాలనీ సిలబస్‌నీ అందరం కలిసి మార్చలేమా అని ప్రశ్నిస్తారు. స్ర్తీల దైహిక బాధల గురించి, మానసిక వేదనల గురించి, తరతరాలుగా యుగ యుగాలుగా పురుషులు చేసిన గాయాలనుంచి, అనేకానేక అనుభూతుల గురించి మనసులో గుచ్చుకునేటట్టు కవితలు రచించారు. ఘంటశాల నిర్మల, కొండేపూడి నిర్మల, జయప్రభ, ఓల్గా, సావిత్రి, మందరపు హైమవతి, రజియా బేగం, పాటిబండ్ల రజని, బి. పద్మావతి, కె. గీత, ఎస్‌. జయ మొదలైనవారు ఎన్నో స్ర్తీవాద కవితల్ని రచించారు. లేబర్‌ రూం, పైటను తగలెయ్యాలి, చూపులు, అబార్షన్‌ స్టేట్‌మెంట్‌, సర్పపరష్వంగం, రాజీవనాలు, కాల్‌గళ్స్‌ మొనోలాగ్‌, గుక్క పట్టిన బాల్యం, కట్టుకొయ్య, గృహమేకదా స్వర్గ సీమ, దాంపత్యం, నిషిద్ధాక్షరి, నీలి కవితలే రాస్తాము మొదలగు కవితలు కవితా ప్రపంచంలో ఎంతో సంచలనాన్ని సృష్టించాయి. స్ర్తీవాద సాహిత్య ఉద్యమం మూడు దశాబ్దాలు దాటిన సందర్భంలో సమాజంలో ఎన్నో విజయాలు సాధించింది. సంఘంలో మార్పుని వేగంగా తీసుకువచ్చింది. అధికారులకైనా, మామూలు ప్రజలకైనా స్ర్తీ ంటే ఉన్న చులకన భావం పోయింది. సభల్లో నైనా, నిజ జీవితంలోనైనా స్ర్తీల గురించి ఎడా పెడా ఇష్టం వచ్చినట్టు మాట్లాడడానికి జంకుతున్నారు. ఆధునిక పురుషులు చాలా మంది ఇళ్ళల్లో భార్యలకి సాయం చేస్తున్నారు. పిల్లల పెంపకంలో పాలు పంచుకుంటున్నారు. 

.

నేడు మనం రోడ్డు మీద నడుస్తున్నప్పుడు, బస్సుల్లోనూ, రైళ్ళలోనూ, సినిమాల్లోనూ చంటిపిల్లల్ని మగవాళ్ళు ఎత్తుకున్న దృశ్యాలే కనిపిస్తాయి. స్ర్తీవాదం తెలుగు కవిత్వంలో ఎంత సంచలనం కలిగించినా ఆ తర్వాత ఉద్యమంలో ఎన్నో మార్పులు వచ్చాయి. స్ర్తీలందరూ ఒకటి గాదు. ధనవంతులు, అగ్రవర్ణాల స్ర్తీలతో బాటు దళిత స్ర్తీలు, అణగారిన వర్గాల స్ర్తీలున్నారని, వాళ్ళ సమస్యలు వేరని ఆ స్ర్తీల సమస్యల్ని ప్రతిబింబిస్తూ దళిత వాద సాహిత్యం వచ్చింది. ఆ తర్వాత ముస్లిం వాద సాహిత్యం వచ్చింది. నీలి మేఘాలు, గురి చూసి పాడే పాట సంకలనాలు కాకుండా ‘నల్ల పొద్దు’ మొదలైన సంకలనాలు వచ్చాయి. దేనికైనా బలమైన పునాది స్ర్తీవాద సాహిత్యమే. సమాజంలో నేడు శ్రామిక స్ర్తీలు అధికంగా ఉన్నారు. ఇళ్ళలో పనిచేసేవారు, ఫేక్టరీలలో, షాపుల్లో, ఇళ్ళ నిర్మాణాల్లో, పొలాల్లో, తోటల్లో శారీరక శ్రమ చేసేవాళ్ళు ఎంతమందో ఉన్నారు. వారి సమస్యలను చిత్రీకరిస్తూ, ఇంకా అట్టడుగు ప్రజల జీవనాల్లోకి వెళ్ళినప్పుడే స్ర్తీవాద సాహిత్యం బలోపేతమవుతుంది.


Tuesday, December 22, 2015

"నేను శ్రీశ్రీని. ఈ శతాబ్దం నాది"

ఒక సారి శ్రీ శ్రీ గారు రైలు లో ప్రయాణం చేస్తున్నారు.టిక్కెట్ లేదు

శ్రీశ్రీ వంతు వచ్చింది.. ఇది గమనించి

"ఎవరు మీరు" అన్నాడు టి.సి.

"భూతాన్ని

యజ్ఞోపవీతాన్ని

వైప్లవ్య గీతాన్ని నేను"

"కవిత్వంలో దేనికి? తెలుగులో చెప్పరాదుటయ్యా" అన్నారెవరో.

"నేను శ్రీశ్రీని. ఈ శతాబ్దం నాది"

"కావచ్చు. కాని ఈ రైలు శ్రీ సర్కారు వారిది" అన్నాడు టి.సి..

"మొన్నటి దాకా తెలుగు సాహిత్యం నన్ను నడిపింది. ఇప్పుడు దాన్ని నేను నడుపుతున్నాను..."

"అవచ్చు. కాని ఈ రైళ్ళని ఇండియన్ రైల్వేస్ వారు నడుపుతున్నారు"

"ఔను నిజం, ఔను సుమా నీవన్నది నిజం నిజం"

అనేసి శ్రీశ్రీ సీటుమీద కూచుని, నిట్టూర్చి డబ్బులు తీసేరు.

శివుడు.!

శివుడు.!

.

(నెట్ లో దొరికిన ఒక మంచి కవిత.)

ఇసుక రేణువులోన దూరియుందువు

నీవు బ్రహ్మాండమంతయును నిండియుందువు

నీవు చివురాకులాడించు గాలిదేవర

నీవు ఘన కానలను గాల్చు కారుచిచ్చువు

నీవు క్రిమికీటకాదులకు మోక్షమిత్తువు 

నీవు కాలయమునిబట్టి కాలదన్ను

నీవు పెండ్లి జేయరాగ మరుని మండించినావు పెండ్లియాడి సతికి సగమిచ్చినావు దక్షయాగము ద్రుంచి సురలందరిని గొట్టి వికటాట్టహాసమున భయపెట్టినావు

కడలి చిలుకు వేళ కాలకూటము బుట్ట దాని త్రావి సురల గాచినావు 

ఈ తిక్క శివునితో వేగలేననుచూ

ముక్కంటి కోపాన్ని ఓపలేననుచూ 

వదిలిపోదమన్న వేరు దైవము లేదు .

ఉండాలోయ్ ఉండాలి.!

ఉండాలోయ్ ఉండాలి.!

.

(భానుమతి గారు నవంబరు 1947 చందమామలో పాపాయిల కోసం రాసిన ఓ బుజ్జిగీతం.)

.

ఫిలింకు పాట

పిల్లలకు ఆట

రాజుకు కోట

ఉండాలోయ్ ఉండాలి

అత్తకు నోరు

దేవుడికి తేరు

స్టారుకు కారు

ఉండాలోయ్ ఉండాలి

స్టేజీకి తెర

కత్తికి ఒర

చేపకు ఎర

ఉండాలోయ్ ఉండాలి

యింటికి అమ్మ

నిమ్మకి చెమ్మ

కొలువుకి బొమ్మ

ఉండాలోయ్ ఉండాలి

తలుపుకి గడి

దేవుడికి గుడి

అవ్వకు మడి

ఉండాలోయ్ ఉండాలి

జూదరికి పేక

గొడ్లకి పాక

గాంధీకి మేక

ఉండాలోయ్ ఉండాలి

అరవలకు పొగాకు

ఆంధ్రులకు గోగాకు

మళయాళులకు తేయాకు

ఉండాలోయ్ ఉండాలి

పొరుగింటి పుల్లకూర రుచికాదా...

.

పెళ్లానికి కలలో కూడా కాంప్లిమెంట్ ఇవ్వరు గానీ, 

ఇక్కడ లేడీ ఫోటో కనిపిస్తే చాలు.. ఆహో, ఓహో, సూపర్, గీపర్అంటారు ..

పొరుగింటి పుల్లకూర రుచికాదా...











చిటపట చినుకులు పడుతూ ఉంటె చెలికాడే సరసన ఉంటె.

ప్యార్ హువా ... ఇకరారు హువా

Monday, December 21, 2015

ఆహా... ఎంతటి అందమైన ముగ్గు...!

పదహారణాల తెలుగమ్మాయి, ముగ్గు, ముత్యాల ముగ్గు.!

.

తీరైన తన నడకతొ లయబద్ధంగా సవ్వడి చేస్తున్న పట్టీలు

నా చూపుని తన వైపు మరల్చాయి...

సింధూరం, పసుపు పచ్చల పట్టు పరికిణీని మునివేళ్ళతో

కొంచెం పైకి లాగి తను కలియతిరుగుతుంది వాకిట దేని కోసమో వెతుకుతూ...

ఏదో కనుగున్నట్టు ఇంట్లోకి పరుగెట్టింది...

.

ముగ్గు గిన్నెతో తను బయటకొచ్చింది

పైటను నడుముకు చుట్టుకుని, పరికిణీ సర్దుకుని

ఒంటి కాలిపై భారం మోపి, కూర్చుంది ముగ్గుపెట్టటానికి...

నేను అలానే చూస్తున్నాను...

.

తన వేళ్ళు ఏదో మాయం చేస్తున్నట్టు

చక చకా చుక్కలు పెట్టుకుంటూ వెళ్తున్నాయి

.

నింగిలో చుక్కలు నేలపై ఆమె వేలు జారిన చుక్క చుక్కలో

పోలికలు వెతుక్కుంటు మురిసిపోతున్నాయి ఎంచక్కా...

అదే పనిగా... చంద్రుడు లేడని గుసగుసలాడుతున్నాయి

అది విని నెలరాజు మోము చిన్నబోయింది,

రోజు తనతో ఊసులాడే చిన్నది తనని ఈరోజు మరచిపోయిందని...

.

ఆహా... ఎంతటి అందమైన ముగ్గు...!

చంద్రుడు చిన్నబోవటంలో అర్ధం వుందనిపించింది...

ముగ్గుని చూసుకున్న ఆనందంతో తన కళ్ళు మెరిసాయి

పెదవులపై నవ్వులు విరిసాయి

ఆ నవ్వులో తడిసిన ముగ్గు ముత్యాల ముగ్గయ్యింది

ఆ ముంగిట వెలుగులు నింపింది...

భాషా భారతి's photo.

తిరుమల విమాన వేంకటేశ్వర స్వామి.!

తిరుమల విమాన వేంకటేశ్వర స్వామి.!


పూర్వం తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర ఆలయ అర్చకులు తొమ్మిదిమంది , స్వామివారి ఆభరణాలను ధరించారు. అది స్వామివారి దర్శనానికి వచ్చిన విజయనగర రాజు కంటపడింది. దాంతో ఆ రాజుకు ఆగ్రహం ముంచుకొచ్చింది. తొమ్మిదిమంది అర్చకులనూ విచక్షణా రహితంగా అక్కడికక్కడే చంపేశాడు.

నరహత్య మహాపాపం అనుకుంటే ఒకరు కాదు, ఇద్దరు కాదు ఏకంగా తొమ్మిదిమందిని హత్య చేశాడు రాజు. పైగా పవిత్ర దేవాలయంలో హత్య చేశాడు. అది సామాన్య దోషం కాదు. మహా పాపం. ఆ పాప పరిహారం కోసం వ్యాసరాయలు ప్రయత్నించారు. పన్నెండేళ్ళ పాటు భక్తులెవర్నీ ఆలయంలోనికి అనుమతించలేదు. వ్యాసరాయలవారు గర్భగుడిలో ప్రవేశించి, పాప నివృత్తి అయ్యేందుకు కఠోర దీక్షతో పూజలు నిర్వహించారట.

ఆ పన్నెండేళ్ళ కాలంలో భక్తులకు గర్భగుడిలో ఉన్న మూలవిరాట్టును దర్శించుకునే భాగ్యం కలగలేదు కానీ, అందుకు ప్రతిగా ఆనంద నిలయ విమానం మొదటి అంతస్తులో స్వామివారి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించారు. ఇలా ప్రతిష్టించిన వేంకటేశ్వర స్వామివారి విగ్రహం ఉత్తర వాయువ్యంలో ఉంటుంది. అప్పుడు ప్రతిష్టించిన స్వామివారి విగ్రహమే విమాన వేంకటేశ్వర స్వామి. అప్పుడు స్వామివారికి బదులుగా ప్రతిష్టించిన విమాన వేంకటేశ్వర స్వామిని ఇప్పటికీ భక్తిశ్రద్ధలతో దర్శించుకుంటారు. తిరుమల వెళ్ళిన భక్తులు తప్పనిసరిగా విమాన వేంకటేశ్వర స్వామిని దర్శించుకోవడం ఆచారంగా మారింది.

ప్రస్తుతం ఆనంద నిలయానికి ఉత్తర వాయువ్యంలో విమాన వేంకటేశ్వరుని విగ్రహం వద్ద బంగారు, వెండి పూత పూసి, మరింత శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు. తిరుమల దర్శించుకున్న భక్తులు తప్పనిసరిగా విమాన వేంకటేశ్వరుని దర్శించుకుంటారు.

పెళ్ళి

పెళ్ళి
మొన్న
రెండు కుటుంబాల కలయిక,
నిన్న
రెండు మనసుల కలయిక,
నేడు
రెండు మనీపర్సుల కలయిక.

అమెరికా పిల్లలు!

అమెరికా పిల్లలు!

(శ్రీ రావి రంగారావు గారు.)
.
అమెరికా పిల్లలు
ఒక లక్ష్యంతో మనం వదిలిన బాణాలు మన పిల్లలు...అంతే...అవి తిరిగి రావు.

Sunday, December 20, 2015

జీవన గొడుగు!

జీవన గొడుగు!

(రాజేందర్ గణపురం )

. ...............

అడుగులో అడుగేసి

ఏడడుగులు నాతో వేసి..

తాళి కోసమే తలవంచి

నా..తలను పదిమందిలో పైనుంచి..!

ఏడు జన్మలంటూ ఈ జన్మనుండే

చిటికన వేలు బట్టి..!

అర్ధాంగి వై అగ్ని చుట్టు ప్రమాణంచేసి

నాజన్మతో జతగలిపి ఈజన్మంత జత నిలిచి

నా ఆనందానికి అర్దాంగివై

నా చిరునవ్వు కు ప్రమిదవు నీవై....

కష్ట నష్టాలలో కన్నీటికి నేస్తానివై

సుఖ దు:ఖాలలో సుధారాశిపై....!

ఆకలికి అమ్మవై నడిజామున కోమలివై

నా కోపానికి ఓపిక నీదై..!

కష్టపెట్టినా ఇష్టమే నంటు

నీ కంటా తడి వచ్చినా ఇంటిగుట్టు ఇల్లంటు..!

నన్నునన్నుగా ఇన్నేల్లు నన్నంటి వెన్నంటి

సాదక బాదకలో సరి జోడువై..!

నీవు ఆనందిమచినది ఎంతో

నాకు తెలియదుగాని..!

చివరిగా నీకు నే నేమిచ్చుకోను చెలి

ఈ గొడుగు క్రింద చోటు తప్పా....?

Saturday, December 19, 2015

Ideas చాలా మందికి వస్తాయి

Ideas చాలా మందికి వస్తాయి కాని

ఎవడైతే ముందుగా Execute చేస్తాడో 

వాడే దానికి Owner అవుతాడు .. 

మిగతా వాళ్ళంతా Followers అవుతారు .

మీకు తెలుసా ...

మీకు తెలుసా .... 

.

గణ పతి భార్యలు సిద్ధి ,బుద్ధి .

కుమారస్వామి భార్యలు వల్లీ ,దేవసెనలు .

వీరు శబ్ద వాచ్యులు ,శక్తి స్వరూపులే కాని ,

స్త్రీ సుఖం ఇచ్చిన వారు కాదు .

భ్రాంతిలో ఉన్న దాంపత్యం ఇది .

Wednesday, December 16, 2015

బుడుగో ! బుడుగు !!

బుడుగో ! బుడుగు !!
.
గిడుగు ఉత్తరధ్రువం పర్యటనకు వెళ్ళొచ్చాడు.
మర్నాడు సాయంత్రం తన స్నేహితులతో యాత్రా విశేషాలు చెబుతున్నాడు.
"అక్కడ ఎంత చల్లగా ఉందంటే....మేం సిగిరెట్ ముట్టించడానికి అగ్గిపుల్ల వెలిగించగానే
మంట గడ్డ కట్టుకుపోయేది ఎంత ఊదినా ఆరేది కాదు" అని ఆగాడు.
.
ఇంతలో పక్కనే ఉన్న మన బుడుగు "అందులో గొప్పేం ఉంది. మేం వెళ్ళినప్పుడైతే పరిస్తితి మరీ ఘోరంగా ఉండెది. మా నొట్లోంచి శబ్దం రావడం ఆలశ్యం, మాటలన్నీ గడ్డ కట్టుకుపోయేవి.
ఆ తర్వాత మా తిప్పలు తిప్పలు కావు.
ఆ మాటలన్నింటినీ జాగర్తగా ఏరుకుని వెచ్చబెట్టే దాకా ఎవరు ఏం మాట్లాడారో తెలిసేది కాదు"
.
అని చెప్పాడు ఇంకాస్త బడాయిగా

x

వసు చరిత్ర"

భట్టుమూర్తి వ్రాసిన "వసుచరిత్రలోది ఈ పద్యము.వాసు రాజు వ్యాహ్యాళి కై వచ్చి ఒక చోట విశ్రమించినాడు.

అప్పుడు ఎక్కడి నుండియో మధుర గానము వినపడెను.ఎవరో ఒకయువతి మధురముగా పాడుతూ వుంది.

అప్పుడు ఆ రాజు తన వెంట వచ్చిన వయస్యుని (మిత్రుడిని)ఎవరిదీ గంధర్వగానము?పోయి చూచిరా అనిపంపించాడు.ఆ మిత్రుడు వెళ్లి చూసి వచ్చి ఆమె సౌందర్యమును యిలా వర్ణించాడు.

కమనీయాకృతి యోగ్య కీర్తనలం గన్పట్టు నా శ్యామ, యా 

సుమబాణాంబక, యా యమూల్య మణి, యా చొక్కంపు పూబంతి యా 

సుమనోవల్లరి,ఆ సుధా సరసి యా సొంపొందు డాల్దీవి యా 

కొమరు బ్రాయంపు రంభ, ఆ చిగురుటాకుంబోడి నీకేతగున్ 

అర్థము:--ఆమె కమనీయ రమణీయ అవయవ సౌందర్య యౌవ్వనము,ఆమె మన్మధ బాణముల వంటి కన్నులు గలది.(అరవింద,మశోకంచ,చూతంచ,నవమల్లికా, నీలోత్పలంచ పంచైతేపంచ బాణస్యసాయికా ఈ 

ఐదూ మన్మధుని బాణాలు)పద్మరాగ మణి వంటి పెదవులు కలది.పూదీగేల వంటి చేతులు గలది,అమృత సరస్సు వంటి నాభి గలది,చొక్కమైన పూబంతుల వంటి కుచములు గలది,చిగురుటాకుల వంటి పాదములు గలది,అంతేకాక సన్నని దేహము గల్గి మన్మథ బాణము,అమూల్యమైన మణి పూబంతి 

వంటి యింతి ;పూలతీగే అమృత సరస్సు,కాంతి,దేవి యౌవనవతి,రంభ వంటిది చిగురు శరీరము గలది,

ఆ అపురూప సౌందర్యవతి నీకే తగును.నీవు తప్ప ఆమె కెవరూ సరిపోరు.

అనిన మిత్రుడిని జూచి ఆత్రుతగా నీవు ఆమెను కలిసితివా?అని రాజు అడిగాడు.అప్పుడు ఆ మిత్రుడు 

ఆమె తన చెలికత్తెలతో ఒక పొద వద్ద కూర్చునివాళ్ళల్లో వాళ్ళుపాటలు పాడుకుంటూ సరసాలాడు కుంటున్నారు అటువంటి సమయములో అక్కడికి నేను పోరాదు.అని

స్వైర విహార ధీరలగు సారసలోచనలున్న చోటికిన్ 

భోరున లాతివారు చొరబూనినచో రసభంగమంచు,నే 

జేరక పువ్వు తీవెల చెంతనె నిల్చి లతాంగి రూపు క 

న్నారగ జూచి వచ్చితి నవాంబు రుహాంబక నీకు దెల్పగన్

అర్థము:-రసభంగము చేయని మరొక పద్యము.ఆ వయస్యుడు మరియాద తెలిసినవాడు.యువతులను 

జూచుటకు వెళ్ళినాడు.వారు సంగీతమున నిమగ్నులై యున్నారు.వారు తనను గమనించిన పని చెడిపోతుంది.అందుకని అతను వసు రాజుతో యిట్లనుచున్నాడు.

స్వేచ్చావిహారులైన యువతులు, ప్రౌఢ లైన సారసలోచనలు (తామర రేకులవంటి కన్నులు గలవారు)

వున్నచోటికి హఠాత్తుగా పరాయి మగవారు ప్రవేశించిన యేమగును?రసభంగ మగును.అని నేను వెళ్ల లేదు.వారి సరస సంభాషణలకు భంగ మగును అని ఒక అర్థము.."సారసలోచనలు" అను పదములో 'రస' అను అక్షర భంగ మయినచో వారు సాలోచనలగుదురు.అదొక చమత్కారము..అసలే పెద్ద కన్నులున్నవారు,నన్ను చూచిన

యింకా కళ్ళు విప్పార్చుకొని వీడెవడు?పానకంలో పుడక లాగ వచ్చినాడు అని సాలోచనలగుదురు.(కన్నులు యింకా పెద్దగా జేసి చూచెదరు)కనుక పూతీగేల నడుమ నుండి ఆ యువతినికన్నుల నిండుగా జూసి నీకు చెప్పవలెనని వచ్చినాను తమ్మికంటీ (తామర రేకుల వంటి కన్నులు కలవాడా!)ఆమె సారసలోచన మరి నీవు సారసలోచనుడవు.(నీవు పోవచ్చును అను అంతరార్థము). 

భట్టుమూర్తి ఎంత అద్భుత మైన వర్ణన చేసినాడు కదా!"వసు చరిత్ర" లో వర్ణనలకే అధిక ప్రాధాన్యము యిచ్చినాడు కవి.

x

సంస్కృతం తరగతి !

సంస్కృతం తరగతి నడుస్తోంది

అధ్యాపకుడు విభక్తి , వచనములు వివరిస్తున్నాడు .

" రామ " శబ్దము ఉదాహరణగా తీసుకుందాం ... 

రామః .....రామౌ.... రామాః 

అంటే తెలుసుగదా , 

రాముడు .... (ఇద్దరు ) రాములు ......(అనేక) రాములు

సంస్కృతములో ఏక వచనము , బహువచనమే కాక , ద్వి వచనము కూడా ఉంటుంది.

దీన్నే ఇంకోలా ,

అహం రామః అస్మి -- నేను రాముడిని [ అయి ఉన్నాను ]

ఆవాం రామౌ స్వః --మేమిద్దరము రాములము [అయి ఉన్నాము]

వయం రామాః స్మః --మేము రాములము [అయి ఉన్నాము ]

అని చెప్పవచ్చు... అర్థం అయిందా..

అందరూ తలలాడించారు..

అధ్యాపకుడు :- ఏదీ , సుబ్బారావు , ఇంకో ఉదాహరణ చెప్పూ..

సుబ్బారావు :-

అహం బ్రహ్మః అస్మి [ అహం బ్రహ్మాస్మి ]

ఆవాం బ్రహ్మౌ స్వః 

వయం బ్రహ్మాః స్మః

అధ్యాపకుడు మూర్ఛపోయాడు. 

---------------

ఈ జోకు అర్థం కాని వాళ్ళు చేతులెత్తండి

Monday, December 14, 2015

పండుగరోజు !!

పండుగరోజు !!

@ జాజిశర్మ

ఈ రోజు మన బాపు పుట్టిన రోజు. మనకందరికీ చాలా పవిత్రమైన రోజు.

ఈ రోజు భాగ్యనగరములో జరుగుతున్న ఈ విశిష్టమైన రోజు పండుగలాగా నిర్వహిస్తున్న బాపు రమణ

అకాడమీ వేడుకలో బాపురమణీయలోగిలి సభ్యులందరూ ఉత్సాహంగా పాల్గొని సన్మానితులైన

కళాతపస్వి శ్రీ విశ్వనాధ్ గారి, శ్రీ జయదేవ్ గారి ఆశీస్సులను స్వీకరించి మన బాపు రమణీయ లోగిలి

సమూహము అజరామరమైన కీర్తి ప్రతిష్టలను సంతరించుకుని బాపు రమణల జయపతాకములను

విశ్వవ్యాప్తము చేయుదురు గాక అని భగవంతుని ప్రార్దిస్తూన్నాను.

ఈ సందర్భములో మన బాపురమణీయ లోగిలి ముఖ్య సంధానకర్త డాక్టర్ శ్రీ పొన్నాడ

విజయవేంకట సుబ్బారావు గారి రెండు గ్రంధములు "ఎంకి పాటలు" " అమ్మపదములు" ఆవిష్కరణ

అవుతున్నాయి. ఇది ముదావహము. డాక్టర్ గారి ప్రతిభా మకుటంలో ఇది మరో కలికితురాయి.

వారిని ప్రత్యేకముగా అభినందిస్తూ, ఈ వేడుకకు కారణమైన బాపు రమణీయలోగిలి సభ్యులందరికీ నా మన:పూర్వక జేజేలు అర్పిస్తున్నాను.

బాపు రమణలు మనలను పై లోకములో నుండి మురిసిపోతు చిరునవ్వులజల్లులు కురిపిస్తూ ఈ

వేడుకలు వీక్షించెదరు అనే మన ప్రగాఢ విశ్వాసము.

ఈ వేడుకలు అత్యంత వైభవముగా జరిగి మనలందరి కన్నులకు పండుగగా సుసంపన్నమగుగాక !!

జై శ్రీమన్నారాయణ.

Sunday, December 13, 2015

ఎందుకో ఈ సినిమా లో క్లారిటి లేదు ...

ఎందుకో ఈ సినిమా లో క్లారిటి లేదు ... 

సావిత్రి భర్త పద్మనాభం చని పోయి ఉండక పోతే 

ఆమె గంపెడు పిల్లతో హాయిగా వుండేది .. 

గోపి గౌరీ పెళ్లి చేసి కొనేవాడు 

ఆదుర్తి ముగ మనసులు మనం ఏడవడానికి 

రాధ భర్తను చ అన్యాయంగా చం పెసారు

సీతాజననం !

సీతాజననం !
.
మిధిలాపుర నాయకుడైన జనక మహారాజు యాగము
చేయుచూ భూమిని దున్నుచుండగా నాగలికి ఒక పెట్టె అడ్డుపడింది.
ఆ పెట్టెను తెరచి చూడగా అందులో ఒక పసిపిల్ల కనిపించింది.
నాగటి చాలులో లభించినందున ఆమెకు సీత అని నామకరణము చేసిజనకమహారాజు, ఆయన భార్య సునయన అల్లారు ముద్దుగా ఆ బిడ్డను పెంచుకొన్నారు.కనుక సీత భూదేవి కుమార్తె అని అంటారు,
శ్రీ సీతమ్మ జన్మనక్షత్రము ఆశ్లేష నక్షత్రము .
.
సీత గర్భమున జన్మించలేదు గనుక అయోనిజ అని అంటారు.
.
సీతాదేవి జననం సీత జన్మ నక్షత్రమైన ఆశ్లేష నక్షత్రం రోజున
చైత్ర మాశ శుక్లపక్షంలో జరిగింది.

జాబిలి కన్నా నా చెలి మిన్న!

జాబిలి కన్నా నా చెలి మిన్న
పులకింతలకే పూచిన పొన్న
కానుకలేమి నేనివ్వగలను
కన్నుల కాటుక నేనవ్వగలను
పాల కడలిలా వెన్నెల పొంగింది
పూల పడవలా నా తనువూగింది
ఏ మల్లెల తీరాల నిను చేరగలను
మనసున మమతై కదా తెరగలను

x

బాల గంగా ధర తిలక్..... కవితా మనసు.!

బాల గంగా ధర తిలక్..... కవితా మనసు.!

.

ఒక్క మునిమాపు వేళ మా వూళ్ళో ఒక కదంబ

వృక్ష ఛాయలో మొదటి సారిగా దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారు

తమ ఊర్వశీ ప్రవాసం లోంచి

వివరాలీ విభావరీ విలాసాల

నీ మసలు చరణ మంజీరము గుసగుసలో

అన్న గేయం విన్నప్పుడు

చటుక్కున ప్రబంధాల బలవంతపు వర్ణనలూ

బిగుసుకుపోయిన భాషా శరీరాలూ, మా వూరి రోడ్ల మీది దుమ్ము

అన్నీ మాయమయి పొయి

నేను నా లోంచి కదలి పోయి జాలి జాలిగా

గాలిలో చిరు చీకటిలో నక్షత్రాల చిరు కాంతిలో

కలసి పోయి యేదో యేదో అయిపోయిన క్రొత్త చైతన్యం లో

ఆ రాత్రంతా నిద్రపోలేదు.

Friday, December 11, 2015

మీ లాంటి కొండ ముచ్చులు దోర్కపోరు అంది...

అది 1959 యూనివర్సిటీ నుండి కోటి బస్సు లో వస్తున్నాం...నేను హనుమంతరావు..

.

ఒక అమ్మయిని చూసి మా హనుమంతరావు ..ఇలాంటి

.

కోతులకు పెళ్లి ఎలా అవుతుంది...జాలి వేస్తోంది అప్పారావు అన్నాడు.

.

అందుకు ఆ అమ్మయీ పర్వాలేదు ... మీ లాంటి కొండ ముచ్చులు దోర్కపోరు అంది...

.

ఆ .. అన్నాడు పాపం హనుమంతరావు...


ఎప్పుడు అలా తిట్టు కోవడమ మాత్రమే ఎప్పుడు కొట్టు కొంటారో ..

నేను హనుమంతరావు ఒకసారి బస్సు ఆర్ట్స్ కాలేజీ దగ్గెర దిగి కెమిస్ట్రీ బిల్డింగ్ కు
నడుస్తునాం.
అక్కడ మా ఫ్రెండ్స్ అర్జునసింగ్, పార్థ సారధి ఏదో గో డవపడి..తిట్టుకుంటున్నారు..
కమలేషు బేడి..(ఆమె అప్పుడు మా కాలేజి బుటి లెండి)..,,,గురుంచి ఏదినా
అంటే నేను ఉప్పుకోను అంటున్నాడుఅర్జును...
అంటాను..అంటో ముదుకు వస్తున్నాడు పార్థు....
..
ఎప్పుడు అలా తిట్టు కోవడమ మాత్రమే ఎప్పుడు కొట్టు కొంటారో ..
అన్నాడు మన హనుమంతరావు ..
అంటే మేము కొట్టుకోవడం నీకు ఇష్టమా అంటో ........ఇద్దరు కలసి .నా సామి రంగా ఉతికేసారు మన హనుమంతరావుని...

Vinjamuri Venkata Apparao's photo.

x

నీ శత్రువుల మాట విను.. ఎందుకంటే నీ లోని లోపాలు, తప్పులు అందరికంటే వారికే బాగా తెలుసు .


నీ శత్రువుల మాట విను..
ఎందుకంటే నీ లోని లోపాలు, తప్పులు అందరికంటే వారికే బాగా తెలుసు .

ఈ రేయి నన్నొల్ల నేరవా? రాజా! ఎన్నెలల సొగసంత యేటి పాలేనటర!



ఈ రేయి నన్నొల్ల నేరవా? రాజా!

ఎన్నెలల సొగసంత యేటి పాలేనటర!

x

నీవు నేనైతే !



                          నీవు నేనైతే !
నిను నీలోనె కందు!
నేను నేనుగ నుంటె!
నీలోనె యుందు!

లక్ష్మీం క్షీర సముద్ర రాజ తనయాం !

లక్ష్మీం క్షీర సముద్ర రాజ తనయాం శ్రీరంగ ధామేశ్వరీం

దాసీ భూత సమస్త దేవ వనితాం లోకైక దీపాంకురాం

శ్రీ మన్మంద కటాక్ష లబ్ధ విభవత్ బ్రహ్మేంద్ర గంగాధరాం

త్వాం త్రైలోక్య కుటుంబినీం సరసిజాం వందే ముకుంద ప్రియాం

.

లక్ష్మీ దేవీ! పాల సముద్రపు రాజు కూతురవై, శ్రీరంగధామమునకు అధిపతివై, 

దాస దాసీ జనులను, సమస్త దేవతా స్త్రీలను, లోకములన్నింటిని ప్రకాశింప జేయు దీప జ్యోతివి నీవు. బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, శివుడు మొదలయిన వారు కూడ శ్రీమంతురాలగు నీ చల్లని చూపులచే వైభవమును పొందిరి. ముల్లోకములు నీ కుటుంబమే. పద్మములో పుట్టిన, విష్ణువుకు ఇష్ట సఖివైన ఓ! లక్ష్మీ దేవీ, నీకు నమస్కారములు

Thursday, December 10, 2015

శ్రీ రుద్రదేవతా రూపం - శ్రీ రుద్ర పంచముఖ ధ్యాన శ్లోకాలు!

శ్రీ రుద్రదేవతా రూపం - శ్రీ రుద్ర పంచముఖ ధ్యాన శ్లోకాలు!

.

రుద్రాభిషేకంలో పంచముఖ ధ్యానంలోని శ్లోకాలు న్యాసంలో ప్రస్తావించబడ్డాయి. తత్పురుష, అఘోర, సద్యోజాత, వామదేవ, ఈశానముఖ రూపాలలో ఉండే పరమేశ్వరుని ఐదు ధ్యాన శ్లోకాల రూపంలో బోధాయనులు రచించారు. ఈ మహాన్యాస వివేచనము రావణ ప్రోక్త న్యాస ప్రక్రియలోనిది. ఆ శ్లోకాలు, తాత్పర్యము క్రింద. దీనినే శివ పంచానన స్తోత్రం అని కూడా అంటారు. 


తత్పురుష ముఖ ధ్యానమ్


సంవర్తాగ్ని తటిప్రదీప్త కనక - ప్రస్పర్ధితేజోమయం


గంభీర ధ్వని మిశ్రితోగ్ర దహన - ప్రోద్భాసితామ్రాధరం


అర్ధేందుద్యుతిలోలపింగలజటా  - భారప్రబద్ధోరగం


వందే సిద్ధ సురాసురేంద్రనమితం - పూర్వం ముఖం శూలినః


తాత్పర్యము: ప్రళయ కాలము నందలి అగ్ని తేజము తోనూ, మెరపుల తేజముతోను, బాగా కరిగిన బంగారు కాంతితోను పోటీ పదే తేజములే తన రూపముగా కలది, గంభీరధ్వనితో మిశ్రితము అగుతతో పాటు భయంకరమైన అగ్ని వలె ప్రకాశించు ఎర్రని పెదవి కలదియు, చంద్ర ఖండ కాంతితో చక చక మెరయు పింగళ వర్ణపు జడల గుంపును, దాని చుట్టూ గట్టిగా చుట్టిన సర్పములు కలదియు, సిద్ధులు, సురాసురుల చేత నమస్కరించబడుతున్న, శూలికి సంబంధించిన తూర్పున ఉన్న ముఖమును నమస్కరించుచున్నాను. (రజో గుణ ప్రధానమైన సృష్టి తత్వమును ఈ శ్లోకములో స్తుతి చేయబడినది)

.

అఘోర ముఖ ధ్యానమ్


కాలాభ్రభ్రమరాంజనద్యుతినిభం - వ్యావృత్తపింగేక్షణం


కర్ణోద్భాసితభోగిమస్తకమణి - ప్రోద్భిన్న దంష్ట్రాంకురం


సర్పప్రోత కపాలశుక్తి శకల - వ్యాకీర్ణ సంచారగం


వందే దక్షిణమీశ్వరస్య కుటిల - భ్రూభంగ రౌద్రం ముఖం


తాత్పర్యము: నల్లని మేఘములు, తుమ్మెదల కాటుక - వీటి కాంతిని పోలిన కాంతితో ప్రకాశించునదియు, మిక్కిలి మిట్టగా తిరుగుచుండు పింగా వర్ణపు కన్నులు కలదియు, చెవుల యందు మిక్కిలి ప్రకాశించుచుండు సర్ప శిరోరత్నములతో బాగా కలిసిపోవుచున్న కోరల మొలకలు కలదియు, సర్పములతో పాటు (హారముగా) కూర్చబడిన కపాలములతో, ముత్యపు చిప్పల ముక్కలతోను, ఎగుడు దిగుదగుచున్న నడకను పొందినదియు, వంకరలుగా నున్న కను బొమ్మల ముడులతో భయంకరముగా నున్న ఈశ్వరుని దక్షిణ ముఖమును నమస్కరించు చున్నాను. (తమో గుణ ప్రధాన లయ కర్త తత్వము ఇక్కడ స్తుతి చేయబడింది)

.


సద్యోజాత ముఖ ధ్యానమ్


ప్రాలేయాచల చంద్రకుంద ధవళం - గోక్షీరఫేన ప్రభం


భస్మాభ్యక్తమనంగదేహ దహన - జ్వాలావళీలోచనం


బ్రహ్మేంద్రాది మరుద్గణైః స్తుతి పరై - రభ్యర్చితం యోగిభిః


వందేహం సకలం కళంకరహితం - స్థాణోర్ముఖం పశ్చిమం


తాత్పర్యము:  హిమవత్పర్వతము, చంద్రుడు, మొల్ల పూవు - వీని వలె తెల్లనిదియు, ఆవుపాల మీద నురుగు వలె తెల్లని కాంతి కలదియు, విభూతి పూయబదినదియు, మన్మథుని శరీరమును దహించు జ్వాలల పంక్తితో నిండిన కన్ను కలదియు, స్తోత్రము చేయుచున్న బ్రహ్మేన్ద్రాది దేవ సమూహముల చేతను, యోగుల చేతను శ్రద్ధతో అర్చించ బడుచున్నదియు, నిర్మలమైన నిండు వాదనముతో కనబడుచున్నదియును అగు శివుని పశ్చిమ నమస్కరించు చున్నాను. (సత్వ గుణ ప్రధాన రక్షణ కర్త తత్వమును ఈ శ్లోకములో స్తుతించ బడినది)


 .

వామదేవ ముఖ ధ్యానమ్


గౌరం కుంకుమ పంకిలం సుతిలకం - వ్యాపాండు గండ స్థలం


భ్రూ విక్షేప కటాక్ష వీక్షణలసత్ - సంసక్త కర్ణోత్పలం


స్నిగ్ధం బింబ ఫలాధర ప్రహసితం - నీలాల కాలం కృతం


వందే పూర్ణ శశాంకమండల నిభం - వక్త్రం హరస్యోత్తరం


తాత్పర్యము:  గౌర (ఎరుపుతో కలిపిన తెలుపు) వర్ణము కలదియు, కుంకుమ పూ పూతతో నిన్దినదియు, అందమగు తిలకము కలదియు, విశేషముగా తెల్లదనము కళ చెక్కిళ్ళు కలదియు, కనుబొమ్మల కదలికతో ఒప్పుచుండు కడగంటి చూపుతో ప్రకాశించుటతో పాటు, చెవికి అలంకారముగా నున్న తెల్ల కలువ పూవు కలదియు, నున్నని దొండపండు పోలు ఎర్రని క్రింద పెదవిపై స్పష్టమగు నవ్వు కలదియు, నల్లని మున్గుతులచే అలంకరించబడిన, నిండు చంద్రుని మండలమును పోలుచు ప్రకాశించునదియు అగు శివుని ఉత్తరాముఖమును నమస్కరించు చున్నాను. (గుణ త్రయ మిశ్రమమగు ఈశ్వర తత్త్వము ఇక్కడ స్తుతించ బడినది)

.


ఈశాన ముఖ ధ్యానమ్


వ్యక్తావ్యక్త గుణేతరం సువిమలం - శట్త్రింశతత్వాత్మకం


తస్మాదుత్తర తత్త్వమక్షరమితి - ధ్యేయం సదా యోగిభిః


వందే తామస వర్జితం త్రినయనం - సూక్ష్మాతి సూక్ష్మాత్పరం


శాంతం పంచమమీశ్వరస్య వదనం - ఖవ్యాపి తేజోమయం


తాత్పర్యము: వ్యక్తము, అవ్యక్తము (స్పష్ట రూపము కలది, స్పష్ట రూపము లేనిది) అణు రెండు రెండు లక్షణముల కంటెను ఇతరమగు లక్షణము కలదియు, ముప్ఫై ఆరు తత్వముల రూపమున పరిణమించు నదియు,  సకల తత్వముల కంటెను ఉన్నతమైనదియు అగు అనుత్తరము అను అక్షర (అకార) తత్వమును ఎల్లప్పుడును యోగులచే ధ్యానించబడ దగినదియు,  తమో గుణ రహితంను, మూడు కన్నులు కలదియు, సూక్ష్మాతిసూక్ష్మమగు దాని కంటే గోప్పదియు, శాస్తమును, ఆకాశము నందంటను వ్యాపించు తేజమే తన రూపముగా కలదియు అగు ఈశ్వరుని ముఖమును నమస్కరింతును (గుణాతీత బ్రహ్మ తత్వమును ఇక్కడ స్తుతించబడినది)


 .

శ్రీరుద్రధ్యానమ్


బ్రహ్మాండ వ్యాప్త దేహ భసితహిమరుచో - భాసమానా భుజంగైః


కంఠేకాలాః కపర్దాకలిత శశికలా - శ్చండకోదండ హస్తాః


త్ర్యక్షా రుద్రాక్ష భూషాః ప్రణత భయహరాః - శాంభవా మూర్తిభేదాః


రుద్రాః శ్రీ రుద్రసూక్తప్రకటిత విభవా - నః ప్రయచ్ఛంతు సౌఖ్యం


తాత్పర్యము: బ్రహ్మాండము నందంతటను వ్యాపించిన దేహము కలవారును, భస్మము చేత మంచుకాంతి వంటి దేహకాంతి కలవారును, సర్పములతో ప్రకాశించువారును, తమ కంఠములందు నలుపు వన్నె కలవారును, జటా ఝూటము నందు చంద్ర కళలు కలవారును, భయము గొలుపు ధనుస్సులు తమ హస్తములందు కలవారును, మూడు కన్నులు కలవారును, రుద్రాక్షలు తమ అలంకారములుగా కలవారును, తమ విషయమున ప్రణమిల్లిన వారి భయమును పోగొట్టువారును, పూజ్యమగు రుద్రసూక్త మంత్రములచే ప్రకాశింప జేయబడిన వైభవము కలవారును అగుచు శంభుని మూర్తి భేదములే అగు రుద్రులు మాకు సౌఖ్యమును కలిగింతురు గాక!

 

దుష్ట మంధర !

సుతుని రాజుని చేసెడి సూత్రమిదని

దుష్ట మంధర మాటలు దూరచెవిని

వరము నెపమున రాముని వనము జేర్చి

దశరధుని చిన్న భార్య యె తల్లడిల్లె.!

x

ఏటి ఒడ్డున...

కోటి ఆలోచనలతో 

ఏటి ఒడ్డున



ఎక్కడనుంచి వస్తోంది? 

ఎక్కడకి వెళుతోంది? 

వెనక్కెందుకు ప్రవహించదు?



దట్టమౌతున్న చీకట్లలో 

అన్వేషణ పూర్తవకుండానే 

నిష్క్రమణ



సెలయేరు ఇంకా 

ప్రవహిస్తునే ఉంది!

Wednesday, December 9, 2015

దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారి శబరి....బాపు చిత్రం. .

దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారి శబరి....బాపు చిత్రం.
.
భగవంతుని కృప కోసం ఆర్తితో అర్థించే భక్తురాలి విన్నపంలో జాలి ఉంది. అందులో కవి హృదయ నివేదన దాగుంది. అలాగే రామాయణ కావ్య గొప్పతనం అతి సులభంగా చెప్పిన ఈ పాట చూస్తే మనసు కరుణ ప్రాయంగా మారుతుంది.
ఏమి రామ కథ శబరీ, శబరీ
ఏదీ మరియొక సారీ
ఏమి రామ కథ – రామ కథా సుధ
ఎంత తీయనిదీ శబరీ – శబరీ || ఏమి రామ కథ ||
భక్త శబరి చిత్రంలో ఈ పాటలో రెండు దృశ్యాల చిత్రీకరణ దాగి ఉంది. శబరి రాముడికి ఎంగిలి చేసిన పళ్ళని సమర్పిస్తే – “అవి ఎంతో తీయగా ఉన్నాయి, ఏదీ మరియొక సారీ ” అంటూ అవి తినే రాముడు కనిపిస్తాడు. రామ దర్శనం కోసం ఎదురు తెన్నులు చూసిన శబరి ఆనందం కనిపిస్తుంది. ఇది ఒక చిత్రం. రెండోది. రామా కథా మృతం – ఎన్ని సార్లు తాగినా దాహం తీరదు. ఇంకా ఆ సుధని సేవించాలానే మనసు ఉవ్విళ్ళూరుతుంది. ఇలా రెండు దృశ్యాల్ని నాలుగు వాక్యాల్లో కమనీయం గా చుట్ట గలిగిన ప్రతిభ ఈ పాటలో కనిపిస్తుంది.
సంపూర్ణ రామాయణం సినిమాలో “అదిగో రామయ్యా – ఆ అడుగులు నా తండ్రివి..” పాటలో రాముడి రాక కోసం పరితపించే శబరి ఆత్రుతని ఎంతో కమనీయంగా రాసారు.
ఊరికే కొలను నీరు ఉలికి ఉలికి పడుతోంది.
ఓరగా నెమలి పింఛమార వేసుకుంటుంది.
ఎందుకో – ఎందుకో – ప్రతీ పలుకూ ఏదో చెప్పబోతుంది.
వనము చెట్టు చెట్టు కనులు విప్పి చూస్తుంది.
ఉండుండీ నా వళ్ళు ఊగి ఊగి పోతుంది.
అదిగో రామయ్య – ఆ అడుగులు నా తండ్రివి,
ఇదిగో శబరీ శబరీ వస్తున్నదీ
రాముడొస్తాడన్న ఆశతో జీవించే శబరికి ఆయన రాక ముందుగానే ప్రకృతిలో కనిపించింది. రాముని రాక శబరికే కాదు, ఆ వనానికి కూడా సంతోషమే!

పుట్టింటికి పురిటి కొచ్చింది పిల్ల. ఆమె వైభోగాన్ని చూడండి:

పుట్టింటికి పురిటి కొచ్చింది పిల్ల. ఆమె వైభోగాన్ని చూడండి:

.

(దామెర్ల రామారావు గారి చిత్రం.)

"ఎవరాడబడుచమ్మ - ఎవరాడబడుచు?

యేరు దాటొచ్చింది ఎవరాడబడుచు?

కుచ్చులా పల్లకిని కూర్చున్నదీ - లోన

అచ్చంగ రాణిలా అమరున్నదీ!

పరుపు బాలీసుపై ఒరిగున్నదీ!

అన్నలైతే పసిడి అందెలిస్తారు

తమ్ములైతే వేలు సొమ్ములిస్తారు

పెట్టి పోసేవారు పుట్టింటివారు

పుట్టింటికే తానూ పురిటి కొచ్చింది!

లక్ష్మి[పురిటికొచ్చిన పిల్ల]: అందుకు కాదమ్మోయ్ నేను వస్తా!

సుబ్బమ్మ: అదెంత సేపమ్మోయి పిల్లా!

మరదళ్ళు అడుగులకు మడుగు లొత్తేరు

వదినల్లు కనుసన్న నొదిగి మెదిలేరు

గౌరవానికి గాని ఘనతకు గాని

తన పుట్టింటిలో తాను దొరసాని!

అబ్బాయి తాతయ్య అంక మెక్కెను

అమ్మాయి అమ్మమ్మ చంక నెక్కెను

తన పుట్టింటిలో తాను దొరసాని

మగనింటిలో ఉంటె మగువ యువరాణి!

[దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రిగారి 'ఏడాది పొడుగునా' అనే రూపకము లోని కొంతభాగం]