Thursday, May 30, 2013

గజేంద్ర మోక్షం..... (పోతన)

                                 గజేంద్ర మోక్షం..... (పోతన)

ఇది నా 100వ పోస్టింగ్ప. ఇది మా తాతగారు వింజమూరి జోగయ్య గారికి అంకితం. ఈ పద్యం వారికీ ఎంతో ఇష్ట వారు,

ఇది నా 100వ  పోస్టింగ్ప. ఇది మా తాతగారు వింజమూరి జోగయ్య గారికి  అంకితం. ఈ పద్యం వారికీ ఎంతో ఇష్టము అని మా తండ్రి గారు  వింజమూరి వెంకట్రావు గారు చెప్పే వారు,

ప విపుష్పంబగు, నగ్నిమంచగు,నకూ / పారంబు భూమీస్థలం
బవు,శత్రుండతిమిత్రుడౌ,విధముది / వ్యాహారమౌనెన్నగా
నవనీమండలి లోపలున్ శివ శివే / త్యా భాషణోల్లాసికిన్
శివ!నీ నామము సర్వవశ్యకరమౌ / శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము ధూర్జటీ.

శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!ఈ భూమియందు నీమహిమగల నామమైన "శివ శివ"యని నామోచ్చారణము చేయువానికి కఠినమైన వజ్రము సుకుమారమైన పువ్వుగాను,అగ్నిమంచుగాను,సముద్రము భూమిగాను,శత్రువు మిత్రుడుగాను, విషము గొప్పరుచికరమైన ఆహారముగాను కన్పట్టు చుండును.పరికించగా నీ పేరు అన్నింటిని వశము చేసుకోనునట్టిది అని తెలియును.

Wednesday, May 29, 2013

కుప్పించి యెగసిన కుండలంబుల కాంతి .

శక్రసుతు గాచుకొఱకై
చక్రము చేపట్టి భీష్ము జంపఁగ జను నీ
విక్రమ మేమని పొగడుదురు
నక్రగ్రహ సర్వలోక నాయక కృష్ణా!

కృష్ణ శతకము.

కృష్ణా!అర్జునుడు భీష్మునితో యుద్దము చేయుచుండగా ఆ భీష్ముని దాటికి అతడోర్వలేని సమయమున నీవు చక్రమునుబట్టి భీష్ముని చంపుటకై పోవు నీవు,చూపిన పరాక్రమము నాకు వర్ణించుట నలవికాదు.

పోతనామాత్యుడు ఈ విదముగా వర్ణించారు..
కుప్పించి యెగసిన కుండలంబుల కాంతి
గగన భాగంబెల్ల గప్పికొనగ
నురికిన నోర్వక యుదరంబులో నున్న
జగముల వ్రేగున జగతి గదల
జక్రంబు జేపట్టి చనుదెంచు రయమున
బైనున్న పచ్చని పటము జార
నమ్మితి నాలావు నగుబాటు సేయక
మన్నింపు మని క్రీడి మరల దిగువ.

Tuesday, May 28, 2013

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము ..దుర్జటీ

అంతా సందయమే శరీర ఘటనం / బంతా విదారంబె లో
నంతా దుఃఖపరంపరాన్వితమే మే / నంతా భయభ్రాంతమే
యంతానంత శరీరశోషణమే దు / ర్వ్యాపారమే దేహికిన్
చింతన్నిన్నుదలంచి పొందురు నరుల్ / శ్రీ కాళహస్తీశ్వరా!

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము ..దుర్జటీ

శ్రీ కాళహస్తీశ్వరా! పరీక్షించి చూడగా శరీరంతయును భయ భ్రాంతులచేత కూడినట్టిదే.విచారించి చూడగా జరుగుతున్నదంతా శరీరమును శుధ్కింపచేసే విషయాలే.లోపల ఉన్న జీవుడు ఒక దుఃఖంలోకి పడినట్లుగా ఒక జన్మ నుంచి ఇంకొక జ్న్మానికి చేసే ప్రయాణమే.ఈ ప్రపంచమంతా సందేహాలమయమే.అయినా ఈ మనుష్యులు తమ మనస్సులలో నిన్ను గురించి అలోచించి నిన్ను చేరుకొనే ప్రయత్నం చేయటంలేదు

కృష్ణ శతకము

దేవేంద్రుఁడలుక తోడను
వావిరిగా ఱాళ్ళవాన వడి గురియింపన్
గోవర్థనగిరి యెత్తితివి
గోవుల గోపకుల గాచు కొఱకై కృష్ణా!

కృష్ణ శతకము

కృష్ణా!దేవేంద్రుడు కోపగించి దట్టమైన,ఱాళ్ళను వేగముగల వానగా కుఱిపించగా గోవర్థనగిరిని గొడుగు వలె చిటికినవ్రేలితో పైకెత్తి ఆవులను,ఆవులను కాచువారిని రక్షించితివి.

Monday, May 27, 2013

మహామృత్యుంజయస్తోత్రం

 మహామృత్యుంజయస్తోత్రం

రుద్రం పశుపతిం స్థాణుం నీలకంఠముమాపతిమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧ ||

నీలకంఠం కాలమూర్తిం కాలజ్ఞం కాలనాశనమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౨ ||

నీలకంఠం విరూపాక్షం నిర్మలం నిలయప్రదమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౩ ||

వామదేవం మహాదేవం లోకనాథం జగద్గురుమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౪ ||

దేవదేవం జగన్నాథం దేవేశం వృషభధ్వజమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౫ ||

గంగాధరం మహాదేవం సర్వాభరణభూషితమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౬ ||

త్ర్యక్షం చతుర్భుజం శాంతం జటామకుటధారిణమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౭ ||

భస్మోద్ధూళితసర్వాంగం నాగాభరణభూషితమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౮ ||

అనంతమవ్యయం శాంతం అక్షమాలాధరం హరమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౯ ||

ఆనందం పరమం నిత్యం కైవల్యపదదాయినమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౦ ||

అర్ధనారీశ్వరం దేవం పార్వతీప్రాణనాయకమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౧ ||

ప్రళయస్థితికర్తారమాదికర్తారమీశ్వరమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౨ ||

వ్యోమకేశం విరూపాక్షం చంద్రార్ధకృతశేఖరమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౩ ||

గంగాధరం శశిధరం శంకరం శూలపాణినమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౪ ||

అనాథః పరమానందం కైవల్యఃపదగామినమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౫ ||

స్వర్గాపవర్గదాతారం సృష్టిస్థిత్యంతకారణమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౬ ||

కల్పాయుర్దేహి మే పుణ్యం యావదాయురరోగతామ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౭ ||

శివేశానాం మహాదేవం వామదేవం సదాశివమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౮ ||

ఉత్పత్తిస్థితిసంహారకర్తారమీశ్వరం గురుమ్ |
నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || ౧౯ ||

మార్కండేయకృతం స్తోత్రం యః పఠేచ్ఛివసన్నిధౌ |
తస్య మృత్యుభయం నాస్తి నాగ్నిచౌరభయం క్వచిత్ || ౨౦ ||

శతావర్తం ప్రకర్తవ్యం సంకటే కష్టనాశనమ్ |
శుచిర్భూత్వా పఠేత్ స్తోత్రం సర్వసిద్ధిప్రదాయకమ్ || ౨౧ ||

మృత్యుంజయ మహాదేవ త్రాహి మాం శరణాగతమ్ |
జన్మమృత్యుజరారోగైః పీడితం కర్మబంధనైః || ౨౨ ||

తావకస్త్వద్గతః ప్రాణస్త్వచ్చిత్తోzహం సదా మృడ |
ఇతి విజ్ఞాప్య దేవేశం త్ర్యంబకాఖ్యమనం జపేత్ || ౨౩ ||

నమః శివాయ సాంబాయ హరయే పరమాత్మనే |
ప్రణతక్లేశనాశాయ యోగినాం పతయే నమః || ౨౪ ||

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము ధూర్జటీ.


ఎన్నేళ్ళుండుదు?నేమి గందునిక నే / నెవ్వారి రక్షించెదన్
నిన్నె నిష్టభజించెద న్నిరూపమో / న్నిద్రాప్రమోదంబు నా
కెన్నండబ్బెడు నెంత కాలమిక నే / నిట్లున్న నన్నియ్యెడం
జిన్నంబుచ్చక నన్ను నేలుకొనవే / శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!

శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము ధూర్జటీ.

శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!నేను ఇంకెన్నాళ్ళు బ్రతుకగలను?నేను బ్రతికి చూడవలసినదేమున్నది?ఎవరిని కాపడగలను? ఎటువంటి నిష్టతో నీకు సేవలు చేయగలను?ఎల్లపుడు నీ స్మరణ నిద్ర యందే మేలుకొని యుండు స్థితి నాకు ఎప్పుడు లభీమ్చునో!ఇంకెన్నాళ్ళు శక్తి లేని వానిగ ఉండవలెనో తెల్పుము.నీవు నన్ను తక్కువ్బగా చూడక త్వరితగతితో నన్ను ఏలుకొనుము.

జలదానం .

జలదానం ప్రాముఖ్యత గురించి స్కాందపురాణంలోని ఒక కధ ఉంది.

హేమాంగ అనే ఒక మంచి మహారాజు ఉండేవాడు. ఆయన దానశీలుడు. ఎన్నో దానాలు చేశారు. ఆకాశంలో ఎన్ని నక్షత్రాలు అన్ని ఉన్నాయో, సాగరంలో నీటిబిందువులు ఎన్ని ఉన్నాయో అన్ని ఆవులను దానం చేశాడు. వీటితో పాటు బ్రాహ్మణూలకు, పేదలకు, వికలాంగులకు కావల్సినంత బంగారం, వజ్రాలు, భూములు, ఇళ్ళు విపరీతంగా దానం చేశాడు.

అన్ని దానాలు చేశాడు కానీ ఎవరికీ జల దానం మాత్రం చేయలేదు. దూరం నుండి వచ్చినవారికి, ఎండలో వచ్చినవారికి, దాహార్తులైనవారికి నీరు దానం చేయలేదు.

నీరు దానంగా ఇచ్చేదేమిటి? నీరు ఎవరైనా ఇస్తారు. ఎక్కడైనా దోరుకుతుంది. నేను మహారాజును, నా హోదాకు తగ్గట్లు గో, భూ, సువర్ణ దానాలు చేయాలి అనుకున్నాడు. ఇది మనకు తప్పుగా అనిపించదు కానీ, శాస్త్రం మాత్రం దీన్నీ దోషంగా పరిగణిస్తుంది. దాహార్తులకు నీరు ఇవ్వకపోవడం వలన 'జాతక పక్షి' జన్మ 3 సార్లు వస్తుందని శాస్త్రం.

దీనితో పాటు అతనికి ఇంకోక దోషం కూడా ఉంది. దానం ఇచ్చేసమయంలో అందరినీ సమానంగా చూసేవాడు. ఇక్కడ సమానంగా అంటే పాత్రులా, అపాత్రులా అన్నది పట్టించుకునేవాడు కాదు (అందరికి అన్ని దానం చేయకూడదు. ఎవరికి ఏది, ఎంత అవసరమో, అది అంత మాత్రంలోనే దానం చేయాలి). పండితులకు, మూర్ఖులకు, పేదవారికి, వికలాంగులకు అందరికి సమాన సత్కారం. మంచి పండితులకు ప్రాముఖ్యం లేదు. నిజమైన పాండిత్యం లేనివారికి, డాంబికాలు, దర్పాలు, దుష్టమైన బ్రాహ్మణులని కూడా విచారించకుండా దానం చేసేవాడు.

మహారాజు చేసే ప్రతిపని ప్రజలు గమనిస్తారు, అనుసరిస్తారు. అయోగ్యులకు సత్కారం చేస్తే ప్రజలు అతన్ని పండితుడని అనుకుంటారు. అతని తప్పుడు మాటలకు ప్రభావితం అవుతారు. అందువల్ల హేమాంగుడికి అయోగ్యులకు దానం చేయడం చేత దోషం అంటుకుంది. దుర్మార్గులకు తెలిసి దానం చేసినా, తెలియకచేసినా అది మహాపాపం.

ఈ దోషాల వలన ఇన్ని దానాలు చేసిన హేమాంగుడు పాపం అనుభవించడం కోసం కుక్క, గాడిద, పంది లాంటి ఎన్నో నీచమైన జన్మలు వచ్చి, తరువాత బల్లి జన్మ వస్తుంది. చేసిన పుణ్యం కూడా ఊరికే పోదు. అందుకే ధర్మిష్టి, నియమనిష్టలు, భగవత్భక్తి, మహాత్ములకు సేవ చేయడం వంటి సద్గుణాలు కలిగిన శ్రుతికీర్తి అనే రాజు ఇంట్లో బల్లిగా పుడతాడు. ఒకసారి శ్రుతికీర్తి ఇంటికి మహాజ్ఞాని, మంచి సాధకుడైన 'శత్రుదేవ' అనే బ్రాహ్మణుడు వస్తాడు.

సాదరంగా ఇంట్లోకి ఆహ్వానించిసపర్యలు చేసి, శ్రుతికీర్తి దంపతులు శత్రుదేవ పాదాలను శ్రద్దగా కడిగి, పాదపూజ చేస్తారు. దక్షిణతాంబూలాలు ఇస్తారు. ఆ బ్రాహ్మణుని పాదాలను కదిగి, జ్ఞాన పాదోదకం రాజు తలపై చల్లుకుంటున్న సమయంలో పైన గోడమీద ఉన్న బల్లిపై కొన్ని చుక్కలు పడతాయి. ఆ జ్ఞానోదక స్పర్శతో బల్లకి పూర్వజన్మ స్మృతి వస్తుంది.

తాను హేమాంగ రాజునన్న స్పృహ వచ్చిన బల్లి సత్రుదేవను " నేను చేసిన తప్పేమిటి? అంత దానధర్మాలు చేసిన నాకు ఈ నికృష్టపు జన్మలేంటి? కారణం చెప్పమని అడుగుతాడు.

దానికి శత్రుదేవ తన తపోశక్తితో పరిశీలించి రెండు పెద్ద దోషాలు చేసినట్టు చెప్తాడు. అన్ని దానాలు చేసినా జల దానం చేయలేదని......తెలియక కాదు, శాస్త్రం తెలిసినా, నీరు దానం చేయడమేంటన్న భావంతో అవసరమున్నవారికి కూడా జలదానం చేయకపోవడం దోషమని, పాపమని చెప్తాడు.

యోగ్యతను విచారించకుండా, దుష్టులకు, దుర్మార్గులకు దానాలు చేయడం వల్ల పుణ్యం రాకపోగా, పాపం వస్తుందని అందుకే నీకు ఇలాంటి జన్మలు వచ్చాయని వివరిస్తాడు.

అప్పుడు బల్లి రూపంలో ఉన్న హేమాంగుడు పశ్చాత్తాపపడి "మరి నాకు ఉద్దారమయ్యే మార్గం, పాప పరిహారమ్మయే మార్గం ఏమిటి?" అని శత్రుదేవను అడుగుతాడు.

కరుణించిన శత్రుదేవ తన పుణ్యంలో ఒక రోజు వేంకటాచల యాత్ర, స్వామి పుష్కరిణీ స్నాన, శ్రీ వరహాస్వామి దర్శనం, శ్రీ శ్రీనివాస దర్శనఫలం హేమంగుదికి దానం చేయగా దానితో అతని పాపప్రక్షాళన జరిగి అతనికి బల్లిశరీరం నుండి విముక్తి లభించి, సాధానశరీరం పొంది ఉద్దరింపబడ్డాడు.

మనుష్యులే కాదు, మన చుట్టూ జంతువులు, పక్షులు, మొక్కలు, చెట్లు అనేకం ఉంటాయి. వాటికి ఒక్క వేసవి లోనే కాదు నిత్యం నీటి అవసరముంటుంది. కాకపోతే అవి మనలాగా నోరు తెరిచి అడగలేవు. మనమే కాస్త ఆలోచించాలి. మన ఇంటికి వచ్చినవారికి కాసిన్ని నీరైనా తప్పక ఇవ్వాలి. మన చుట్టూ ఉండే జంతువులకు, పక్షులకు, మొక్కలకు నీరు పెట్టాలి. కధలో సారాంశం అర్దం చేసుకోండి.

Sunday, May 26, 2013

వెయ్య బోవని తలుపు తియ్య మంటూ పిలుపు


దేవులపల్లి వెంకట కృష్ణ శాస్త్రి గారి ఈ భావ గీతం మరుగున పడి పోయింది.
ఇది  1935 లో రాసిన గీతం.....
.


వెయ్య బోవని తలుపు తియ్య మంటూ పిలుపు....
రాధా కెందుకు నవ్వు గొలుపు....
నీలోన నాలోన నిదుర పోయే వలపు
మేలుకొంటే లేదు తలపు...
విశ్వమంతా ప్రాణ విభుని మందిరం అయెతే
విధి వాకలి ఏది చెల్లల....
విస్వవిభుడే రాధా వెంట నంటి రాగ
పిలుపేది తలుపు ఏది ... చెల్లల..

అల్లసాని వారి "మనుచరిత్రము" నుండి.



అల్లసాని వారి "మనుచరిత్రము" నుండి.

ఆ దివ్యాంగన వరూధిని ప్రవరుడి రూపలావణ్యాన్ని తిలకించి ఇలా మురిసిపోయింది :

వదన ప్రభూత లావణ్యాంబు సంభూత
కమలంబు లన వీని కన్నులమరు
నిక్కి వీనులతోడ నెక్కసక్కెము లాడు
కరణి నున్నవి వీని ఘన భుజములు
సంకల్ప సంభవాస్థాన పీఠిక వోలె
వెడఁద యై కనుపట్టు వీని యురము
ప్రతిఘటించు చిగుళ్ళపై నెఱ్రవాఱిన
రీతి నున్నవి వీని మృదుపదములు

నేరేటేటి యసల్ తెచ్చి నీరజాప్తు
సానఁబట్టిన రాపొడి చల్లి మెదిపి
పదను సుధ నిడి చేసెనో పద్మభవుఁడు
వీనిఁ గాకున్నఁ గలదె యీ మేని కాంతి!

ఈ అందగాని కన్నులు ముఖ కాంతి అనే నీట పుట్టిన కమలాల లాగ ఉన్నాయి. అతని ఎగుభుజాలు నిక్కి చెవులతో ఆటలాడుతున్నాట్టున్నయి. ఇతని విశాల వక్షస్థలం మన్మధుడి సింహాసనంలాగ ఉంది. పాదాలు ఎంత సుకుమారంగా వున్నాయంటే, నడుస్తున్నప్పుడు గడ్డి చిగుళ్ళు తగిలి కందిపోయాయి కాబోలు, బాగా ఎఱ్రబారి ఉన్నాయి.

ఆ బ్రహ్మదేవుడు జంబూనది యందలి బురద తెచ్చి (నేరేటి+ఏటి+అసల్) (జంబూనదిలోని అడుసు బంగారమని చెప్పబడింది), సూర్యుణ్ణి సానబట్టగా రాలిన పొడిని (రజను) అందులో జల్లి, కలయగలిపి, ముద్ద పాకానికి కావలసిన (పదను) తడిని, అమృతంతో కలిపి రంగరించి ఇతనిని చేశాడేమో ! లేకపోతే ఇంతటి శరీర కాంతీ, లావణ్యం ఎలా సాధ్యం ?
ఇంకా -
సుర గరుడోరగ నర ఖే
చరకిన్నర సిద్ధ సాధ్య చారణ విద్యా
ధర గంధర్వకుమారుల
నిరతము గనుఁగొనమె, పోలనేర్తురె వీనిన్?
దేవతలు (సుర) గరుడ (పక్షీంద్రుడైన గరుత్మంతుడు), నాగజాతి (ఉరగ), ఆకాశంలో సంచరించే దివ్యపురుషులు (ఖ అంటే ఆకాశం, దానిలో చరించేవారు ఖేచరులు), కిన్నర, సిద్ధ, సాధ్య, చారణ, విద్యాధర, గంధర్వ - వీరిలో యుక్తవయసులో ఉన్నవారిని (కుమారులన్), నిత్యం చూస్తూ ఉండనా? వారిలో ఎవరైనా వీనితో సరిపోలగలరే (పోలనేర్తురే)? అనుకుంది.

Saturday, May 25, 2013

కుంతి విలాపం.........జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి.... కరుణశ్రీ



జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి.... కరుణశ్రీ
అది రమణీయ పుష్పవన మావన మందొక మేడ మేడపై
నది యొక మారుమూల గది యా గది తల్పులు తీసి మెల్లగా
పదునయిదేండ్ల యీడుగల బాలిక పోలిక రాచపిల్ల జం
కొదవెడి కాళ్ళతోడ దిగుచున్నది క్రిందికి మెట్లమీదుగా!

ఉ. కన్నియ లాగె వాలకము కన్పడుచున్నది కాదు కాదు ఆ
చిన్ని గులాబి లేత యరచేతులలో పసిబిడ్డ డున్న య
ట్లున్నది యేమి కావలయునో గద యామెకు? యచ్చుగ్రుద్దిన
ట్లున్నవి రూపురేఖ లెవరో యనరా దతడామె బిడ్డయే!

తే. దొరలు నానంద బాష్పాలొ పొరలు దుఃఖ
బాష్పములొ గాని యవి గుర్తుపట్టలేము;
రాలుచున్నవి ఆమె నేత్రాలనుండి
బాలకుని ముద్దు చెక్కుటద్దాల మీద!

ఉ. పొత్తులలోని బిడ్డనికి పుట్టియు పుట్టక ముందె యెవ్వరో
క్రొత్తవి వజ్రపుం గవచ కుండలముల్ గయిసేసినారు మేల్
పుత్తడి తమ్మిమొగ్గ బుజిబుగ్గల ముద్దులు మూటగట్టు నీ
నెత్తురుకందు నెత్తుకొని నెచ్చెలి యెచ్చటి కేగుచున్నదో!

తే. గాలి తాకున జలతారు మేలిముసుగు
జారె నొక్కింత యదిగొ! చిన్నారి మోము!
పోల్చుకొన్నాములే! కుంతిభోజపుత్రి
స్నిగ్ధ సుకుమారి యామె కుంతీకుమారి!!

మ. కడువేగమ్మున చెంగుచెంగున తరంగాల్ పొంగ నా తోట వెం
బడి గంగానది పారుచున్నయది బ్రహ్మాండమ్ముగా అల్లదే
బుడుతన్ చేతులలోన బట్టుకొని యా పూబోడియున్ గూడ ని
య్యెడకే వచ్చుచునుండె గద్గదికతో నేమేమొ వాపోవుచున్

మ. "ముని మంత్రమ్ము నొసంగనేల? ఇడెబో మున్ముందు మార్తాండు ర
మ్మని నే కోరగనేల? కోరితిని బో యాతండు రానేల? వ
చ్చెను బో కన్నియనంచు నెంచక ననున్ జేపట్టగా నేల? ప
ట్టెను బో పట్టి నొసంగనేల? యడుగంటెన్ కుంతి సౌభాగ్యముల్"

ఉ. ఏయెడ దాచుకొందు నిపుడీ కసిగందును? కన్నతండ్రి "ఛీ
ఛీ" యనకుండునే? పరిహసింపరె బంధువు? లాత్మగౌరవ
శ్రీ యిక దక్కునే? జనులు చేతులు చూపరె? దైవ యోగమున్
ద్రోయగరాదు ఈ శిశువుతో నొడి గట్టితి లోకనిందకున్

తే. "ఈ విషాదాశ్రువుల తోడ నింక నెంత
కాలమీ మేను చూతు? గంగాభవాని
కలుష హారిణి యీ తల్లి కడుపులోన
కలిసి పోయెద నా కన్న కడుపు తోడ"

తే. అనుచు పసివాని రొమ్ములో నదుము కొనుచు
కుంతి దిగినది నదిలోన యంతలోన
పెట్టె కాబోలు పవన కంపిత తరంగ
మాలికా డోలికల తేలి వచ్చు ----

తే. మందసము రాక గనెనేమొ ముందు కిడిన
యడుగు వెనుకకు బెట్టి దుఃఖాశ్రుపూర్ణ
నయనములలోన ఆశాకణాలు మెరయ
ఆ దెసకె చూచు నామె కన్నార్పకుండ

తే. దూర దూరాల ప్రాణబంధువు విధాన
అంత కంతకు తనను దాపగుచునున్న
పెట్టె పొడవును తన ముద్దుపట్టి పొడవు
చూచి తలయూచు మదినేమి తోచి నదియె?

తే. ఆత్మహత్యయు శిశుహత్య యనక గంగ
పాలు గానున్న యీ దీనురాలి మీద
భువనబంధునకే జాలి పుట్టెనేమొ!
పెట్టె నంపించి తెరువు చూపెట్టినాడు

తే. "ఇట్టులున్నది కాబోలు నీశ్వరేఛ్ఛ"
యనుచు విభ్రాంతియై దిక్కు లరసి కొనుచు
నగము తడిసిన కోకతో మగువ, పెట్టె
దరికి జని మెల్ల మెల్లగా దరికి తెచ్చి

తే. ఒత్తుగా పూలగుత్తుల నెత్తు పెట్టి,
పై చెరగు చింపి మెత్తగా ప్రక్కపరచి
క్రొత్త నెత్తలిరాకుల గూర్చి పేర్చి
ఒత్తుకొనకుండ చేతితో నొత్తిచూచి -

తే. ఎట్టకేలకు దడ దడ కొట్టుకొనెడి
గుండె బిగబట్టుకొని కళ్ళ నిండ జూచి
బాష్పముల సాము తడిసిన ప్రక్కమీద
చిట్టిబాబును బజ్జుండ బెట్టె తల్లి

తే. చిన్ని పెదవుల ముత్యాలు చింది పడగ
కలకల మటంచు నవ్వునే గాని, కన్న
యమ్మ కష్టము తన యదృష్టమ్ము కూడ
నెరుగ డింతయు నా యమాయికపు బిడ్డ

తే. చెదరు హృదయము రాయి చేసికొని పెట్టె
నలలలో త్రోయబోవును; వలపు నిలుప
లేక చెయి రాక సుతు కౌగిలించి వెక్కి
వెక్కి యేడ్చును; కన్నీరు గ్రుక్కు కొనును

తే. "భోగ భాగ్యాలతో తులదూగుచున్న
కుంతి భోజుని గారాబు కూతురు నయి
కన్న నలుసుకు ఒక పట్టె డన్నమైన
పెట్టుకో నోచనైతి పాపిష్ఠిదాన."

ఉ. నన్నతి పేర్మియై గనెడి నా తలిదండ్రుల ప్రేమ యర్థమౌ
చున్నది; నేడు బిడ్డనిట నొంటరిగా విడిపోవ కాళ్ళు రా
కున్నవి; యేమి సేతు; కనియున్ గనలేని యభాగ్యురాల నే
నన్ని విధాల; కన్నకడుపన్నది కాంతల కింత తీపియే!

ఉ. "పెట్టియలోన నొత్తిగిల బెట్టి నినున్ నడి గంగలోనికిన్
నెట్టుచు నుంటి తండ్రి! యిక నీకును నాకు ఋణంబుదీరె; మీ
దెట్టుల నున్నదో మన యదృష్టము! ఘోరము చేసినాను నా
పుట్టుక మాసిపోను! నిను బోలిన రత్నము నాకు దక్కునే!"

ఉ. "పున్నమ చందమామ సరిపోయెడి నీ వరహాల మోము నే
నెన్నటికైన చూతునె! మరే! దురదృష్టము గప్పికొన్న నా
కన్నుల కంత భాగ్యమును కల్గునె? ఏయమయైన యింత నీ
కన్నము పెట్టి యాయువిడినప్పటి మాట గదోయి నాయనా!"

తే. పాల బుగ్గల చిక్కదనాల తండ్రి
వాలుగన్నుల చక్కదనాల తండ్రి
మేలి నీలి ముంగురుల వరాల తండ్రి
కాలుచెయి రాని తండ్రి! నా కన్నతండ్రి!

తే. కన్నతండ్రి నవ్వులపూలు గంపెడేసి
చిన్నినాన్నకు కన్నులు చేరెడేసి
చక్కనయ్యకు నెరికురుల్ జానెడేసి
చిట్టి బాబు మై నిగనిగల్ పెట్టెడేసి


తే. "బాల భానుని బోలు నా బాలు నీదు
గర్భమున నుంచు చుంటి గంగా భవాని!
వీని నేతల్లి చేతిలోనైన బెట్టి
మాట మన్నింపు మమ్మ! నమస్సు లమ్మ!"

తే. దిక్కులను జూచి భూదేవి దిక్కు చూచి
గంగదెస చూచి బిడ్డ మొగమ్ము చూచి
సజల నయనాలతో ఒక్కసారి కలువ
కంటి తలయెత్తి బాలభాస్కరుని చూచె

తే. మరులు రేకెత్త బిడ్డను మరల మరల
నెత్తుకొనుచు పాలిండ్లపై నొత్తుకొనుచు
బుజ్జగింపుల మమకార ముజ్జగించి
పెట్టెలోపల నుంచి జోకొట్టె తల్లి.

తే. ఆత పత్రమ్ము భంగి కంజాత పత్ర
మొండు బంగారు తండ్రిపై నెండ తగుల
కుండ సంధించి ఆకులోనుండి ముద్దు
మూతిపై కడపటి ముద్దు నునిచి

తే. "నన్ను విడి పోవుచుండె మా నాన్న" యనుచు
కరుణ గద్గద కంఠియై కంపమాన
హస్తముల తోడ కాంక్షలల్లాడ కనులు
మూసికొని నీటిలోనికి ద్రోసె పెట్టె.

తే. ఏటి కెరటాలలో పెట్టె యేగుచుండ
గట్టుపై నిల్చి యట్టె నిర్ఘాంతపోయి
నిశ్చల నిరీహ నీరస నిర్నిమేష
లోచనమ్ములతో కుంతి చూచుచుండె.

Friday, May 24, 2013

కృష్ణ శతకము

అంగన పనుపున ధోవ తి
కొంగున నటుకులను ముడుచు కొని వచ్చిన యా
సంగతి విని దయనొసఁగితివి
రంగుగ సంపదలు లోక రక్షక కృష్ణా!

కృష్ణ శతకము

లోకములను రక్షించు వాడవైన కృష్ణా!కుచేలుడు తన భార్య పంపగా నీ దర్శనమునకు వచ్చి నీకు కానుకలు ఏమియు ఇవ్వలేక బట్టకొంగునకట్టి తెచ్చిన యటుకులను ఈయగా నీవు అతడు వచ్చినపనిని తెలుసుకొని ఆ అటుకులను ఆరగించి అతనికి సంపదలిచ్చితివి.

Sunday, May 19, 2013

తిరుపతి వెంకట కవులు

అదిగో, ద్వారక! యాలమంద లవిగో! నందందు దోరాడు, న
య్యదియే కోట, యదే యగడ్త, యవెరథ్యల్, వారలే యాదవుల్
యదుసింహుండు వసించు మేడ యదిగో! నాలానదంతావళా
భ్యుదయంబై వర మందిరాంతర తురంగోచ్చండమై పర్వెడున్.
(తిరుపతి వెంకట కవులు.)

Saturday, May 18, 2013

ద్వారకా నగరం....


ద్వారకా నగరం....
మహాభారతం లో ద్వారకా నగరం ద్వారావతి గా పిలువబడింది. ఈ నగరానికి అనేక ద్వారాలు ఉండడమే ఇందుకు కారణం. సంస్కృత భాషలో ద్వారం అంటే తెలుగులో వాకిలి లేక ద్వారం అని అర్ధం. కనుక రెండు కారణ నామాలు ఈ నగరానికి చక్కగా వర్తిస్తాయి. అనార్తా సామ్రాజ్యాధీశులైన యాదవులకు ద్వారక రాజధాని. గుజరాత్ రాష్ట్ర పశ్చిమ తీరాన ఉన్న ఈ నగరం సముద్రజలాల వలన ముంచివేయబడింది. ఈ నగరం కురుక్షేత్ర యుద్ధం జరిగిన 16 సంవత్సరాల అనంతరం సముద్రగర్భంలో కలిసి పోయింది. మగధరాజైన జరాసంధుడి దండయాత్రల నుండి ప్రజలను సురక్షితంగా కాపాడడానికి శూర సామ్రాజ్యానికి చెందిన యదు ప్రముఖులు సముద్ర గర్భంలో ఉన్న ద్వీపాల సమూహాలను ఎంచుకుని, ఈ నగర నిర్మాణ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టి, పూర్తి చేసి, ప్రజలను శూరసేన సామ్రాజ్యపు రాజధాని మధుర నుండి ద్వారకకు తరలించారు. ఈ ప్రదేశం అనర్త సామ్రాజ్యంలో ఒకభాగం. ద్వారకా నగరాన్ని సామ్రాజ్యము అనే కంటే సంయుక్త రాజ్యసమాహారం అనటం సమంజసం. అంధకులు, వృష్టులు, భోజులు ఈ రాజ్యసమాహారం లోని అంతర్భాగాలు. ద్వారకను పాలించిన యాదవులు దశరాస్ మరియు మధవులు అని కూడా పిలువబడ్డారు. ద్వారకలో నివసించిన యాదవ ప్రముఖులలో ముఖ్యులు వాసుదేవ కృష్ణుడు మరియు బలరాముడు, సాత్యకి, కృతవర్మ, ఉద్ధవుడు, అక్రూరుడు మరియు ఉగ్రసేనుడు.
కుశస్థలి అనబడే ద్వారకా నగరం వాసుదేవ కృష్ణుడి చేత జరాసంధుడి యుద్ధాల నుండి ప్రజలను కాపాడే నిమిత్తం నిర్మించబడింది. యాదవులు మధుర నుండి ద్వారకకు సురక్షితంగా తరలించబడ్డారు. పశ్చిమ తీరానికి తరలి వచ్చిన ఈ యాదవ నిర్మిత ఆనందమయ నగరం కుశస్థలి అని పిలువబడింది. ఈ నగర సమీపంలో రైవతక పర్వతాలు ఉన్నాయి. యాదవులు ఇక్కడకు తరలి వచ్చిన తరువాత ఈ నగర కోటను తిరిగి పటిష్టంగా నిర్మించి, శత్రు దుర్భేద్యం చేసారు.

Friday, May 17, 2013

భద్రాది రామదాసు కీర్తన...


.పాహి రామప్రభో
-----------------

పాహి రామప్రభో పాహి రామప్రభో
పాహి భద్రాద్రి వైదేహి రామప్రభో
పాహి రామప్రభో

ఇందిరా హృదయారవిందాధి రూఢ
సుందరాకార నానంద రామప్రభో
ఎందునే చూడ మీ సుందరానందము
కందునో కన్నులింపొంద శ్యామప్రభో

బృందారకాది బృందార్చిత పదార
విందముల సందర్శితానంద రామప్రభో
తల్లివి నీవె మా తండ్రివి నీవె
మా దాతవు నీవు మా భ్రాత రామప్రభో

నీదు బాణంబులను నాదు శతృల బట్టి
బాధింపకున్నావదేమి రామప్రభో
ఆదిమధ్యాంత బహిరంతరాత్ముండనుచు
వాదింతునే జగన్నాథ రామప్రభో

శ్రీ రామరామేతి శ్రేష్ఠ మంత్రము
సారె సారె కును వింతగా చదువు రామప్రభో
శ్రీ రామ నీ నామ చింతనామృత పాన
సారమే నాదు మది గోరు రామప్రభో

కలికి రూపము దాల్చి కలియుగంబున నీవు
వెలసితివి భద్రాద్రి నిలయ రామప్రభో
అవ్యయుడవైన ఈ అవతారములవలన
దివ్యులైనారు మునులయ్య రామప్రభో

పాహి శ్రీ రామ నీ పాద పద్మాశ్రయుల
పాలింపుమా భద్రశీల రామప్రభో
పాహి రామప్రభో పాహి రామప్రభో
పాహి భద్రాద్రి వైదేహి రామప్రభో
(భద్రాది రామదాసు కీర్తన.)

ముక్కు తిమ్మన్న గారి పద్యములు...



ముక్కు తిమ్మన్న గారి పద్యములు.....
జలజాతాసన వాసవాది సుర పూజా భాజనంబై తన
ర్చు లతాంతాయుధు కన్న తండ్రి శిరమచ్చో వామ పాదంబునన్
తొలగన్ ద్రోచె లతాంగి ! యట్ల యగు నాధుల్ నేరముల్ సేయ పే
రలుకన్ జెందిన యట్టి కాంతలుచిత వ్యాపారముల్ నేర్తురే !!

కోపన పద హతి కుహనా
గోపాలుడు కాంచి మెయి గగుర్పొడవగ ను
ద్దీపిత మన్మధ రాజ్య
ప్రాపితుడై పలికె కూర్మి బయట పడంగన్ !

నను భవదీయ దాసుని మనంబున నెయ్యపు కిన్క బూని తా
చిన యది నాకు మన్ననయ ! చెల్వగు నీ పద పల్లవంబు మ
త్తను పులకాగ్ర కంటక వితానము తాకిన నొచ్చునంచు నే
నని యెద నల్క మానవు గదా యికనైన నరాళ కుంతలా !!

తులసి దివ్యౌషధము.


హిందువులకు తులసి పవిత్రమైనది. ఇది దేవతా ప్రీతికరము. పూజాద్రవ్యములలో ఒకటి. దీనిచేత ఇతర దేవతలను పూజిస్తారు. ఇది
దివ్యౌషధము. శ్రీకృష్ణ భగవానుడు తరుచు తులసి వనమునందు విహరించుచుండెడివాడు. దీనియొక్క గాలి స్పర్శవలన దీర్ఘాయుర్దాయము కలుగుతుంది. ఎవరింట్లో తులసివనం ఉంటుందో ఆ ఇల్లు సర్వ తీర్ధ స్వరూపమై వర్ధిల్లుతుంది. యమదూతలు అక్కడికి రాలేరు.సర్వ పాప సంహారకమైన ఈ తులసివనాన్ని ఎవరు ప్రతిష్టిస్తారో వారికి యమధర్మరాజును దర్శించే పని ఉండదు.అనగా, నరకానికి వెళ్ళరని, పుణ్యాత్ములై స్వర్గాన్నే పొందుతారని భావం. గంగాస్నానం, నర్మదా దర్శనం, తులసీ సేవనం - ఈ మూడూ సమాన ఫలదాయకాలే. తులసిని ప్రతిష్టించినా, నీళ్ళు పోసినా, తాకినా సర్వ పాపాలూ నశిస్తాయి.
By Padmini Bhavaraju

Thursday, May 16, 2013

గోస్వామి తులసీదాసు

కాశీనగరంలో
గోస్వామి తులసీదాసు నిత్యము రామాయణ ప్రవచనము చేసెడివారట. ప్రతిదినము కాలకృత్యములకొరకు దగ్గరలోనున్న అడవికి పోయి పాత్రలోనున్న శేష జలమును ఓ రావిచెట్టు మొదాట్లో పోసెడివారు. ఆ చెట్టుపైనున్న భూతము ఓ రోజు ప్రత్యక్షమై "ఏమైనా అడుగు ఇస్తాను" అంది..మహాభక్తుడు తులసీదాసు శ్రీరామ దర్శనం కోరారు...ఆపని తనవల్లకాదంది కాని ఉపాయం చెప్పిందాభూతం...నీ రామాయణ ప్రవచనానికి రోజూ హనుమ వస్తున్నాడు. ..అందరికన్నా ముందు వచ్చి అందరూ వెళ్ళినతర్వాత వెళ్తాడు..కన్నులనీరు కారుతూవుండగా ఆనందంగా రామాయణం వింటూ వుంటాడు...అతన్ని పట్టుకో...అంది భూతం..శ్రీరాముడు కావాలంటే హనుమను పట్టాలి..హనుమను పట్టాలంటే భక్తితో శ్రీరామగానం చేయాలి...హనుమ సాయంతో శ్రీరామదర్శనమైంది గోస్వామికి.

చీమ కుట్టింది


చీమ కుట్టింది
అనగా ఓ రాచగద్దె ...
ఆ రాచగద్దెకు ఏడుగురు పోటీ .....
ఏడుగురు పోటీలు దేశంమీద పడ్డారు.......
ఏడు డబ్బుసంచీలు తెచ్చారు......
అందులో ఓ డబ్బు సంచీ నిండలేదు......
సంచీ! సంచీ! ఎందుకు నిండలేదు?నీతి అడ్డమొచ్చింది.....
నీతీ! నీతీ! ఎందుకు అడ్డమొచ్చావు?ఆశ మేయలేదు......
ఆశా! ఆశా! ఎందుకు మేయలేదు?పాలకుడు వదలలేదు......
పాలకుడా! పాలకుడా! ఎందుకు వదలలేదు?పదవి పోతానని బెదరిస్తోంది......
పదవీ! పదవీ! ఎందుకు పోతానంటున్నావు?ఓటరు ఏడుస్తున్నాడు.......
ఓటరూ! ఓటరూ! ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?పెరిగే ధరలు కుట్తున్నాయి.....
ధరలూ! ధరలూ! ఎందుకు కుట్తున్నారు?
బుర్రవున్నా ఉపయోగించకుండా....తప్పుడు బాక్సులో ఓటేస్తే మరి కుట్టనా????

ప్రధమ దివసే


ప్రధమ దివసే
ఆషాఢం వచ్చేసిందన్నారు...నూతన వధూవరులు ఒక చోట వుండొద్దన్నారుఅందుకని బామ్మ యిల్లు సెంటరు....బామ్మలు తిన్నగా వుండరు కదా..అన్నీకూపీలు.....
నీళ్ళోసుకొన్నావటే మనమరాలా?....మనమరాలి చేతికి గోరింటాకు పెడుతూ అడిగింది బామ్మ.......
అదేమిటే బామ్మా! ప్రొద్దుటే పోసుకున్నాగా? అందిమనమరాలు...
అది కాదే...పెళ్ళై నాలుగు నెలలయ్యింది కదా ... ఓ నలుసునికని పారేస్తే నాకూ కాలక్షేపం కదా. ఎందుకు ఆలస్యం? అంది బామ్మగారు.
నాఆలస్యం యేమీ లేదు..మీ మనమడ్ని అడుగు...అని లోపలకి తుర్రుమంది ఆకొంటె పిల్ల.
బజారుకు రమ్మన్నాడు పెళ్ళాన్నీ మనుమడు. వెళ్ళవే..మీ ఆయనహుకుమ్ జారీచేసాడు...
మనమరాలు గబ గబా వచ్చింది....యెక్కు అన్నాడు.స్కూటర్ యెక్కింది.....
నడుం పట్టుకోమని బామ్మ సైగ చేసింది....అమాయకంగాపొట్టచుట్టూ చేయి వేసి...మొగుడ్ని కరచుకుంది గడుసుగా. ఇంటికొచ్చారు కొత్త దంపతులు. తెలిసింది కడుపు పండిందని.......
మనుమరాలికి కాదు....మనుమరాలిమొగుడుకి......
అమ్మాయి చేతిలో పండిన గోరింటాకు ఫకాలుమని నవ్వింది.......

Wednesday, May 15, 2013

..శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.

సంతోషించితి చాలుచాలు రతిరా / జద్వార సౌఖ్యంబులన్
శాంతిన్ బొందితి చాలుచాలు బహురా / జద్వార సౌఖ్యంబులన్
శాంతింబొందెద జూపు బ్రహ్మపదరా / జద్వార సౌఖ్యంబు ని
శ్చింతన్ శాంతుడనౌదు నీ కరుణచే / శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!

ధూర్జటీ .....శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.

శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!నేణు రతీ కేళీ విలాసములను ఎన్నో అనుభవించితిని.వానివలన సంతోషమును పొందితిని,ఆ సుఖము చాలును.అనేక రాజుల సభలలో గౌరవములను పొంది దాని ద్వారా అనేక సౌఖ్యములను అనుభవించినాను. ఆ సుఖములు కూడా ఇంక నాకు వద్దు.నీ దయను నాపై ప్రసరింపచేయుము.దానితో ఏ ఇతర ఆసక్తులు లేక నిశ్చింతగా పరబ్రహ్మ పదమును చేరే మార్గానికి నన్ను చేర్చుము.

కృష్ణ శతకము


పాణితలంబున వెన్నయు
వేణీమూలంబునందు వెలయఁగ పించం
బాణిముత్యము ముక్కున
నాణెముగా దాల్చు లోక నాథుఁడ కృష్ణా!
కృష్ణ శతకము

ఓకృష్ణా!నీవు లోకములకెల్ల ప్రభువునైనను చేతిలో వెన్నముద్దయు,సిగలో నెమలి పించమును,ముక్కున ఆణిముత్యమును దరించి పసి బాలునివలె ఉంటివిగదా!

Tuesday, May 14, 2013

జగద్గురువులు శ్రీ శంకరాచర్యులవారి జయంతి.



~ మే 15,2013, బుధవారం, వైశాఖ శుద్ధ పంచమి,
జగద్గురువులు శ్రీ శంకరాచర్యులవారి జయంతి.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~ హిందూ/భారతీయ ధర్మం మీద దాడి జరిగిన ప్రతిసారీ, ధర్మం తన వైభవాన్ని మర్చిపోయిన ప్రతిసారీ పరమాత్ముడు అనేకమంది మహాపురుషులను ప్రేరేపణ చేసి, కొన్ని సందర్భాల్లో స్వయంగా తానే అవతరించి, ధర్మాన్ని కాపాడుతూ వస్తున్నాడు.

~ సనాతన ధర్మాన్ని ఉద్ధరించడానికి సరిగ్గా 2522 సంవత్సరాల క్రితం, 509 BC లో వైశాఖ శుద్ధ పంచమి రోజున దక్షిణ భారతదేశంలోని నేటి కేరళ రాష్ట్రంలో కాలిడి గ్రామంలో శివ గురువు, ఆర్యాంబ దంపతులకు బిడ్డగా, వేద ప్రమాణాన్ని నిలబెట్టడానికి, ధర్మ పునః ప్రతిష్ట చేయడానికి పరమశివుడి అంశతో శ్రీ జగద్గురు ఆది శంకరాచార్యలు అవతరించారు.

~ చిన్న వయసులోనే వేదాలను, Philosophy, Metaphysics, Theology మొదలైన ఇతర శాస్త్రాలను చదివేశారు. 8 ఏళ్ళ వయసులోనే సన్యాసం స్వీకరించారు. ఆ సమయంలో భారతదేశంలో బౌద్ధ, జైన మతాలు, నాస్తిక వాదం విపరీతంగా ప్రబలాయి. ప్రజలంతా హిందూ ధర్మాన్ని వదిలి, నాస్తికం, చార్వాక మతాల వైపు నడవడం ప్రారంభించారు.

~ తన వాదన ప్రతిభతో బౌద్ధ, జైన మతాలను అనుసరించే రాజుల వద్దకు వెళ్ళి, చర్చలు నిర్వహించి, తాను ఒక్కడే జైన, బౌద్ధ మతాలకు సంబంధించిన అనేక మంది పండితులతో శాస్త్రీయంగా వాదించి, వారిని ఓడించి, వైదిక ధర్మంలోకి వారిని తీసుకువచ్చారు. యావత్ భారతదేశం పాదచారిగా పర్యటించి, హిందూ ధర్మాన్ని ప్రచారం చేశారు. శంకరాచార్యులు కనుక అవతరించి ఉండకపోతే హిందు అనేవాడు గాని, హిందూ ధర్మం కానీ మిగిలి ఉండేవికావు.

~ ఈయన కేవలం 32 సంవత్సరాలు మాత్రమే జీవించి 477 BC లో మహనిర్యాణం చెందారు. తన 32 ఏళ్ళ జీవితకాలంలో అనేక రచనలు చేశారు. జీవుడు, దేవుడు, ఇద్దరూ ఒక్కటే, ఇద్దరికి బేధంలేదు అంటూ అద్వైత సిద్ధాంతాన్ని ప్రచారం చేశారు. ప్రస్థాన త్రయంగా చెప్పబడే భగవద్గీత, బ్రహ్మసూత్రాలు, కర్మసిద్ధాంతాలకు బాష్యం రాశారు. అనేక స్తోత్రాలు అందించారు. శైవ, వైష్ణవ, శాక్తేయ, గాణాపత్య మొదలైన 6 మతాలను స్థాపించారు. కలియుగంలో ప్రజలలో శుచిశుభ్ర్త తగ్గిపోయిందని, దేవాలయాల్లో ఉన్న దేవాత విగ్రహాల శక్తిని ఇటువంటి మానవసమూహం తట్టుకోలేదని, దేవాతశక్తిని శ్రీ చక్రయంత్రాల్లోకి ప్రవేశపెట్టారు.

~ వైదిక ధర్మాన్ని ఎప్పటికి ప్రచారం చేసేవిధంగా భారతదేశం నాలుగు దిక్కుల నాలుగు వేదాలకు ప్రతీకగా నాలుగు మఠాలను స్థాపించారు. ఎప్పుడొ 2490 సంవత్సరాల క్రితం ఈయన ఏర్పాటు చేసిన పరంపర ఈనాటికి అప్రతిహతంగా కొనసాగుతూనే ఉంది.
జయ జయ శంకర! హర హర శంకర!!
(Tks:Eco vinayaka)

కృష్ణుడికి సత్యభామ అంటే అంత భయమా.


నిజంగా కృష్ణుడికి సత్యభామ అంటే అంత భయమా. జగన్నాటక సూత్రధారి ముందు ఎవరి నాటకాలు మాత్రం చెల్లుతాయి చెప్పండి. ఈ విషయాన్ని మన తిక్కన వారు బాగుగా గ్రహించారు. అందుకే.... పారిజాత పుష్పం విషయంలో... శ్రీకృష్ణున్ని తన్నే దాకా వచ్చింది మన సత్యభామ. ఆ వెంటనే శ్రీకృష్ణుడి చేత ఈ పద్యం చదివించారు....

నను, భవదీయ దాసుని మనంబున నెయ్యపుఁగింకఁ బూని తా
చిన యది నాకు మన్ననయ! చెల్వగు నీ పదపల్లవంబు మ
త్తను పులకాగ్ర కంటక వితానము తాకిన నొచ్చునంచు నే
ననియెద! అల్క మానవుగదా యికనైన అరాళకుంతలా!

"నేను నీ దాసుణ్ణి. నీవు ప్రణయకోపముతో తన్నటం కన్నా, నేను కోరుకోదగిన భాగ్యం యేముంటుంది చెప్పు? ఇదిగో గగుర్పొడిచి నా శరీరం యెలా ముళ్ళపొదలా వుందో చూడు. ఈ ముళ్ళు గుచ్చుకుంటే అమ్మయ్యో! ఇంకేమైనా వుందా! మెత్తని నీ పాదాలు గాయపడవూ! అందుకే యింతసేపటినించీ బతిమాలుకుంటున్నాను. అలకమాను" అని ఈ పద్యం అర్థం.

అంత వరకూ బాగానే ఉంది. చివర్లో అరాళ కుంతలా... అంటూ సంభోదింపజేశారు. అసలు ఇక్కడ సన్నివేశం ఏంటి.... ఈ సమయంలో... దట్టమైన కురులు కలదానా.... అని సంబోధించాల్సిన అవసరమేంటి.... అక్కడే ఉంది కిటుకంతా. అందితే జుట్టు అందకపోతే కాళ్ళు అని... కాళ్ళు అందబుచ్చుకున్న కన్నయ్య.... జుట్టు అందుకోవడానికి బయలు దేరాడు అన్నదే ఈ పద్యంలోని అంతరార్ధం. అన్నన్నా.... కన్నయ్య ఇలాంటి ప్రయత్నాలు ఎన్ని చెయ్యకపోతే.... పదియారు వేలమంది గోపికలతో... అష్టభార్యలతో వేగి ఉంటాడో కదా...

మాయా బజార్


ఆ దృశ్యం చాలా అపురూపం. చూడ ముచ్చటగా వుంది. సెల్ ఫోన్లో ఫోటో తీసి శాశ్వితంగా భద్రపరచుకోవాలనిమనసులో గట్టిగా అనిపించి కూడా  కూడా సభ్యత కాదని తమాయించుకున్నవారు ఎంతోమంది.
అందులోకనబడుతున్నవారందరూ పెద్ద వాళ్లే! ఆరేడుపదుల వయస్సు పైబడ్డ వాళ్లే!
చేతికర్ర ఊతంతో కొందరు-
భార్య భుజం ఆసరాతో మరి కొందరు-
మొగుడిచేయి పట్టుకుని ఇంకొందరు-
'రంగుల'


మాయా బజార్ ఆడుతున్న అదునాతన థియేటర్ కాంప్లెక్స్ లో
నెమ్మదిగా పైపైకి పాకుతున్న ఎస్కలేటర్ పై నిలుచుని వెడుతున్నదృశ్యం 'జగన్మోహనంగా' గోచరించింది.
జీవన పధంలో మూడు వంతులకు పైగా నడిచివచ్చిన ఆ ముదివగ్గులందరూ - గతంలోని మధురిమను మరోసారి మనసారా నెమరు వేసుకోవాలని వచ్చిన వారిలా కానవచ్చారు.
వీళ్ళల్లో కొందరయినా-
బళ్ళు కట్టుకుని పోరుగునవున్న బస్తీకి పోయి - మూడు నాలుగు ఇంటర్వెల్స్ తో టూరింగ్ టాకీస్ లో ఆ సినిమా చూసివుంటారు.
లేదా సినిమా చూడమని అమ్మా నాన్నా ఇచ్చిన అర్ధ రూపాయిలో ఒక బేడానో, పావులానో పెట్టి ముంతకింద పప్పుకొనుక్కొని, గోలీ సోడా తాగి నేల టిక్కెట్టుతో సరిపెట్టుకున్న వాళ్ళుంటారు.
బెజవాడ దుర్గా కళా మందిరంలో మేడ మీద గోడను ఆనుకుని నిర్మించిన పరిమిత సీట్ల చిన్న బాల్కానీలో దర్జాగా కూర్చుని చూసినవాళ్ళు వుండివుంటారు.
మొదటిసారి వచ్చినప్పుడు, రావడం ఆలస్యమై చిన్న శశిరేఖమ్మ పాట చూడలేకపోయినవాళ్ళు - మరునాడు ముందుగా వచ్చేసి ఆట మొదటినుంచీ చూసినవాళ్ళు వుండేవుంటారు.
సినిమాలు ఇలా కూడా తీస్తారా అని బోలెడు బోలెడు ఆశ్చర్య పోతూ మళ్ళీ మళ్ళీ చూసినవాళ్ళు తప్పకుండా వుంటారు.
అందుకే ఈ రోజున ఆ సినిమా మళ్ళీ చూస్తూ ఆ నాటి సంగతులను గుర్తుకు తెచ్చుకునే వుంటారు.
పెద్ద తెరపై, స్టీరియో ఫోనిక్ సౌండ్ సిస్టం తో, సినిమాస్కోప్ లో 'విజయా వారి' హనుమ కేతనం హోరున ఎగురుతుంటే కళ్ళార్పకుండా ఒక పక్క చూస్తూనే మరో పక్క తమ మనోఫలకాలపై పాత జ్ఞాపకాలను 'రీవైండ్' చేసుకునే వుంటారు.
 అందుకే అంత నిశ్శబ్దంగా వున్న హాలులో అన్ని గుసగుసలు. అన్ని ధ్వనులు చెలరేగుతున్న థియేటర్ లో ముందుకు ముందే వినబడుతున్న డైలాగులు. నటులు నోరు తెరవకముందే వాళ్ళు ఏమంటారో ముందే ప్రేక్షకులు అనేస్తుంటారు.  చిన్న చిన్న సంభాషణలలో యెంత పెద్ద అర్ధం దాగునివుందో పక్కవారికి చెప్పేస్తుంటారు. పాటలు వస్తూనే గొంతు కలిపి పాడుతుంటారు. జరగబోయేది చెప్పేస్తుంటారు. వినే వాళ్లకి కూడా అంతా తెలిసే వింటుంటారు. ఆహా ఓహో అని ముక్తాయింపు ఇస్తుంటారు. హోల్ మొత్తం హాలంతా ఇదే తంతు. ఎవరూ విసుక్కునే వాళ్ళుండరు. ఎందుకంటె అందరిదీ ఇదే వరస.
వున్నట్టుండి, కనీకనబడకుండా, లైట్లు వెలుగుతాయి.  అప్పుడే ఇంటర్వెల్లా! అని చూస్తే- ఆ వేళ కాని వేళలో , సంధ్యాసమయంలో 'వర్కింగ్ డే' రోజునవేసిన ఆ ఆటకు హాలు మూడువంతులు నిండి పోయి వుంటుంది.   కానీ ఆ సంతోషం వెంటనే ఆవిరి అయిపోతుంది. అవును!  ఈ సినిమా తప్పకుండా చూడాల్సిన చిన్నారులేరీ! ఏరీ! వారేరీ! కనబడరేమీ!
బహుశా పరీక్షల రోజులేమో! సినిమాకు తీసుకురావాల్సిన తలిదండ్రులకు తీరుబడి దొరకలేదేమో. మరో రోజు చూపిస్తారేమో. అని మనసు మూలల్లో ఎక్కడో ఒక చిన్న ఆశ.
'వుయ్ డోంట్ లైక్ టెల్గూ మూవీస్ ఎటాల్!' అంటున్న ఈనాటి తెలుగు యువతరానికి- 'మనమూ గొప్ప చిత్రాలు తీయగలం - కాదు, కాదు ఎప్పుడో చిన్నప్పుడే తీసేసాం' అని చాటి చెప్పుకోవడానికైనా - ఈ సినిమా చూపిస్తే యెంత బాగుంటుందో కదా!.

Sunday, May 12, 2013

ఆ బాలుడే పోతనామాత్యులు.


"ఇవ్విది దివీటీల్ వెలుగు యేమని బాలుడు పృచ్ఛ చేయగ...పలికె లక్కమాంబ"... అంటూ భాగవతం రాయడానికి ఆ పోతనామాత్యులను పురిగొల్పిన సంఘటనను చక్కగా వివరించారు ఈ పద్యంలో. "అమ్మా ఈ కాగడాల వెలుగేమిట"ని ఓ కు్రాడు ప్రశ్నించగా.. అతని తల్లి లక్కమాంబ "భాగవతం ప్రదర్శన ఉంది నాయనా.. దానికి సూచనగా ఇలా దివదిటీలు పెట్టారు" అనిచెప్పడం.. ఆ తర్వాత ఆ బాలుడు భాగవతమంటే కేవలం సంస్కృతంలో ఉంటుందని, సామాన్యులకు అది ఏమాత్రం అర్థంకాదని తెలుసుకోవడం.. "నేన్ రాసెదన్" అంటూ తల్లికి బాస చేసి, తెలుగులో భాగవతాన్ని రాస్తానని పదేళ్ల ప్రాయంలో చెప్పడం నిజంగా దైవ సంకల్పమే. ఆ బాలుడే పోతనామాత్యులు.

అచ్చతెలుగులో మనకు భాగవత గాథల్ని అందించారు. పలుకు పలుకునా తేనెలొలికే అచ్చతెలుగు భాషలో పద్యాలను కూర్చి... మనల్ని ధన్యుల్ని చేశారు. అసలు ఆయన శైలిని వర్ణించలేము. భాగవతంలో తొలిపద్యమే.. "పలికెడిది భాగవతమట.. పలికించెడువాడు రామభద్రుండట.. నేపలికెద ..." అంటూ.. ద్రాక్షాపాక శైలిలో మనకు అందించారు.
"సిరికిన్ చెప్పడు శంఖచక్రయుగముల్ చేదోయి సంధించడు.." కూడా ఆయన భాగవతంలోనిదే..
Sahakaram ..Kamalapathi Rao Hindupuram

సంజ వెలుంగులో పసిడి చాయల ఖద్దరు చీర గట్టి.....


కరుణశ్రీ
సంజ వెలుంగులో పసిడి చాయల ఖద్దరు చీర గట్టి నా
రింజకు నీరు వోయు శశిరేఖవె నీవు సుభద్ర సూతినై
రంజిత పాణి పల్లవము రాయుదునా నిను మౌళి దాల్చి మృ
త్యుంజయ మూర్తినై జమునితో తొడ గొట్టి సవాలు చేతునా

కరుణశ్రీ


మా వెలలేని ముగ్ధ సుకుమార సుగంధ మరంద మాధురీ
జీవిత మెల్ల మీకయి త్యజించి కృశించి నశించిపోయె; మా
యౌవన మెల్ల కొల్లగొని ఆ పయి చీపురుతోడ చిమ్మి మ

మ్మావల పారబోతురు గదా! నరజాతికి నీతి యున్నదా !

బుద్ధ దేవుని భూమిలో పుట్టినావు
సహజ మగు ప్రేమ నీలోన చచ్చెనేమి?
అందమును హత్య చేసెడి హంతకుండ!
మైలపడిపోయె నోయి! నీ మనుజ జన్మ.
కరుణశ్రీ

ముక్కు తిమ్మన


వింజమూరి అప్పారావుగారి అనుమతితో....గంటివారు అడిగిన ప్రకారం....

నందితిమ్మన ముక్కు తిమ్మనగా ప్రసిద్ధి అయ్యాడు. దానికి ఒక కథ చెబుతారు. ఈయన నాయిక ముక్కుని వర్ణిస్తూ “నానా సూన....” అనే పద్యం చెప్పాడట.

ఈ పద్యంతో నంది తిమ్మన కాస్తా ముక్క తిమ్మన అయ్యాడు.
ఈ పద్యాన్ని రామరాజభూషణుడు కొనుక్కొని తన వసుచరిత్రములో వాడుకున్నాడనీ మరో కథ ఉంది. ఇది పూర్తిగా కట్టుకథ అని తేల్చారు. ఈ పద్యం గొప్పదే కానీ అనువాదం. కాకతీయుల కాలంనాటి విద్యానాథుడి శ్లోకం.
భృంగానవాప్తి ప్రతిపన్న ఖేదా!
కృత్యావనే గంధఫలీత పాలం
తన్నాసికా భూదనుభూత గంధా!
స్వపార్శ్య నేత్రీ కృతభృంగ సేవా !
దీన్నే కళాపూర్ణొదయ కర్త పింగళిసూరన్న "అంబుజగంధి నాసిక నిజాన్వయ శత్రువు చంపక ప్రసూనంబు గరంబు గెల్చుట మనంబున బెట్టి..." అంటూ అనువదించాడు. అనువాద పద్యానికి ఇంత హడావిడా? ఇంటిపేరు మారిపోయిందా? అసంబద్ధం అని తేల్చారు విమర్శకులు.
ఇలాంటి అర్థం వచ్చే పద్యం హర్ష నైషధంలో - తపస్సుచేసి దమయంతి పాదాల్లా మారిందని - ఉంది.

“వసుచరిత్రము”లో వసురాజు నర్మసచివుడు ఒక వీణా నాదం విన్నారు.
ఆ నాదం ఎక్కడిదో కనుగొనడానికి నర్మసచివుడు వెళతాడు. అతడు అక్కడ వీణవాయిస్తున్న నాయికని చూసి వచ్చి వసురాజుతో ఆమెని ఆపాదమస్తకం వర్ణిస్తాడు. ఇక్కడే ప్రఖ్యాతమైన ఈ ముక్కు పద్యం కనపడుతుంది.
నానా సూన వితాన వాసనల నానందించు సారంగమే
లానన్నొల్లదటంచు గంధఫలి బల్కాకన్ దపంబంది యో
షా నాసాకృతి దాల్చి సర్వ సుమనః సౌరభ్య సంవాసియై
పూనెం బ్రేక్షణ మాలికా మధుకరీ పుంజంబు లిర్వంకలన్
ముక్కుని సంపెంగ తో పోలుస్తారు. ఈ పద్యం యొక్క చమత్కారం అంతా అదే.
అనేక పుష్పాల మీద వాలి మకరందాన్ని ఆస్వాదించే తేటి (తుమ్మెద) నా వద్దకు ఎందుకు రాదు? అని సంపెంగపువ్వు ఒక మండు వేసవికాలంలో (బల్ కాకన్) తపస్సు చేసింది (వేసవికాలంలో సంపెంగపూవులు పూయవు). ఆ తపస్సు ఫలితంగా స్త్రీయొక్క (యోష) ముక్కు (నాస) ఆకారాన్ని పొంది (ఆకృతిపొంది) అన్ని పువ్వుల యొక్క సౌరభ్య - సువాసనకు స్థానమై (సంవాసియై); (సంపెంగపువ్వు అనేక పుష్పాల వాసన కలిగి ఉంటుంది.) ఒకటి కాదు, రెండు తుమ్మెదల్ని తనకి (ముక్కుకి) ఇరువైపులా (ఇర్వంకలన్) నిత్యం ఉండే కంటిచూపులు (ప్రేక్షణ) అనే ఆడుతుమ్మెదల (మధుకరీ) వరుసల్ని (పుంజమ్ములన్) పూనింది.
తపస్సు చేసినంతనే దాని కోరిక తీరింది. ఆ సంపెంగ స్త్రీ యొక్క ముక్కువలె జన్మనెత్తింది. మరి దాని కోరిక ఎలా తీరింది? కంటి చూపులు అనే ఆడుతుమ్మెదల వరుసలల్ని ఇర్వంకన్ పూనెన్.
సారంగము - తేటి, తుమ్మెద. నిజానికి తేటి వేరు, తుమ్మెద వేరు. తేటి అంటే తేనెటీగ. తుమ్మెద అంటే జుంజుమ్మంటూ ఎగిరే ఒక పురుగు. కవులు ఈ రెంటినీ ఒకటే అన్నట్లు చెబుతారు. పూలమీద వాలేది ఆడతేటి గాని మగతేటి కాదు. కవులు తేటి మగవాడుగా పుష్పం స్త్రీగా వర్ణిస్తారు. కూసేది మగ కోయిలే కాని ఆడు కోయిల కాదు. కవులు ఆడుకోయిల కూసిందంటారు. ఆడవాళ్ళకి గానకోకిల బిరుదిస్తారు. శుక్లపక్షం తెల్లగా ఉంటుందనీ, కృష్ణపక్షం నల్లగా ఉంటుందనీ అంటారు. శుక్లపక్షంలో వెన్నెల రాత్రి మొదటి భాగంలో వస్తుంది. కృష్ణపక్షంలో వెన్నెల రాత్రి చివరి భాగంలో ఉంటుంది. వెన్నెల సమానంగానే ఉంటుంది. కానీ శుక్లపక్షం తెల్లనిదనీ, కృష్ణపక్షం నల్లనిదని చెప్పటం కవిసమయం. చాతకపక్షులు వెన్నెలని గ్రోలి జీవిస్తాయని అంటారు. వీటిని కవిసమయాలంటారు.
చిత్తగించవలెను.
భవదీయుడు
రమణ బాలాంత్రపు

సరస్వతీ స్తోత్రం


రచన: అగస్త్య ఋశి
యా కుందేందు తుషారహారధవళా యా శుభ్రవస్త్రావృతా
యా వీణావరదండమండితకరా యా శ్వేతపద్మాసనా |
యా బ్రహ్మాచ్యుత శంకరప్రభృతిభిర్దేవైస్సదా పూజితా
సా మాం పాతు సరస్వతీ భగవతీ నిశ్శేషజాడ్యాపహా || 1 ||
దోర్భిర్యుక్తా చతుర్భిః స్ఫటికమణినిభై రక్షమాలాందధానా
హస్తేనైకేన పద్మం సితమపిచ శుకం పుస్తకం చాపరేణ |
భాసా కుందేందుశంఖస్ఫటికమణినిభా భాసమానాౙ్సమానా
సా మే వాగ్దేవతేయం నివసతు వదనే సర్వదా సుప్రసన్నా || 2 ||
సురాసురైస్సేవితపాదపంకజా కరే విరాజత్కమనీయపుస్తకా |
విరించిపత్నీ కమలాసనస్థితా సరస్వతీ నృత్యతు వాచి మే సదా || 3 ||
సరస్వతీ సరసిజకేసరప్రభా తపస్వినీ సితకమలాసనప్రియా |
ఘనస్తనీ కమలవిలోలలోచనా మనస్వినీ భవతు వరప్రసాదినీ || 4 ||
సరస్వతి నమస్తుభ్యం వరదే కామరూపిణి |
విద్యారంభం కరిష్యామి సిద్ధిర్భవతు మే సదా || 5 ||
సరస్వతి నమస్తుభ్యం సర్వదేవి నమో నమః |
శాంతరూపే శశిధరే సర్వయోగే నమో నమః || 6 ||
నిత్యానందే నిరాధారే నిష్కళాయై నమో నమః |
విద్యాధరే విశాలాక్షి శుద్ధఙ్ఞానే నమో నమః || 7 ||
శుద్ధస్ఫటికరూపాయై సూక్ష్మరూపే నమో నమః |
శబ్దబ్రహ్మి చతుర్హస్తే సర్వసిద్ధ్యై నమో నమః || 8 ||
ముక్తాలంకృత సర్వాంగ్యై మూలాధారే నమో నమః |
మూలమంత్రస్వరూపాయై మూలశక్త్యై నమో నమః || 9 ||
మనోన్మని మహాభోగే వాగీశ్వరి నమో నమః |
వాగ్మ్యై వరదహస్తాయై వరదాయై నమో నమః || 10 ||
వేదాయై వేదరూపాయై వేదాంతాయై నమో నమః |
గుణదోషవివర్జిన్యై గుణదీప్త్యై నమో నమః || 11 ||
సర్వఙ్ఞానే సదానందే సర్వరూపే నమో నమః |
సంపన్నాయై కుమార్యై చ సర్వఙ్ఞే తే నమో నమః || 12 ||
యోగానార్య ఉమాదేవ్యై యోగానందే నమో నమః |
దివ్యఙ్ఞాన త్రినేత్రాయై దివ్యమూర్త్యై నమో నమః || 13 ||
అర్ధచంద్రజటాధారి చంద్రబింబే నమో నమః |
చంద్రాదిత్యజటాధారి చంద్రబింబే నమో నమః || 14 ||
అణురూపే మహారూపే విశ్వరూపే నమో నమః |
అణిమాద్యష్టసిద్ధాయై ఆనందాయై నమో నమః || 15 ||
ఙ్ఞాన విఙ్ఞాన రూపాయై ఙ్ఞానమూర్తే నమో నమః |
నానాశాస్త్ర స్వరూపాయై నానారూపే నమో నమః || 16 ||
పద్మజా పద్మవంశా చ పద్మరూపే నమో నమః |
పరమేష్ఠ్యై పరామూర్త్యై నమస్తే పాపనాశినీ || 17 ||
మహాదేవ్యై మహాకాళ్యై మహాలక్ష్మ్యై నమో నమః |
బ్రహ్మవిష్ణుశివాయై చ బ్రహ్మనార్యై నమో నమః || 18 ||
కమలాకరపుష్పా చ కామరూపే నమో నమః |
కపాలికర్మదీప్తాయై కర్మదాయై నమో నమః || 19 ||
సాయం ప్రాతః పఠేన్నిత్యం షణ్మాసాత్సిద్ధిరుచ్యతే |
చోరవ్యాఘ్రభయం నాస్తి పఠతాం శృణ్వతామపి || 20 ||
ఇత్థం సరస్వతీ స్తోత్రమగస్త్యముని వాచకమ్ |
సర్వసిద్ధికరం నౄణాం సర్వపాపప్రణాశనమ్ || 21 ||

Saraswatee Vamdanam


Yaa Kundendu tushaara haaradhavalaa, Yaa shubhravastraavritha|

Yaa veenavara dandamanditakara, Yaa shwetha padmaasana||

Yaa brahmaachyutha shankara prabhritibhir Devaisadaa Vanditha|

Saa Maam Paatu Saraswatee Bhagavatee Nihshesha jaadyaapahaa||

Saraswati Mantra....


Yaa Kundendu tushaara haaradhavalaa, Yaa shubhravastraavritha|

Yaa veenavara dandamanditakara, Yaa shwetha padmaasana||

Yaa brahmaachyutha shankara prabhritibhir Devaisadaa Vanditha|

Saa Maam Paatu Saraswatee Bhagavatee Nihshesha jaadyaapahaa||

Saturday, May 11, 2013

అందెలు గజ్జెలు మ్రోయగ చిందులు ద్రొక్కుచును వేడ్క చెలువారంగా నందుని సతి యా గోపిక ముందర నాడుదువు మిగుల మురియుచు కృష్ణా! కృష్ణ శతకము ఓ కృష్ణా!పసితనమున నీ కాళ్ళ కలంకరించిన అందెలు,గజ్జెలు చప్పుడగుచుండగా,గంతులిడుచు నేడుకగా నందుని భార్యయగు ఆ యశోద ముందర ముద్దులొలుకునట్లు నీవు ఆడుచుందువు.


అందెలు గజ్జెలు మ్రోయగ
చిందులు ద్రొక్కుచును వేడ్క చెలువారంగా
నందుని సతి యా గోపిక
ముందర నాడుదువు మిగుల మురియుచు కృష్ణా!

అందెలు గజ్జెలు మ్రోయగ
చిందులు ద్రొక్కుచును వేడ్క చెలువారంగా
నందుని సతి యా గోపిక
ముందర నాడుదువు మిగుల మురియుచు కృష్ణా!

కృష్ణ శతకము

ఓ కృష్ణా!పసితనమున నీ కాళ్ళ కలంకరించిన అందెలు,గజ్జెలు చప్పుడగుచుండగా,గంతులిడుచు నేడుకగా నందుని భార్యయగు ఆ యశోద ముందర ముద్దులొలుకునట్లు నీవు ఆడుచుందువు.

ఓ కృష్ణా!పసితనమున నీ కాళ్ళ కలంకరించిన అందెలు,గజ్జెలు చప్పుడగుచుండగా,గంతులిడుచు నేడుకగా నందుని భార్యయగు ఆ యశోద ముందర ముద్దులొలుకునట్లు నీవు ఆడుచుందువు.

గజేంద్ర మోక్షణ ఘట్టం.


అడిగెదనని కడు వడిఁ జను-
నడిగిన దను మగుడనుడుగడని నడయుడుగున్
వెడవెడ చిడిముడి తడఁ బడ
నడుగిడు; నడుగిడదు జడిమ నడుగిడు నెడలన్

గజేంద్ర మోక్షణ ఘట్టం.
భర్తగారు ఎక్కడికో హడావుడిగా పరిగెడుతున్నారు. లక్ష్మి తటపటాయింపు ఆమె అడుగుల్లో కనబడుతోందని పోతన యీ పద్యంలో పదాలలో చూపించారు. ఇది 'సర్వలఘు కంద పద్యం'.

`ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు?' అని అడుగుదామని తొందరగా ముందుకెళ్తుంది. అడిగినా వెనుకకి పొమ్మంటారని వెనుకకు జంకుతుంది. ఇలా అటూ యిటూ ఆగి, వెళ్ళి, తడబడుతూ అడుగులేస్తోంది.

పైకి చదివితే ఈ పద్యం అందం బయటపడుతుంది.

Thursday, May 9, 2013

నంది తిమ్మన గారి "పారిజాతాపహరణము" నుండి.


B.v. Ramana
నంది తిమ్మన గారి "పారిజాతాపహరణము" నుండి. 

మగమీల నగఁ జాలు తెగఁ గీలుకొను వాలుఁ
గనుఁగవ కొక వింత కాంతి యొదవె 
వలిజక్కువల పెక్కువలు దక్కువగ నిక్కు 
చనుదోయి కొక వింత చాయ దోఁచె
నెల తుమ్మెదల దిమ్ము వెలిఁజిమ్ము చెలువమ్ము
గలవేణి కొక వింత నలుపు మీఱె
నల చెందొవల విందు చెలువెందు వెదచిందు
మొగమున కొక వింత జిగి దొలంకెఁ

జక్కఁదనమున కొక వింత చక్కఁదనము 
జవ్వనంబున కొక వింత జవ్వనంబు
విభ్రమంబున కొక వింత విభ్రమంబు
గలిగె నద్దివ్య కుసుమంబు కతన సతికి

శ్రీకృష్ణుడు రుక్మిణీ మందిరంలో ఉండగా కలహప్రియుడైన నారదుడు పారిజాత పుష్పాన్ని ఆయనకిచ్చి నీ భార్యలలో నీకెవరు ఎక్కువ ఇష్టమయితే వారికీ దివ్యకుసుమాన్ని ఇవ్వు అని ఇరకాటంలో పెట్టాడు. పాపం శ్రీకృష్ణుడు ఆ పుష్పాన్ని రుక్మిణీ దేవికి ఇవ్వక తప్పింది కాదు. ఆవిడ భక్తితో దాన్ని జడలో తురుముకుంది. 
ఆ దివ్య పారిజాత కుసుమాన్ని అలంకరించుకోడం చేత -
అసలే గండు చేపల్ని సైతం పరహసించే ఆవిడ కళ్ళకి ఒక వింత కాంతి వచ్చి చేరింది. పూర్వం కంటే ఎక్కువ శొభాయమానమయ్యాయని. గుండ్రని చక్రవాక పక్షుల గొప్పలు (పెక్కువలు) కించపరిచేట్టు (తక్కువగ చేసే) ఉండే ఆమె నిక్కిన చనుగవకి ఒక వింత నిగారింపు వచ్చింది. లేప్రాయపు తేనెటీగల గర్వాన్ని దూరంగా పారద్రోలేతంతటి అందమైన ఆమె శిరోజాలకి ఒక చెప్పరాని సౌందర్యం ఏర్పడింది. అసలే నల్లగా ఉండే ఆమె కురులు ఇంకా నల్లగా నిగ నిగలాడాయని. చెందొవల విందు చెలువుడు - ఎర్ర కలువలకి పండుగ వంటి చెలికాడు - చంద్రుడు. చంద్రుని అందాన్ని అన్నివైపులకీ వ్యాపింప చేస్తుందా అన్నట్టు ఉండే ఆమె ముఖబింబానికి ఒక వింత కాంతి (జిగి) వచ్చి చేరింది. 
పారిజాత పుష్పం వల్ల (దివ్య కుసుమ కతన), ఆమె చక్కదానికి ఒక వింత చక్కదనమూ, ఆమె యౌవనానికి అపూర్వమైన ఒక తారుణ్యమూ, ఆమె విలాసానికి ఒక వింత విలాసమూ వచ్చి చేరాయి.

తెలుగు తల్లికి మల్లె దండ.


తెలుగు వెలుగులు
తెలుగు తల్లికి మల్లె దండ
(రాయప్రోలు సుబ్బారావు)
పాల క్రొమ్మీగడల్ వచ్చి వెన్నయి విచ్చి
తీయని నునుపూసలాయెనేమో
కమ్మని మకరంద కణములు స్నేహించి
చిన్నారి పలుకులై చిక్కెనేమో

పూల లావణ్యంబు పొంగి చక్కదనాల
పిందెలై రుచులెక్కి పెరిగెనేమో
సెలయేటి యుయ్యాల కులుకు టోయ్యారముల్
ముద్దు ముచ్చటలయి ముదిరెనేమో

పాటకును, పద్యమునకు నబ్రముగ నొదిగి
చవికి చాతుర్యమునకు, సాజముగ సాగి
పోరునకు పొత్తునకు జాతి పొంది పొసగు
మా తెలుగు తల్లి మెడ కిదె మల్లెదండ!!

కాబోయే కథకులకు పనికొచ్చే చిట్కాలు: ఆరుద్ర


కాబోయే కథకులకు పనికొచ్చే చిట్కాలు: ఆరుద్ర
చాల్లేవయ్యా..ఆపాటి అనుభవం మాకూ ఉంది. ఊ కొట్టడం వచ్చిన దగ్గర్నుంచీ కథలు వింటున్నాం. కూడబలుక్కుని చదవడం మొదలుపెట్టిన దగ్గర్నుంచీ కథలు చదివేస్తున్నాం. కంపోజిషన్లు రాయటం మొదలెట్టిన మర్నాటినుంచీ కథలు రాస్తున్నాం. ఇంతకన్నా ఇంకేం కావాలి. అని మీలో ఏ ఒక్కరైనా అనగలిగితే మీకు అనుభవముందని తప్పుకుండా ఒప్పుకుంటాను. చిన్నప్పటినుంచీ కథలు వినాలనీ,చదవాలనీ,వ్రాయాలనీ తహ తహ ఉన్నవాళ్ళు మంచి కథకులవడానికి అవకాశాలున్నాయి అంటున్నారు ప్రముఖ(సినీ)కవి స్వర్గీయ ఆరుద్ర.. ఆయన “కాబోయే కథకులకు పనికొచ్చే చిట్కాలు!” అంటూ కథలు వ్రాసే ఆసక్తి ఉన్నవారి కోసం ఓ వ్యాసం వ్రాసారు. పనికొస్తుందనుకుంటే (సినిమా వాళ్లకు కూడా వర్తిస్తుందనే) చదవండి.

“మనం చదివే చాలా కథలు కన్నా మనం రాసే కథలే మనకి బాగుంటున్నాయి. అయినా మనం పంపించే కథలు ఈ పత్రిక వాళ్లు ప్రచురించరే? ” అని మీరెప్పుడేనా బాధపడ్డారా? ఇప్పుడు పడుతున్నారా? పడకండి ధైర్యం చేతబట్టుకొని, కాళ్లు నిలదొక్కుకోండి.

మీరు పంపించే కథలు మీకొక్కరికే బాగుంటే చాలదు. అందరికీ బాగుండాలి. అప్పుడే సంపాదకులు వాటిని ప్రచురిస్తారు. బాగున్న కథల్ని పత్రికలవాళ్లు కళ్ళకద్దుకుని మరీ ప్రచురిస్తారు. వేసిన వాటికి తృణమో,పణమో పారితోషికం ఇస్తారు.(పూర్వం రమారమి తృణమే ఇచ్చేవారు,ఇప్పుడు పణం ఇస్తున్నారు)

బాగా ఉండేటట్లు కథ రావాయలంటే దానికి అనుభవం కావాలి.

“చాల్లేవయ్యా! ఆపాటి అనుభవం మాకూ ఉంది. ఊ కొట్టడం వచ్చిన దగ్గర్నుంచీ కథలు వింటున్నాం. కూడబలుక్కుని చదవడం మొదలుపెట్టిన దగ్గర్నుంచీ కథలు చదివేస్తున్నాం. కంపోజిషన్లు రాయటం మొదలెట్టిన మర్నాటినుంచీ కథలు రాస్తున్నాం. ఇంతకన్నా ఇంకేం కావాలి” అని మీలో ఏ ఒక్కరైనా అనగలిగితే మీకు అనుభవముందని తప్పుకుండా ఒప్పుకుంటాను. చిన్నప్పటినుంచీ కథలు వినాలనీ,చదవాలనీ,వ్రాయాలనీ తహ తహ ఉన్నవాళ్ళు మంచి కథకులవడానికి అవకాశాలున్నాయి.

భాగవతం రాసిన బమ్మెర పోతరాజుగారు మాత్రం ఎలా రాశారు? విభుదవరులవల్ల, కన్నంత తెలియవచ్చినంత తేట పరిచారు. ఆహా..దొరికింది కీలకం. ఇదే మంచి కథలు రాయటానికి సూత్రం. కథ రాసేవాడు ముందు బోలెడెంత వినాలి . లోకాయి,లూకాయి వాళ్లు చెప్పేది కాదు. విభుధ వరులు చెప్పేది. ఆ తరువాత కనాలి,(అప్పుడే కథలు కనకూడదు, ఆ మాట కొస్తే కలలూ కనకూడదు) లోకాన్ని చూడాలి. కన్నతరువాత తెలుసుకోవాలి. కన్నవి,విన్నవి,తెలుసుకున్నవీ కలగలుపు చేసేసి చెప్పాలి.(మామ్మూలుగా కాదు తేట పరచాలి) అలా చేస్తే అందరూ భాగవతమంత బాగుండే రచనలు చేయగలరు.

“అబ్బే! అంత పెద్ద ఆశలేం లేవు. నేను చస్తే బమ్మెర పోతరాజుగారంత వాణ్ణి కాలేను. ఏదో చిన్న కథ రాసి, అది పత్రికలో పడితే నా పేరు చూసి మురిసిపోవాలని ముచ్చటపడుతున్నారు” .అంటారా..మీరంత కథలు రాయక్కర్లేదు. మీ ముచ్చట తీర్చడానికి మీరు వ్రాసిన కథ బాగున్న(మీకు)బాగోలేక పోయినా(అందరికీ) ఏ సంపాదకుడు ప్రచురించి, ఇతర పాఠకుల్ని ఇబ్బంది పెట్టలేడు, అచ్చులో మీ పేరు చూసుకోవటానికి అనేకానేక మార్గాంతరాలున్నాయి. మంచి నిధులకు విరాళాలివ్వండి. మీ పేరు అచ్చులో చూడొచ్చు. లేదా మరో మార్గముంది.

ఆ మార్గం మాత్రం తొక్కకండి. చిక్కులో పడతారు. మొదట అచ్చులో పడి, తరవాత ఉచ్చులోనూ పడతారు.

పేరు తెచ్చుకోవాల్సిందే! (చెడ్డ పేరు కాదు,మంచి పేరు) పెద్ద ఆశయాలుంటేనే గాని , చిన్న (మెత్తు) పేరు సైతం రమ్మన్నా రాదు. బమ్మెర పోతరాజుగారి ఉపమానమే మళ్లీ తీసుకుందాం. ఆయన భాగవతం రాశారంటే ఎలా రాసారు. గంటం పట్టుకుని తాటాకులమీద చెక్కారు. దానికెంత ఓపిక కావాలి..బోలెడం. ఆయనకున్నంత ప్రజ్ఞ లేకపోయినా, అంత ఓపిక మీకూ ఉంటే మీరూ కథకులు అవుతారు.

‘అభ్యాసం కూసు విద్య’ అన్నారు పెద్దలు, ‘సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన’ అని కూడా వారే అన్నారని ఎందరెందరో ఉద్ఘాటిస్తున్నారు. మీరు కథకులు అవటానికి సాధనాలేమిటో ఆలోచిద్దాం.

కథ రాయాలంటే ఏం కావాలి? కథే కావాలి..చెప్పటానికేం లేకపోతే చెప్పేం ప్రయోజనం..కొంత మంది గొప్ప కథకులు ఏం లేకపోయినా గొప్ప గొప్పగా చెప్పేస్తారు..వాళ్ళు ఏమిటి రాశారని కాదు. ఎలా రాశారని మనం చదువుతాం. వాళ్ళలాగ చెయ్యి తిరిగాక అలా మీరూ రాయెచ్చు గానీ ప్రస్తుతం కథ ఉన్న కథలే రాయండి.

సరే కథ కావాలి. ఇది ఇంతకుముందు ఎవరూ ఎక్కడా రాయనిదైతే చాలా మంచిది. దేనిమీద రాయడం అని బాధ పడకండి. హాస్యమాడేవాళ్లు “దేనిమీద అని ప్రశ్నేమిటి..అందరూ కాగితం మీదే రాస్తారు” అని సమాధానం చెప్తారు.

అబ్బ గోడ మీద కథ రాయటం చాలా కష్టం.

పూర్వం అలంకార శాస్త్రజ్ఞులు ఫలానా ఫలానా విషయాల గురించే వ్రాయాలి అంటూ అనుశాసనం చేసారు కాబట్టి ఇబ్బంది లేదు. ఇప్పుడో అన్నీ కావ్య వస్తువులే..

“కుక్క పిల్లా, అగ్గి పుల్లా,సబ్బు బిళ్లా
కాదేదీ కవిత కనర్హం” అన్నాడు ఆధునిక కవి.
దేన్ని గురించైనా మనం రాయెచ్చు.

“ఒక కుక్క పిల్ల సైకిల్ క్రింద పడింది. కుయ్యోమని అరిచింది. ఆ అరుపు పక్కునున్న ఆఫీసులోని గుమస్తా విన్నాడు. వింటూ పరధ్యానంగా హెడ్ గుమస్తా పైన కలం విదిలించాడు. సిరా పడింది. హెడ్ గుమాస్తాకి కోపమొచ్చింది. గద్దించాడు. గుమస్తా గాబరా పడ్డాడు. సిరా బుడ్డి మీద పడ్డాడు. ఫైలు పాడియింది. అతను చిరాకుగా ఉన్నాడు. అప్పుడే పెద్ద ఆఫీసరు వచ్చారు. ఆయన హెడ్ గుమస్తాని పిలిచాడు. చిరాకుతో ఆయన వినిపించుకోలేదు” ఇలా ఎంత గొలుసైనా అల్లుకోవచ్చు.

పెద్ద ఆఫీసరు చిన్న గుమస్తాని తరువాత మెచ్చుకున్నాడు. సిరా ఏ ఫైలు మీద పడి పేజీలను అలికేసిందో,ఆ పేజీలలో దొంగ లెక్కలున్నాయి అవి తనిఖీ చేసే వాళ్ళకు అంతు చిక్కలేదు. అనుమానించారు. ఆ ఫైలు పోలిసు లేబరేటరీకి పంపించారు. నేరం బయిటపడింది. పెద్ద ఆఫీసరుకి,హెడ్ గుమస్తాకి శిక్ష పడింది. చిన్న గుమస్తాకి ప్రమోషన్ వచ్చింది. అతడు సంతోషంగా ఇంటికి వెడుతూ ఉంటే సైకిల్ కింద పడ్డ కుక్క ఎదురు వచ్చింది. నీ మూలాన నాకు ప్రమోషన్ అని దాన్ని అతుడు సమీపించి లాలించాడు. అది అతని చెయ్ియని కరిచింది. అతుడు వెధవ కుక్క అని రాయితో కొట్టాడు. అది పారిపోతూ కారు క్రింద పడి చనిపోయింది. చిన్న గుమస్తా దాన్ని చూసి ఏమనుకున్నాడు.

చూశారా,మీకేదో ఉదాహరణ చెప్పాలని ఇంత కథ అల్లేశాను. ఇలాగ మీరూ అల్లొచ్చు. ఈ కుక్క కథ టూకీగా చెప్పాలంటే ఇలా చెప్పానా. ఇదే చిలవలు చెక్కి పెద్ద కథని చేయవచ్చు.

జీవితంలో జరిగిన చిన్న సంఘటన తీసుకుని ఎవరైనా ఇలా రాయవచ్చు. అయితే తీసుకున్నదాన్ని మనం కొత్త కోణంలోంచి చూడాలి. లేదా కొత్త రకంగా చెప్పాలి. పాత సంఘటనల్ని,పాత పద్దతిలోనే చెప్పే ఎవరిక్కావాలి.

చెప్పిందే చెప్పి, చెప్పిందే చెప్పి,మళ్లా చెప్పి కొంతమంది హరిదాసులు సైతం రక్తి కట్టిస్తారు. విన్నవాళ్ళే విని, విన్నవాళ్ళే విని, మళ్లా ఆనందించాలంటే ఆ చెప్పటంలో గొప్పతనముందని మనం చెప్పుకోవాలి.

చెప్పే తీరు తేటతెల్లంగా ఉండాలి. సూటిగా ఉండాలి. మన అమ్మమ్మలూ,నానమ్మలూ చెప్పగా మనం విన్న మొట్ట మొదటి కథ ఒకటి తీసుకుందాం ” అనగనగా ఒక రాజు, ఆ రాజు కేడుగురు కొడుకులు..ఏడుగురు కొడుకులూ వేటకెళ్ళి …” ఈ కథ మీకూ తెలుసు కాబట్టి అంతా రాయను. ఈ కథలో ఉన్న సుగణమేమిటి? పాత్రల్ని ప్రవేశపెట్టడంలో డొంకతిరుగుడు లేదు. తికమక లేదు. తేలిసి పాత్రల ద్వారా తెలియని పాత్రల్ని కథకుడు ప్రవేశపెడుతున్నాడు. అదీ తేట తెల్లంగా కథ చెప్పే తీరు..ఈ ఏడు చేపల కథలోనే మరొక సుగుణముంది..



ఈ ఆర్టికల్ ని ఆరుద్రగారు 1992 లో రాయటం జరిగింది. మరో రచయిత శార్వరి గారు “కథలు రాయటం ఎలా” అనే పుస్తకంలో ఈ తరహా ఆర్టికల్స్ ని ప్రముఖ రచయితలందరి చేతా రాయించి సంకలనం చేయటం జరిగింది.

మొన్నీ మధ్య డైరక్టర్స్ అసోషియేషన్ వారి సమావేశంలో ప్రముఖ దర్శకుడు ఒకాయిన ఈ పుస్తకం గురించి ప్రస్దావించి సినిమా రచయిత,దర్శకులు తప్పని సరిగా చదివితీరాలి అని గట్టిగా చెప్పటం జరిగింది. వెంటనే ఆయన్నే ఓ కాపీ అడిగి..చదవి..సరే మన నవతరంగం మిత్రులుకు కూడా పరిచయం చేద్దదామనిపించింది…అంతే..

సేకరణ..సూర్య ప్రకాష్ జోశ్యుల

.శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.


కలంచు న్మకునంబులంచు గహయో / గంబంచు సాముద్రికం
బులటంచుం దెవలంచు,దిష్టియనుచు / న్భూతంబులంచు న్విషా
శలటంచు న్నిమిషార్ధ జీవనములం / దుం బ్రీతి పుట్టించినా
సిలుగుల్ ప్రాణూల కెన్ని చేసితివయ్యా! / శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!

ధూర్జటీ....
.శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.

శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!ప్రకృతియందు మానవ జీవితములో కలలనీ, శకునాలనీ, గ్రహచారమనీ, సాముద్రికమనీ, రోగాలనీ, దిష్టియనీ, భూతములనీ,విషాదములనీ-ఎన్నియో రీతులను కల్పించితివి గదయ్యా!ఇవన్నియు క్షణాభంగురమైన.మానవ జీవితానికి అంగరక్షలు అని ఏర్పరచితివి.నీ భక్తి ఉన్నచో ఇవి అన్నియు ఏమీ చేయలేవు గదా!

మనసుకు మైల ఉండదు.


మైలలో ఉంటే దేవుణ్ణి ద్యానించవచ్చా ?

భగవంతుని నామస్మరణ మనసును నిర్మలం
చేస్తుంది. ఆ సమయంలో మైల వున్నా భగవంతుని
నామస్మరణం చేయడం ద్వారా స్వామి కి మైల
సోకదు. నిరభ్యంతరంగా దైవస్మరణ చేసుకోవచ్చు.
అయితే పూజ మందిరాన్ని గాని, సంబందిత పాత్రలను
గాని తాకరాదు. నామస్మరణకు ఎటువంటి దోషం
లేదని ధర్మ శాస్త్రం సెలవిస్తోంది.

మనసుకు మైల ఉండదు.

Wednesday, May 8, 2013

కృష్ణ శతకము.


మడుగుకు జని కాళీయని
పడగలపై భరతశాస్త్ర పద్దతి వెలయన్
గడు వేడుకతో నాడెడు
నడుగులు నా మదిని దలఁతు నచ్యుత కృష్ణా!

కృష్ణ శతకము.

కృష్ణా!మహాభయంకరుడయి జనులను భాదించు కాళీయుడను పాము నివసించు సరస్సునకు పోయి ఆ సర్పపు పడగలపై నాట్యశాస్త్ర విధానము ప్రకారము ఎంతో విలాసముగా నాట్యమాడి దానిని హతమార్చిన పాదములను నా మనస్సులో స్మరింతును.

Tuesday, May 7, 2013

శ్రీనాథుడి గుణనిధి కథలోని పద్యం


శ్రీ అప్పారావుగారి "కిళ్ళీ" పొడుపుకథ వలన నాకు శ్రీనాథుడి గుణనిధి కథలోని పద్యం గుర్తుకొచ్చింది.

మరిచి ధూళీ పాళి పరిచితంబులు మాణి
బంధాశ్మ లవణ పాణింధమములు
బహుళ సిద్ధార్థ జంబాల సారంబులు
పటురామఠామోద భావితములు
తింత్రిణీక రసోపదేశ దూర్థురములు
జంబీర నీరాభి చుంబితములు
హైయంగవీన ధారాభిషిక్తంబులు
లలిత కస్తుంబరూల్లంఘితములు

శాకపాక రసావళీ సౌష్టవములు
భక్ష్యభోజ్య లేహ్యంబులు పానకములు
మున్నుగాఁ గల యోగిరంబులు సమృద్ధి
వెలయగొని వచ్చె నొండొండ విధములను

మహా శివరాత్రినాడు ఒక శివభక్తుడు సిద్ధపరచిన నైవేద్యాలను వర్ణిస్తున్న పద్యమిది.
మిరియాలపొడి (మరిచిధూళి) చల్లినవి కొన్నీ, సైంధవలవణం వేసి తయారు చేసినవి కొన్నీ, ఆవపెట్టి (సిద్ధార్ధ) వండినవి కొన్నీ, ఇంగువతో (రామఠము) ఘుమఘుమలాడుతున్నవి కొన్నీ, చింతపండుపులుసుతో (తింత్రిణీక రసం) చేసినవి కొన్నీ, నిమ్మరసంతో (జంబీర నీరం) చేసినవి కొన్నీ, తాజా నేతిలో (హైయంగవీనము = నిన్నటి పాలు తోడు పెట్టగా తయారయిన పెఱుగుని నేడు చిలికి తీసిన వెన్నకాచిన నెయ్యి - సద్యోఘృతం), మునిగితేలుతున్నవి కొన్నీ, లేత కొత్తిమీరతో పరిమళిస్తున్నవి కొన్నీ, శాకంగా ఉన్నపుడూ పాకంగా రసంగా మారినపుడూ సౌష్ఠవం కోల్పోని (వండకముందు ముడి పదార్థంగా ఉన్న దశలోనూ అవి సౌష్ఠవంగా ఉన్నాయి) భక్ష్యాలూ (నమిలి తినవలసినవి - కరకరలాడేవి), భోజ్యాలూ (అంతగా నమలనక్కరలేనివి), లేహ్యాలూ (నాల్కకు పని చెప్పేవి), పానకాలూ (త్రాగేవి) ఈ మొదలైన వివిధ ఆహారలను సమృద్ధిగా ఒక్కటొక్కటే ఇంటినుంచి ఆలయానికి తీసుకువచ్చాడు ఆ భక్తుడు.

శ్రీ దేవులపల్లి సుబ్బరాయ శాస్త్రిగారు.


శ్రీ దేవులపల్లి సుబ్బరాయ శాస్త్రిగారు.దేవులపల్లిసోదరకవులలో యొకరు.రెండవవారు తమ్మనశాస్త్రులవారు.1879 వ సంవత్సరం నివంబరు నెల పిఠాపురసంస్శ్చానాధీశుడు శ్రీగంగాధరరామరాయ మహారాజుగారి యాస్థానం కవిపండితులతో కిటకట లాడుతోంది.కారణం శతావధాని,భరతాభ్యుదయ ప్రబంధకర్త విద్వాన్ శ్రీ మాడభూషి వేంకటాచార్యులవారు,శతావధానము
చేయుటకు విచ్చేసినారు.అపూర్వ శతావదాన ప్రక్రియ.అవధాననైపుణ్యము,అసాధారణ ధారణకు రాజావారబ్బురపడి వారిని తగురీతి సమ్మానించి యిట్లనిరి:-సభ్యులారా!మనయాస్థానంబున నేతాదృక్షవిచక్షణులెవ్వరేని నివ్వటిల్లుదురే? యని ప్రశ్నించిరి.అప్పుడు యొక సభ్యుడు లేచి దేవా!దేవర సంస్థానిక విద్వాంసులగు శ్రీ దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రులుగారు,వారి కుమారులు యిరువురు కూడా అవధానంబునకు సమర్ధులని విన్నవించిరి. కాని వారికి దేవులప్లలి వారి కవితా శక్తి మాత్రమే తెలియును కాని వారిధారణశక్తిగాని,మేధా శక్తిగాని ఇంతవరకు ప్రకటితము కాలేదు.వెంటనే రాజావారు చంద్రంపాలెంనుండి దేవులపల్లివారిని తీసుకొని రమ్మని ఆజ్ఞాపించిరి.ఈ ఇరువది యారేళ్ల యువకులైన సుబ్బరాయశాస్త్రిగారికి ఇది క్రొత్తగానుండుటచే మరునాడు అవధానము చేయుటకంగీకరించిరి. మరునాడవదధానమునకు హాజరైన శ్రీమాడభూషివారు శ్రీ శాస్త్త్రిగారి అద్బుత కవితా శక్తి,అసాధారణధారణా శక్తిని గాంచి ముగ్ధులై మహారాజు గారితో నిట్లనిరి.వీరిపద్యములన్నియు ప్రబంధముల వలె భాసించుచున్నవిగాని ఆశువుగా చెప్పినట్లుగనబడుటలేదు.అందు యొక పద్యం చిత్తగించండి అని ఇది అవధానములలో ఆంధ్రీకరించమని పచ్ఛకులడిగిన ప్రశ్నయని యట్లు పృఛ్చకులడుగరాదని అయినను శాస్త్రిగారు ఆశువుగా ఆంధ్రీకరించిరనియు తెల్పిరి.ఆపద్యం ఇది:

చ.జముకొడుకీదుపట్టియును జన్నపుటోరెపు ఱేనికందు దూ ర్పుమనియగానివెజ్జులకుబుట్టినవారునుబావగార్లుఱేం డ్లుమఱఁదులౌదురైదుగురిలోఁగడుఁజిన్నతఁడెన్బావగాఁ డుమఱఁదిగాడుపెద్దయతడుందగఁద్రోవదికెంచిచూచినన్.

దీనికి మూలమగు సంస్కతశ్లోకము కాళిదాసు చాటువు: .

శ్లో.ద్రౌపద్యాఃపాండుతనయాఃపతిదేవరభావుకాః న దేవరో ధర్మరాజః స్సహదేవో న భావుకః
Courtesy:- Lakshminarayana Murthy Ganti

కృష్ణ శతకము


అందెలు గజ్జెలు మ్రోయగ
చిందులు ద్రొక్కుచును వేడ్క చెలువారంగా
నందుని సతి యా గోపిక
ముందర నాడుదువు మిగుల మురియుచు కృష్ణా!

కృష్ణ శతకము

ఓ కృష్ణా!పసితనమున నీ కాళ్ళ కలంకరించిన అందెలు,గజ్జెలు చప్పుడగుచుండగా,గంతులిడుచు నేడుకగా నందుని భార్యయగు ఆ యశోద ముందర ముద్దులొలుకునట్లు నీవు ఆడుచుందువు.

Monday, May 6, 2013

అమ్మా, నాన్న ఎక్కడికి....(దేవరకొండ బాల గంగాధర తిలక్ కవిత్వం..)

అమ్మా, నాన్న ఎక్కడికి....(దేవరకొండ బాల గంగాధర తిలక్ కవిత్వం..)

అమ్మా, నాన్న ఎక్కడికి వెళ్ళాడు? ఇంకా రాడేం?
అని అడిగాడు నాలుగేళ్ళ పిల్లవాడు మరోసారి-
అలవోకగా, వాడి తల నిమురుతూ ఆమె అలాగే
ఆశతో వింటోంది రేడియోలో వార్తలు-
ఆమె కళ్ళల్లో విమానాల రెక్కలు కదలిన నీడలు
ఆమె గుండెల్లో మర ఫిరంగులు పేలిన జాడలు....
..కాష్మీర్ సరిహద్దుల్లో పొగలమధ్య కాలూని నిల్చున్న సైనికుడు
ఆమె కళ్ళ ముందు నిలిచాడు.

ఆమె కళవళపడింది - నిట్టూర్చింది పైట సరిచేసుకుంది
అంతలో మృదు గర్వ రేఖ ఆమె పెదాల చిరునవ్వుతో కలసి పోయింది...
.. ఆమె రోజూ వస్తుంది పార్కు లోకి వార్తల కోసం
అల్లాగే తెల్లని చీర కట్టుకొని యెర్రని బొట్టు పెట్టుకుని
నల్లని వాల్జెడలో తెల్లని సన్నజాజులు తురుముకొని...
... జాతికి మతావేశం పొదిగితే కోతి అవుతుంది
పాకిస్తాన్ చైనా ల మధ్య మైత్రి, పామూ తోడేలూ కలసినట్టు
ఇది రెండు దేశాల మధ్య యుధ్ధమే కాదు...
ప్రపంచ భవితవ్యానికి ప్రధానమైన విలువల్ని కాపాడే ప్రయత్నం ఇది...
....శత్రువుల టాంకులు విమానాలు యెన్నో కూలిపోయాయి
సాహసోపేతమైన భారత సైన్య తరంగం
లాహోర్ సరిహద్దుల మీద విరుచుకు పడింది
నిర్ణిద్ర హర్యక్షమై జాతి నిలబడి గర్జించింది
.... లక్షలాది అజ్ఞాత సైనికుల కాబాలగోపాలం కృతజ్ఞతాంజలి
సమర్పించింది.

ఆమె ఆరోజు కూడా కొడుకుతో పార్కుకి వచ్చింది
అలాగే తెల్లచీర కట్టుకుందిగాని యెర్రని బొట్టులేదు...
..ఆమె సోగ కన్నులలో వాన కురిసి వెలిసిన ఆకాశం స్ఫురించింది
ఆమె చీటికి మాటికి అదిరే పెదవిని మునిపంట నొక్కుతోంది
అక్కడ చేరిన గుంపులు "జై హింద్" అన్న నినాదం చేసారు
అమ్మా, నాన్న.... అని అడుగుతున్న కుమారుణ్ణి అక్కున చేర్చుకుని
ఆమె కూడా రుధ్ధ కంఠం తో "జై హింద్" అని మెల్లగా పలికింది
ఆ మాట స్వర్గంలో ఒక వీరునికి హాయిగా, తీయగా వినపడింది

.శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము.


శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకము !

(ధూర్జటి..)



నిను సేవింపగ నాపదల్పొడమనీ, / నిత్యోత్సవంబబ్బనీ


జనమాత్రుండననీ మహాత్ముడననీ / సంసార మోహంబు పై

కొననీ జ్ఞానముగల్గనీ గ్రహగతుల్ / కుందింపనీ,మేలు వ

చ్చిన రానీ యవి నాకు భూషణములే / శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!


.




శ్రీకాళహస్తీశ్వరా!


నీకు సేవలు చేయు సందర్భములో నాకు ఆపదలు వచ్చిన రానిమ్ము లేక మేలు జరిగి అన్ని వేళాలయందు నీకు వేడుకలు జరుగనిమ్ము.సామాన్య మానవుడని అందరూ అననిమ్ము.లేక నన్ను మహాత్ముడని ప్రశంసించనిమ్ము,సంసార సముద్రములో మోహాదులు కలిగితే కలుగనీ,జ్ఞానము

కృష్ణ శతకము..

అక్రూర వరద మాదవ
చక్రాయుద ఖడ్గపాణి శౌరి ముకుంశా
శక్రాది దివిజసన్నుత
శుక్రార్చిత నన్ను కరుణఁ జూడుము కృష్ణా!

కృష్ణ శతకము..

ఓకృష్ణా!నీవు అక్రూరుడు మొదలైన భక్తులకు కోరిన వరములను ఇచ్చినవాడవు. ధనమునకు దేవతయైన లక్ష్మీదేవికి నీవు భర్తవు. చక్రము, ఖడ్గము మొదలగు నాయుధములను ధరించి లోకముల భాదలను పోగొట్టు పరాక్రమము గలవాడవు. ఇంద్రాదులకు గూడ రాక్షసుల భాదను తొలగించుటజేత వారిచే ఎల్లపుడు కొనియాడబడువాడా, నీవు మహాత్ముడవు,నన్ను కృపతో చూడుము.

పరమాత్మ రామ రామ

శ్రీలక్ష్మీ ప్రాణలోలా
మౌనిజన చిత్త తామరఖేలా
ఫాలాక్షవినుతశీలా 
దయజూడు పరమాత్మ రామ రామ

శ్రీలక్ష్మి యందు ప్రేమ కలవాడా! మునుల హృదయాబ్జలయందు విహరించువాడా! శివునిచే కీర్తింపబడు సత్ప్రవర్తనము కలవాడా! ఓ పరమాత్మా! శ్రీరామా! నన్ను దయతో చూడుము.

అన్నమయ్య

 .

.


పిలువరే కృష్ణుని పేరుకొని యింతటాను


పొలసి యారగించే పొద్దాయే నిపుడు||




వెన్నలారగించ బోయి వీధులలో తిరిగేనో


ఎన్నరాని యమునలో యీదు లాడేనో


సన్నల సాందీపనితో చదువగ బోయినాడో 


చిన్న వాడాకలిగొనె చెలులాల యిపుడు || పిలువరే 




మగువల కాగిళ్ళమరచి నిద్దిరించేనో 


సొగిసి యావులగాచే చోట నున్నాడో 


ఎగువన వుట్లకెక్కి యింతులకు చిక్కినాడో 


సగము వేడి కూరలు చల్లనాయె నిపుడు || పిలువరే 




చెంది నెమలిచుంగుల సింగారించుకోనీనో 


యిందునే దేవరవలె ఇంట నున్నాడో 


అందపు శ్రీ వెంకటేశు డాడివచ్చె నిదె వీడే 


విందుల మా పొత్తుకు రా వేళాయె నిపుడు || పిలువరే 











(అన్నమయ్య)