Saturday, February 28, 2015

నానాటి బదుకు....అన్నమయ్య కీర్తన.!

అన్నమయ్య కీర్తన.!

.

నానాటి బదుకు (రాగం:ముఖారి ) (తాళం : )

.

నానాటి బదుకు నాటకము

కానక కన్నది కైవల్యము

పుట్టుటయు నిజము పోవుటయు నిజము

నట్టనడిమి పని నాటకము

యెట్ట నెదుట గల దీ ప్రపంచము

కట్ట గడపటిది కైవల్యము

కుడిచే దన్నము కోక చుట్టెడిది

నడ మంత్రపు పని నాటకము

వొడి గట్టుకొనిన వుభయ కర్మములు

గడి దాటినపుడె కైవల్యము

తెగదు పాపము తీరదు పుణ్యము

నగి నగి కాలము నాటకము

యెగువనె శ్రీ వేంకటేశ్వరుడేలిక

గగనము మీదిది కైవల్యము

.

ఈ పదములోని కోక చుట్టుకోవడము, ఒడి నింపుకోవడము వంటి పదాల వాడుక వల్ల ఇది ఎవరో స్త్రీకి భోధిస్తూ చెప్పిన హితములాగా కనిపిస్తుంది

.

నాటకము అంటే అన్నమయ్య గారి ఉద్దేశ్యము మాయ లేదా మిథ్య అనా? 

కానీ అన్నమయ్య వైష్ణవుడు, వీరు శంకరుల సర్వం మిథ్య అనే బావామును పూర్తిగా విమర్శిస్తారు, ఇదే విషయంపై అన్నమయ్య పాటలు కూడా ఉన్నాయి,

.

కనుక నేను పూర్తిగా ఈ విషయములో ఓ నిర్ణయమునకు రాలేకపోతున్నాను

అదే కాకుండా మిథ్య అంటే మనము జీవితాన్ని ఎలా వస్తే అలా తీసుకోవాలి,

"నాటకము" అంటే "సూత్రదారి" (లేదా డైరెక్టరు) చెప్పినట్లు నటించాలి, 

అనగా ఆ "నటనసూత్రదారి" అయిన దేవదేవుడు చెప్పినట్లు నటించాలి 

అని వారి ఉద్దేశ్యము అయిఉండవచ్చు

Friday, February 27, 2015

శ్రీ మాత్రే నమః

ఈ పద్యం పోతనామాత్యుల వారు దేవీ ఉపాసకులనీ చెపుతుందని ,

ఈ పద్యం ఏ స్థితి లో నైనా మననం చేసుకుంటూశ్రీ లలితా మూల మంత్ర ఫలితం పొందవచ్చునని బ్రహ్మశ్రీ చాగంటి కోటేశ్వరరావు గారు ప్రవచించారు. 

.

శ్రీ మాత్రే నమః 

.

అమ్మలఁ గన్నయమ్మ, ముగురమ్మలమూలపుటమ్మ, చాలఁ బె

ద్దమ్మ, సురారులమ్మ కడు పాఱడి వుచ్చిన యమ్మ, తన్ను లో

నమ్మిన వేల్పుటమ్మల మనమ్ముల నుండెడి యమ్మ, దుర్గ, మా

యమ్మ, కృపాబ్ధి యిచ్చుత మహత్త్వకవిత్వ పటుత్వ సంపదల్.

.

భావము:

దుర్గాదేవి తల్లు లందరికి తల్లి; సప్తమాతృకలను కన్నతల్లి; ముల్లోకాలకు మూలమైన లక్ష్మి సరస్వతి పార్వతులకు మూలమైన తల్లి; అందరు అమ్మల కన్నా అధికురాలైన గొప్పతల్లి; రక్కసి మూకలను అణచిన యమ్మ; నమ్ముకున్న దేవతామతల్లుల నిండు మనసులలో నివసించే తల్లి; అయిన మా అమ్మ దయాసముద్రి అయ్యి ఈ మహాభాగవత తెలుగు ప్రణీత మందు కవిత్వంలో గొప్పదనము, పటుత్వములను సమృద్ధిగా ప్రసాదించు గాక.

Thursday, February 26, 2015

పువ్వులు కథ.!

పువ్వులు కథ.!

(శ్రీ రావిశాస్త్రిగారు.)

.

బంతినారునుంచి మొక్కలు విడదీసి పాతిన కమల

రాత్రి పడిన వర్షంతో తలలు పైకెత్తి జీవంతో కలకలలాడుతున్న మొక్కలు 

చూసి సంతోష పడుతుంది.ఆమె సంతోషని ఇలా వర్ణిస్తారు రావిశాస్త్రిగారు.

.

ఇటు ఈ మొక్క దగ్గర నిల్చుంది కమల 

.

అటు ఆ మొక్క దగ్గరకి పరిగెట్టింది కమల

.

ఇదే కమల ఈ మొక్కా అయింది

.

ఇదే కమల ఆ మొక్కా అయింది

.

నిన్న రాత్రి నీటిమబ్బూ ఈ కమలే 

.

నిన్న రాత్రి వానజల్లూ ఈ కమలే ఆ కమలే 

.

ఈ ఉదయం సూర్య రశ్మిగా మెరుస్తోంది అదే కమల

.

ఈ ఉదయం చల్లగాలిలా వీస్తోంది. ....

.

ప్రాణాన్ని పెంచి పోషించే వారికి మాత్రమే ఈ ఆనందం తెలుస్తుందంటూ రావిశాస్త్రి చేసిన 

ఈ వర్ణనలో ప్రకృతికీ, మనిషికీ గల అనుబంధం, ప్రకృతిలోని సౌందర్యంతో మనిషి పొందే తాదాత్మ్యం రూపుకట్టిస్తారు.

అమ్మడు అమ్మడు అని పిలుస్తోనే .. అమ్మేశాడు.!

హత విధి... మరోచంద్రమతి .. సత్యహరిచంద్రుడు.!

.

అమ్మడు అమ్మడు అని పిలుస్తోనే .. అమ్మేశాడు.!

.

మరో దగాపడిన చంద్రమతి,

.. 

అండదండ..ఉంటానంటు..కొండకొనకు వదిలేసాడు.

.

కోదండపాణి.!


Wednesday, February 25, 2015

లేదు లేదని ఎందుకు నీలో ఉన్నది దాస్తావు.!

నల్లని జడలో కరినాగుంది.. నడకలలో అది కనపడుతుంది

లేదు లేదని ఎందుకు నీలో ఉన్నది దాస్తావు

ఇలా ఉరకలు వేస్తావు.. నీలో ఉన్నది దాస్తావు

Tuesday, February 24, 2015

బాక్సా? భార్యా? (స్కెచ్ ).

బాక్సా? భార్యా? (స్కెచ్ ).

.

(By - Sri.Virabhadra Sastri Kalanadhabhatta.)

.

అరోజు మహిళామండలి వార్షికోత్సవం. ఈ సారి సెలిబ్రేషన్ లో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, సభ్యురాండ్రతోబాటు వారి భర్తలు కూడా ఆహ్వానింపబడడం. భార్యలపోరు పడలేక చాలమంది భర్తలుకూడా హాజరవడంతో హాలు కిక్కిరిసి వుంది. 

సభాప్రారంభ సూచనంగా కార్యదర్శిని అధ్యక్షురాలిని, ఇతర వక్తలను వేదికమీదకు ఆహ్వానించారు. అధ్యక్షురాలు శ్రీమతి రాధాభాయమ్మగారు వేదికమీదకు వస్తూవుంటే చప్పట్లతో హాలు మారుమ్రోగింది. ఆమె వచ్చికూర్చోగానే ఒక చిన్నపాప వచ్చి ఆమె మెడలో గులాబీల దండవేసింది. 

రాధాభాయమ్మగారు లేచి సభకు నమస్కరించి మైకు దగ్గరకు వచ్చి సుతారంగా వ్రేలితో మైకును మీటి అది పనిచేస్తోందని నిర్ధారించుకొని, కళ్ళజోడు సవరించుకొని తమ వుపన్యాసం ప్రారంభించారు. 

సభకు నమస్కారం. ఈరోజు సుదినం పర్వదినం సభ నేత్రానందకరంగావుంది. కారణం వేరే చెప్పనక్కరలేదనుక్కుంటాను. మన మహిళా మండలి సభ్యురాళ్లతోబాటు వారి భర్తలు కూడా రావడం ఎంతోముదావహం మరియు శ్లాఘనీయం (చివరముక్క ఆమె తప్పకుండా తమ వుపన్యాసంలో వుపయోగిస్తారు) 

సరే విషయంలోకి డైరెక్ట్ గా వచ్చేస్తా. ఇక్కడకు వచ్చిన మగవారికి ఒక చిన్న ప్రశ్న. మీరూ మీభార్య లక్షరూపాయలున్న ఒక బ్రీఫ్ కేసు తో ఒకనదిలో చిన్న పడవమీద వ్యాహాళికి వెళ్తున్నారనుకోండి. అహ! ఉదాహరణకు. మీరే నావకు తెడ్డువేస్తున్నారు మాయాబజారు సినిమాలో ఎ ఎన్ ఆర్ లాగ. ఇంతలో విధిబలీయమైనది. (ఇది కూడా వారు వాడే పడికట్టు మాటే) మీనావ తిరగబడి మీరు మీభార్య బ్రీఫ్ కేసుతో సహా నదిలో పడ్డారనుకోండి పాపం శమించుగాక. ఇది కేవలం వూహ మాత్రమే. అలాంటప్పుడు మీరు మీభార్యను రక్షిస్తారా లేక లక్షరూపాయలున్న మీబ్రీఫ్ కేసుకోసం తాపత్రయపడతారా? భార్యను రక్షిస్తామనే వారు దయచేసి చేతులు ఎత్తండి.

.

హాలులో వున్న మగవారందరూ చేతులెత్తారు ఒక్క రామారావు తక్క. 

అంతా అతనికేసి పురుగును చూసినట్టు చూసారు . 

రాధాభాయమ్మగారు అతనికేసి చూసి తమపేరు అని అతివినయంగా వ్యంగ్యంగా అడిగారు. 

రామారావు 

ఆపేరా!! అందుకనేనా బాబూ భార్యను వదలి వెధవడబ్బుకోసం వెంపరలాడడం ? 

వెధవ డబ్బా? లక్షరూపాయలంటే సామాన్యమాండి?? 

అయితే ఆలక్షరూపాయలకోసం అలనాటి రాముడిలా భార్యను ఆమె మానాన్న ఆమెను వదిలేస్తారా? ఆమే మునిగిపోతూవుంటే చూస్తూ వూరుకుంటారా? అని క్రోధంగా అడిగారు రాధాబాయమ్మ గారు 

షేం షేం అని సభలో కేకలు 

నాభార్య ఎందుకు మునిగిపోతుంది?? ఆమెకు ఈత బాగావచ్చు. చక్కగా ఈదుకుంటూ వస్తుంది. 

సభలో పిన్ డ్రాప్ సైలెంట్ 

ముదితల్ నేర్వగరాని విద్యకలదే ముందేల సందేహముల్??

 

Sunday, February 22, 2015

కొన్ని పాత పాటలు.........నేదునూరి గంగాధరం,!


కొన్ని పాత పాటలు.........నేదునూరి గంగాధరం


(అ)


 

ఏనాడు రానివారు | మరది వచ్చారు,

ఇంటిలో జొన్నల్లేవు | నేనేమి సేతు

సన్నబియ్యమెట్టి | జొన్నలు దెత్తు

జొన్నలు ఒక జాము | జార కుమ్మేను [1]

తడి పిడక పొడిపిడక | దాయలు వేసి

ఏడు చిల్లులకుండ | ఎసరెట్టినాను

మూడు చిల్లుల ఈడిముంత [2] | మూ తెట్టినాను

దాహము వదినగారు | దాహాలనిమ్ము

ఉడికీది జొన్నకూడు | మొల్లల్లు తేలె [3]

ఊరు చేరున వుంటె | ఉండుము మరది

వెళ్ళెతె వెళ్లండి | వేగంబుగాను,

దయయుంచు నామీద | దండములు మరది

_____________________________

1. తెల్లగాదంపుట; 2. పొడుగు మెడగల మట్టి ముంత; 3. సగము ఉడికిన జొన్న కూడును మొల్లలు లేక మొల్లకాయలందురు

 

 (ఆ)


 

అంతల్ల పుంతల్ల మే |నత్తకొడుకు

నన్ను జూడవచ్చి | నరకాన బడును

కదలాడు మెదలాడు | కఱుకోలలాగ [4]

ఉలకడు పలకడు | ఉలవగింజల్లె

_____________________

4. నాగలి కఱ్ఱు

(ఇ)


 

సోమన్న వీధులకు | సోది అడగెల్తె

బతకడని చెప్పేరు | భాగ్యవంతుల్లు

అప్పకి అయిదోతనము | లేదు కాబోలు

ఆతనికి నా ఉసురు | అంటె కాబోలు

(ఈ)


 

అమ్మకు బొమ్మంచు | అప్పకు కరకంచు

చెల్లెలికి చేమంతి | చీరలనిచ్చి

తమ్ముడుకి, పిచ్చికి, బీరాకు [5] | తలపాగ

కోరంగి అద్దకము | నాకిచ్చు సామి

(ఉ)


 

ముసలోడు మా తాత | పసినిమ్మపండు

ముసలిదాన్ని పెళ్లాడి | మూలకూర్చుండి

పడుచుదాన్ని పెళ్లాడి | బయటకొచ్చాడు

__________________________

5. లేత ఆకు పచ్చరంగుగా నుండునది

(ఊ)


 

జోల పాట


 

అబ్బాయి మామల్లు ఎటువంటివారు?

అంచుపంచెలవారు అంగీల వారు

నిలువుటంగీలవారు నియోగివారు

అబ్బాయి తండ్రులు యెటువంటివారు

ఊరకుక్కల జేరి యూరేగువారు

గుడ్డి గుఱ్ఱములెక్కి గోడెక్కువారు

 

(ఋ)


 

వదిన వేవిళ్లుపాట


 

వదినా? వదినా? వేవిళ్లా?

నీతో యెవరు చెప్పేరు?

నాతో మాయన్న చెప్పేడు.

అంతాపుణ్యం వచ్చిందా?

అనంతుడి నోము నోచేనా?

బావినీళ్లకు పోయేనా?

బాలింత కట్టు కట్టేనా?

మా అన్నగారు కట్టిన మేడలో

గజ్జెల పాపణ్ణి యెత్తుకొని

ఘల్లు ఘల్లున తిరిగేనా?

 

(ౠ)


 

వెల్లుల్లిపాయలు | తోకమిరియాలు

ఉడికించె కృష్ణమ్మ | కుగ్గుపోయంగ

చేదని త్రాగేడు | చిన్న కృష్ణమ్మ

మందని త్రాగేడు | మాయకృష్ణమ్మ

 

(ఎ)


 

ఆకుదోటలోయి | పోక దూలాలు

అవి మా పుట్టింటి | ద్వారబంధాలు

ద్వారబంధపు చూచి | ధనమడిగినారు

నాయన్న సిరి చూచి | సంపదడిగేరు

 

(ఏ)


 

గోవిందయన్నారు | గొడ్డలెత్తేరు

ఆనందమన్నారు | అడవి నరికేరు

కోతులెక్కిన కొమ్మ | కొట్టేసినారు

పక్షులెక్కిన కొమ్మ | పడనరికినారు

 

(ఐ)


 

చల్ది అన్నములోకి | చల్ల కావాలి

చల్లని పుట్టిళ్లు | నాకు కావాలి

ఏడుగురు కొడుకులకు | వెనక కావాలి

వెల్లావు మందల్లు | నాకు కావాలి

 

(ఒ)


 

ఆడవార్ని కన్నావు | అమ్మమన్నావు

సిరిదేవి నీ యిల్లు | చిన్నబోయింది

మగవార్ని కన్నావు | అమ్మమన్నావు

నాతల్లి నీయిల్లు | తామరవల్లి

 

(ప్రెస్ అకాడెమీ ఆర్కయివుల నుంచి)

ఇస్లియే… కాబట్టి మన మన జీవిత యుద్ధాలు మనమే చేసుకొనవలెను.

ఇస్లియే… కాబట్టి మన మన జీవిత యుద్ధాలు మనమే చేసుకొనవలెను.
.
“ఎవరో వస్తారని ఏమో చేస్తారని
ఎదురు చూసి మోసపోకుమా
నిజం మరచి నిదురపోకుమా”
.
అని ఓ సినీ కవి హెచ్చరించి, ఒరేయ్ మామూలు మనిషీ!
ఈ యుద్ధం నీది, నీ యుద్ధం నువ్వే చేయాలి…
లే పోరాడు, పోరాటం లేకపోతే బతుకుబండి సాగదు అన్చెప్పాడు.
.
అదే విషయం మన గీత కూడా చెప్పింది.
.
ఏ గీతా? మీ పక్కింటమ్మాయి పొడవాటి చెవి లోలాకులూ.. పొట్టి జుత్తూ,
ప్యాంటూ షర్టూ వేసుకుని ఎమ్మే ఇంగ్లీషు చదివి ఎలిమెంటరీ స్కూల్లో
తెలుగు పాఠాలు చెబుతుందే ఆ పిల్లా? అనడక్కండి..
.
ఆ గీత కాదు.. భగవద్గీతండీ
(అబ్బో వీడు మళ్లీ యింకో సంస్కృత శ్లోకంతో మన్నేడిపించేస్తాడ్రా బాబో అనుకుంటున్నారా? కరక్టే ఏడవండి)
.
ఆత్మ సంయమ యోగంలో ఈ శ్లోకం చూడండి –
“ఉద్ధరేదాత్మ నాత్మానం నాత్మానమవసాదయేత్
ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బన్ధురాత్మైవ రిపురాత్మవః”
.
అంటే, ‘నాయినా! నిన్ను నువ్వు ఉద్ధరించుకో, నిన్ను నువ్వు అధోగతి పాల్చేసుకోకూ.. నీకు నీవే బంధువ్వి, నీకు నీవే శత్రువు కూడానూ తెలిసిందా’ అని…
అంటే శాస్త్రాలూ, దేముళ్లూ, సాములోళ్లూ, గురూగార్లూ ఎందరున్నా… చూపుడు వేల్తో అదో అదే నీ దారి అని అన్చూపుతారే తప్ప నిన్ను మోసుకెళ్లరు…
.
ఆ దారెంబడ నడిచి ఛావల్సింది నువ్వే. అని కదా! సో… అందువలన…
ఇస్లియే… కాబట్టి మన మన జీవిత యుద్ధాలు మనమే చేసుకొనవలెను.
.
(కాశీభట్ల వారి మార్కుతో.)

x

మగ బుద్ధి.

మగ బుద్ధి.

.

( by పసునూరు శ్రీధర్ బాబు,)

.

పెదవి మీదో

చుబుకం మీదో

చెక్కిలి మీదో

గెలాక్సీలు దాచిన కళ్ళ మీదో

తిరగేసిన సంధ్యాకాశం లాంటి

వీపు మీదో

నయాగరా ప్రవాహాలకు

నునుపెక్కిన భుజాల మీదో

నెమలి పింఛాలకు జన్మనిచ్చే

నడుం మీదో

వీధుల్ని మార్మోగించే

సంగీత సహారాల మీదో

ఇంకెక్కడెక్కడో

నిప్పు సెగల రెక్కలతో

వాలిన చూపు

ఓరకంటిపాపల్లో కలకలం కాకున్నా

కాకుండా పోతుందని

కాలిన రెల్లుగడ్డి పువ్వులా

తుప్పల్లోకి రాలిపోతుందని

మాడి మసైపోతుందని

నేననుకోను-

ప్రవాహంలోంచి గాల్లోకి ఎగిరిన

ఒకే ఒక్క చినుకు

ఏడు రంగులతో మెరిసిపోనూవచ్చు

వెన్నెలతో కలిసి

ముత్యమై మురిసిపోనూవచ్చు

క్షణికంలోనే ధన్యమైపోనూవచ్చు-

ఊరికే…. అలా!

ఊరికే…. అలా!

.


కొన్ని రోజులు

అలా గడిచిపోతాయి,

ఊరికే.

గుర్తులన్నీ దారినిండా అడ్డొస్తున్నా

వాటి మీదుగానే నడిచొచ్చేసేంత మౌనం 

అదే ధైర్యమని ముందే తెలిస్తే 

ఎన్నో క్షణాలు బాధపడకపోను!

ఎవరెవరో గుంపులుగుంపులుగా నవ్వుతున్న శబ్ధాలు

వాటి వెనక ఎన్ని ఖాళీలో అన్నిలోతులు 

విడివిడిగా అడిగితే 

ఒక్కో కధ చెబుతుంది ప్రతి నవ్వు.

పరిగెత్తినప్పుడు

ప్రతి అంగలో ఎన్ని కాలాలు మారాయో

ఆగినప్పుడే తెలిసేది...తేలకపోతేనే యాతన

ఒక నీరెండలాంటి భావన

అర్ధరాత్రి చెక్కిలిపై జారే కన్నీటి చుక్క

తడికవితలు రాయిస్తుంది

ఒక తప్పిపోయిన కల కోసం

వెలితిని నింపే వేకువ కోసం

గదిలైటుతో పోటీపడుతున్న వుదయం 

ఎప్పుడూ పట్టించుకోలేదు ఎవరి కాంతి ఎంతని

నిజం చీకటి సొత్తని తెలిసాక 

వెలుతురు వెగటు పుడుతుంది ఏదో నిమిషాన

నిజమే,

కొన్ని రోజులు 

ఊరికే అలా గడిచిపోతాయి, ఊరికే!

మొండిగా..ఒట్ఠిగా

నా నుండి నిన్ను వేరు చేసేలా!

Saturday, February 21, 2015

వంట గది సర్దుకోవటం ఎలా?.............(నేను ఎందుకు రాసేను.)

వంట గది సర్దుకోవటం ఎలా?.............(నేను  ఎందుకు రాసేను.)

.

వంట ఇల్లు అంటే చికాకు పడకుండా ముందుగ అన్ని ఆలోచించుకుని సర్దుకుంటే అస్సలు వంట అంత తేలిక పని ఇంకొకటి వుండదు.వంట గది ఎలా వుండాలో నాకు తెలిసినది నేను చెప్తాను. ఏదో కొన్ని సలహాలు......మరి బావుంటాయో లేదో చూడండి.ఏమి లేదండి కొంచెం ఖర్చు అవుతుంది అంతే...ఎలాగంటే డబ్బాలు అంతే .........

.

1.ముందుగ మనము ఇంట్లో నెలకు ఏమేమి సరుకులు వాడతామో ఆలోచించుకుని ఒక పేపర్ మీద రాసుకోవాలి. సుమారు పప్పులు,పిండ్లు కిలో చొప్పున వాడతాము అనుకోండి ...బయట ప్లాస్టిక్ డబ్బాలు (లోపల మనము పోసినవి పయికి కనపడుతూ వుండే లాంటివి అన్నమాట) దొరుకుతాయి కదా అవి కొనుక్కుంటే సరిపోతుంది...ఇంక మనము సర్దుకోవటమే ఆలస్యం,....ఆవాలు,జీలకర్ర లాంటివి తక్కువ వాడతాం కాబట్టి చిన్న డబ్బాలు కొనుక్కుంటే సరి.పోసుకుంటే మనమే కాదుఇంక ఎవరినా సరే తేలికగా వంట చేసుకోవచ్చు.అందరు మనల్ని ఒసేయి అది ఎక్కడ పెట్టవే ఇది ఎక్కడ పెట్టవే అనే బాధ తప్పుతుంది...

.

2.వంట గదిలో సామాను ఎంత తక్కువ వుంటే అంత మంచిది.బొద్దిన్కలకి,దోమలకి,ఈగలకి వంట ఇల్లు పుట్టినిల్లు.అందుకని మనకు రోజు వాడుకునేవి మాత్రం కొనుక్కుంటే సరి.అంతగా ఎవరన్నా చుట్టాలు వస్తే బయట పేపర్ ప్లేట్స్ పేపర్ గ్లాసులు,వగైరా వుందనే వున్నై.

౩.వంటగదిలో గోడకు పెట్టుక్నేస్టాండ్స్ వుంటాయి అది తెచ్చుకుని గోడకు పెట్టుకుంటే సగం సామాను దానిలో పెట్టుకోవచ్చు .కంచాలు,గరిటెలు,గ్లాసులు ,వగయిరా అన్ని అందులో పెట్టుకోవచ్చు.బావుంది కదా ...అప్పుడు ఎక్కువ అలమారాలు కూడా అవసరం లేదు .పని తేలిక అయిపోతుంది...గిన్నేన్లు కదగాగానే సర్దుకోవటానికి కూడా తేలిక అయిపోతుంది....కొంతమంది ఐతే అలమరాలే రకరకాలుగా పెట్టుకుంటున్నారు...వాటిని ఐతే మనము ముందు పట్టుకుని లాగగానే సర్రుమని ముందుకు వచేస్తై చక కాక వాటిల్లో సర్దుకోవచ్చు...అంత సంపాదన లేని వాళ్లు యెట్లా పెట్టించుకుంటారు..చెప్పండి.అందుకే స్తన్ద్తో సరిపెట్టుకుందాం...లేదు అంటే అలాంటివి కూడా పెట్టిచ్చుకోవచు...కాని వాటితో బొద్దింకల గొడవ ఎక్కువ అనుకుంట.ఏమోలెండి....

.

౩ .ఇంకాగిన్నెలు కదగాగానే నీళ్లు పోవటానికి గిన్నెల బుట్టలు వుంటై బయట.. అది ఐతే సుబ్రంగ నీళ్లు అన్ని పోయాక మనము సర్దుకోవచ్చు.

౫.సరే మరి ఐతే ఇంక వంట సంగతికి వస్తే ఒక కుక్కర్ ,,,నోన్స్తిక్ మూకుదుల సెట్ ఐతే బావుంటుంది.చక్కగా తక్కువ నూనె తో వండుకోవచ్చు.మాడదు,రుచికరంగా వస్తాయి...కడుగుకోవటం తేలిక.

.

4.ఇంక మరి మనము వండేటప్పుడు మనకు ఎక్కువగా నూనె,తాలింపు గింజలు,ఉప్పు,కారం,పసుపు కావాలి కదా.అందువలన అవి అందుబాటులో పెట్టుకోవాలి.మరియు నూనె,నెయ్యి చిన్న గిన్నెలో పోసుకుని ఆ రెండు కలిపి ఒక ప్లేట్ లో పెట్టుకుంటే కింద అంత నూనె అంటదు.

ఎవ్వరిది ఈ అందం... మనకు అనందం.!

Thursday, February 19, 2015

మంచినీళ్ళ బావి.!

మంచినీళ్ళ బావి.!


-అరిపిరాల సత్యప్రసాద్


తెల్లగా తెల్లారాక చివరగా నీళ్ళు తోడుకున్నవాళ్ళు ఎవరైనా సరే ఒక చేద నీళ్ళు తోడి గట్టుమీద పెట్టి వెళ్ళేవాళ్ళు. ఆ పక్కగా పోతున్నవాళ్ళెవరైనా దాహం వేస్తే అక్కడికి వెళ్ళి నాలుగు దోసిళ్ళు ముఖాన కొట్టుకోని, చేద ఎత్తి గడ గడా నీళ్ళు తాగేవాళ్ళు. మళ్ళీ మర్చిపోకుండా నీళ్ళు తోడి గట్టు మీద పెట్టి వెళ్ళేవాళ్ళు. ఎవరైనా మర్చిపోయినా అక్కడే పెద్ద బాడిసె పెట్టుకొని కూర్చున్న సాంబయ్యో, గట్టు పక్కన బండపైన పులి జూదం ఆడుతున్న బసవయ్యో ఒక చురకేసేవాళ్ళు -

“ఏరా.. ఇంకొకళ్ళు తోడిన నీళ్ళు తాగినోడివి.. నీ తరవాత వచ్చేవాళ్ళకి ఒక చేద తోడి పెట్లేవంట్రా.. ఒక్క చేదకేమైనా నీ ఒళ్ళు అరిగిపోతుందా” అనేవాళ్ళు.


ఎన్నో ఏళ్ళ క్రిందటి మాట. మా వూరిమధ్యలో శివాలయాన్ని ఆనుకోని ఒక పెద్ద మంచినీళ్ళ బావి ఉండేది. ఎప్పుడో రాజుల హయాంలో కట్టించిన ఆ బావి దాదాపు వూరు మొత్తానికి నీళ్ళు అందించేది. నాలుగు వైపులా నాలుగు గిలకలు రోజంతా కిలకిలమంటూ కళకళలాడుతుండేది. తెల్లవారుఝామున ఏ నాలుగింటికో శివాలయం పూజారి దక్షిణామూర్తిగారు బావిని నిద్రలేపి చన్నీళ్ళ స్నానం చేసి, తడిగుడ్డతో నాలుగు బిందెలు మడినీళ్ళు పట్టుకోని రుద్రం నమకం చదువుకుంటూ గుళ్ళోకి నీళ్ళు మోసుకెళ్ళేవారు. అప్పటికే అక్కడికి చేరుకున్న బ్రాహ్మణవీధి ఆడంగులంతా దక్షిణామూర్తిగారి స్నానం అయ్యేదాక ఆగి, ఆ తరువాత ఏ వచనరామాయణమో పాడుకుంటూ బావికి పసుపు అద్ది, బొట్లు పెట్టి, గిలకలమీద చేదలేసేవారు. ఇక అక్కడినించి ఆ బావి చలివేంద్రంలా రోజంతా జలదానం చేస్తూనే వుండేది.


కొంచెం తెలవారుతుండగా ఆడవాళ్ళ వరస మొదలయ్యేది. కులం ప్రాతిపదికన వేళల్లో మార్పులుండేవిగాని ఫలానా కులం వాళ్ళు నీళ్ళు పట్టుకోకూడదని ఎవ్వరూ అనేవారు కాదు. అప్పుడే నిఖా అయ్యి మా వూరు వచ్చిన నూర్‌జహాన్, బిందెతో అక్కడికి వచ్చి నీళ్ళు తోడుకోడానికి వెనకా ముందు ఆడుతుంటే సెట్టెమ్మగారు చూసి -


“ఏమ్మా కొత్త కోడలా.. అట్టా ఒక అడుగు ముందుకి రెండడుగులు వెనక్కి వేస్తే ఇంక ఇంటికి నీళ్ళు చేర్చినట్టే.. రా, నేను తోడి పెడతాను..” అంటూ వద్దన్నా వినకుండా బిందె నిండా తను తోడుకున్న నీళ్ళు పోసి పంపేది. “కొత్త కోడలుకదా నీళ్ళబావి దగ్గర ఎక్కువసేపు వుంటే ఆ అత్తగారు ఏం సాధిస్తుందో.. పోనీలే పాపం ఒక్క బిందె నీళ్ళిస్తే మాత్రం ఏం పోతుంది” అనేది మిగతా ఆడంగులతో. బావిలో నీళ్ళు నవ్వుతూ సుడులు తిరిగేవి.


తెల్లగా తెల్లారాక చివరగా నీళ్ళు తోడుకున్నవాళ్ళు ఎవరైనా సరే ఒక చేద నీళ్ళు తోడి గట్టుమీద పెట్టి వెళ్ళేవాళ్ళు. ఆ పక్కగా పోతున్నవాళ్ళెవరైనా దాహం వేస్తే, అక్కడికి వెళ్ళి నాలుగు దోసిళ్ళు ముఖాన కొట్టుకోని, చేద ఎత్తి గటగటా నీళ్ళు తాగేవాళ్ళు. మళ్ళీ మర్చిపోకుండా నీళ్ళు తోడి, గట్టు మీద పెట్టి వెళ్ళేవాళ్ళు. ఎవరైనా మర్చిపోయినా అక్కడే పెద్ద బాడిసె పెట్టుకొని కూర్చున్న సాంబయ్యో, గట్టు పక్కన బండపైన పులి జూదం ఆడుతున్న బసవయ్యో ఒక చురకేసేవాళ్ళు -


“ఏరా.. ఇంకొకళ్ళు తోడిన నీళ్ళు తాగినోడివి.. నీ తరవాత వచ్చేవాళ్ళకి ఒక చేద తోడి పెట్లేవంట్రా.. ఒక్క చేదకేమైనా నీ ఒళ్ళు అరిగిపోతుందా” అనేవాళ్ళు.

x

వినుర వేమ.!

ఆ. 

వెతలు తీర్చువాడు వేదాంత వేద్యుండు 

రతుల నేలువాడు రమణుడగును 

సతిని బెనగువాడు సంసారయోగిరా! 

విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.!

.

ఆ. 

వృక్షములకు మంచి | వ్రేళ్ళురెమ్మచిగుళ్ళు 

మత్స్యముల కందంబు | ముక్కు చెవులు 

పక్షుల కందంబు | పల్కులొక టేనయా 

విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.!

.

అ.

వెండి బంగారంబు కొండలై యుండగా 

దేవుడేల పోయె తిరిపె మెత్త 

అతడంత వాడైతె అదుగు పో......నెరా 

విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.!

.

x

విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

శుభోదయం.!.

వూరు వాతిన భావి వుదకమని తెలియక 

పాప తీర్థముకేల భ్రమసినారు 

పాప తీర్థము వలన ఫలమేమి గందురు 

విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

(దామెర్ల రామారావు గారి చిత్రం.)

కరుణ శ్రీ !

కరుణ శ్రీ !

.

ఊలు దారాలతో గొంతు కురి బిగించి

గుండెలో నుండి సూదులు గ్రుచ్చి కూర్చి

ముడుచు_కొందురు ముచ్చట ముడుల మమ్ము

అకట! దయలేని వారు మీ యాడువారు...

.

గుండె తడి లేక నూనెలో వండి పిండి

అత్తరులు చేసి మా పేద నెత్తురులను

కంపు దేహాలపై గుమాయింపు కొరకు

పులుముకొందురు హంత! మీ కొలము వారు....

.

అక్కట! హాయి మేము మహిషాసురు లెందరొ నాల్గు ప్రక్కలన్

ప్రక్కల మీద చల్లుకొని మా పసిమేనులు పాడు కాళ్ళతో

ద్రొక్కుచు దొర్లి - దొర్లి - మరు రోజుదయాననె వాడి వత్తలై

రెక్కలు జారిపోఁ పరిహరింతురు మమ్ముల పెంటదిబ్బ పై...

.

మా వెలలేని ముగ్ధ సుకుమార సుగంధ మరంద మాధురీ

జీవిత మెల్ల మీకయి త్యజించి కృశించి నశించిపోయె; మా

యౌవన మెల్ల కొల్లగొని ఆ పయి చీపురుతోడ చిమ్మి మ

మ్మావల పారబోతురు గదా! నరజాతికి నీతి యున్నదా!

Wednesday, February 18, 2015

గజేంద్ర మోక్షము..... పోతన.

 గజేంద్ర మోక్షము..... పోతన.

.

శా. భీమంబై తల ద్రుంచి ప్రాణముల బాపెం జక్ర మాశు క్రియన్

హేమక్ష్మాధర దేహముం జకిత వన్యేభేంద్ర సందోహముం

గామక్రోథనగేహమున్ గరటి రక్తస్రావగాహంబు ని

స్సీమోత్సాహము వీత దాహము జయశ్రీ మోహమున్ గ్రాహమున్ ||

.

.

మేరుపర్వతము వంటి శరీరము కలదియు,

ఏనుగులను భయపెట్టినదియు, కామక్రోధములను కలిగియున్నదియు,

గజేంద్రుని యొక్క రక్తమునందు స్నానము చేసినదియు, 

ఏనుగును గెలవవలెనను గట్టి పట్టుదలతో నున్నదియు, 

దప్పికను వీడి, విజయమును కాంక్షించుచున్నదియు నగు మొసలి యొక్క శిరస్సును

శ్రీహరి వదలిన సుదర్శన చక్రము భయంకరముగా పోయి 

అవలీలగా ద్రుంచి వేసి, ఆ మకరి ప్రాణములను హరించెను.

శుభోదయం.!

.

ఎవరో వస్తారు...ఏదో కొంటారు...అని ఎదురు చూపులు.

ఈ మన్యం బ్రతుకులు మారేనా...

Tuesday, February 17, 2015

రామాయణంలో వాలి వధ.....

రామాయణంలో వాలి వధ.....


శ్రీరాముడు  వాలిని  చంపటం  గురించి  కొందరు  తప్పుగా  మాట్లాడతారు. వాలి  మరణించేముందు  అడిగిన   సందేహాలకు    రాములవారే    సమాధానాలు  చెప్పి  వాలి  సంశయాలను    తీర్చారట. అందులో  కొన్ని  విషయాలు....

 


వాలి పలుకులను ఆలకించి రాముడు శాంతంగా ఇలా అన్నాడు – ఇంద్ర నందనా! నీ సందేహాలు తీర్చడం నా కర్తవ్యం. అందువలన నీ అంత్యకాలం ప్రశాంతంగా ముగియవచ్చును.

 


నేను వేట మిష మీద నిన్ను చంపలేదు కనుక భష్యాభక్ష్య విచికిత్స   అనవసరం.   ధర్మ రక్షణార్ధమే నిన్ను చంపాను. ప్రభువైన భరతుని ప్రతినిధులం గనుక మా రాజ్యంలో ధర్మహీనులను దండించే బాధ్యతా, హక్కూ మాకున్నాయి. నీ తమ్ముడు జీవించి ఉండగానే అతని భార్యను నీవు వశం చేసుకొన్నావు. నీ ప్రవర్తనలో దుష్టత్వం ఉన్నది. అందుకు మరణ దండనయే సరైన శిక్ష. కనుకనే మన మధ్య ప్రత్యక్ష వైరం లేకున్నా నిన్ను శిక్షించాను. ధర్మానికి శత్రు మిత్ర తత్వాలుండవని కిష్కింధకు రాజైన నీకు తెలుసు.


 


ఇక చెట్టుమాటునుండి చంపడం గురించి. నీ మెడలోని కాంచనా మాలా వర ప్రభావాన్ని నేను మన్నించాలి గనుక ఉపాయాంతరంగా కూల్చాను. ధర్మ పరాఙ్ముఖుడైన వధ్యుని వధించడానికి యుద్ధ ధర్మాలు వర్తించవు. ఇక నీవు శిక్షార్హుడవు గనుక నీతో నేను నా కార్యాలు సాధించుకో దగదు. అన్యుల సహాయం పైని ఆధారపడేవాడిని కానని నా చరిత్రే చెబుతుంది. కనుక స్వలాభం కోసం నిన్ను వధించాననుకోవడం అవివేకం.


 


నీ వధకు మరొక అలౌకిక పరమార్ధ కారణం ఉంది. నీవు ఇంద్రుని పుత్రుడవు. సృష్టి కర్త ఆజ్ఞ మేరకు రావణ వధలో వానరులు నాకు సహకరించాలి. కాని నీవు రావణుడి మిత్రుడవయ్యావు. కనుక నీవు నాకు సహాయ పడితే మిత్ర ద్రోహివవుతావు. రావణుడి పక్షాన ఉంటే పితృద్రోహివవుతావు. అటువంటి మహాపాతకాలు నీకు అంటకుండా నిన్ను రక్షించాను. ఇకనైనా నా చేతలో ధర్మాన్ని తెలిసికొని చిత్త క్షోభను వర్జించి శాంతిని పొందు....


వాలి చివరి కోరికలు


వాలి ఇలా అన్నాడు– రామా! సర్వజ్ఞుడవైన నీకు బదులు చెప్పగలిగేవాడను కాను. నీ చేతిలో మరణించడం నా పూర్వ జన్మ సుకృతం. గారాబంగా పెరిగిన నా కొడుకు అంగదుని కూడా సుగ్రీవునిలాగానే నీవు రక్షించు. నామీద వున్న ద్వేషంతో సుగ్రీవుడు తారను హింసించకుండా చూడు. నా ప్రేలాపననూ, అపరాధాలనూ మన్నించు.



తరువాత వాలి సుగ్రీవుని పిలచి తన మెడలోని కాంచనమాలను అతనికిచ్చాడు. అంగదుడిని స్వంత కొడుకులాగానే చూసుకోమన్నాడు. తార హితోక్తులను అమలు చేయమన్నాడు. రాఘవుల కార్యాలను అలక్ష్యం చేయవద్దన్నాడు.


పిన తండ్రిని కూడా తండ్రిని లాగానే గౌరవించమని అంగదునికి చెప్పాడు. దేశ కాలాలు గుర్తించి ప్రభువు పట్ల విధేయుడై ఉండాలన్నాడు. ఎవరితోనూ అతి స్నేహమూ, తీవ్ర వైరమూ మంచివికావన్నాడు. అందరి వద్దా సెలవు తీసికొని, నోరు తెరచియే మరణించాడు.



అందరూ గొల్లుమన్నారు. తనను కూడా చంపి భర్త దగ్గరకు పంపమని తార రాముని ప్రాధేయపడింది. సుగ్రీవుడు పశ్చాత్తాపంతో కుమిలి పోయి తాను కూడా మరణిస్తానన్నాడు. అందరినీ ఓదార్చి రాముడు వాలికి అంత్య క్రియలను జరపమన్నాడు. అనంతరం రాముని ఆనతిపై రాజుగా సుగ్రీవుడు, యువరాజుగా అంగదుడు అభిషిక్తులయ్యారు. తన వనవాస నియమం ప్రకారం పదునాలుగు సంవత్సరాలు నగరంలో ప్రవేశించకూడదు గనుక రాముడు కిష్కింధకు వెళ్ళలేదు.


ఈ  విషయాలు  అంతర్జాలంలో  చదివినవే. 

 

..............

.................

( వాలికి  ఒక  ప్రత్యేకమైన  వరం  ఉంది...వాలికి ఇంద్రుడు ఇచ్చిన కాంచనమాలా వర ప్రభావం వలన ఎదురుగా పోరాడే వారి శక్తిలో సగం వాలికి సంక్రమిస్తుంది. 


ఇలాంటి  ప్రత్యేకమైన  వరాలను  పొంది  ఆ  వరదర్పంతో  ఇతరులను  కష్టపెట్టే  వారిని  శిక్షించటంలో  ప్రత్యేకంగానే  వ్యవహరించటంలో  అధర్మమేమీ  లేదు. )


( ధర్మ పరాఙ్ముఖుడైన వధ్యుని వధించడానికి యుద్ధ ధర్మాలు వర్తించవు. అని  శ్రీరాములవారు  తెలియజేసారు  కదా !  )

.................


 నేను  వాల్మీకి వ్రాసిన మూల రామాయణం  చదవలేదండి.  అయితే  నాకు  తెలిసినంతలో   వాలి, సుగ్రీవులు   మొదట   చాలా అన్యోన్యంగానే   ఉండేవారట.  ఒకసారి ,  వాలి యుధ్ధములో   మరణించాడని   సుగ్రీవుడు  పొరపడిన   సందర్భములో  సుగ్రీవుడు  రాజ్యపాలన స్వీకరించటం  జరిగింది.



తరువాత వాలి తిరిగివచ్చి సుగ్రీవుని అపార్ధం చేసుకోవటం , ఆ తరువాత చాలా సంఘటనల అనంతరం వాలి వధింపబడటం వరకు విషయం వెళ్ళింది.  



సుగ్రీవుడు  జీవించి   ఉండగానే  వారి  భార్యను  వాలి  వివాహం  చేసుకోవటం    తప్పే  కదా  !  



సుగ్రీవుడు  వాలి  చనిపోయాడని   భావించి ,  వాలిని  చంపిన  రాక్షసుడు  బయటకు  రాకుండా  గుహను    మూసి  వెళ్ళిపోవటంలో   ఆశ్చర్యం  ఏమీలేదు. 



ఇంకా,  వాలి   అపార్ధం  చేసుకున్నట్లు    లోకంలో  చాలామంది   ఇతరులను  అనుమానించటం    కూడా    జరుగుతుంటుంది..



 ఇలాంటి  సంఘటనల    వల్లే  లోకంలో  ప్రజల  మధ్య  గొడవలు  వస్తుంటాయి.  ముఖ్యంగా  స్త్రీ,  సంపద ,  సార్వభౌమాధికారం    .... వంటి  విషయాల  వల్ల      అపార్ధాలు,  గొడవలు  వస్తుంటాయి.  




వాలి  సుగ్రీవుని  అర్ధం  చేసుకుని  క్షమించి  ఉంటే  సరిపోయేది.  సుగ్రీవుడు   తాను   పొరపాటు  చేసానని  ఒప్పుకున్నా  కూడా,   వాలి  సుగ్రీవుని  యందు  అనుమానంతో    అతనిని   క్షమించకుండా  అతని  భార్యను  తాను  వివాహం  చేసుకోవటం,  సుగ్రీవుని  చంపటానికి  ప్రయత్నించటం .....  అలా  వ్యవహారాన్ని  తెగేవరకూ  లాగి  తన  ప్రాణం  మీదకు  తెచ్చుకున్నాడు. 




    ఇక   రాముడు  చెట్టు  చాటునుండి  వాలిని   చంపటం  గురించి  కొందరు  తప్పుపడతారు.  అందులో  తప్పేముంది?  ఉదాహరణకు .. ఊరిలోని  వారిని  చంపటానికి  ప్రయత్నించే    సింహాన్నో ,  ఎలుగుబంటునో  చంపాలంటే     ఏ  చెట్టు  చాటు  నుండో   లేక  చెట్టు  ఎక్కో    తుపాకీ  పేలుస్తారు   కానీ,  సింహానికి    ఎదురుగానే  నుంచుని  తుపాకీ  పేల్చాలని  రూలేమీ  లేదు  కదా  ! 




వాలి  తన  ఎదురుగా  ఎవరు  నిలబడి  యుద్ధం  చేసినా ,  వారియొక్క     సగం  బలం  తనకు  వచ్చేటట్లు  వరం  పొందిన  వ్యక్తి.    ఇలాంటి  వరాలు  పొందిన  స్పెషల్   కేసులలో   ధర్మాలు  కూడా  వేరేగానే    ఉంటాయి  మరి. 



  రావణ  సంహారం  విషయంలో  వానరుల  పాత్ర  ఉండాలి  కాబట్టి ,  దేవతలే  వానరులుగా  జన్మించారట.  హనుమంతుడు  సీతాన్వేషణ  చేయటం,  తరువాత  కధ  అందరికీ  తెలిసిందే.  



   సుగ్రీవుడు  రాముడు  స్నేహితులు.   మన  స్నేహితులకు    ఎవరైనా   అపకారం  తలపెడితే   మన   స్నేహితులకు  మన  వంతు  సాయం    చేస్తాం  కదా  !  రాముడు  కూడా  సుగ్రీవునికి  సహాయం  చేసాడు. 



రాముడు ,  వాలిని  చంపటం  ద్వారా  తాను  రావణుని  జయించగలనని  ముందే  రావణుని  హెచ్చరించినట్లు  అయింది.  (  వాలి  రావణుని   జయించిన  వాడు. తరువాత  వాలి,  రావణులు    స్నేహితులయ్యారట.  )


వాలి,   సుగ్రీవుల  విషయంలో  ఒక  ఆసక్తికరమైన  విషయాన్ని   మనం  గమనిస్తే, 


  వాలి వధానంతరం   సుగ్రీవుడు   రాజు అయ్యారు కదా......సుగ్రీవుని తరువాత సుగ్రీవుని సంతానం కాకుండా వాలి యొక్క కుమారుడైన   అంగదుడు  యువరాజయ్యాడు. 




 సుగ్రీవుడు    మొదలైన  వానరులు   మానవులకు  వలె    నాగరికత  తెలిసిన   వానరులు  అనిపిస్తుంది.  చీమలలోనే  రాణి  చీమ,  శ్రామిక  చీమలు ,  వాటి  కాలనీలు  ....  ఇలా ఎన్నో  రకాలు  ఉంటాయట.  మరి  ఉత్తమజాతికి  చెందిన  వానరులలో  రాజ్యాలు,  రాజులు,  రాణులు  ,  సైన్యం  ఉండటంలో  ఆశ్చర్యం  లేదు.  



  పురాణేతిహాసాల    ద్వారా   మనకు    ఎన్నో   విషయములు  తెలుస్తాయి.


x

Monday, February 16, 2015

మహా శివ రాత్రి –శత రుద్రీయం.!

    మహా శివ రాత్రి –శత రుద్రీయం.!


   మాఘ మాసం శివునికి ప్రీతికరమైనది .అందులో మహా శివ రాత్రి మహా పవిత్రమైనది ,రుద్రుడికి అత్యంత ప్రీతికరమైనది .అలాంటి శివుడికి మహాన్యాసం తో కూడిన నమక చమకాతో అభిషేకం చేయాలి ,అభిషేక ప్రియుడు శివుడు .నమకం లో పదకొండు చమకం లో పదకొండు అనువాకాలు ఉన్నాయి .ఈ ఇరవై  రెండు అనువాకాలను కలిపి ‘’రుద్రాధ్యాయం ‘’అంటారు .దీనికే మరో పేరు ‘’శత రుద్రీయం ‘’.అంటే అపరిమిత శివ రూపాలు అని అర్ధం .

.



    శత రుద్రీయం అమృతత్వ సాధనం అని ‘’జాబాల శ్రుతి’’ చెప్పింది .’’నమశ్శివాయ శివ తరాయచ ‘’లో పంచాక్షరి మంత్రం ఉంది .శివ అంటే అవాజ్మానస గోచమయిన సత్య ,జ్ఞాన ,ఆనంద లక్షణం ఉన్న పర బ్రాహ్మయే. కనుక శివ అంటే అమృత భావన .అంటే శ్రీ విద్యా పరం కూడా .


 నమకం లో మొదటి  అనువాకం ‘’నమస్తే రుద్ర మన్యవ ఉతోత ఇషవే నమః’’-నమస్తే అస్తు ధన్వనే బాహుభ్యాం నమః ‘’అనే మంత్రం తో ప్రారంభ మవ్తుంది .క్రోధం నశిస్తే శాంతి లభిస్తుంది .శాంతి ఉంటె  అన్నీ ఉన్నట్లే .అందుకే జగత్ ను  పరి పాలించే ,మహా విష్ణువు  ‘’శాంతా కారం భుజగ శయనం  ,పద్మ నాభం సురేశం-విశ్వాకారం  గగన సదృశం మేఘ వర్ణం శుభాంగం ‘’అనీ ,లయ కారకుడైన మహా దేవుడిని ‘’శాంతం పద్మాసనస్తం శశి ధర మకుటం పంచ వక్త్రం త్రినేత్రం ‘’అనీ ‘’శాంతం’’ అనే  ముందు మాట తోనే స్తుతిస్తాం .చమకం ‘’అగ్నా విష్ణూ సజోష సేమా వర్ధంతు వాంగిరః –ద్యుమ్నై ర్వాజేభి రాగతం ‘’అనే మంత్రం తో ప్రారంభ మవుతుంది .నమకం లో శివునికి నమస్కారాలు ఉంటె చమకం లో శివుడిని అర్దించే విషయాలు కో కొల్లలు గా ఉన్నాయి .ఇందులో ‘’చమే ‘’అనే మాట అనేక సార్లు వస్తుంది .అంటే ‘’కూడా నాకు కావాలి ‘’అని అర్ధం .’’కల్పతాం’’ అనే మాట లో’’ కలుగు గాక ‘’ అనే అర్ధం ఉంది .రుద్రీయం లో రెండు వాక్యాలున్న మంత్రాలను’’ రుక్కులు ‘’అని,ఒకే వాక్యం ఉన్న మంత్రాలను ‘’యజుస్సు ‘’లని అంటారు .

.

      రుద్రుడు అంటే ?


   రుద్రుడు అంటే రోదసి లేక అంతరిక్షం (ఈధర్ )కు అధిపతి .పదకొండు రూపాలలో వ్యక్తమయ్యే అంతరిక్ష దేవత .అంత రిక్ష రుద్రులు పద కొండు మంది.వీరికి’’ ఏకాదశ రుద్రుల’’ని పేరు . వీరిని ‘’gods of vibration ‘’అంటారు .దివికి సంబంధించిన దేవతలు పన్నెండు మంది వీరిని ‘’ద్వాదశాదిత్యులు’’ అంటారు .వీరికి ‘’gods of radiation ‘’అని పేరు .పృధివి లేక భూమి కి సంబంధించిన దేవతలు ఎనిమిది మంది .వీరిని’’ అష్ట వసువు’’లంటారు .’’gods of materialization ‘’అని వీరిని పిలుస్తారు .ఈ సంఖ్యలను బట్టే ‘త్రిష్టుప్ ‘’అనే పద కొందు అక్షరాల ఛందస్సు ,’’జగతి ‘’అనే పన్నెండు అక్షరాల ఛందస్సు ,’’గాయత్రి ‘’అనే ఎనిమిది అక్షరాల ఛందస్సు ,పదహారు అక్షరాల ‘’అనుష్టుప్ ‘’ఛందస్సు లు ఏర్పడ్డాయి .


   ‘’శివ తమా ‘’అనే మంత్రం లో శివ తమ అంటే శివత్వమే .అంటే మోక్షమే నన్న మాట .రుద్రుడు ధరించే ధనుస్సు మొదటి సగం మన శిరస్సు లో  బ్రహ్మ రంధ్రం నుండి ముందు వైపుకు భ్రూ మద్యం వరకు ఉంటుంది .ఇక్కడే ‘’మన్యువు ‘’అనే శక్తి ఉంటుంది .శివధనుస్సు రెండవ సగం బ్రాహ్మ రంధ్రం నుంచి మెడ వరకు ఉంటుంది .మన కను బొమల నుండి మెడ వరకు అడ్డంగా పుర్రె పై వ్యాపించి ఉన్న రేఖ యే’’ శివ ధనుస్సు’’ గా భావిస్తారు .అందుకే శివుడు కపాలాన్ని  చేత ధరిస్తాడు .అది సంకేతం అన్న మాట .అలాగే ఆకాశం లో ఉదయం నుంచి అస్తమయం దాకా సూర్యుని దారి ఒక చాపం ‘’ఆర్క్’’ లాగా ఉంటుంది . ఇది కూడా శివ ధనుస్సుయే.దీని వలన పగలు ,రాత్రి ఏర్పడతాయి .శివుడు కాల  స్వరూపుడు అందుకే ‘’మహా కాలుడు’’ అన్నారు .మనస్సు ,ఇంద్రియ ప్రవృత్తులు ,కపాలం నుండి రుద్ర గ్రంధి వరకు అంటే ‘’మెడుల్లా ‘’ మీదుగా పని చేస్తాయి .అయిదు జ్ఞానేంద్రియాలు అయిదు కర్మేంద్రియాలు ,మనసు ను ఆశ్రయించిన రుద్రుని పదకొండు రూపాలే శివుని పదకొండు బాణాలు .


   మహాశివ రాత్రి శుభా కాంక్షలతో

Sunday, February 15, 2015

నా మాదిగపల్లె. .............రచన ,,ఎజ్రాశాస్త్రి, !

 నా మాదిగపల్లె. .............రచన ,,ఎజ్రాశాస్త్రి, !

.

ఆసుపత్రికి ఓమూల 

పోస్టు మార్టం గదిలా 

ఊరికి దూరంగా మాదిగ పల్లె 

చర్మం లేని దట్టెంలా ఉంది 

నాగజెముడు 

బ్రహ్మాజెముడు 

సర్కారుకంప 

రేగి 

కలివె 

తుమ్మ 

పరికి 

ఒళంతాముళతో, 

కంపల్లో రాలిపడుతున్న 

రక్తపు చుక్కలు 

తలమీద ముళకిరీటం 

ఒళంతా గాయాలమయమైన 

క్రీస్తులా ఉంది నా మాదిగపల్లె. 

బతుకు భారమై 

భుక్తికోసం 

వలస జీవనం 

సాగిస్తున్న 

వాస్కోడిగామాలు 

నా మాదిగ ప్రజలు 

ఇంటి ముందర 

రెండు ప్రయోగశాలలు 

అమ్మసున్నం 

అయ్యతంగేడు - 

అయ్య వీరబాహుడిలా 

కల్లుతాగి 

కత్తులు పదును బెడ్తుంటాడు 

కసాయి భాషనేర్వనికత్తి 

అయ్యచేతిలో 

కొవ్వొత్తిలా వెలుగుతుంది, 

చెట్టుకింద కూర్చొని చెప్పులు కుడుతుంటే 

బోధివృక్షం కింద 

బుద్ధుడులా ఉండేవాడు 

ఆరెకు,వారుకు, తోలుకు, నూలుకు మధ్య 

''మిగ్గుÑÑలాంటి మనసున్న అయ్య 

నే పాలు తాగక మారాంజేస్తె 

వాల్లయ్య పేరుతో 

నా పసితనానికి 

పెద్దరికం తలపాగా చుట్టి 

సంబరపడేవాడు 

అమ్మ తొమ్మిదినెలలు 

కడుపులో మోస్తే, 

అయ్య తన గుండెలమీద, 

బుజాల మీద మోసెవాడు. 

తడుబ్బాత1 లేని అయ్య 

నా పసి బెల్లానికి 

''శరాయిÑÑ తొడిగి 

సంబరపడేవాడు. 

తన చద్దిబువ్వలో 

నేను చిచ్చుళు పోస్తే 

చీదరింపు లేక 

కాటంరాజు తిరనాళలో 

నన్ను బుజాలకెత్తుకొని... చిందయ్యెవాడు. 

ఓ..న..మాలు రాని అయ్య 

నాకు పెదబాల శిక్ష. 

నా పలకా, బలపం, 

నేను కలగటేరు 

అయితే కల్లజూడాలని 

కలలుగనేవాడు. 

అయ్య తప్పెట దరువేస్తే 

రైలు పట్టాలుదిగి 

మాదిగ పల్లెలోకి 

పరిగెత్తినట్లుండేది. 

మా ఇంటిముందర 

కల్పవృక్షం లేకపోయినా 

చింతచెట్టుండేది 

ఊరి పచ్చి బాలింతలకు 

పత్యానికి పాతచింతకాయ పచ్చడి 

కాసిన్ని కస్తూరి మాత్రలు, 

చిటికెడు గోరోజనం అయ్యేవాడు అయ్య. 

వేురు పర్వతమా 

జాంబవతనయా 

పసిడి నదులు 

నీపాదాల గుండా 

ప్రవహిాంచేవట 

త్రేతాయుగంలో 

శ్రీరాముని రాజకీయ సలహాదారుడివై 

ద్వాపరయుగంలో 

శ్రీకృష్ణునిపై 

వీరోచితంగా పోరాడినావట 

శూరుడా ! 

యుద్ధవీరుడా ! 

అద్భుత శమంతకమా,జాతిరత్నమా 

కోహిానూర్‌ కూడా నీ ముందర వెలవెలే కదా! 

నీవు నడిచొస్తుంటే 

పొడిచొస్తున్న సూర్యుడిలా ఉంటావు! 

బండా గుండ్రాయితో ఉగ్గునూరి 

బుగ్గగిల్లి ఉగ్గుబెట్టి 

తలకు సాంబ్రాణి ధూపవేుసి 

దూలానికి జోలేసి 

ఊగే ఉయ్యాల కాదు బాల్యం 

నేను పీకి పారేసిన ముడుసు2 

చదువుల్లో నేను సొలోమానురాజు 

మా బడి మా ఊరిగుడి 

అయ్యవారు పూజారి 

నే గుడిముందర చెప్పులు 

మెట్లవద్ద యాచకుణ్ణి 

అక్షరాలు అయ్యవారి దయ 

ఐదోతరగతి పుస్తకంలో 

అంబేద్కర్‌ గుర్తొస్తుంటాడు 

ఆరో తరగతి రాగానే 

మహాకవి జాషువా 

కష్టజీవిలా కనిపిస్తాడు. 

జేెబులో రెండు ఈరగ (లివర్‌) ముక్కలు 

నాకు చాక్‌లెట్స్‌, 

కృష్ణ, కృపన్నలు 

కరపత్రాల 

కత్తులతో 

కువ్వల్లో కనికట్టతేల్చి 

జరుగుతున్న మోసాల్ని 

లెక్కల్లో చిక్కు ముళువిప్పి 

దండోరాకు నన్నొక 

తప్పెట మూయాలనిరి 

రాత్రి చర్చల చివరాకర్లో 

క్రీస్తు రెండో రాకడ కొరకు 

క్రైస్తవులంతా ఎదుర చూసినట్లు 

మాదిగ మందిమంతా 

మాదిగ నాయకుడికొరకు 

ఎదురు జూస్తుండిరంటిని 

ఎబిసిడిలు భాగవతం 

బిబిసిలో బూర ఊదబడునని 

మహానాయకుల సరసన 

మాదిగ జాతికి కుర్చీలుంటాయని 

జోష్యం జెప్పినానప్పుడు కాలజ్ఞానమై 

మీరు ఆదర్శ స్వాప్నికులు 

వెలకట్టలేని వెలుతురు దివ్వెలు 

రేపటి తరాలకు నిప్పురవ్వలు 

బాబూజీ వారసులు 

బాబాసాహోబ్‌ ఆలోచనాపదŠంలో 

పయనించే అరుంధతీ పుత్రులంటిని 

కనకగిరి నెక్కి 

కనక తప్పెటతో 

దామాషాగురించి 

కనిగిరి తాలూకాలో 

దండోరా ఏసిన మొదటోన్ని 

మా ఊరు సరస్వతికి 

నిలయం కాకపోయినా 

అరుంధతికి ఆలయం 

పోలేరమ్మకు పుట్టిల్లు 

ముత్యాలమ్మ తల్లి వేరేనా? 

మా ఇంటి ఆడపడుచు 

బక్క ఎద్దుచర్మం 

బొక్కెన తోలు 

బక్కరైతుకు చెప్పులు 

తొండానికి తోలు 

దండేనికి తునకలు. 

పసుపురోగ పాడావు 

చండ్రకోల వారులు అల్లి 

బొడ్డారులు3 మెడగంటలు 

తలకుచ్చులు. 

కరువు కాటకాలు 

పన్నుపోటు, వెన్నుపోటు 

జమాబందీలకు 

ఏలానికి, తాలానికి 

చావులకు, సంబరాలకు 

చాటింపు, దండోరాలై 

పీర్లగుండాల నడిపించి 

ప్రభలైనా 

పూలబండ్లయినా 

వెలిగేది వాళు 

ఎగిరేది వేుము. 

పాలు పెరుగు ఎరగని 

పాలేరు బ్రతుకు మాది 

వేగుచుక్క వేులుకొని 

ఏడుగాల్ల పెడ 

ఇంటిముందు కళాప 

ఎరువు బండ్లు, బరువు బండ్లు 

ఏడు బర్రెల పాడి 

చిట్టు, పొట్టు 

గాటిలో గడ్డి 

దూడ మూతికి చిక్కం 

నా ముంతలో పున్నీళు. 

కాడెడ్లకు కొండగడ్డి 

పాడి బర్రెకు పచ్చగడ్డి 

పైటాలకు నాకు రాగిముద్ద 

మాపైగుడ్డలు బాప్తీస్మాలు 

పొందితేగాని చాకలన్నముట్టడు 

దొరలు కాళు పట్టిన చేతులు 

మా తల వెంట్రుకలేనాడు ముట్టాడుకనుక? 

పై చదువులకు 

నే పట్నం మెట్లెక్కితే 

అమ్మా కళళో నే కన్నీళౌతా 

అయ్య నా పాదాలకు చెప్పులై 

ముద్దాడతాడు. 

ఐదు రొట్టెలు 

రెండు చేపలకై కాక 

చర్మంచుట్టిన 

ఎముకలగూడు 

నడిచే అస్తిపంజరంనేను 

నిత్యం పస్తులై, నిస్తులై 

పాఠాలతో 

పొట్ట నింపుకొని 

ప్రధమశ్రేణిలో ఉత్తీర్ణతే 

శలవు దినాలన్నీ 

నాకు పనిదినాలే 

నేను పునాది రాయి 

తీసిపారేసిన రాయి తలకు మూలరాయి 

నే చేలో మొక్క 

ఇటుకలో మట్టి 

చెప్పుకు వేుకు 

చేనుకు కంచె 

చేలో ఎరువు 

కంచెలో మంచె 

మంచె విూద వడిశల 

వడిశలలోన రాయి 

తోకలేని పిట్టలెన్నో 

తల ఊపుతూ మోకరిల్లి 

ఉభయకుశలోపరి అంటూ 

క్షేమాలను మోసుకొచ్చి 

చావుకబుర్లు తీసుకొచ్చి 

మసిబూస్తే మరణమని 

పసుపైతే పెళని 

నాతో పరిపరి చదివించుకొని 

ఏడూళకు దారినేను 

దిక్కునేను 

నేనుపట్టా పట్టుకొని 

నడిచొస్తుంటే 

జమాబందికొస్తున్న 

తహాసిల్‌దారులా 

నా మాదిగపల్లె 

''తునకల హారాలతో 

స్వాగతం పలికేది 

కరువు శిలువను మోస్తూ 

కాలాన్ని ఎల్లదీస్తూ 

పల్లేర్ల మీద బతుకుబండినీడిస్తూ 

కట్టెల మోపులు 

కలబందలు 

గోగు, గురివిందలు 

పావలో బేడో 

అర్ధణో, అణాతో 

పొట్ట పోసుకొని 

ఆకలి కలెవకాయలు 

నెమ్మిపండ్లు 

దొంగిలిన 

దోసకాయలు 

వేరుశనక్కాయాలు 

గెణుసుగడ్డలు 

అడవిగడ్డలు, పిల్లేర్లతో 

పొట్టనిండక 

పస్తులై, నిస్తులై 

పొగరాని పొయ్యిజీవితం 

నారై, నీరై, మొక్కై 

పుడమితల్లి పొత్తిళలోచేర్చి 

పంటకు జోల పాటపాడి 

వేుఘమా! వర్షమైవచ్చి 

నారైతు పంటను ముద్దాడమని 

తూర్పు, పడమటిగాలులు 

వింజామరలై వీచమని 

ఉత్తర దక్షణాదులుయ్యా లూపమని 

చిరుపొట్ట కాగానే 

వడిశలై పిట్టల్నితోలి 

చిరుగాలులూ! 

శ్రీమంతంచేయమని 

గింజకాగానే 

గాలిహాోరుల 

తుఫానులు తాకొద్దని 

ప్రకృతి నాల్గుదిక్కులమొక్కి 

పంటను రైతు ఇంటచేర్చి 

వేుమంతా చేలో 

కొయ్య కాళలా మిగిలిపోతాం 

కుప్పనూర్చి 

తూర్పారబట్టి 

గాలికి ఎగిరే తాలు గింజలం 

రాసి అడుగుమట్టి గింజలం. 

దేవుని మాన్యాలన్నీ 

దెయ్యాల పాలు 

నైవేద్యాలన్నీ బూతాలపాలు. 

జానెడు కొమ్ములు తిరిగిన 

మెడబలసిన దున్నపోతును సైతం 

ఏటుకునరికి 

పొలినై బలినైన 

ఊడ్చడానికి 

ఏడ్చడానికి సెంటుభూమిలేదు. 

జీవితాన్ని తెగిన చెప్పులా ఈడుస్తున్నా 

వేసక్టమీ అంటే అయ్యకు ఉరి 

సారా కోసం సావుకైన సిద్దం 

కుచేలుడు సంతానాన్ని 

కలరా కబలిస్తున్నా 

అతిసారా అంతమొందించినా 

మసూచి మట్టుబెడుతున్నా 

పోలియో అంగవైకల్యమైనా 

వ్యాధినిరోధక టీకాలంటే 

చెట్టు 

పుట్ట 

గాదే 

గరిసెలై 

ఏడూళు ఏకమై 

ఏడుపులు 

పెడబొబ్బలు. 

పల్లె రాబందులకు విందు 

తమలపాకులు తుంచారని 

తలకాయలు తెంచారు 

అరటిగెలనరికారని 

అరికాళునరికారు. 

గొర్రెల్లోబడ్డా తోడేళా 

వేుకల్లోబడ్డా చిరుతల్లా 

నాలుగెద్దుల కదŠలో పులిలా 

విభజించి పాలించే 

తెల్లదొరలకు తీసిపోరు 

రైతుల పెళంటే 

చెప్పులు పువ్వుల్లా 

పాదాలకింద పోస్తాడు అయ్య 

గజ్జల గుత్తైపోయి 

చిందులు శివాలై 

చిట్లిన తప్పెటలా 

గోడకిందవాలి పోతాడు 

పండగంటే 

వడ్లగింజలో 

బియ్యపుగింజ! 

సంవత్సరానికో ప్రసాదం!! 

ఈ వసంతాని కోసం 

నా పల్లె ప్రజలు వలస పకక్షుల్లో 

కలిసిపోయింది. 

జబ్బుకు 

జాడ్యానికి 

జిల్లేడు పసరు నస్యం 

కళల్లో కలికం 

సొంటి 

వొంటేలువైద్యం 

కషాయం 

పాషాణం 

లంకణానికో పత్యం 

వరిబువ్వగంజి 

టీగ్లాసులే కాదు 

మందుగ్లాసులు 

ఊరిని పల్లెను రెండుగా 

చీలుస్తాయి 

కొంపలు నిప్పంటుకుంటే 

కులం వాగులో 

విద్యుత్‌లా ప్రవహిాస్తుంది 

దాహానికి దోసెళతో 

దేబిరించాల్సిందే 

బూడిదలో ఉచ్చ 

బుడ్డోడిమంత్రం 

కొండ నాలుక పెరిగిందని 

చిమట కాకర్లబోతే 

ఉన్న నాలుక ఊడిపోయే 

తేలు మంత్రం 

భూతాలకు తంత్రం 

చేతబడి 

చిల్లంగి 

బాణామతి 

అమాయకత్వం 

ఆసరాగ పెట్టుబడి 

ముగ్గులేసి 

నిగ్గుతేల్చి 

మాదిగోడికి పాతాళం. 

రైతు పంటచేతికొస్తే 

నేను మగదŠ సామ్రాజ్య 

యువరాజునే మరి 

గంగిరెద్దుల ఆట, నిప్పుల్లో నడుస్తున్న 

కణకతపెట్లు, కర్రసాములు 

మల్లయుద్దాలు 

వీధినాటకంలో నేనెప్పుడూ 

వీర బాహున్నే 

మాదిగ మాష్టీలు 

ముష్టియుద్దాలు 

మల్లయోధులై 

సాముగరిడీలై 

యుద్ధవీరులైన మాదిగసేన! 

నాపేట కోట ప్రాకారం 

అల్లంత దూరాన 

నాడెక్కలి సుందరి 

చెలికత్తెలతో 

తన సౌందర్య సుమాల 

సువాసనలతో నన్నా కర్షించి 

ఆహ్వానం పలుకుతుంది. 

కోరమీసాలు మెలివేసి 

కిర్రుచెప్పులు కాల్లతొడిగి 

నెత్తికి సమురుబూసి 

నా నిలువెత్తు మూర్తి మత్వానికి 

మాల కొండన్న 

నూరు నెంబరు నూలుపంచ 

ఖద్దరులాల్చి ఆరుమూరల కండువాతో, 

వెనకాముందు సైన్యాలున్నట్లు 

అశ్వాలు 

ఐరావతాలు 

కదులుతున్నట్లు నేనుకదులుతుంటే 

అంతఃపుర సుందరాంగులు 

లేలేత లేగదూడల కొవ్వుల పువ్వులతో 

వసనెయ్యి4 ప్రమిదల తో 

నాకు ఆహ్వానం పలికినట్లుండేది 

నేను నాప్రియురాలు 

మందహాసంతో 

ఆ నులక మంచవేు పట్టుపరుపు 

పందిరిమంచం 

ఆపై మా ప్రణయ గాధలెన్నో? 

నా జీవితపురాణం 

నాలుకమీద లిఖించుకున్న 'ఆసాదిÑÑ 

వల్లిస్తూ 

జంబూద్వీపము 

జాంబవ పురాణం 

యజ్ఞ జ్వాలలనుండి 

ఉద్భవించిన అరుంధతిని 

వశిష్టుడు వలచి 

కులపెద్దల ఆజ్ఞతో 

పరిణయమాడి 

ఆకాశంలో నక్షత్రమై 

స్త్రీ జాతికి ఆదర్శవంతమై 

నూతన దంపతులకు 

దర్శన మొసంగుచు 

వెలుగొందుతున్న మాదిగ 

మహా పతివ్రత చరిత్రలివి. 

కొమ్ము లూదుతూ 

జయ జయ ధ్వనులతో 

కీర్తిస్తున్న కొమ్ములవారు 

నా ఆస్తాన పూజారి 

వశిష్టుడి వేునమామ 

నాజాతిగురువు మాదిగ దాసరి 

జంధ్యాలతో 

ఇంద్రలోకము నుండి 

దిగివచ్చిన దేవేంద్రుడిలా 

లక్ష్మణుడికి ప్రాణంప్రసాదించిన 

సంజీవినిలా 

పెళి పేరంటాలకు 

మంత్రోచ్ఛరణలతో 

ఉద్భవించిన ఓంకారానికి 

కారణ భూతుడిలా 

కాలాన్ని తాళపత్రగ్రందŠంజేసి 

చేతబట్టి 

చావు - 

రేవుల 

క్రతువులోనర్చి 

అగ్నిహాోత్రుడు మాదిగదాసరి. 

నేను సూర్యరదŠమెక్కి 

కోట్లపగ్గాలు చేతబట్టి 

తూర్పుతీరం నుండి 

విజయ దుంధుభి మోగిస్తున్న 

విజయ సారధినేను. 

వందకోట్లు పాదాలు కందకుండా 

కాలు కింద మోపకుండా 

నాచర్మంతో చెప్పులు కుట్టినవాడను 

మకుటములేని మహారాజులా 

వెలగుతున్నవాడను. 

నూరు కోట్ల భారతీయులను 

పాలితులుగా జేసుకొని 

రారాజు, మహారాజు కాగలవాడను. 

బాటా, కరోనా, లోటస్‌, లిబర్టీ 

నాతోలు ముక్కలు, 

నాతోటకలుపు, మొక్కలు 

చెప్పు నాజాతి జండా 

డప్పు నా ఎజండా 

చర్మం నా తంత్రి 

జన సముద్రంలో 

బాప్తీస్మం పొందిన వాడిని 

మృత్యువుని జయించినవాడిని 

కల్పవృక్షం నావంట చెఱకు, 

కామధేనువు నాకూరాకు 

అమృతం నా మధుపానం 

మృత్యుంజయుడనై లేచిన వాడిని 

నేను మాదిగోణ్ణి 

నాకిక మరణంలేదు 

నీలివేుఘాల పతాకం చేతబట్టి 

లక్షల డప్పుల సింహా నాదంతో 

ఐరావతాన్ని అధిరోహిాంచి 

నేను రాజ్యంవైపు నడుస్తా.

x

అరుంధతీదేవి కథ .!

అరుంధతీదేవి కథ పురాణ ప్రసిద్ధమైనదని  చెప్పుతారు.

.

అయితే, పురాణాల్లో ముఖ్యంగా శ్రీదేవీ భాగవతం, శివపురాణం, భాగవతం, భారతం తదితర పురాణేతిహాసాల్లో వసిష్ఠుని గురించి చెప్పే కథా సందర్భంలో ఆయన ధర్మపత్నిగా అరుంధతీదేవి ప్రస్తావన వస్తుంది..

.

అరుంధతీదేవి ఒక అనార్య యువతి. వసిష్ఠుడు ఆర్య జాతీయుడు. వేదవనంలో తపస్సు చేసుకొంటున్న వసిష్ఠుడికి ఒకనాడు మధురమైన గీతం వినిపిస్తుంది. ఆ గీతం అతని మనసుని ఆకర్షిస్తుంది. పాడిందెవరని చుట్టూ పరికించి చూస్తాడు. సంధ్య అనే అమ్మాయి పాడిందా పాట. ఆమె అరుంధతీదేవికి సోదరి. ఆ పాట ద్వారా సంధ్యని, ఆమె ద్వారా అరుంధతీదేవినీ వసిష్ఠుడు కలుసుకొని, అప్రయత్నంగా సరస్సులో పడిపోయిన అరుంధతీదేవిని రక్షించడం ద్వారా అరుంధతీదేవి నివాసం ఉండే ఆశ్రమానికి చేరతాడు. ఇద్దరి మనసులు ఏకమవుతాయి..

.

అరుంధతీదేవి - వసిష్ఠుల ప్రణయం విషయం వసిష్ఠుడిని చిన్ననాటి నుండీ పెంచి పోషించిన ప్రాచీనుడికి తెలుస్తుంది. మొదట ప్రాచీనుడు ఆ ఇద్దరినీ చూసి పార్వతీ పరమేశ్వరులేమో అని భావిస్తాడు. తాము వసిష్ఠుడు - అరుంధతులమని వసిష్ఠుడు ప్రాచీనుడికి వివరిస్తాడు. అరుంధతీదేవి గురించి చెప్తాడు. ఆమె ఒక తాపస కన్య అనీ, ఈ పరిసర ఆశ్రమంలోనే ఉంటుందనీ వసిష్ఠుడు చెప్తాడు. ఆమె పేరు “అరుంధతీదేవి” అని చెప్పగానే, ప్రాచీనుడు “హరి హరీ! అంటరాని, చూడరాని, చెప్పరాని చండాల కన్య!” అనుకొంటూ తిరిగి వెళ్ళిపోతాడు. 

.

తనకు వర్ణభేదం లేదనీ తన హృదయపు తలపులు మూసుకోలేదనీ అరుంధతీదేవి తన హృదయంలో ఉండి సర్వత్రా ఆమె ప్రతిబింబమే కనిపిస్తుందని తనలో తాను సమాధానం చెప్పుకుంటాడు వసిష్ఠుడు. అంతలో వసిష్ఠుని దగ్గరకొచ్చిన సంధ్యతో తాను క్షణంలో వచ్చేస్తాననీ, ఆమెను అరుంధతీదేవి దగ్గరకు వెళ్ళమని చెప్తాడు. “ఆర్య, అనార్య భేద భావాల్ని తునాతునకలు చేసి, ప్రాచీనుడి నోరు మూయించి, ఈ పారతంత్ర్య వాతావరణం నుంచి బైటికి దూకి వచ్చేస్తానని, తాను పొరపాటు చేసి, ఆమెను వదిలి వచ్చేశాననీ” పశ్చాత్తాప పడుతుంటాడు. 

అంతలో మళ్ళీ ప్రాచీనుడు వస్తాడు.


అతడు వసిష్ఠుడిది స్త్రీ వాంఛ అని నిందిస్తాడు. 

తనది స్త్రీ వాంఛ కాదనీ, తన జీవితం ప్రేమ యజ్ఞంలో బలయిపోయిందంటాడు.


ఇక, తపస్సు మానేసి గృహస్థాశ్రమానికి చేరమనీ, అప్పుడు గానీ కామం చల్లారందంటాడు ప్రాచీనుడు. 

తనది కామం కాదంటాడు వసిష్ఠుడు. తపస్సు మానవలసిన పనిలేదనీ అంటాడు.


అయినా ఇప్పటికే మహా తపస్వివి. యౌవనస్థుడవు. కనుక ఇప్పటికైనా గృహస్థుడివి కమ్మంటాడు ప్రాచీనుడు. తగిన తేజోవతిని వివాహమాడి రాజయోగినిగా మారమని చెప్తాడు ప్రాచీనుడు. 

అరుంధతీదేవి కంటే ప్రపంచంలో తేజోవతి లేదంటాడు వసిష్ఠుడు.

.

వసిష్ఠుడు అరుంధతీదేవినే తలచుకొంటూ, మానసిక సంఘర్షణకు గురవుతుంటాడు.



ఆనాటి నుండీ అరుంధతీదేవి ఉండే వేదవనంలోని ఆశ్రమం తప్ప, మిగిలిన ఆశ్రమాలన్నీ కరువు కాటకాల పాలవుతాయి. ప్రజలు ఆకలికి తట్టుకోలేక మునులు కుక్కలను కూడా వదలరు. వాటితోనే తమ ఆకలి తీర్చుకుంటుంటారు.



ఈ పరిస్థితిని గమనించిన ప్రాచీనుడు తన శిష్యుడు కులగిరిని పంపి త్రిమూర్తుల దగ్గరకెళ్ళి సమస్యకు పరిష్కారాన్ని కనుక్కోమంటాడు. బ్రహ్మ, విష్ణువు తమ చేతుల్లో లేదనీ పరమేశ్వరుడి దగ్గరకెళ్ళమంటారు. అప్పటికే ఈశ్వరుడు అరుంధతీదేవి ఆశ్రమానికి బయలుదేరతాడు.



అరుంధతీదేవినే తలచుకుంటూ వసిష్ఠుడు తాను తప్పు చేశాననీ, ఇక శాశ్వతంగా అరుంధతీదేవికి దూరమవ్వాలని అనుకుంటుంటాడు. తన తపస్సు వ్యర్థమనుకుంటాడు. అది ఇసుక తుఫానులో చేసిన తపస్సులాంటిదని అనుకుంటాడు. తనకి మరణమే శరణ్యమనుకుంటాడు.



ఆ సమయంలోనే సాధారణ మానవుడిలాగే ఈశ్వరుడు అతడికి ప్రత్యక్షమవుతాడు.



ఆ స్థితిలో వసిష్ఠుడు ఈశ్వరుడిని గుర్తించలేడు. తన ప్రేమ సఫలం కానందుకు మరణించాలనుకుంటున్న వసిష్ఠుడిని శివుడే పలకరిస్తాడు. చైతన్యంతో జీవించడంలోనే నిజమైన పురోగతి దాగి ఉందని ఎంత చెప్పినా వినిపించుకోకుండా వెళ్ళిపోవాలనుకున్న వసిష్ఠుణ్ణి తన చేతితో స్పర్శిస్తాడు శివుడు. ఆ స్పర్శతో అతడు నూతన చైతన్యం పొందుతాడు. అయినా తన దారిని తనని పోనిమ్మంటాడు. అయితే అతనిదేదో భగ్న హృదయంలా ఉందనుకుంటాడు శివుడు. ఆ పూర్వాపరాలను అడగకుండానే, అతణ్ణి అంత కఠినంగా హింసించిన ఆ ప్రియురాలెవరని మాత్రం అడుగుతాడు. ఆమె మృదు స్వభావురాలేననీ, తానే కఠినాత్ముడిననీ వసిష్ఠుడు వివరిస్తాడు. తనది ఆర్యజాతి అనీ అనార్య జాతి కన్యను ప్రేమించాననీ చెప్తాడు వసిష్ఠుడు.



దానితో శివుడు అసలు భారతదేశంలో అలాంటి భేద భావమే లేదనీ ద్రావిడులు ఆర్యులు ఒకే జాతివారనీ స్పష్టం చేస్తాడు. భారతీయులదంతా దితి, అదితుల సంతానమే కదా అనీ చెప్తాడు. వెంటనే మళ్ళీ అది కూడా కేవలం “పెరుగుదలలో పరిసరాల ప్రాబల్యం మినహాహిస్తే, మానవ జాతి అంతా ఒక్కటే కదా?” అంటాడు..

.

దీనితో తన అజ్ఞానం క్షమార్హం కాదని తపిస్తుంటాడు వసిష్ఠుడు. పొరపాటు చెయ్యడం మానవ లక్షణమనీ దాన్ని సరిదిద్దుకోవడానికి పశ్చాత్తాపమే సరైన మార్గమని వివరిస్తాడు శివుడు. తన తప్పుని సరిదిద్దుకుంటానని వసిష్ఠుడు శివుడికి చెప్పి వెంటనే శివుణ్ణి వదిలేసి అరుంధతీదేవి దగ్గరకు వెళ్ళిపోతాడు. ధన్యుడవయ్యావంటూ శివుడు వసిష్ఠుణ్ణి దీవిస్తూ నిలబడతాడు.



ఇంతలో సంధ్య శివుడి దగ్గరకొచ్చి లోకాలన్నీ తమరినే వెతుకుతున్నాయని అంటుంది. శివుడిని సంధ్య తన అక్క అరుంధతీదేవి తపస్సు చేసుకుంటున్న ఆశ్రమానికి తీసుకొని వెళుతుంది.



మార్గ మధ్యలో ప్రజలు, గోష్పాదం, కుంభోదరం, మునులు కనిపిస్తారు. తాము ఆకలితో అల్లాడుతున్నామనీ కరువుని తీర్చమనీ అంటారు. శివుడితో వస్తున్న సంధ్యను వాళ్ళు మొదట పార్వతీదేవి అనుకుంటారు. తర్వాత కులగిరి గుర్తిస్తాడు. మాదిగ పిల్లను శివుడు ముట్టుకుంటున్నాడంటాడు. శివుడు మైల పడిపోతున్నాడని గోష్పాదం, కుంభోదరం అతని మాటకు జత కలుపుతారు. చావనైనా చస్తాంగానీ మైలపడిన చేత్తో తమకేమిచ్చినా తీసుకోమంటారు.



మరొక వైపు ప్రజలు ఆకలీ… ఆకలీ అని అరుస్తుంటారు.



“ప్రజలారా! మీరెంతకాలం కుల మత వర్గ విభేదాలతో అజ్ఞానులై ప్రవర్తిస్తారో అంతకాలం మీకీ అరిష్టాలు తప్పవు. ఇక ప్రస్తుతానికి మిమ్మల్ని ఈ విపత్తునుంచి రక్షించగలవారు ఒక్క పతివ్రతలు మాత్రమే. మీరు పోయి పతివ్రతలను ఆశ్రయించండి. మీకింత భిక్ష పెట్టగలర”ని అంటాడు శివుడు.



అక్కడే దూరంగా ఉన్న ప్రాచీనుడు వర్ణాధిక్యతతో ఈశ్వరుడిని కూడా గుర్తించలేని స్థితిలో ఉంటాడు. “మాదిగ పిల్ల తపస్సు చేయడం! ఉత్పాతాలు సంభవించడం! ఎంత విపరీతంగా వుంది. ఇక ఆర్య జాతి అడుక్కు తిన్నట్టే!” అనుకుంటుంటాడు.



కొంచెం దూరం వెళ్ళిన తరువాత సంధ్యా పరమశివులను చూస్తాడు. కానీ వాళ్ళిద్దరినీ అరుంధతీదేవి వసిష్ఠులనుకుంటాడు. తన మాట వినకుండా వశిష్ఠుడు మాదిగ పిల్లనే చేరాడనుకుంటాడు. అందువల్లనే ధర్మ గ్లాని ఏర్పడిందనుకుంటాడు. ఈ ఘోరకలిని చూడలేననుకుని ముఖం తిప్పుకుంటాడు. ఈ స్థితిలో వస్తున్న పరమశివుడే ప్రాచీనుడికి అభివాదం చేస్తాడు. ప్రాచీనుడు పరీక్షగా చూసి తమర్ని గుర్తుపట్టలేదంటాడు. తనని పరిచయం చేసుకుంటాడు. ప్రాచీనుడు అప్పుడు పరమ శివుడికి నమస్కరించి ఆ పక్కనున్న సంధ్యను పార్వతీదేవేనా అని అడుగుతాడు. తాను పార్వతీదేవిని కాదనీ, అరుంధతీదేవి తన అక్క అనీ శివుడు తనకు తాత అవుతాడని సంధ్య ప్రాచీనుడికి వివరిస్తుంది.



ఆ సంభాషణకీ, సంబంధానికీ ఆశ్చర్యపోయి వాటి పూర్వాపరాలను అడుగుతాడు ప్రాచీనుడు.



తమది ఆద్యార్య సంబంధమనీ, అరుంధతీదేవి మాతంగ కన్య అయినట్లే, కాటికాపరి అయిన పరమేశ్వరుడు కూడ మాతంగుడేననీ చెబుతుంది.



తమతో వేళాకోళమాడుతున్నారేమోననే సందేహాన్ని వ్యక్తం చేస్తాడు ప్రాచీనుడు.



ఇది వేళాకోళం కాదనీ సత్యమేననీ చెప్తాడు శివుడు. “అధికారం కోసం ఆర్య ద్రావిడుల మధ్య జరిగిన అనేక యుద్ధాల పర్యవసానంగా సమాజంలో హెచ్చుతగ్గులేర్పడ్డాయి. గుణాలను అనుసరించి వృత్తులు పుట్టాయి. వృత్తులను అనుసరించి వర్ణాలేర్పడ్డాయి. అవే కులాలైనాయి. మతంగ మహర్షి సంతానం మాల మాదిగలు. మతంగుడు ఆర్య ద్రావిడ సమైక్యతా మూర్తి. ఆర్య ద్రావిడులు మూలార్య జాతి శాఖలు. అన్నదమ్ములు. ఈ భేదాలు తాత్కాలిక రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం సంఘ సముద్రంలో పుడుతూ పోతూ వుండే అలల వంటివని తెలిసికూడా, మీ వంటి పెద్దలు వీటిని పాటించబూనడం కడుం గడు శోచనీయం” అని స్పష్టంగా వివరిస్తాడు.



ఈ భేద భావాలు స్వార్థం కోసం మానవులు సృష్టించుకున్నవనే కనీస జ్ఞానం తనకు కలగనందుకు సిగ్గుపడుతూ మౌనంగా ఉండిపోతాడు ప్రాచీనుడు.



ఆకాశం తెల్లని మేఘాలతో పొగలు వ్యాపించి ఉంటుంది. అదంతా అరుంధతీదేవి తపస్సు వల్ల కలిగిన పొగలుగానే ప్రజలు భావిస్తుంటారు.



అరుంధతీదేవి - వసిష్ఠుల పునఃసంయోగం


అరుంధతీదేవి తపస్సు తీవ్రమై, ఆ తపోవహ్నిలో భగ్నమవుతుందేమోనని, ఆమె తమ్ముడు శివోహం ఒక పాత్రతో నీళ్ళు పట్టుకొని ఆమె చుట్టూ తిరుగుతుంటాడు.



వసిష్ఠుడు ఆకాశంలో కనిపిస్తున్న దివ్యజ్యోతిని చూసి ఆశ్చర్యపోతూ ఆందోళన పడుతుంటాడు. “తపోవహ్నిలో భస్మమైపోతున్నావా అరుంధతీదేవీ” అంటూ విలపిస్తూ తానూ యోగవహ్నిలో చితాభస్మమైపోతానని అతడు యోగ ముద్ర ధరిస్తాడు. శరీరంలో నుండి మంటలు బయలుదేరతాయి. భస్మం వాసన గుప్పుమంటుంది.



పరమశివుడు ప్రవేశించి ఈ మహా చరిత్ర విషాదాంతం కారాదని, తన దగ్గరున్న కమండలంలోని తీర్థం తీసి ఇద్దరి మీదా చల్లుతాడు.



తపోవహ్ని చల్లారిపోతుంది.



కన్నులు తెరచిన అరుంధతీదేవి, పక్కనే ఉన్న వసిష్ఠుణ్ణి చూసి పాదాభివందనం చేస్తుంది.



ఆ తరువాత పరమశివుణ్ణి చూసి భక్తి భావంతో నమస్కరిస్తుంది. తానెంత అదృష్టవంతుణ్ణో కదా అని వసిష్ఠుడు మురిసిపోతాడు.



“కల్యాణ మస్తు” అని ఇరువురినీ పరమశివుడు దీవిస్తాడు. అరుంధతీదేవి తన పక్కనే ఉన్న ప్రాచీనుడికి నమస్కరించి, ఆశీర్వాదాలు కోరుతుంది.



అతడూ ఆమెను దీవిస్తాడు.



నమస్కరించిన వసిష్ఠుడినీ ప్రాచీనుడు దీవిస్తాడు.



పరమశివుని అనుగ్రహంతో జ్ఞానినైయ్యానని చెప్పి వెళ్ళిపోతాడు.



అప్పుడు వసిష్ఠుడు పరమశివుని పాదాలపై పడతాడు. ఏదైనా వరం కోరుకోమన్న శివుడితో తనకు అరుంధతీదేవిని అగ్ని సాక్షిగా వివాహం చేయమంటాడు వసిష్ఠుడు.



ఇద్దరినీ దగ్గరకు చేరదీసి ఒకటి చేస్తాడు శివుడు.



ఇంతలో ప్రజలు, మునులు, ముని శిష్యులు కొన ఊపిరితో వస్తారు. “ఆకలి తీర్చే వాళ్ళే దొరకలేదా” అని పరమశివుడు అడుగుతాడు. దానితో వాళ్ళు ఆకలి తీర్చేవాళ్ళే దొరకలేదని, ఈ పాపాత్ములకు అన్నపూర్ణ ఎక్కడ కనపడుతుందని పశ్చాత్తాప్పడతారు.



అరుంధతీదేవి “ఈ ప్రజలింత దీనావస్థలో ఉండటానికి కారణం ఏమిట” ని పరమశివుణ్ణి అడుగుతుంది.



అదంతా అరుంధతీదేవికి జరిగిన పరాభవ ఫలితమేననీ, ప్రజల్ని రక్షించమని పరమశివుడు అరుంధతీదేవికి చెప్తాడు.



ప్రజలంతా మాదిగల అన్నం తింటారా? అని సంధ్య అడిగితే, “తింటాం తింటాం” అంటారు.



“దేవీ! నీవే ఈ ప్రజల్ని రక్షించగలవ”ని వసిష్ఠుడు కూడా చెప్తాడు.



అప్పుడు వసిష్ఠుడి పాదధూళిని తీసుకొని తాను పతిభక్తి గలదాన్నయితే, అన్నపూర్ణమ్మకు నా పట్ల దయ ఉంటే కొండ రాళ్ళన్నీ పిండి వంటలుగా మారాలనీ, చెట్లన్నీ ఫలించాలనీ, చెరువులన్నీ మంచినీళ్ళతో నిండాలని కోరుకుంటుంది.



అలాగే జరుగుతుంది



ప్రజలంతా ఆనందిస్తారు


“నమిలి మింగిన నా యెంకి”

నండూరి వారి .“నమిలి మింగిన నా యెంకి”

.

ఎంకి నాయుడుబావల ప్రణయానికి, ప్రేమకు పరాకాష్ఠ

.

సాటేలా? నీకు మాటేలా?

సిన్నతనమేలా? సిగ్గేలా?

ఆ సీమ యీ సీమ

అందచందాలు

తిన్నంగ నిను సూసె

దిద్దుకుంటారు

……………..

యెంకొక్క దేవతై

యెలిసెనంటారు –

యింటింట పెడతారు

యెంకి నీ పేరు

.......యెంకితో తీర్తానికెళ్ళాలి

సంకలో పిల్లోడు సంబ్రాలు పడుతుంటే

………………

కోనేటిలో తానమాడాలి!

గుడిసుట్టు ముమ్మారు తిరగాలి!

కోపాలు తాపాలు మానాలి!

యిద్దరము పిల్లోణ్ణి యీశుడికి సూపాలి!

Friday, February 13, 2015

ఇది సుమతి శతకం లోనిది ..Any Doubt...

ఇది సుమతి శతకం లోనిది ..Any Doubt...

.

గడనగల మననిఁజూచిన

నడుగగడుగున మడుఁగులిడుచు రతివలు తమలో

గడ నుడుగు మగనిఁ జూచిన

నడుపీనుఁగు వచ్చెననుచు నగుదురు సుమతీ!

.

తాత్పర్యం:

.

స్త్రీలు సంపాదన ఉన్న భర్తను చూస్తే అడుగులకు మడుగులు ఒత్తుతారు

, పూజిస్తారు.

 సంపాదన లేని మగడిని చూస్తే నడిచే శవం వచ్చిందని 

హీనంగా మాట్లాడతారు...

Thursday, February 12, 2015

నండూరి వెంకట సుబ్బారావుగారి ఎంకి పాటలు : ఒక స్పందన.!

నండూరి వెంకట సుబ్బారావుగారి ఎంకి పాటలు : ఒక స్పందన.!

రచన: డా. కె. శ్రీనివాసశాస్త్రి.

.

కలలో యెంకి “కతలు సెపుతున్నాది”, నాయుడుబావ “ఊ” కొడుతున్నాడు. వులికులికి పడుకొన్నా కూడా. ఎంకి యింకా ఎలా వుంది?

రెక్కలతో పైకెగిరి

సుక్కల్లే దిగుతాది

కొత్త నవ్వుల కులుకు

కొత్త మెరుపుల తళుకు

స్వప్నం ఒక తీరని కోరిక (unfulfilled desire లేక wishful thinking ). ఆ తీరని కోరికలో ఒక తీరిన కోరిక, రెండింటిని కలిపి తీసికొంటే యిక్కడ వ్యక్తమయిన దానిని ఒక రకమైన wishful longing గా గ్రహించవచ్చు. వాస్తవములో అసంభవమయినది స్వప్నంలో జరుగుతోంది. (“సుక్కల్లే దిగుతాది”). స్వప్నంలో జరిగినదాన్ని ఎరుకలో లేక ఊహలో పెట్టుకొని వాస్తవంలోకి వస్తే ఒక రకమైన అస్పష్టమైన దిగులు కలగవచ్చు. దానిని Englishలో Wishful Longing గా పేర్కొంటారు. ఇది హిందీలో “చాయా వాద్” అనబడే కవితలో వ్యక్తం చేయబడింది. జైశంకర్ ప్రసాద్ వంటి కవులు యిలాంటి కవిత్వం వ్రాసారు. గేయం చివరలో నండూరి గొప్ప మలుపు, మెరుపు,మెరుగు యిస్తారు :

తెలివి రానీయకే

కల కరిగి పోతాది…

ఒక్క నేనే నీకు

పెక్కు నీవులు నాకు! లేపకే…

మనలో చాలా మందికి కలిగే అనుభవం మొదటి రెండు చరణాల్లో వ్యక్తమయింది యిక్కడ. అప్పుడప్పుడు లేక తరచు మనం కలలో పొందే ఆనందాన్ని అట్లా అనుభవిస్తూ వుండాలని మనకి వుంటుంది. కాని అది జరగదు. సుఖాన్ని యిచ్చే కల కరిగిపోవటం నాయుడు బావకి ఇష్టం లేదు. ఎవరికిష్టం? ఒక్క కుదుపుతో వాస్తవంలోకి వచ్చి పడతాము. మానవ జీవిత సారాంశం యిది. ఒక విధంగా, ఆదిశంకరాచార్యులవారు యీ అంశాలను గొప్పగా ఉదహరిస్తూ, ఆలంకారికంగా, “విశ్వం దర్పణ మాన నగరీ తుల్యం” అంటూ, మాయా వాదపరంగా “దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం” లో శ్లోకం గానం చేస్తారు. వాస్తవము, అందని వాటికి అర్రులు చాచటం, కల, ప్రణయం, ప్రేమ, వేదాంటం అన్నీ ఏకం కాగా యీ పాట పాడుతాడు నాయుడుబావ.

ఎంకి శివమెత్తి “తానాలు” చేసింది. !

 

ఎంకి శివమెత్తి “తానాలు” చేసింది. !

.

ఆ అందాన్ని, ఆ చందాన్ని, ఆ ఆనందాన్ని తనకి తను తిలకిస్తూ, వాటిని అనుభవిస్తూ, పాట పాడుకొంటాడు, పాడుతాడు నాయుడు బావ.:

.

నీలలో మునిగింది

తేలింది వెలుగుతో

మబ్బు సెందురుడల్లె

మనిసిలో మనసల్లె

.

శృంగారం, ప్రణయం పొంగుగా ప్రవహిస్తయ్.

.

(నండూరి వెంకట సుబ్బారావుగారి ఎంకి పాటలు .)

అల్లసాని పెద్దన‌.!

అల్లసాని పెద్దన‌.!

.

అల్లసానిపెద్దన‌ క్రీ.శ.౧౫(15)- క్రీ.శ.౧౬(16) శతాబ్దముల‌ మధ్యజీవి౦చినగొప్పతెలుగుకవి.శ్రీకృష్ణదేవరాయలుఆస్థానములోని అష్టదిగ్గజాలలో ప్రముఖుడు.ఆయనస్వస్థలముఅన౦తపుర౦జిల్లాలోనిసో౦దేవపల్లి.తరువాత,కృష్ణదేవరాయలుఇచ్చినఅగ్రహారము నేటికడపజిల్లాలోని పెద్దనపాడుకు మకాముమార్చినాడు.దొరికినకొన్ని ఆధారాలప్రకారము అతని జన్మ‌స్థలము శ్రీశైల౦దగ్గరి డోర్నాల కూడాకావచ్చని మరియొక అభిప్రాయము.పెద్దన్నతనరచనలను శ్రీకృష్ణదేవరాయలకుఅ౦కితముచేసాడు.కవిగానేకాక మ౦త్రిగకూడాసలహాలిచ్చి పెద్దనామాత్యునిగ పేరుబడసినాడు.

పెద్దనతెలుగులోరచి౦చినస్వారోచిషమనుస౦భవ౦లేకమనుచరిత్రఅనుప్రబ౦ధ‌మునకుముగ్దుడైన‌శ్రీకృష్ణదేవరాయలు,ఆ౦ధ్రకవితాపితామహుడు

అనుబిరుదుప్రదాన౦చేసాడు.ఇది౧౪(14)మనువులలోరె౦డవవాడైనస్వారోచిషమనువుపుట్టుకకుస౦బ౦ది౦చినకథ.మార్క౦డేయపురాణము

లోచిన్నకథగవున్నదానినిమారనకవి౧౫౦(150)పద్యముల‌లోతెలుగులోరచి౦చగా,పెద్దనఅదేకకథను౬౦౦(600)పద్యములతో౬(6)ఆశ్వాశ‌ము లుగ విస్తరి౦చాడు.వరూధిని,ప్రవరాఖ్యులుఈకథలోనివారే.పెద్దన‌మనుచరిత్రప్రబ౦ధము అ౦కితముచేసినపుడు రాయలవారు పెద్దన యడగల స్నేహగౌరవభావసూచనగ పెద్దన కూర్చున్న ఆసనము స్వయముగ యెత్తిబరువుమోసారట

ఒకరోజురాయలవారుఒకగ౦డపె౦డేరమురాజ‌సభకుతెచ్చిమధ్యలోవు౦చిఎవరైతేఈసభలోప౦డితుల౦దరుమెచ్చేటట్లు తెలుగుమరియు స౦స్కృతములో సునాయాసముగ పద్యముఅల్లిచెప్పగలరో వారు ఈగ౦డపె౦డేరము పొ౦దవచ్చు యని ప్రకటి౦చాడుట.అ౦తసభలో అ౦దరు మౌనముగవు౦డుటచూచి, రాయలు

.

"ముద్దుగ గ౦డపె౦డీయ‌రమున్ గొనుడ౦చు బహూకరి౦పగ‌

నొద్దిక నాకొస౦గుమని యొక్కరు కోరగ లేరొకో.." అని పద్యము పూర్తిచేసేలోపే పెద్దన లేచి

"పెద్దన బోలు ప౦డితులు పృథ్వినిలేరనినీవెరుగవే

పెద్దన కీదల౦చినను పేరిమి నాకిడు కృష్ణరానృపా!

అనిఆశువుగ30పాదాలపద్యముఉత్పలమాలికలోచెప్పాడు.అ౦దులోమొదటిసగముద్రాక్షపాకములోతెలుగులోను,మిగిలినసగము నారికేళపాకములోస౦స్కృతములోనుచెప్పిరాయలును,ప౦డితులనుమెప్పి౦చాడుట.పద్యముపూర్తియయినతరువాతరాయలుసి౦హాసనము

ను౦డి దిగివచ్చి పెద్దనపాదానికి స్వయముగ గ౦డపె౦డేరము తొడిగాడ‌ట.

రాయలు మరణి౦చినపుడు కృష్ణరాయలుతోబాటు దివికి వెళ్ళలేక జీవచ్ఛవముల బ్రతుకుతున్నానే యని భాదపడ్డాడు.

రాయలు మరణి౦చినవె౦టనే రాయలుమామ,శత్రువుయయిన కళి౦గగజపతిరాజు విజయనగరసామ్రాజ్యముమీదకు ద౦డెత్తుట కు ప్రయత్ని౦చగ,గజపతిరాజుద౦డయాత్రకుయె౦చుకున్నసమయమునువిమర్శిస్తు,గజపతిపౌరషాన్నిస౦కరజాతికుక్కపౌరషముతో పోలుస్తు పెద్దనఒకపద్యమువ్రాసిగజపతికిప౦పిసిగ్గుపడేటట్లుచేసిద౦డయాత్రవిరమి౦పచేసితన‌ప్రభుభక్తినిచాటుకున్నాడు.

రాయలుచేత‌కనకాభిషేకము,గజారోహణసన్మానముపొ౦దిన ఏకైకకవి పెద్దన."అల్లసానివారి అల్లికజిగిబిగి"అని,"పెద్దనవలె కృతిసెప్పిన పెద్దనవలె" అను ప్రశ౦సలు పొ౦దాడు.పెద్దన ఇతరరచనలు అలభ్యములు.

మనుచరిత్రలోని ఈపద్యము ఆస్వాది౦చ౦డి

హిమనగర సౌందర్యము

చ.అటఁ జని కాంచె భూమిసురుఁ డంబరచుంబి శిరస్సరజ్ఝరీ

పటల ముహుర్ముహు ర్లుఠదభంగ తరంగ మృదంగ నిస్స్వన

స్ఫుట నటనానుకూల పరిఫుల్ల కలాప కలాపిజాలమున్‌,

గటక చరత్కరేణు కర కంపిత సాలము, శీతశైలమున్‌.

తెలుగుభాషకు,తెలుగుజాతికి శోభతెచ్చిన ఈ మహనీయుడు తెలుగువారికి చిరస్మరణీయుడు.

.

(అడ్లూరిశేషుమాధవరావుగారి అల్లసానిపెద్దనఆ౦గ్ల‌ వ్యాస౦,వికిపీడియా ఆధార౦ )

x

ఆ చక్కని తల్లికి తోకేను లేదే ?

ఆ చక్కని తల్లికి తోకేను లేదే ?

.

చిన్న కోతి పిల్ల ఒకటి వచ్చి శ్రీ రాముని అడిగే

.

జానకి అందరి కంటే అందరి కన్నా చక్కని అంటారు.

.

ఆ తల్లి ని చూడాలని మా కోతులు అన్ని కోరాయి.

.

శ్ర్రీ రాముడు చిన్న నవ్వు నవ్వి అటులే చూచి రండి అనియె..

.

సీత వచ్చి సభలో గల కోతులు అన్నిటికి కనపడే

.

కోతులు అన్ని పల్లికిలిమ్చెను ..ఆ చక్కని తల్లికి తోకేను లేదే ?

.

ఈ కోతి ప్రశ్నకు జవాబు చెబుతారా.మరి.!

Tuesday, February 10, 2015

“ పరిహాసము లేని ప్రసంగం”

“ పరిహాసము లేని ప్రసంగం” 

.

వాసనలేని పువ్వు , బుధవర్గములేని పురంబు,భక్తి వి 

శ్వాసము లేని భార్య, గుణవంతుడుకాని కుమారుడున్, సద 

భ్యాసము లేని విద్య, పరిహాసము లేని ప్రసంగవాక్యమున్ 

గ్రాసము లేని కొల్వు – కోరగానివి పెమ్మయ సింగధీమణీ!”

.

పైపద్యం ‘సింగధీమణీ’ అనేశతకం నుండి గ్రహించబడినది. పనికి రాని వాటిని గూర్చి అద్భుతంగా వివరించిన శతకం యిది. తప్పక అందరు చదవతగ్గది. పైపద్యంలోని భావం సులభ గ్రాహ్యం కనుక వివరించటంలేదు. పై పద్యంలో “ పరిహాసము లేని ప్రసంగం” కొరగానిది అంటే పనికి రాదు అంటాడు కవి. మనం నవ్వుతూ, ఎదుటివారిని నవ్వించడం ఒక కళ. మనం మాటాడితే ఎదుటి వారు ‘ఇంకా,ఇంకా వినాలి’ అనేటట్టు ఉండాలి. 

అందుకే మాటాడేటప్పుడు కొన్ని ‘పద్ధతులు’ ( టెక్నిక్స్) పాటించాలని పెద్దలు చెప్పారు.

స్పష్టంగా నవ్వు ముఖంతో మాటాడాలి. ( వదనం ప్రసాద సదనం)

దీర్ఘాలు తీస్తూ మాటాడకూడడు. 

తల ఆడిస్తూ,తల వంచి మాటాడ కూడదు. ( శిరః కంపీ, అవనత వదనం) 

ఎదుటి వారి ముఖంలోకి చూస్తూ మాటాడాలి.

నంగిరిగా, (అస్పష్టంగా) వణుకుతున్నట్లు మాటాడ కూడదు. 

ఎదుటి వారిలో విసుగు కనపడినా, ( అంటే బోర్ ఫీల్ అయినా) వినే ఉత్సాహం లేకున్నా!

మాటాడటం మానేయాలి. 

ముఖ్యంగా పైపద్యంలో చెప్పినట్లు పరిహాసంతో కూడిన ప్రసంగమే చేయాలి. అందుకనే ఎక్కువగా మాటాడేటప్పుడు నవ్వు తెచ్చే వాక్యాలని (జోక్స్ ని ) మధ్య,మధ్య జొప్పించాలి. కనుకనే మన పూర్వ సాహిత్యంలో హాస్యానికి పెద్ద పీట వేసారు.

Monday, February 9, 2015

ఏలే ఏలే మరదాలా.!

ఏలే ఏలే మరదాలా.!

.

బావా మరదళ్ళ సరస సల్లాపాల యుగళ గీతం! 

.

అచ్చ తెలుగు పదాల అందమైన పొందికలో జానపదుల గుండెల్ని పరవశింపచేసే రీతిలో 

రచన చేసిన అన్నమయ్య భావుకతకు జోహార్లు అర్పించవలసిందే.

.

.

ఏలే ఏలే మరదలా

చాలు చాలు చాలును

చాలు నీతోడి సరసాలు బావ

గాటపు గుబ్బలు కదలగ కులికేవు

మాటల తేటల మరదలా

చీటికి మాటికి చెనకేవు వట్టి

బూటకాలు మాని పోవే బావ

అందిందె నన్ను అదిలించి వేసేవు

మందమేలపు మరదలా

సందుకో తిరిగేవు సటకారి ఓ బావ

పొందుకాదిక పోవే బావా

చొక్కపు గిలిగింత చూపుల నన్ను

మక్కువ సేసిన మరదలా 

గక్కున నను వేంకటపతి కూడితి

దక్కించుకొంటివి తగువైతి బావ.!

సరదా కబూర్లు..

 శ్రీహర్షుడు...............‘నైషధం’ .(ఇడ్డెన్లూ.)!

లేక...అశేష శేముషీ మోష మాష మశ్నామి మారిషా.!


.

.


సంసృత కవి శ్రీహర్షుడు తెలుసుగా, ఆయన రాజుగారి కోరికమీద ‘నైషధం’ అనే కావ్యం రాసినాడంట. ఆ కావ్యం ఫస్టుకాపీ హర్షుడి తల్లి మామల్లదేవి చదివిందట. మహామహా పండితులకే అర్థంగానట్టు కొరకరాని కొయ్యలా ఉందా కావ్యం. ఆవిడ కూడా మంచి విదుషీమణి. ఆ కావ్యం అట్టానే రాజుకినిపించినాడంటే కొడుక్కి పేరు రాదనుకుని ‘ఒరే నాయనా, చదివేకి బాగా కష్టంగా ఉందిది, మళ్లోసారి రాయి నాయనా’ అందట.

 తల్లిమాట మీద మళ్లీ మొదట్నుంచీ మొదలుబెట్టి రెండోసారి రాసేశాడట హర్షుడు.


మొదటిదాని మీద ఆ రెండో కాపీ సుమారుగానే ఉన్నా అదీ ఓ మాదిరి కష్టంగానే ఉండటంతో ఇట్ట లాబం లేదన్జెప్పి హర్షుడికి రోజూ మినుములు తినబెట్టడానికి పూనుకుందటా మహాతల్లి. ఇడ్డెన్లూ(ఇవి అప్పుడు ఉన్నాయో లేవో నాకు తెలీదు, కొంత సొంత పైత్యం కలిపేస్తున్నా), గారెలూ, దిబ్బరొట్టెలూ మినప సున్నుండలూ... ఈ రకంగా ముప్పొద్దులా మినుముల వంటకాలే. 


ఆర్నెల్ల తర్వాత...

.

ఒకరోజు హర్షుడు వంటింట్లో కూర్చుని మినపరొట్టి తింటుండగా ఆయన మేనమామ వచ్చి ‘కిమశ్నాసి’(అంటే... ‘ఏం తింటున్నావోయ్’ అని కాబోలు) అని అడిగాడట.


దానికి హర్షుడు... ‘అశేష శేముషీ మోష మాష మశ్నామి మారిషా’ అని సమాధానం చెప్పాడట.

(ఇదెప్పుడో చిన్నప్పుడు మా నాన్న చెప్పిన చమక్కు. నా కోడిబుర్రకు అర్థమైనంతవరకూ... ‘నా సమస్త బుద్ధినీ తస్కరించే మినుములు(తో తయారుచేసిన రొట్టి) తింటున్నాను ఆర్యా’ అనిదీనర్థం. ఒకవేళ తప్పైతే, సరైన అర్థం పెద్దలు తాలబాసుగారో ఊకదంపుడుగారో చింతారామకృష్ణారావుగారో నేను పేర్లు మరచిన మిగతా పెద్దలో చెప్పాలి).

.


హర్షుడి సమాధానం ఆ పక్కనే రొట్లు కాలుస్తున్న మామల్లదేవి విన్నది. వినగానే ఆవిడ ముఖం చింకి చాటంత అయ్యిందట. కొడుకు తను అనుకున్న స్టాండర్డుకి వచ్చేసినాడని అర్థం చేసుకుని ‘అబ్బాయ్, ఇంక మళ్లీ మొదలెట్టు నీ నైషధం’ అందట.


భక్తులారా... ఆవిదంగా...

హర్షుడు మూడోపాలి రాసిన నైషధమే మనమిప్పుడు అందరం చెప్పుకొంటోన్న నలదమయంతుల కథ అనే అద్భుత కావ్యం. 

x

పుస్తకం నేత్ర భూషణం .!

పుస్తకం నేత్ర భూషణం .!

.

(మిత్రుడు...మందపాటి సత్యం. గారి రచన.)

.

మన చిన్నప్పుడు ఆడుకునే వాళ్ళం, కారం కాని కారం ఏమిటి.. అంటే మమకారం, ప్రాకారం, ఆకారం అని.. అలానా? ఏమిటి ఆ పుస్తకం కాని పుస్తకం?

.

దాని పేరు ముఖ పుస్తకం.

.

ఎంతోమంది వారి జన్మ నక్షత్రాల నించి, జాతకంతోసహా, వారి రోజువారీ జీవితంలో జరిగే వన్నీ, ముఖ పుస్తకం పేజీల్లో పెట్టి ప్రపంచానికి చాటి చెబుతుంటారే.. ఆ పుస్తకం.ముఖపుస్తకం.

ఇది వచ్చాక ఎంతో మంచితోపాటు, కొన్ని ఇబ్బందులు కూడా వచ్చాయి.

ముందుగా, మంచి విషయాలు చెప్పుకుందాం. నేను 1960లలోచదువుకునేటప్పుడుస్నేహితులైనమా గుంటూరుహిందుకాలేజీమిత్రులు, కాకినాడగవర్నమెంట్ ఇంజనీరింగ్ కాలేజీ మిత్రులు, వైజాగ్ ఆంధ్రా యూనివర్సిటీ ఇంజనీరింగ్ కాలేజీ మిత్రులు – మళ్ళీ దగ్గరయారు. అలాగే 1970లలో పదేళ్ళు నేను తిరువనంతపురంలో పనిచేసినప్పుటి మిత్రులతో, మళ్ళీ కలిసే అవకాశం వచ్చింది. ఆనాటి, ఈనాటి కబుర్లు, ఫొటోలు ఒకళ్ళవి ఒకళ్ళు చూసుకుంటూ ఎంతో ఆనందిస్తున్నాం.

.

అలాగే సాహిత్యం. ఎంతోమంది నా అభిమానులు, నా రచనల మీద వారి అభిప్రాయాలు, స్పందనా పంచుకుంటుంటే సంతోషంగా వుంటుంది. నా పుస్తకాలూ పదిమందితో పంచుకుంటున్నాను. కొంతమంది రచయితలు, రచయిత్రులుతమ రచనలకు లంకెలు ఇచ్చినప్పుడు అవి చదువుకోవటానికీ, మంచి అవకాశం దొరుకుతున్నది.

సాహిత్యంతో పాటు సంగీతం. కొన్ని కొత్త పాటలు, ఎన్నో పాత తెలుగు, హిందీ పాటలు వినటానికి కూడా ముఖ పుస్తకం ఉపయోగపడుతున్నది.

ఒక మిత్రుడు, ప్రతి రోజూ కొందరు ప్రముఖుల పుట్టినరోజులు, నిర్యాణమైన రోజులు చెబుతూ, వారి గురించి కూడా కొంత చెబుతున్నారు. ఇది ఎంతో శ్రమతో కూడుకున్న పని. ఆయనకి ఎన్నో ధన్యవాదాలు. 

ఆమధ్య ఒక పాప, ‘సత్యం శివం సుందరం’ అనే పాట పాడుతున్న విడియో వచ్చింది ముఖ పుస్తకంలో. ఆ మాణిక్యాన్ని కనుక్కుని గుర్తించటానికి కూడా ముఖ పుస్తకం ఎంతో దోహదపడింది.

కొంతమందిపెట్టే జోకులు, కార్టూన్లు, మనసు కొంచెం బాగా లేనప్పుడు ఆహ్లాదపరుస్తుంటాయి.

ఇలాటివి ఎన్నో మంచి విషయాలు జరుగుతున్నప్పుడు, ముఖ పుస్తకం విలువ పెరుగుతుంది.

ప్రతి మంచి పనితో పాటు, కొన్ని ఇబ్బందికరమైన విషయాలూ జరుగుతూనే వుంటాయి.

కొంతమందికి తెలుసో, తెలీదో కానీ, నేను ఇందాక చెప్పినట్టు వారి స్వంత విషయాలు ఎన్నో ఈ ముఖపుస్తకపు పుటల మీద, ముఖమాటం లేకుండా పెట్టేస్తుంటారు. అది అంత మంచిది కాదు. కొంతమంది టీనేజర్లు పెట్టిన ఫొటోలను, ఫొటోషాప్ అనే సాఫ్ట్ వేర్ ఉపయోగించి. ఎన్నో మార్పులు చేసి, విశ్వమంతటా పంచిన ప్రముఖులు వున్నారు. వాటిలో కొన్ని వారివారి అశ్లీలపు ఫొటోలు చూసి, ఆత్మహత్యలు చేసుకున్న వాళ్ళున్నారు. అలాగే, కొంతమంది పెట్టిన వారి ఫోన్ నెంబర్లు, అడ్రసులు వాడుకుని, వారి వెంటపడినవారూ వున్నారు. అందుకని ఇలాటివి ఏం చేసినా, కొంచెం ఆలోచించటం అవసరం. ఒకసారి మీరు ఇన్ఫర్మేషన్ సూపర్ హైవే మీదకి ఎక్కిన తర్వాత, ఆ రోడ్డు మీద మీరు అందరికీ కనపడుతుంటారు. వాళ్ళల్లో మిమ్మల్ని వారి స్వప్రయోజనాలకి వాడుకునే వాళ్ళే ఎక్కువ. అందుకే జాగ్రత్త అవసరం అనేది.

ఆమధ్య ఐసిస్ అనే టెర్రరిస్ట్ గ్రూపు కూడా, ముఖపుస్తకం ద్వారానే కొంతమందిని, తమ కార్యకలాపాలకు ఉపయోగించుకుంటున్నారనే వార్త బయటికి వచ్చింది.

అందుకే ప్రతిరోజూ ప్రొద్దున్నా, సాయంత్రం మీ బుర్రలో ఏముందో అందరికీ చెప్పనవసరం లేదు. 

ఈమధ్య కొత్తగా ముఖ పుస్తకం తెరిచిన ఒకావిడ, నాకొక వ్యక్తిగత సందేశం పెట్టింది. (నాకే ఎందుకు పెట్టిందో నాకు నిఝంగా తెలీదు).

‘నా పేజీలో రొజూ ఎంతోమంది ఎన్నో పోస్టింగులు పెడుతుంటారు. అవన్నీ లైక్ చేయలేక చస్తున్నాను. లైక్ చేయకపోతే ఫరవాలేదా’ అని.

లైక్ అంటే గుర్తుకి వచ్చింది. నేను నాకథ ఏదయినా పత్రికలో పడిందని లంకె ఇస్తే, పావుగంటలో పదహారు లైకులు వస్తాయి. ఆ కాస్త సమయంలో వాళ్ళకి అది చదివే సమయం వుండదని వాళ్ళకీ తెలుసు, నాకూ తెలుసు. అంటే వాళ్ళు లైక్ చేస్తున్నది, నా కథని కాదు. కథ ప్రచురింపబడింది అనే వార్తని! అదే కొంచెం సమయం చేసుకుని, చదివి ఎలా వుందో తమ అభిప్రాయం చెబితే బాగుంటుంది కదూ. పదహారు లైకుల కన్నా, ఒక్క అభిప్రాయం విలువ ఎక్కువ కదూ!

ఒకావిడ రాత్రి పడుకోబోతూ, “నాకు నిద్ర వొస్తుణ్ణట్టుం...ది” అని ముఖపుస్తకంలోనే ఆవలిస్తుంది. 

ఇంకొకాయన, ‘ఇప్పుడే నిద్ర లేచాను.. ఇహ పళ్ళు తోముకుని, కాఫీ తాగాలి’ అని పోస్టింగ్ పెడతాడు. 

తర్వాత ఇంకా ఏమేం చేస్తాడో చెప్పనందుకు, సంతోషించి అది అంతటితో వదిలేస్తాం. కొంతమంది మిత్రులు ముఖమాట పడి, అది కూడా లైక్ చేస్తారు.

ఇంకొకాయన అయితే, ‘నేనిప్పుడే అల్పాహారం తినబోతున్నాను. ఇవిగో ఇవి.. “ అని కొన్ని ఫొటోలు పెడతాడు. వాటిలో రెండు ఇడ్లీలు, రెండు వడలు, ఒక పెసరెట్టు, కొంచెం ఉప్మా, పక్కనే రెండు పచ్చళ్ళు, కారప్పొడి, ఒక చిన్న బక్కెట్టులో సాంబారు, ఒక వెన్నముద్ద, కాఫీ.

అది అల్పాహారం ఎలా అయిందో నాకు, నా చిన్ని బుర్రకి అర్ధం కాదు! 

అప్పుడప్పుడూ వ్యక్తిగత సందేశాలు పంపిస్తుంటారు కొందరు. 

ఇంగ్లీషులో “Hi” అనివుంటుంది.

ఎవరోపాపంపలకరిస్తున్నాడుకదాఅని, మనంకూడాపలకరిస్తేమళ్ళీజవాబువుండదు. 

తర్వాతఇంకోగంటకో, నాలుగుగంటలకోమళ్ళీఆయనదగ్గరనించే, “Hi” అనివుంటుంది. 

అటువంటివి ఇక పట్టించుకోవటం మానేశాను.

మన రమణగారి జోకు..!

.

ఒక అడవిలో ముగ్గురు మునిపుంగవులు దీర్ఘ తపస్సు చేసుకుంటున్నారుట. 

ఒక గుర్రం వారి పక్కనించీ చకచకా పరుగెడుతుంది. 

ఆ గుర్రం అలా వెళ్ళిన ఆరు నెలలకి, ఒక ముని అంటాడు, “తెల్ల గుర్రం ఇలా పరుగెత్తింది” అని. 

అది విన్న ఇంకో సంవత్సరానికి, రెండో ముని అంటాడు, “అది తెల్ల గుర్రం కాదు. నల్ల గుర్రం” అని. 

అది జరిగిన ఇంకో రెండు సంవత్సరాలకి, మూడో ముని కోపంతో లేచి, “మీరు చీటికీ మాటికీ ఇలా వాదించుకుంటుంటే, నా తపస్సు ఎలా చేసుకునేది” అని అక్కడనించీ వెళ్ళిపోతాడు. 

అదీ మన రమణగారి జోకు.

Saturday, February 7, 2015

ఇది ఒక మహా సంగ్రామం.

ఇది ఒక మహా సంగ్రామం. ఈ సంగ్రామంలో పిరికివాళ్ళకు అసమర్థులకు చోటు లేదు.!

.

.""ఇంతమంది మేధావులున్నారు గదా ప్రపంచంలో - 

వీళ్ళల్లో ఒక్కరయినా అన్నం తేలిగ్గా దొరికే పద్ధతి ఎందుకు కనిపెట్టరు?

ఏ వాసన చూట్టంవల్లో, ఏ గాలి పీలవడం వల్లో, ఏ నీళ్ళు తాగడం వల్లో ప్రాణాలు నిలిచేటట్టు ఎందుకు చెయ్యరు?

.

ఈ యుద్ధాలు, ఈ నాశనాలూ, బాధలు, తాపత్రయాలు. అన్నీ తప్పుతాయిగా? అంతా సుఖంగా బతుకుతారుగా! వాళ్ళీ విధంగా ఆలోచించరు.

.

జీవితం ప్రవాహం, ప్రచండ వేగంతో వెళ్ళిపోతూ ఉంది. అందులో ఎవరెవరి సంస్కారాన్ని బట్టి వాళ్ళు తమ సుఖం కోసం పోట్లాడుకుంటున్నారు.

.

ఇది ఒక మహా సంగ్రామం. ఈ సంగ్రామంలో పిరికివాళ్ళకు అసమర్థులకు చోటు లేదు."

Friday, February 6, 2015

నవ్వడం అనేది సహజంగా రావాలి-!

నవ్వడం అనేది సహజంగా రావాలి-,

.

ఎన్నో దు:ఖాలకు ఆలవాలమైన ఈ ప్రపంచంలో ఎన్నో అందాలు వున్నట్లే

కష్టాల మధ్యలో, కన్నీళ్ళ మధ్యలో, సరదాలు హాస్యాలు చలోక్తులు చమత్కారాలు వెల్లి విరిసి నవ్వుల పువ్వులవుతూ వుంటాయి.

.

అదే మానవ జీవితం- ఈ ప్రపంచం రచనల్లో హాస్యం సన్నగిల్లిపోయింది. హాస్యరస ప్రధానమైన కథ పత్రికలో కనిపించటమే అరుదైపోయింది – కనిపించినా అందులో హాస్యం పల్చగా వార్చినా గంజిలా వుంటోంది. ఇంక సినిమాల్లో హాస్యపు సన్నివేశాలు పెట్టి ప్రేక్షకుల్ని నవ్వించడానికి తెగ అవస్థ పడుపోతున్నారు-, 

.

మన సినిమాల్లో, అంటే ఇప్పుడొస్తున్న సినిమాల్లో హాస్యం అంటే స్త్రీల సెక్స్‌ మీద అల్లిన చౌకబారు సన్నివేశాలు తప్ప మరేం కనిపించడం లేదు. హాస్యమంటే దొంగతనంగా చేసే శృంగారం అని నిర్ధారించారు. భార్య కళ్ళు గప్పి మరొకామెతో వెకిలి చేష్టలు చేయడం -, 

.

ఇద్దరు పెళ్ళాలు, ఒక మొగుడు- వాళ్ళ మధ్య కోట్లాలు, ఆడవాళ్ళ చేత అసహ్యాకరమైన అభినయం చేయించి అదే హాస్యంగా చెలామణి చేస్తున్నారు-, ఇది పాతిక, ముఫ్ఫై సంవత్సరాలుగా తెలుగు సినిమాకి పట్టిన దుస్ధితి, మన జీవితాల్లో – జీవనంలో సున్నితంగా, తమాషాగా జరిగే హాస్య సన్నివేశాల్ని పట్టుకోవడంలో సినిమా రచయితలు పూర్తిగా విఫలమవుతున్నారు. బహిర్భూమికెళ్ళే సీన్లు, బాత్‌రూందగ్గర క్యూలు చూపించి జిగుత్స కలిగిస్తున్నారు. ఒకప్పుడు సన్నివేశాల్లో, సంభాషణల్లో అద్భుతమైన హాస్యం మన సినిమాల్లో వుండేది అదీకాక, హాస్యంని పాటల్లో పెట్టి కడుపుబ్బ నవ్వించిన సందర్భాలు మనకెన్నో వున్నాయి. 

.

ఆరుద్ర, కొసరాజు, కొడకండ్ల అప్పలాచార్యలాంటి వారు ఎంతో చక్కని హాస్యం పాటలు రాశారు. ఆ దృశ్యాలు చూస్తుంటే, ఆ పాటల్లోని మాటలు వింటుంటే, ఆ ట్యూన్స్‌, ఆ పాడినవారి కంఠాలలోని మెలకువలు ఆస్వాదిస్తుంటే ఎంతో సరదాగా, మనసుకి ఉల్లాసంగా వుంటుంది. 

.

కులగోత్రాలు సినిమాలో ‘అయ్యయ్యో జేబుల్లో డబ్బుల పోయేనే’ కృష్ణార్జున యుద్ధంలో’- అంచెలంచెలస్వర్గం, ‘భార్యాభర్తలు’ సినిమాలో చూసి చూసి కళ్ళు కాయలే కాచాయి’ చదువుకున్న అమ్మాయిలులో ‘ఏమిటీ అవతారం – ఎందుకీ సింగారం’- ఓ పంచవన్నెల చిలకా’ అనే పాట అప్పుచేసి పప్పుకూడు సినిమాలో – పాటలన్నీ చెప్పాలంటే కుదిరేపనికాదుగానీ చివరిగా ఒక్క పాట తల్చుకోకతప్పని అత్యంత అద్భుతమైన పాట, వినరా సూరమ్మ కూతురి మొగడా’ అనే పాట’, ఇది ‘ఇల్లు-ఇల్లాలు’ అనే సినిమాలో అప్పలాచార్య రాశారు. మహదేవన్‌ కూర్చిన సంగీతానికి ఎస్‌.జానకి రాజబాబు (నటుడు) ప్రాణం పోశారు. ఎంత చమత్కారం- ఎంత హాస్యం! ఎప్పుడూ సీరియస్‌గా కనుబొమ్మలు ముడిచి, బ్రహ్మమూతి పెట్టుకుని నవ్వనుగాక నవ్వను అని భీష్మించుక్కూర్చున్నవారు సహితం ఈ పాట వింటే నవ్వక తప్పదు. ఆ పాటలోరాని అందమైన హాస్యపు జల్లుకి పెదవులపై చిరునవ్వులు చిందకపోతే ప్రాణాలమీద ఒట్టు

..

ఇలాంటి పాటల్నీ, సంగీతాన్ని, మాటల్నీ, నటుల్నీ, సన్నివేశాల్నీ మనం మళ్ళీ మళ్ళీ రూపొందించుకోలేక పోతున్నామే అనిపించినప్పుడు ఎవరికైనా బాధ కలగక మానదు.

మన సినిమాల్లోని కొన్ని హాస్యం పాటలు..

.

వినవేబాల, నా ప్రేమగోల, చింతలు రెండు చింతలు, కాశీకి పోయాను రామాహరి, అందమైన బావా-ఆవుపాలకోవా, కనకమా- నా మాట వినుమా, ఇండియాకు రాజధాని ఢిల్లీ, సరదా సరదా సిగరెట్టు , సుందరి నీ వంటి దివ్వస్వరూపం, ఓహోహో మామయ్యా,..

x

సాహిత్య చిరంజీవులు....

సాహిత్య చిరంజీవులు....

.

గురజాడ అప్పారావు గారి ..కన్యాశుల్కం.. నాటకం లో ప్రేమ రాహిత్యం.!

.

(గురజాడ జయంతికి ప్రభుత్వం వేసిన సోవనీర్ లో అచ్చైన వ్యాసం)


“అన్నీ సంబంధాలూ ఆర్ధిక సంబంధాలే” అన్నాడు మార్క్స్.

అయితే మానవ స్వభావాన్ని విస్తృతంగా అన్నీ కొణాలనుండి చర్చించిన గురజాడ ఈ విషయాన్ని మార్క్స్ ని చదువు కోకుండానే తన రచన “కన్యా శుల్కం” లో సోదాహరణగా పాత్రల ద్వారా చూపించాడు. ఈ నాటకం లోని పాత్రలు పీనాసి ఆశబోతు అయిన లుబ్ధవధానులు, ఎక్కువ డబ్బుల కోసం పిల్లని అమ్ముకుందామన్న ఆశ కలిగిన అగ్నిహోత్రావధానులు, వీళ్ళందరినీ బురిడి కొట్టించే రామప్పంతులు, తల తన్నే వాడైన గిరీశం ఈ నాలుగు పాత్రలూ అంతా ధనాశా పరులే. గిరీశానికి విధవా వివాహం చేసుకుని కీర్తి కూడా సంపాదించాలన్న కీర్తి కాముకత కూడా ఉంది. 

.

ఇక కధా పరంగా పరిశీలిస్తే ఈ నాటకం లో ఏ పాత్రా స్వలాభాపేక్ష లేనిదే ఏ పనీ చేయదు. ఏ పని చేసినా అందులో స్వార్ధం తప్ప ప్రేమ ఉండదు. గమనించి చూడండి లుబ్ధావధానులుకి చవగ్గా పెళ్లి కూతురు కావాలి. ఇంట్లో యుక్త వయసు విధవ కూతురు ఉందని కూడా చూడడు. అతని పెళ్లి గోల తోనే సరి పోతుంది.

అంత కంటే ఘనుడు అగ్ని హోత్రావధానులు ఎక్కువ డబ్బుకి తన చిన్న కూతురు సుబ్బి ని ముసలి వాడైన లుబ్దావధానులకి ఇచ్చి పెళ్లి చేయాలని అనుకుంటాడు. ఇంట్లో ఇటువంటి దాష్టీకానికి బలై పోయిన పెద్ద కూతురు బుచ్చమ్మ విధవ అయి ఉండగా కూడా మళ్ళీ ముక్కు పచ్చలారని చిన్న కూతురి జీవితం కూడా నాశనం చేయాలని అనుకుంటాడు. ధన లాభమే తప్ప పెళ్లి అనేది మనుషుల జీవితాలకి సంబంధించిందని అది సజావుగా జరిగి పిల్ల కాపురం చక్కగా ఉండాలని కోరుకోని స్వార్ధ పరుడు. ఇతని స్వర్ధానికి బలై పోయిన అమాయకపు బుచ్చెమ్మ, ఏ సుఖానికీ నోచక తల్లి తండ్రుల వద్దనే ఉంటుంది.

.

కోర్టులో దావాలు వేసి అందరినీ మోసం చేస్తూ , అమాయకురాలు మీనాక్షిని శారీరికంగా వాడుకుని , మధురవాణిని కూడా తన వేశ్యగా ఉంచుకున్న రామప్పంతులు స్వార్ధమూ , నీచ స్వభావమూ కలిగిన వాడు.

.

వీరందరి కంటే ఘనుడు కాస్త చదువుకున్న వాడు గిరీశం, ఆ మిడిమిడి జ్ఞానం తో అందరినీ బుట్టలో వేసుకుని బుచ్చమ్మని పెళ్లాడాలని గొప్ప పథకం వేసి చివరికి ఆమెని లేవదీసుకుని వెళ్లడానికి కూడా ప్రయత్నిస్తాడు. 

.

ఇక స్త్రీ పాత్రలకొస్తే పూటకూళ్ళమ్మ గయ్యాళి తనానికి కారణం కూడా ఈ ప్రేమ రాహిత్యమే అనిపిస్తుంది. దైహిక వాంఛలకీ లొంగి గిరీశాన్ని చేరదీస్తే తాను డబ్బులు పట్టుకుని పారి పోతాడు. చీపురుకట్ట పట్టుకుని అతనిని తన్నడానికి వచ్చిన పూటకూళ్ళమ్మ కూడా మోస పోయిన ఆడదే ఆ ఉక్రోషం తోనే గిరీశాన్ని కొట్టబోతుంది. 

.

చిన్నప్పుడే వివాహమై భర్త పోయి పిసినారి అయిన తండ్రి దగ్గర బతుకీడుస్తున్న మీనాక్షి కూడా రామప్పంతులుని నమ్మి తన సర్వస్వం అర్పించుకుంటుంది. పాపం కొన్ని సార్లు దొంగ చాటుగా గర్భ విచ్ఛత్తి కూడా చేయించుకుంటుంది. ఎప్పటికైనా రామప్పంతులు పెళ్లాడక పోతాడా అనే పిచ్చి నమ్మకంతో ఉంటుంది. 

.

ఇక పోతే వెంకమ్మ అగ్నిహోత్రావధానుల భార్య , మహా దొడ్డ ఇల్లాలు. భర్త తిట్లన్నీ కాస్తూ కూడా తన చిన్న కూతురు సుబ్బిని ఎలాగైనా ముసలాడికిచ్చి వివాహం చేయడాన్ని నిరోధించాలని ప్రయత్నిస్తుంది. చివరికి నూతిలో కూడా దూకుతుంది. పెద్ద కూతురు తన కళ్లెదురుగా విధవగా తిరుగుతుంటే , మరలా తన భర్త డబ్బుకు ఆశపడి సుబ్బిని కూడా లుబ్దావధానులకిచ్చి పెళ్లి చేస్తానని పట్టు పడితే నిస్సహాయురాలై పోనీ తనకు పుట్టింటి నుండి వచ్చిన ఆస్తి అమ్మైనా పిల్లాడిని చదివించుకోవాలని , చిన్ని కూతురికి సరి అయిన సంబంధం చేయాలని పట్టు బడుతుంది. తన అన్నదమ్ముడైన కరటక శాస్త్రి తో తమని ఈ ఆపద నుండి గట్టెక్కించమని వేడుకుంటుంది. 

.

ఏమీ ఎరుగని అమాయకురాలు బుచ్చెమ్మ అసలు ప్రేమ అంటేనే తెలియని వెర్రి మాలోకం. అటువంటి అమ్మాయి కూడా తండ్రి దాష్టీకానికి చెల్లెలు బలై పోతుంటే ఏమీ చేయలేక పోనీ నాకు అత్తింటి నుండి వచ్చిన ఆస్తి అమ్మి అయినా రక్షించుకోవాలనుకుంటుంది.

ఇక చిన్నారి పిల్ల సుబ్బి అసలు ఏమి జరుగుతుందో కూడా తెలియని పసి ప్రాయం. ఇంత కథా సుబ్బి పెళ్లి గురించే అయినా ఆమెకు మాత్రం ఏమీ తెలియదు

.. 

స్త్రీ పాత్రలన్నీ పురుషుల దౌర్జన్యానికి , వంచనకి తల వంచుతాయి. అటువంటి వారీనందరినీ ఒక ఆట ఆడించి తనకు ఏమీ కానీ కనీసం చూడను కూడా చూడని చిన్న పిల్ల సుబ్బి బతుకు బండలు కాకుండా చక్రం అడ్డు వేస్తుంది మధురవాణి. పేరుకు ఈమె వేశ్య కానీ సకల కళావంతురాలు. చదువుకుంది, వీణ వాయిస్తుంది, తెలివి తేటలు సమయ స్ఫూర్తి అన్నీ కలిగిన కులాంగన కాని మధురవాణి మాత్రమే ఎవరూ సాధించలేని పనిని సాధిస్తుంది. చివరికి మారు వేషం లో సౌజన్యా రావు పంతులు వద్దకు కూడా వెళ్ళి అంతటి నిష్టా గరిష్టుడిని కూడా తన వాక్చాతుర్యం తో మెప్పించి ఆపదను తప్పిస్తుంది అందరికీ.

.

ఇందులో ఏ ప్రతిఫలమూ ఆశించకుండా ఎవరో ఎరుగని ఒక చిన్న పిల్లను తన తెలివి తేటలుతో కాపాడుతుంది మధురవాణి. ఆమెకు ఇందులో ఏ లాభమూ లేదు. అవ్యాజ్య అనురాగమంటే ఇదే. కథలోని ప్రతి పాత్రా ఏ స్వార్ధం లేకుండా ఒక్క అడుగు కూడా ముందుకు వేయవు. ఒక్క మధురవాణి మాత్రమే అన్నిటినీ అందరినీ చక్కబెడుతుంది. 

మధురవాణి ని గూర్చి సౌజన్య రావు ఆమె ఎవరో ఉన్నత కులస్తుడైన తండ్రికి పుట్టి ఉంటుందని అంటాడు. లేకుంటే ఆమెలో ఇంత సంస్కారం ఉండేది కాదని అతని భావం. చివరికి మధురవాణి న ముద్దు పెట్టుకోవడానికీ సిద్ధ పడతాడు అప్పుడు ఆమె తన తల్లి మంచి వారిని చెడ గొట్టొద్దని చెప్పినదని చెప్పి అతని వ్రతం చెడ కుండా కాపాడుతుంది. ఉన్నతమైన బీజమే కాదు అత్యంత ఉన్నత క్షేత్రం అయిన ఆమె తల్లి సంస్కారం గురించి ఇక్కడే మనకి తెలుస్తుంది.

అందరి పట్లా ప్రేమాస్పదురాలై ఉంటుంది మధురవాణి. అన్యాయం జరుగుతున్న చోట శ్రీ కృష్ణ భగవానుని లా చక్రం అడ్డు వేస్తుంది. ఆమే లోని ఆ జన్మ సంస్కారానికి ముగ్ధుడయ్యే సౌజన్యారావు ఆమెకు భగవద్గీత బహుమతి గా ఇస్తాడు. 

దూషణ భూషణ తిరస్కారాలన్నిటినీ సమంగా స్వీకరిస్తుం

.ది మధురవాణి. ఆమెను రాణి అని పొగిడినా రామప్పంతులు , మళ్ళీ అతనే ఒక చోట లంజా అని తిట్టినా అదే సంయమనం తో ఎదుర్కుంటుంది తప్ప అనవసర ఆవేశ కావేశాలకు పోదు. పూట కూళ్ళమ్మ లో ఏమీ చేయలేని నిస్సహాయత, మీనాక్షి లోని దౌర్బల్యం, బుచ్చమ్మ లోని అమాయకత్వం, వెంకమ్మ లోని ఆవేశం , ఉక్రోషం , వీటిల్లో ఏవీ లేకుండా నిర్మమంగా తన కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించగలిగే మానసిక బలం మధురవాణి కి ఉంది. గురజాడ ఆకాంక్షించిన ఆధునిక మహిళా మనకి మధురవాణి లో సాక్షాత్కరిస్తుంది. కానీ ఆ నాటి ఆచారాల దృష్ట్యా ఈ సుగుణాలన్నీ ఏ కులాంగన పాత్రకీ పెట్టె అవకాశం లేనందున అవన్నీ మధురవాణి అనే వేశ్యను సృష్టించాడు గురజాడ. బెర్నార్డ్ షా ప్రతిపాదించిన ‘ద కాన్సెప్ట్ ఆఫ్ న్యూ ఉమెన్’ అప్పటికే గురజాడ చదివి ఉన్నాడు. అటువంటి ఆధునిక విద్యావంతురాలైన మహిళ తన జీవితమే కాక మిగిలిన వారిని, సమాజాన్ని కూడా పరిరక్షించగలదని గురజాడ ఉద్దేశం. ఐతే అప్పటికి వేశ్య అయిన మధురవాణి కి మరో ప్రత్యామ్నాయం సూచించలేక పోతాడు సౌజన్యారావు. అందుకే ఆమెను అధ్యాత్మికతతో మరిన్ని మంచి పనులు చేయమని ఆశీర్వదిస్తూ భగవద్గీత ఇస్తాడు. 

ఎవ్వరూ తనని మెచ్చుకోక పోయినా , ప్రేమించక పోయినా అందరినీ ప్రేమించే పాత్ర మధురవాణిది. తనకు దక్కని ప్రేమ మరెవరికీ దక్క కూడదని అనుకునేవారు రాక్షస గుణాలు కలిగి ఉంటారు. తనకు దొరకని ప్రేమ కుటుంబం, ఆనందం అన్నీ తనకు సాధ్యమైన రీతిలో సుబ్బికి దక్కాలని ఆమె కోసం ఎంతో సాహసం తో పథకం వేసి సుబ్బి పెళ్లి చెడగొట్టి ఆమె జీవితాన్ని కాపాడుతుంది. ఇది దైవ స్వభావం. ప్రేమ ఇచ్చిన ప్రేమ వచ్చును అంటాడు గురజాడ. ఈ కథలో మాత్రం ఎవరూ ఎవరికీ ప్రేమ ఇవ్వరు ఒక్క మధురవాణి తప్ప. అందునా ఆమె అవ్యాజ్య ప్రేమ ముందు వీరందరూ స్వార్ధ పరులు రాక్షస స్వభావులుగానే మిగులుతారు. చివరికి వెంకమ్మ కూడా తన కూతురు కోసమే తప్ప మధురవాణి లా ఎవరో తెలియని మరొక అమ్మాయి కోసమంటూ ఏమీ చేయదు.

ఇంతా చేసిన మధురవాణి ఎవరి ప్రేమకూ కృతజ్ఞతకూ నోచుకోదు . కానీ తన కర్తవ్యంగా భావించి ఆమె సుబ్బి పెళ్లిని ఆపడానికి విశ్వ ప్రయత్నం చేసి అపుతుంది. లుబ్దావధానులు ని కోర్ట్ కేస్ నుండి రక్షిస్తుంది. షేక్స్పియర్ “ద మర్చంట్ ఆఫ్ వెనిస్” లో పోర్షియా లా మగ వేషం తో వెళ్ళి సౌజన్యారావుకి జరిగిన విషయాన్ని వివరిస్తుంది. ఆధునిక మహిళ చరిత్రను పునర్లిఖిస్తుంది అనడం లోనే ఆమెకు అన్ని విధాలైన స్వేచ్చా స్వతంత్రాలు ఉండాలని గురజాడ అభిప్రాయం. అందుకు విద్య మాత్రమే పరిష్కారమని అతని ధృఢ విశ్వాసం. స్త్రీకి మెదడు, మనసు ఉన్నాయని ఆమెను గౌరవంగా చూడాలని , కాస్త ప్రేమ , సహానుభూతి ఆమె పట్ల చూపిస్తే ఆమె ఏ పనైనా సాధించగలుగుతుందని గురజాడ నమ్మకం. ప్రేమ రాహిత్యం , ధనా పేక్ష మనుషులని ఎంతగా దిగజార్చుతాయో కన్య శుల్కం లోని పాత్రలు విశద పరుస్తాయి. 

అన్నీ పనులూ ద్రవ్యమాశించే చేస్తారా అని మధురవాణి చేత చక్కగా చెప్పిస్తాడు రచయిత . కొన్ని మనసుకు నచ్చిన మంచి పనులు ధనం , కీర్తి ఆశించ కుండానే చేస్తారు మానవత్వమున్న మనుషులు అని నిరూపిస్తాడు మధురవాణి పాత్రలో. తానెంతగా ఎవరికి ఏ మంచి చేసినా తనకు లభించే గౌరవం కానీ ప్రేమ కానీ ఉండవు అని తెలిసినా మధురవాణి అవ్యాజ్య ప్రేమను పంచుతుంది. కేవలం డబ్బులు ఆశించే ఒక వేశ్య గా కాక మధురవాణి ని మహాభారతం లో శ్రీ కృష్ణుడి పాత్ర అంత గుర్తుంటుంది పాఠకులకి. ప్రేమ రాహిత్యాన్ని దాటిన ఆమె మనోస్థితి ఆదర్శంగా నిలుస్తుంది. వృత్తి ఎటువంటిదైనా ప్రవృత్తి గొప్పదై ఉండాలని అంతఃకరణ శుద్ధి ఉండాలని తెలిపే ఆమె పాత్ర చిరస్మరణీయంగా నిలుస్తుంది.

“కన్యాశుల్కం” లోని పాత్రలు అన్నీ స్వార్ధ పూరితమైనవే తప్ప ప్రేమ గుణం లేనివి. నూరేళ్ళ కిందటే మానవ స్వభావాన్ని ఇంతగా సరిగ్గా పట్టుకుని సమర్ధవంతంగా సహజంగా సహేతుకంగా రాయ గలిగిన ఘనత గురజాడదే. నేడు లోకం లో ఇంకా హద్దులు మీరి పెరిగి పోయిన స్వార్ధాన్ని చూస్తున్నాం . మనిషి మంచి మనికకి కావలిసింది విద్యా, ప్రేమ గుణం. విద్య మనిషిని సంస్కారవంతం చేస్తుంది. ప్రేమ జీవితాన్ని ఫల వంతం చేస్తుంది. ఈ జీవిత సత్యాన్ని నుడివిన గురజాడ వంటి మహనీయులు ప్రాతఃస్మరణీయులు, సాహిత్య చిరంజీవులు